Claudian
de raptu Proserpinae
Pros 2.1.92
Choose a text
More by Claudian
—
Perseus Lat2
2.1.1
Impulit Ionios praemisso lumine fluctus
2.1.2
nondum pura dies ; tremulis vibratur in undis
2.1.3
ardor et errantes ludunt per caerula flammae.
2.1.4
iamque audax animi fidaeque oblita parentis
2.1.5
fraude Dionaea riguos Proserpina saltus
2.1.6
(sic Parcae iussere) petit, ter cardine verso
2.1.7
praesagum cecinere fores ; ter conscia fati
2.1.8
flebile terrificis gemuit mugitibus Aetna,
2.1.9
nullis ilia tamen monstris nulloque tenetur
2.1.10
prodigio. comites gressum iunxere sorores.
2.1.11
Prima dolo gaudens et tanto concita voto
2.1.12
it Venus et raptus metitur corde futuros,
2.1.13
iam dirum flexura chaos, iam Dite subacto
2.1.14
ingenti famulos Manes ductura triumpho.
2.1.15
illi multifidos crinis sinuatur in orbes
2.1.16
Idalia divisus acu ; sudata marito
2.1.17
fibula purpureos gemma suspendit amictus.
2.1.18
Candida Parrhasii post hanc regina Lycaei
2.1.19
et Pandionias quae cuspide protegit arces,
2.1.20
utraque virgo, ruunt : haec tristibus aspera bellis.
2.1.21
haec metuenda feris. Tritonia casside fulva
2.1.22
caelatum Typhona gerit, qui summa peremptus
2.1.23
ima parte viget, moriens et parte superstes ;
2.1.24
hastaque terribili surgens per nubila ferro
2.1.25
instar habet silvae ; tantum stridentia colla
2.1.26
Gorgonis obtentu pallae fulgentis inumbrat.
2.1.27
at Triviae lenis species et multus in ore
2.1.28
frater erat, Phoebique genas et lumina Phoebi
2.1.29
esse putes, solusque dabat discrimina sexus.
2.1.30
brachia nuda nitent ; levibus proiecerat auris
2.1.31
indociles errare comas, arcuque remisso
2.1.32
otia nervus agit ; pendent post terga sagittae.
2.1.33
crispatur gemino vestis Gortynia cinctu
2.1.34
poplite fusa tenus, motoque in stamine Delos
2.1.35
errat et aurato trahitur circumflua ponto.
2.1.36
Quas inter Cereris proles, nunc gloria matris,
2.1.37
mox dolor, aequali tendit per gramina passu
2.1.38
nec membris nec honore minor potuitque videri
2.1.39
Pallas, si clipeum ferret, si spicula, Phoebe,
2.1.40
collectae tereti nodantur iaspide vestes.
2.1.41
pectinis ingenio numquam felicior artis
2.1.42
contigit eventus ; nulli sic consona telae
2.1.43
fila nec in tantum veri duxere figuras.
2.1.44
hic Hyperionio Solem de semine nasci
2.1.45
fecerat et pariter, forma sed dispare, Lunam,
2.1.46
aurorae noctisque duces ; cunabula Tethys
2.1.47
praebet et infantes gremio solatur anhelos
2.1.48
caeruleusque sinus roseis radiatur alumnis.
2.1.49
invalidum dextro portat Titana lacerto
2.1.50
nondum luce gravem nec pubescentibus alte
2.1.51
cristatum radiis : primo clementior aevo
2.1.52
fingitur et tenerum vagitu despuit ignem.
2.1.53
laeva parte soror vitrei libamina potat
2.1.54
uberis et parvo signatur tempora cornu.
