Pro Archia Poeta
Choose a text
id="mobileReaderAuthor" class="mobile-reader-author" href="/authors/cicero-marcus-tullius" aria-label="More works by Cicero, Marcus Tullius">
—
⋯
Original / primary: Perseus Lat2
1
1
si
1
quid est in me ingeni, iudices, quod
1
1
1
sentio quam sit exiguum, aut si qua exercitatio dicendi, in qua me non infitior mediocriter esse versatum, aut si huiusce
1
2
1
rei ratio aliqua ab optimarum artium studiis ac disciplina profecta, a qua ego nullum confiteor aetatis meae tempus abhorruisse, earum rerum omnium vel in primis hic A. Licinius
1
3
1
fructum a me repetere
1
4
1
prope suo iure debet.
1
nam
1
quoad longissime potest mens mea respicere spatium praeteriti temporis et pueritiae memoriam recordari ultimam, inde usque repetens hunc video mihi principem et ad suscipiendam et ad ingrediendam rationem horum studiorum exstitisse.
1
quod
1
si haec vox huius hortatu praeceptisque conformata non nullis aliquando saluti fuit, a quo id accepimus quo ceteris opitulari et alios servare possemus
1
5
1
, huic profecto ipsi, quantum est situm in nobis, et opem et salutem ferre debemus.
2
2
ac
2
ne quis a nobis hoc ita dici forte miretur, quod alia quaedam in hoc facultas sit ingeni neque haec dicendi ratio aut
2
1
2
disciplina, ne
2
2
2
nos quidem huic uni
2
3
2
studio penitus umquam dediti fuimus.
2
etenim
2
omnes artes quae ad humanitatem pertinent habent quoddam commune vinclum
2
4
2
et quasi cognatione quadam inter se continentur.
3
3
sed
3
ne cui vestrum mirum esse videatur, me in quaestione legitima et in iudicio publico, cum res agatur
3
1
3
apud praetorem populi Romani, lectissimum
3
2
3
virum, et apud severissimos iudices, tanto conventu hominum ac frequentia hoc uti genere dicendi quod non modo a consuetudine iudiciorum verum etiam a forensi sermone abhorreat, quaeso a vobis ut in hac
3
3
3
causa mihi detis hanc veniam accommodatam huic reo, vobis, quem ad modum spero, non molestam, ut me pro summo poeta atque eruditissimo homine dicentem hoc concursu hominum litteratissimorum, hac vestra humanitate, hoc denique praetore exercente iudicium, patiamini de studiis humanitatis ac litterarum paulo loqui liberius, et in eius modi persona quae propter otium ac studium minime in iudiciis periculisque tractata est uti prope novo quodam et inusitato genere dicendi.
4
4
quod
4
si mihi
4
1
4
a vobis tribui concedique sentiam, perficiam profecto ut hunc A. Licinium non modo non segregandum, cum sit civis, a numero civium verum etiam, si non esset, putetis asciscendum fuisse.
4
nam
4
ut primum ex pueris excessit Archias atque ab eis
4
2
4
artibus quibus aetas puerilis ad humanitatem informari solet, se ad scribendi studium contulit, primum Antiochiae— nam ibi natus est loco nobili—celebri quondam urbe
4
3
4
et copiosa atque eruditissimis hominibus liberalissimisque studiis adfluenti, celeriter antecellere omnibus ingeni gloria coepit
4
4
4
.
4
post
4
in ceteris Asiae partibus cunctaque Graecia
4
5
4
sic eius adventus celebrabantur
4
6
4
ut famam ingeni exspectatio hominis, exspectationem ipsius adventus admiratioque
4
7
4
superaret.
5
5
erat
5
Italia tum
5
1
5
plena Graecarum artium ac disciplinarum, studiaque haec et in Latio vehementius tum colebantur quam nunc isdem in oppidis, et hic Romae propter tranquillitatem rei publicae
5
2
5
non neglegebantur.