2.1.55
Tali luxuriat cultu. comitantur euntem
2.1.56
Naides et socia stipant utrimque caterva,
2.1.57
quae fontes, Crinise, tuos et saxa rotantem
2.1.58
Pantagiam nomenque Gelam qui praebuit urbi
2.1.59
concelebrant, quas pigra vado Camerina palustri,
2.1.60
quas Arethusaei latices, quas advena nutrit
2.1.61
Alpheus ; Cyane totum supereminet agmen :
2.1.62
qualis Amazonidum peltis exultat aduncis
2.1.63
pulchra cohors, quotiens Arcton populata virago
2.1.64
Hippolyte niveas ducit post proelia turmas,
2.1.65
seu flavos stravere Getas seu forte rigentem
2.1.66
Thermodontiaca Tanaim fregere securi ;
2.1.67
aut quales referunt Baccho sollemnia Nymphae
2.1.68
Maeoniae, quas Hermus alit, ripasque paternas
2.1.69
percurrunt auro madidae : laetatur in antro
2.1.70
amnis et undantem declinat prodigus urnam.
2.1.71
Viderat herboso sacrum de vertice vulgus
2.1.72
Henna parens florum curvaque in valle sedentem
2.1.73
compellat Zephyrum : “pater o gratissime veris,
2.1.74
qui mea lascivo regnas per prata meatu
2.1.75
semper et adsiduis inroras flatibus annum,
2.1.76
respice Nympharum coetus et celsa Tonantis
2.1.77
germina per nostros dignantia ludere campos.
2.1.78
nunc adsis faveasque, precor ; nunc omnia fetu
2.1.79
pubescant virgulta velis, ut fertilis Hybla
2.1.80
invideat vincique suos non abnuat hortos.
2.1.81
quidquid turiferis spirat Panchaia silvis,
2.1.82
quidquid odoratus longe blanditur Hydaspes,
2.1.83
quidquid ab extremis ales longaeva colonis
2.1.84
colligit optato repetens exordia leto, 1
2.1.85
in venas disperge meas et flamine largo
2.1.86
rura fove. merear divino pollice carpi
2.1.87
et nostris cupiant ornari numina sertis.”
2.1.88
Dixerat ; ille novo madidantes nectare pennas
2.1.89
concutit et glaebas fecundo rore maritat,
2.1.90
quaque volat vernus sequitur rubor ; omnis in herbas
2.1.91
turget humus medioque patent convexa sereno.
2.1.92
sanguineo splendore rosas, vaccinia nigro
2.1.93
imbuit et dulci violas ferrugine pingit.
2.1.94
Parthica quae tantis variantur cingula gemmis
2.1.95
regales vinctura sinus ? quae vellera tantum
2.1.96
ditibus Assyrii spumis fucantur aeni ?
2.1.97
non tales volucer pandit Iunonius alas,
2.1.98
nec sic innumeros arcu mutante colores
2.1.99
incipiens redimitur hiems, cum tramite flexo
2.1.100
semita discretis interviret umida nimbis.
2.1.101
Forma loci superat flores : curvata tumore
2.1.102
parvo planities et mollibus edita clivis
2.1.103
creverat in collem ; vivo de pumice fontes
2.1.104
roscida mobilibus lambebant gramina rivis,
2.1.105
silvaque torrentes ramorum frigore soles
2.1.106
temperat et medio brumam sibi vindicat aestu :
2.1.107
apta fretis abies, bellis accommoda cornus,
2.1.108
quercus amica Iovi, tumulos tectura cupressus,
2.1.109
ilex plena favis, venturi praescia laurus ;
2.1.110
fluctuat hic denso crispata cacumine buxus,
2.1.111
hic hederae serpunt, hic pampinus induit ulmos.
2.1.112
haud procul inde lacus (Pergum dixere Sicani)
2.1.113
panditur et nemorum frondoso margine cinctus
2.1.114
vicinis pallescit aquis : admittit in altum
2.1.115
cernentes oculos et late pervius umor
2.1.116
ducit inoffensos liquido sub flumine visus
2.1.117
imaque perspicui prodit secreta profundi,
2.1.118
huc elapsa cohors gaudet per florida rura.1
2.1.119
Hortatur Cytherea legant. “nunc ite, sorores.
2.1.120
dum matutinis praesudat solibus aer,
2.1.121
dum meus umectat flaventes Lucifer agros
2.1.122
roranti praevectus equo.” sic fata doloris
2.1.123
carpit signa sui. varios tum cetera saltus
2.1.124
invasere cohors : credas examina fundi
2.1.125
Hyblaeum raptura thymum, cum cerea reges
2.1.126
castra movent fagique cava dimissus ab alvo
2.1.127
mellifer electis exercitus obstrepit herbis.
2.1.128
pratorum spoliatur honos : haec lilia fuscis
2.1.129
intexit violis ; hanc mollis amaracus ornat ;
2.1.130
haec graditur stellata rosis, haec alba ligustris.
2.1.131
te quoque, flebilibus maerens Hyacinthe figuris,
2.1.132
Narcissumque metunt, nunc inclita germina veris,
2.1.133
praestantes olim pueros : tu natus Amyclis,
2.1.134
hunc Helicon genuit ; disci te perculit error,
2.1.135
hunc fontis decepit amor ; te fronte retusa
2.1.136
Delius, hunc fracta Cephisus harundine luget.
2.1.137
Aestuat ante alias avido fervore legendi
2.1.138
frugiferae spes una deae : nunc vimine texto
2.1.139
ridentes calathos spoliis agrestibus implet ;
2.1.140
nunc sociat flores seseque ignara coronat,
2.1.141
augurium fatale tori, quin ipsa tubarum
2.1.142
armorumque potens dextram, qua fortia turbat
2.1.143
agmina, qua stabiles portas et moenia vellit,
2.1.144
iam levibus laxat studiis hastamque reponit
2.1.145
insuetisque docet galeam mitescere sertis ;
2.1.146
ferratus lascivit apex horrorque recessit
2.1.147
Martius et cristae pacato fulgure vernant.
2.1.148
nec, quae Parthenium canibus scrutatur odorem,
2.1.149
aspernata choros libertatemque comarum
2.1.150
iniecta voluit tantum frenare corona.
2.1.151
Talia virgineo passim dum more geruntur,
2.1.152
ecce repens mugire fragor, confligere turres
2.1.153
pronaque vibratis radicibus oppida verti.
2.1.154
causa latet ; dubios agnovit sola tumultus
2.1.155
diva Paphi mixtoque metu perterrita gaudet.
2.1.156
iamque per anfractus animarum rector opacos
2.1.157
sub terris quaerebat iter gravibusque gementem
2.1.158
Enceladum calcabat equis : inmania findunt
2.1.159
membra rotae pressaque Gigas cervice laborat
2.1.160
Sicaniam cum Dite ferens temptatque moveri
2.1.161
debilis et fessis serpentibus impedit axem :
2.1.162
fumida sulphureo praelabitur orbita dorso.
2.1.163
ac velut occultus securum pergit in hostem
2.1.164
miles et effossi subter fundamina campi
2.1.165
transilit inclusos arcano limite muros
2.1.166
turbaque deceptas victrix erumpit in arces
2.1.167
terrigenas imitata viros : sic tertius heres
2.1.168
Saturni latebrosa vagis rimatur habenis
2.1.169
devia, fraternum cupiens exire sub orbem.
2.1.170
ianua nulla patet ; prohibebant undique rupes
2.1.171
oppositae duraque deum compage tenebant :
2.1.172
non tulit ille moras indignatusque trabali
2.1.173
saxa ferit sceptro. Siculae sonuere cavernae ;
2.1.174
turbatur Lipare ; stupuit fornace relicta
2.1.175
Mulciber et trepidus deiecit fulmina Cyclops.
2.1.176
audiit et si quem glacies Alpina coercet
2.1.177
et qui te, Latiis nondum praecincte tropaeis
2.1.178
Thybri, natat missamque Pado qui remigat alnum.