5
itaque
5
hunc
5
3
5
et Tarentini
5
et Locrenses
5
4
5
et Regini et Neapolitani civitate ceterisque praemiis donarunt, et omnes qui aliquid de ingeniis poterant iudicare cognitione atque hospitio dignum existimarunt.
5
hac
5
tanta celebritate famae cum esset iam absentibus notus, Romam venit Mario consule et Catulo.
5
nactus
5
est primum consules eos quorum alter res ad scribendum maximas, alter cum res gestas tum etiam studium atque auris adhibere posset.
5
statim
5
Luculli, cum praetextatus etiam tum Archias esset, eum domum
5
5
5
suam receperunt.
5
dedit
5
etiam hoc
5
6
5
non solum
5
lumen
5
7
5
ingeni ac litterarum verum etiam naturae atque virtutis ut domus, quae huius adulescentiae prima favit
5
8
5
, eadem esset familiarissima senectuti.
6
6
erat
6
temporibus illis iucundus Q. Metello illi Numidico et eius Pio
6
1
6
filio, audiebatur a M. Aemilio, vivebat cum Q. Catulo et patre et filio, a L. Crasso colebatur, Lucullos vero et Drusum et Octavios et Catonem et totam Hortensiorum domum devinctam consuetudine cum teneret, adficiebatur summo honore, quod eum non solum colebant qui aliquid percipere atque audire studebant verum etiam si qui forte simulabant.
6
interim
6
satis longo
6
2
6
intervallo, cum esset cum M. Lucullo
6
3
6
in Siciliam profectus et cum
6
4
6
ex ea provincia cum eodem Lucullo decederet, venit Heracleam.
6
quae
6
cum esset civitas aequissimo iure ac foedere, ascribi se in eam civitatem voluit idque, cum ipse per se dignus putaretur, tum auctoritate et gratia Luculli ab Heracliensibus impetravit.
7
7
data
7
est civitas Silvani
7
1
7
lege et Carbonis:
7
si qui foederatis civitatibus ascripti fuissent, si tum cum lex ferebatur in Italia domicilium habuissent et si sexaginta diebus apud praetorem essent professi.
7
Cum hic domicilium Romae multos iam annos haberet, professus est apud praetorem
8
8
Q. Metellum, familiarissimum suum.
8
si
8
nihil aliud nisi de civitate ac
8
1
8
lege dicimus, nihil dico amplius; causa dicta est.
8
quid
8
enim horum infirmari, Gratti
8
2
8
, potest? Heracleaene esse tum
8
3
8
ascriptum negabis?
8
adest
8
vir summa auctoritate et religione et fide, M. Lucullus; qui se non opinari sed scire, non audisse
8
4
8
sed vidisse, non interfuisse sed egisse dicit.
8
adsunt
8
Heraclienses legati, nobilissimi homines, huius
8
5
8
iudici causa cum mandatis et cum publico testimonio venerunt
8
6
8
; qui hunc ascriptum Heracliae esse
8
7
8
dicunt.
8
hic
8
tu tabulas
8
8
8
desideras
8
9
8
Heracliensium publicas
8
10
8
, quas Italico bello incenso tabulario interisse scimus omnes?
8
est
8
ridiculum ad ea quae habemus
8
11
8
nihil dicere, quaerere quae habere non possumus, et de hominum memoria tacere, litterarum memoriam flagitare et, cum habeas amplissimi viri religionem, integerrimi municipi ius iurandum fidemque, ea quae depravari nullo modo possunt repudiare, tabulas quas idem dicis solere corrumpi desiderare.
9
9
an
9
1
9
domicilium Romae non habuit is qui tot annis
9
ante
9
2
9
civitatem datam sedem omnium rerum ac fortunarum suarum Romae conlocavit?
9
an
9
3
9
non est professus?
9
immo
9
vero eis
9
4
9
tabulis professus quae solae ex illa professione conlegioque praetorum obtinent publicarum tabularum auctoritatem.
9
nam
9
, cum Appi tabulae neglegentius adservatae dicerentur, Gabini
9
5
9
, quam diu incolumis fuit, levitas, post damnationem calamitas omnem tabularum fidem resignasset, Metellus, homo sanctissimus modestissimusque omnium, tanta diligentia fuit ut ad L. Lentulum praetorem et ad iudices venerit et unius nominis litura se commotum esse dixerit.
9
his
9
igitur
9
in
9
6
9
tabulis nullam lituram in nomine
9
7
9
A. Licini videtis.
10
10
quae
10
cum ita sint, quid est quod de eius civitate dubitetis
10
1
10
, praesertim cum aliis quoque in
10
2
10
civitatibus fuerit ascriptus?
10
etenim
10
cum mediocribus multis et
10
3
10
aut nulla aut humili aliqua arte praeditis gratuito
10
4
10
civitatem in Graecia
10
5
10
homines impertiebant, Reginos credo aut Locrensis aut Neapolitanos aut Tarentinos, quod scaenicis
10
6
10
artificibus largiri solebant, id huic summa ingeni praedito gloria noluisse
10
7
10
!
10
quid
10
? cum
10
8
10
ceteri non modo post civitatem datam sed etiam post legem Papiam aliquo modo in eorum municipiorum tabulas inrepserunt
10
9
10
, hic qui ne
10
10
10
utitur quidem illis in quibus est scriptus, quod semper se Heracliensem esse voluit, reicietur?
11
11
census
11
nostros requiris.
11
scilicet
11
1
11
; est
11
2
11
enim obscurum proximis censoribus hunc cum clarissimo imperatore L. Lucullo apud exercitum fuisse, superioribus cum eodem quaestore fuisse in Asia, primis Iulio et Crasso nullam populi partem esse censam
11
3
11
.
11
sed
11
, quoniam census non ius civitatis confirmat ac tantum modo indicat eum qui sit census ita se iam tum gessisse, pro cive
11
4
11
, eis
11
5
11
temporibus
11
is
11
quem
11
6
11
tu criminaris ne ipsius quidem iudicio in civium Romanorum iure esse versatum et testamentum saepe fecit nostris legibus, et adiit hereditates civium Romanorum, et in beneficiis ad aerarium delatus est a L. Lucullo pro consule
11
7
11
.
11
quaere
11
argumenta, si quae
11
8
11
potes; numquam enim hic
11
9
11
neque suo neque amicorum iudicio revincetur
11
10
11
.
12
12
quaeres
12
1
12
a nobis, Gratti
12
2
12
, cur tanto opere
12
3
12
hoc homine
12
4
12
delectemur.
12
quia
12
suppeditat nobis ubi et animus ex
12
5
12
hoc forensi strepitu reficiatur et aures convicio defessae conquiescant.
12
an
12
tu existimas aut suppetere nobis posse quod cotidie dicamus in tanta varietate rerum, nisi animos nostros doctrina excolamus, aut ferre animos tantam posse contentionem, nisi eos doctrina eadem relaxemus?
12
ego
12
vero fateor me his studiis esse deditum.
12
ceteros
12
pudeat, si qui ita se
12
6
12
litteris abdiderunt ut nihil possint ex eis
12
7
12
neque ad communem adferre fructum neque in aspectum lucemque proferre; me autem quid pudeat qui tot annos ita vivo, iudices, ut a nullius umquam me tempore aut commodo aut otium meum abstraxerit aut voluptas avocarit
12
8
12
aut denique somnus retardarit?
13
13
qua
13
re quis tandem me reprehendat, aut quis mihi iure suscenseat, si, quantum ceteris ad suas res obeundas, quantum ad festos dies ludorum celebrandos, quantum ad alias voluptates et ad ipsam requiem animi et corporis conceditur temporum
13
1
13
, quantum alii tribuunt tempestivis conviviis, quantum denique alveolo
13
2
13
, quantum pilae, tantum mihi egomet ad haec studia recolenda sumpsero?
13
atque
13
id eo
13
3
13
mihi concedendum est magis quod ex his studiis haec quoque crescit oratio et facultas quae, quantacumque
13
est
13
4
13
in me, numquam amicorum periculis defuit.
13
quae
13
si cui levior videtur, illa quidem certe quae summa sunt ex quo fonte hauriam sentio.