2.1.179
Sic, cum Thessaliam scopulis inclusa teneret
2.1.180
Peneo stagnante palus et mersa negaret
2.1.181
arva coli, trifida Neptunus cuspide montes
2.1.182
impulit adversos : tunc forti saucius ictu
2.1.183
dissiluit gelido vertex Ossaeus Olympo ;
2.1.184
carceribus laxantur aquae factoque meatu
2.1.185
redduntur fluviusque mari tellusque colonis,
2.1.186
Postquam victa manu duros Trinacria nexus
2.1.187
solvit et inmenso late discessit hiatu,
2.1.188
adparet subitus caelo timor ; astra viarum
2.1.189
mutavere fidem ; vetito se proluit Arctos
2.1.190
aequore ; praecipitat pigrum formido Booten ;
2.1.191
horruit Orion, audito palluit Atlas
2.1.192
hinnitu : rutilos obseurat anhelitus axes
2.1.193
discolor et longa solitos caligine pasci
2.1.194
terruit orbis equos ; pressis haesere lupatis
2.1.195
attoniti meliore polo rursusque verendum
2.1.196
in chaos obliquo certant temone reverti.
2.1.197
mox ubi pulsato senserunt verbera tergo
2.1.198
et solem didicere pati, torrentius amne
2.1.199
hiberno tortaque ruunt pernicius hasta :
2.1.200
quantum non iaculum Parthi, non impetus Austri,
2.1.201
non leve sollicitae mentis discurrit acumen.
2.1.202
sanguine frena calent ; corrumpit spiritus auras
2.1.203
letifer ; infectae spumis vitiantur harenae.
2.1.204
Diffugiunt Nymphae : rapitur Proserpina curru
2.1.205
imploratque deas. iam Gorgonis ora revelat
2.1.206
Pallas et intento festinat Delia telo
2.1.207
nec patruo cedunt ; stimulat communis in arma
2.1.208
virginitas crimenque feri raptoris acerbat.
2.1.209
ille velut stabuli decus armentique iuvencam
2.1.210
cum leo possedit nudataque viscera fodit
2.1.211
unguibus et rabiem totos exegit in armos :
2.1.212
stat crassa turpis sanie nodosque iubarum
2.1.213
excutit et viles pastorum despicit iras.
2.1.214
Ignavi domitor vulgi, deterrime fratrum,
2.1.215
Pallas ait “quae te stimulis facibusque profanis
2.1.216
Eumenides movere ? tua cur sede relicta
2.1.217
audes Tartareis caelum incestare quadrigis ?
2.1.218
sunt tibi deformes Dirae, sunt altera Lethes
2.1.219
numina, sunt tristes Furiae, te coniuge dignae.
2.1.220
fratris linque domos, alienam desere sortem ;
2.1.221
nocte tua contentus abi. quid viva sepultis
2.1.222
admisces ? nostrum quid proteris advena mundum ? ”
2.1.223
Talia vociferans avidos transire minaci
2.1.224
cornipedes umbone ferit clipeique retardat
2.1.225
obice Gorgoneisque premens adsibilat hydris
2.1.226
praetentaque operit crista ; libratur in ictum
2.1.227
fraxinus et nigros inluminat obvia currus
2.1.228
missaque paene foret, ni Iuppiter aethere summo
2.1.229
pacificas rubri torsisset fulminis alas
2.1.230
confessus socerum : nimbis hymenaeus hiulcis
2.1.231
intonat et testes firmant conubia flammae.
2.1.232
Invitae cessere deae. compescuit arcum
2.1.233
cum gemitu talesque dedit Latonia voces :
2.1.234
“Sis memor o longumque vale, reverentia patris
2.1.235
obstitit auxilio, nec nos defendere contra
2.1.236
possumus : imperio vinci maiore fatemur.
2.1.237
in te coniurat genitor populoque silenti
2.1.238
traderis, heu ! cupidas non adspectura sorores
2.1.239
aequalemque chorum. quae te fortuna supernis
2.1.240
abstulit et tanto damnavit sidera luctu ?
2.1.241
iam neque Partheniis innectere retia lustris
2.1.242
nec pharetram gestare libet : securus ubique
2.1.243
spumet aper saevique fremant impune leones.
2.1.244
te iuga Taygeti, posito te Maenala flebunt
2.1.245
venatu maestoque diu lugebere Cyntho.
2.1.246
Delphica quin etiam fratris delubra tacebunt.”