14
14
nam
14
nisi multorum praeceptis multisque litteris mihi ab adulescentia suasissem nihil esse in vita magno opere expetendum nisi laudem atque honestatem, in ea autem persequenda omnis cruciatus corporis, omnia pericula mortis atque exsili
14
1
14
parvi esse ducenda, numquam me pro salute vestra in tot ac tantas dimicationes atque in hos profligatorum hominum cotidianos impetus obiecissem
14
2
14
.
14
sed
14
pleni omnes sunt
14
3
14
libri, plenae sapientium voces, plena exemplorum vetustas; quae iacerent in tenebris omnia, nisi litterarum lumen accederet
14
4
14
.
14
quam
14
multas nobis imagines non solum ad intuendum verum etiam ad imitandum fortissimorum virorum expressas scriptores et Graeci et Latini reliquerunt! quas ego mihi semper in administranda re publica proponens animum et mentem meam ipsa cogitatione hominum excellentium conformabam.
15
15
quaeret
15
quispiam: 'quid? illi ipsi summi viri quorum virtutes litteris proditae sunt istane doctrina quam tu effers laudibus eruditi fuerunt?'
15
difficile
15
est hoc de omnibus confirmare, sed tamen est certum quid
15
1
15
respondeam.
15
ego
15
multos homines excellenti animo ac virtute fuisse sine doctrina, et
15
2
15
naturae ipsius habitu prope divino per se ipsos et moderatos et gravis exstitisse fateor; etiam illud adiungo, saepius ad laudem atque virtutem naturam sine doctrina
15
3
15
quam sine natura valuisse doctrinam.
15
atque
15
idem ego hoc
15
4
15
contendo, cum ad naturam eximiam et
15
5
15
inlustrem accesserit ratio quaedam conformatioque
15
6
15
doctrinae, tum illud nescio quid praeclarum ac singulare solere exsistere.
16
16
ex
16
hoc esse
16
1
16
hunc
16
2
16
numero quem patres nostri viderunt, divinum hominem, Africanum, ex hoc C. Laelium, L. Furium, moderatissimos
16
3
16
homines et continentissimos, ex hoc fortissimum virum et illis temporibus doctissimum,
16
M.
16
4
16
Catonem illum senem; qui profecto si nihil ad percipiendam colendamque
16
5
16
virtutem litteris adiuvarentur, numquam se ad earum studium contulissent.
16
quod
16
si non hic tantus fructus ostenderetur, et si ex his studiis delectatio sola peteretur, tamen, ut opinor, hanc animi remissionem
16
6
16
humanissimam ac liberalissimam iudicaretis.
16
nam
16
ceterae neque temporum sunt neque aetatum omnium neque locorum; at
16
7
16
haec studia adulescentiam acuunt
16
8
16
, senectutem oblectant, secundas res ornant, adversis perfugium
16
9
16
ac solacium praebent, delectant domi, non impediunt foris, pernoctant nobiscum, peregrinantur, rusticantur.
17
17
quod
17
si ipsi haec neque attingere neque sensu nostro gustare possemus, tamen ea mirari deberemus, etiam cum in aliis videremus.
17
quis
17
nostrum tam animo agresti
17
1
17
ac duro fuit ut Rosci morte nuper non commoveretur
17
2
17
? qui cum esset senex mortuus, tamen propter excellentem artem ac venustatem videbatur omnino mori non debuisse.
17
ergo
17
ille corporis motu tantum amorem sibi conciliarat a nobis omnibus; nos
17
3
17
animorum incredibilis motus celeritatemque ingeniorum neglegemus
17
4
17
?
18
18
quotiens
18
ego hunc Archiam vidi, iudices,—utar enim vestra benignitate, quoniam me in hoc novo genere dicendi tam diligenter attenditis—quotiens ego hunc vidi, cum litteram scripsisset nullam, magnum numerum optimorum versuum de eis
18
1
18
ipsis rebus quae tum agerentur
18
2
18
dicere ex tempore, quotiens
18
3
18
revocatum eandem rem dicere commutatis verbis atque sententiis!
18
quae
18
vero accurate cogitateque scripsisset, ea sic vidi probari ut ad veterum scriptorum laudem perveniret
18
4
18
.
18
hunc
18
ego non diligam, non admirer, non omni ratione defendendum putem?
18
atque
18
5
18
sic a summis hominibus eruditissimisque accepimus, ceterarum rerum studia ex
18
6
18
doctrina et praeceptis et arte constare, poetam natura ipsa valere et mentis viribus excitari et quasi divino quodam spiritu inflari
18
7
18
.
18
qua
18
re suo iure noster ille Ennius 'sanctos' appellat poetas, quod quasi deorum aliquo dono atque munere commendati
18
8
18
nobis esse videantur
18
9
18
.
19
19
sit
19
igitur, iudices, sanctum apud vos, humanissimos homines, hoc poetae nomen quod nulla umquam barbaria violavit. Saxa atque
19
1
19
solitudines voci
19
2
19
respondent, bestiae saepe immanes cantu flectuntur atque consistunt; nos instituti rebus optimis non poetarum voce moveamur? Homerum Colophonii civem esse dicunt suum, Chii suum
19
3
19
vindicant, Salaminii repetunt, Smyrnaei vero suum esse confirmant itaque etiam delubrum eius
19
4
19
in oppido dedicaverunt, permulti alii praeterea pugnant inter se atque contendunt.
19
ergo
19
illi alienum, quia poeta fuit, post mortem etiam expetunt; nos hunc vivum qui et
19
5
19
voluntate et legibus noster est repudiamus
19
6
19
, praesertim cum omne olim studium atque omne ingenium contulerit Archias ad populi Romani gloriam laudemque celebrandam?
19
nam
19
et Cimbricas res adulescens attigit et ipsi illi C. Mario qui durior ad haec studia videbatur iucundus fuit.
20
20
neque
20
enim quisquam est
20
1
20
tam aversus a Musis qui non mandari versibus aeternum suorum laborum praeconium
20
2
20
facile patiatur. Themistoclem illum, summum Athenis virum, dixisse aiunt, cum ex eo quaereretur quod
20
3
20
acroama
20
4
20
aut cuius vocem libentissime audiret: 'eius a quo sua virtus optime praedicaretur.'
20
itaque
20
ille Marius item
20
5
20
eximie L. Plotium dilexit, cuius ingenio putabat ea quae gesserat posse celebrari.
21
21
Mithridaticum vero bellum magnum atque difficile et in multa varietate terra marique
21
1
21
versatum totum ab hoc expressum est; qui libri non modo L. Lucullum, fortissimum et clarissimum virum, verum etiam populi Romani nomen inlustrant.
21
populus
21
enim Romanus aperuit Lucullo imperante Pontum et regiis quondam opibus et ipsa natura et
21
2
21
regione
21
3
21
vallatum, populi Romani exercitus eodem duce non maxima manu innumerabilis Armeniorum copias fudit, populi Romani laus est urbem amicissimam Cyzicenorum eiusdem consilio ex omni impetu regio atque
21
4
21
totius belli ore ac faucibus ereptam esse atque servatam; nostra semper feretur et praedicabitur L. Lucullo dimicante, cum interfectis ducibus depressa hostium classis est
21
5
21
, incredibilis apud Tenedum pugna illa navalis, nostra sunt tropaea, nostra monumenta, nostri triumphi.
21
quae
21
6
21
quorum ingeniis efferuntur
21
7
21
, ab eis populi Romani fama celebratur.
22
22
carus
22
fuit Africano superiori noster Ennius, itaque etiam in sepulcro Scipionum putatur is esse constitutus ex marmore.
22
at
22
eis
22
1
22
laudibus certe non solum ipse qui laudatur
22
2
22
sed etiam populi Romani nomen ornatur.
22
in
22
caelum huius proavus Cato tollitur; magnus honos populi Romani rebus adiungitur.
22
omnes
22
denique illi
22
maximi
22
, Marcelli, Fulvii non sine communi omnium nostrum laude decorantur.