2.1.247
Interea volucri fertur Proserpina curru
2.1.248
caesariem diffusa Noto planctuque lacertos
2.1.249
verberat et questus ad nubila tendit inanes :
2.1.250
“Cur non torsisti manibus fabricata Cyclopum
2.1.251
in nos tela, pater ? sic me crudelibus umbris
2.1.252
tradere, sic toto placuit depellere mundo ?
2.1.253
nullane te flectit pietas nihilumque paternae
2.1.254
mentis inest ? tantas quo crimine movimus iras ?
2.1.255
non ego, cum rapido saeviret Phlegra tumultu,
2.1.256
signa deis adversa tuli ; non robore nostro
2.1.257
Ossa pruinosum vexit glacialis Olympum.
2.1.258
quod conata nefas aut cuius conscia culpae
2.1.259
exul ad inmanes Erebi detrudor hiatus ?
2.1.260
o fortunatas alii quascumque tulere
2.1.261
raptores ! saltem communi sole fruuntur.
2.1.262
sed mihi virginitas pariter caelumque negatur,
2.1.263
eripitur cum luce pudor, terrisque relictis
2.1.264
servitum Stygio ducor captiva tyranno.
2.1.265
o male dilecti flores despectaque matris
2.1.266
consilia ! o Veneris deprensae serius artes !
2.1.267
mater, io ! seu te Phrygiis in vallibus Idae
2.1.268
Mygdonio buxus circumsonat horrida cantu,
2.1.269
seu tu sanguineis ululantia Dindyma Gallis
2.1.270
incolis et strictos Curetum respicis enses :
2.1.271
exitio succurre meo ! compesce furentem !
2.1.272
comprime ferales torvi praedonis habenas ! ”
2.1.273
Talibus ille ferox dictis fletuque decoro
2.1.274
vincitur et primi suspiria sensit amoris.
2.1.275
tunc ferrugineo lacrimas deterget amictu
2.1.276
et placida maestum solatur voce dolorem :
2.1.277
“Desine funestis animum, Proserpina, curis
2.1.278
et vano vexare metu. maiora dabuntur
2.1.279
sceptra nec indigni taedas patiere mariti.
2.1.280
ille ego Saturni proles, cui machina rerum
2.1.281
servit et inmensum tendit per inane potestas.
2.1.282
amissum ne crede diem : sunt altera nobis
2.1.283
sidera, sunt orbes alii, lumenque videbis
2.1.284
purius Elysiumque magis mirabere solem
2.1.285
cultoresque pios ; illic pretiosior aetas,
2.1.286
aurea progenies habitat, semperque tenemus
2.1.287
quod superi meruere semel. nec mollia desunt
2.1.288
prata tibi ; Zephyris illic melioribus halant
2.1.289
perpetui flores, quos nec tua protulit Henna,
2.1.290
est etiam lucis arbor praedives opacis
2.1.291
fulgentes viridi ramos curvata metallo :
2.1.292
haec tibi sacra datur fortunatumque tenebis
2.1.293
autumnum et fulvis semper ditabere pomis.
2.1.294
parva loquor : quidquid liquidus complectitur aer,
2.1.295
quidquid alit tellus, quidquid maris aequora verrunt,
2.1.296
quod fluvii volvunt, quod nutrivere paludes,
2.1.297
cuncta tuis pariter cedent animalia regnis
2.1.298
lunari subiecta globo, qui septimus auras
2.1.299
ambit et aeternis mortalia separat astris.
2.1.300
sub tua purpurei venient vestigia reges
2.1.301
deposito luxu turba cum paupere mixti
2.1.302
(omnia mors aequat) ; tu damnatura nocentes,
2.1.303
tu requiem latura piis ; te iudice sontes
2.1.304
improba cogentur vitae commissa fateri.
2.1.305
accipe Lethaeo famulas cum gurgite Parcas,
2.1.306
sitque ratum quodcumque voles.” Haec fatus ovantes
2.1.307
exhortatur equos et Tartara mitior intrat.