22
ergo
22
illum qui haec fecerat, Rudinum
22
3
22
hominem, maiores nostri in civitatem receperunt; nos hunc Heracliensem multis
22
4
22
civitatibus expetitum, in hac autem legibus constitutum de nostra civitate eiciamus
22
5
22
?
23
23
nam
23
si quis minorem gloriae fructum putat ex Graecis versibus percipi quam ex Latinis, vehementer errat, propterea quod Graeca leguntur in omnibus fere gentibus, Latina suis finibus exiguis sane continentur.
23
qua
23
re, si res eae quas gessimus orbis terrae regionibus definiuntur, cupere debemus, quo hominum nostrorum
23
1
23
tela pervenerint, eodem
23
2
23
gloriam famamque penetrare, quod cum ipsis populis de quorum rebus scribitur haec ampla sunt, tum eis
23
3
23
certe qui de vita gloriae causa dimicant hoc maximum et periculorum incitamentum est et laborum.
24
24
quam
24
multos scriptores rerum suarum magnus ille Alexander secum habuisse dicitur!
24
atque
24
is tamen, cum in Sigeo ad Achillis tumulum astitisset: 'o fortunate,' inquit, 'adulescens, qui tuae virtutis Homerum praeconem inveneris
24
1
24
!'
24
et
24
vere.
24
nam
24
, nisi Ilias
24
2
24
illa exstitisset, idem tumulus qui corpus eius contexerat nomen etiam obruisset.
24
quid
24
? noster hic Magnus qui cum virtute fortunam adaequavit, nonne Theophanem Mytilenaeum, scriptorem rerum suarum, in contione militum civitate donavit, et nostri illi fortes viri, sed rustici ac milites, dulcedine quadam gloriae commoti quasi participes eiusdem laudis magno illud clamore approbaverunt?
25
25
itaque
25
, credo, si civis Romanus Archias legibus non esset, ut ab aliquo imperatore civitate donaretur perficere non potuit. Sulla cum Hispanos et Gallos donaret
25
1
25
, credo, hunc petentem repudiasset; quem nos
25
2
25
vidimus, cum ei libellum malus poeta de populo subiecisset, quod epigramma in eum fecisset tantum modo alternis versibus longiusculis, statim ex eis
25
3
25
rebus quas tum
25
4
25
vendebat iubere
25
5
25
ei praemium tribui, sed
25
6
25
ea condicione ne quid postea scriberet.
25
qui
25
sedulitatem mali poetae duxerit
25
7
25
aliquo tamen praemio dignam, huius
25
8
25
ingenium et virtutem in scribendo et copiam non
25
9
25
expetisset?
26
26
quid
26
? a Q. Metello
26
1
26
Pio, familiarissimo suo, qui civitate multos donavit, neque per se neque per Lucullos impetravisset? qui praesertim usque eo de suis rebus scribi cuperet ut etiam Cordubae natis poetis pingue quiddam sonantibus atque peregrinum tamen auris suas dederet
26
2
26
.
26
neque
26
enim est hoc dissimulandum quod obscurari non potest, sed prae nobis ferendum: trahimur omnes studio laudis, et optimus quisque maxime gloria ducitur.
26
ipsi
26
illi philosophi etiam in eis
26
3
26
libellis quos de contemnenda gloria scribunt nomen suum inscribunt; in eo ipso in quo
26
4
26
praedicationem nobilitatemque despiciunt praedicari de se
26
5
26
ac
26
se
26
6
26
nominari volunt
26
7
26
.
27
27
Decimus quidem Brutus, summus vir et imperator, Acci, amicissimi sui, carminibus templorum ac monumentorum
27
1
27
aditus exornavit suorum.
27
iam
27
vero ille qui cum Aetolis Ennio comite bellavit Fulvius non dubitavit Martis manubias Musis consecrare.
27
qua
27
re, in qua urbe imperatores prope armati poetarum nomen et Musarum delubra coluerunt, in ea non debent togati
27
2
27
iudices a Musarum honore et a poetarum salute abhorrere.
28
28
atque
28
ut id libentius faciatis, iam me vobis, iudices, indicabo et de meo quodam amore gloriae nimis acri fortasse, verum tamen honesto vobis confitebor.
28
nam
28
quas res nos in consulatu nostro vobiscum simul pro salute huius
28
urbis
28
1
28
atque
28
2
28
imperi et pro vita civium proque universa re publica gessimus, attigit hic versibus atque inchoavit.
28
quibus
28
auditis, quod mihi magna res et iucunda visa est, hunc ad perficiendum adornavi
28
3
28
.
28
nullam
28
4
28
enim virtus aliam mercedem laborum periculorumque desiderat praeter hanc laudis et gloriae; qua quidem detracta, iudices
28
5
28
, quid est quod in hoc tam exiguo vitae curriculo et tam brevi tantis nos in
28
6
28
laboribus exerceamus?
29
29
certe
29
, si nihil animus praesentiret in posterum, et si, quibus regionibus vitae spatium circumscriptum est
29
1
29
, isdem omnis cogitationes terminaret suas, nec tantis se laboribus frangeret neque tot curis vigiliisque angeretur nec totiens de ipsa vita dimicaret.
29
nunc
29
insidet quaedam in optimo quoque virtus, quae noctes ac dies animum gloriae stimulis concitat atque admonet non cum vitae tempore esse dimittendam
29
2
29
commemorationem nominis nostri, sed cum omni posteritate adaequandam.
30
30
an
30
vero tam parvi
30
1
30
animi videamur esse
30
2
30
omnes qui in re publica atque in his vitae periculis laboribusque versamur ut, cum usque ad extremum spatium nullum tranquillum atque otiosum spiritum duxerimus, nobiscum simul moritura omnia arbitremur?
30
an
30
3
30
statuas et imagines, non animorum simulacra, sed corporum, studiose multi summi homines reliquerunt
30
4
30
; consiliorum relinquere ac virtutum nostrarum effigiem nonne
30
5
30
multo malle debemus summis ingeniis expressam et politam?
30
ego
30
vero omnia quae gerebam iam tum in gerendo spargere me ac disseminare arbitrabar in orbis terrae memoriam sempiternam.
30
haec
30
vero sive
30
6
30
a meo sensu post mortem afutura
30
7
30
est
30
8
30
, sive, ut sapientissimi homines putaverunt, ad aliquam animi
30
9
30
mei partem pertinebit
30
10
30
, nunc quidem certe cogitatione quadam speque delector.
31
31
qua
31
re conservate, iudices, hominem pudore eo quem amicorum videtis comprobari cum dignitate, tum etiam vetustate
31
1
31
, ingenio autem tanto quantum
31
2
31
id convenit existimari, quod summorum hominum iudiciis
31
3
31
expetitum esse videatis, causa vero eius
31
4
31
modi quae beneficio legis, auctoritate municipi, testimonio Luculli, tabulis Metelli comprobetur.
31
quae
31
cum ita sint, petimus
31
5
31
a vobis, iudices, si qua non modo humana verum etiam divina in tantis ingeniis
31
6
31
commendatio debet esse, ut eum qui vos, qui vestros imperatores, qui populi Romani
31
7
31
res gestas semper ornavit, qui etiam his recentibus nostris vestrisque domesticis periculis aeternum se testimonium laudis
31
8
31
daturum esse profitetur, quique est
31
ex
31
9
31
eo numero qui semper apud omnis sancti sunt habiti itaque
31
10
31
dicti, sic in vestram accipiatis fidem ut humanitate vestra levatus potius quam acerbitate violatus esse videatur.
32
32
quae
32
de causa pro mea consuetudine breviter simpliciterque dixi, iudices, ea confido probata esse omnibus; quae a foro aliena
32
1
32
iudicialique
32
2
32
consuetudine et de hominis ingenio et communiter de ipso
32
3
32
studio locutus sum, ea, iudices, a vobis spero esse in bonam partem accepta, ab eo qui iudicium exercet certo
32
4
32
scio.