2.1.308
conveniunt animae, quantas violentior Auster
2.1.309
decutit arboribus frondes aut nubibus imbres
2.1.310
colligit aut frangit fluctus aut torquet harenas ;
2.1.311
cunctaque praecipiti stipantur saecula cursu
2.1.312
insignem visura nurum. mox ipse serenus
2.1.313
ingreditur facili passus mollescere risu
2.1.314
dissimilisque sui. dominis intrantibus ingens
2.1.315
adsurgit Phlegethon : flagrantibus hispida rivis
2.1.316
barba madet totoque fluunt incendia vultu.
2.1.317
Occurrunt properi lecta de plebe ministri :
2.1.318
pars altos revocant currus frenisque solutis
2.1.319
vertunt emeritos ad pascua nota iugales ;
2.1.320
pars aulaea tenent ; alii praetexere ramis
2.1.321
limina et in thalamum cultas extollere vestes.
2.1.322
reginam casto cinxerunt agmine matres
2.1.323
Elysiae teneroque levant sermone timores
2.1.324
et sparsos religant crines et vultibus addunt
2.1.325
flammea sollicitum pudorem.
2.1.326
Pallida laetatur regio gentesque sepultae
2.1.327
luxuriant epulisque vacant genialibus umbrae.
2.1.328
grata coronati peragunt convivia Manes ;
2.1.329
rumpunt insoliti tenebrosa silentia cantus ;
2.1.330
sedantur gemitus. Erebi se sponte relaxat
2.1.331
squalor et aeternam patitur rarescere noctem,
2.1.332
urna nec incertas versat Minoia sortes.
2.1.333
verbera nulla sonant nulloque frementia luctu
2.1.334
impia dilatis respirant Tartara poenis :
2.1.335
non rota suspensum praeceps Ixiona torquet ;
2.1.336
non aqua Tantaleis subducitur invida labris.
2.1.337
solvitur Ixion et Tantalus invenit undas
2.1.338
et Tityos tandem spatiosos erigit artus
2.1.339
squalentisque novem detexit iugera campi
2.1.340
(tantus erat), laterisque piger sulcator opaci
2.1.341
invitus trahitur lasso de pectore vultur
2.1.342
abreptasque dolet iam non sibi crescere fibras.
2.1.343
Oblitae scelerum formidatique furoris
2.1.344
Eumenides cratera parant et vina feroci
2.1.345
crine bibunt flexisque minis iam lene canentes
2.1.346
extendunt socios ad pocula plena cerastas
2.1.347
et festas alio succendunt lumine taedas.
2.1.348
tunc et pestiferi pacatum flumen Averni
2.1.349
innocuae transistis, aves, flatumque repressit
2.1.350
Amsanctus : fixo tacuit torrente vorago.
2.1.351
tunc Acheronteos mutato gurgite fontes
2.1.352
lacte novo tumuisse ferunt, hederisque virentem
2.1.353
Cocyton dulci perhibent undasse Lyaeo.
2.1.354
stamina nec rumpit Lachesis ; nec turbida sacris
2.1.355
obstrepitant lamenta choris. mors nulla vagatur
2.1.356
in terris, nullique rogum planxere parentes.
2.1.357
navita non moritur fluctu, non cuspide miles ;
2.1.358
oppida funerei pollent inmunia leti,
2.1.359
impexamque senex velavit harundine frontem
2.1.360
portitor et vacuos egit cum carmine remos.
2.1.361
Iam suus inferno processerat Hesperus orbi :
2.1.362
ducitur in thalamum virgo. stat pronuba iuxta
2.1.363
stellantes Nox picta sinus tangensque cubile
2.1.364
omina perpetuo genitalia foedere sancit ;
2.1.365
exultant cum voce pii Ditisque sub aula
2.1.366
talia pervigili sumunt exordia plausu :
2.1.367
“Nostra potens Iuno tuque o germane Tonantis
2.1.368
et gener, unanimi consortia discite somni
2.1.369
mutuaque alternis innectite vota lacertis.
2.1.370
iam felix oritur proles ; iam laeta futuros
2.1.371
expectat Natura deos. nova numina rebus
2.1.372
addite et optatos Cereri proferte nepotes.”
Variation units
Dual references show Vulgate ↔ LXX loci for each oracle block. Selected-witness order follows the left compare column (or primary version).