Panegyricus dictus Manlio Theodoro consuli

Claudian

Claudian

Cons 1.307

Choose a text More by Claudian —

Share

Study

Versions & appearance

Version 1 Version 2

Perseus Lat2

1.1

Ipsa quidem Virtus pretium sibi, solaque late

1.2

Fortunae secura nitet nec fascibus ullis

1.3

erigitur plausuve petit clarescere vulgi.

1.4

nil opis externae cupiens, nil indiga laudis,

1.5

divitiis animosa suis inmotaque cunctis

1.6

casibus ex alta mortalia despicit arce.

1.7

attamen invitam blande vestigat et ultro

1.8

ambit honor: docuit totiens a rure profectus

1.9

lictor et in mediis consul quaesitus aratris.

1.10

te quoque naturae sacris mundique vacantem,

1.11

emeritum pridem desudatisque remotum

1.12

iudiciis eadem rursum complexa potestas

1.13

evehit et reducem notis imponit habenis.

1.14

accedunt trabeae: nil iam, Theodore, relictum,

1.15

quo virtus animo crescat vel splendor honori.1

1.16

culmen utrumque tenes: talem te protinus anni

1.17

formavere rudes, et dignum vita curuli

1.18

traxit iter primaeque senes cessere iuventae.

1.19

iam tum canities animi, iam dulce loquendi

1.20

pondus et attonitas sermo qui duceret aures,

1.21

mox undare foro victrix opulentia linguae

1.22

tutarique reos. ipsa haec amplissima sedes

1.23

orantem stupuit, bis laudatura regentem.

1.24

hinc te pars Libyae moderantem iura probavit,

1.25

quae nunc tota probat; longi sed pignus amoris

1.26

exiguae peperere morae populumque clientem

1.27

publica mansuris testantur vocibus aera.

1.28

inde tibi Macetum tellus et credita Pellae

1.29

moenia, quae famulus quondam ditavit Hydaspes;

1.30

tantaque commissae revocasti gaudia genti

1.31

mitibus arbitriis, quantum bellante Philippo

1.32

floruit aut nigri cecidit cum regia Pori.

1.33

Sed non ulterius te praebuit urbibus aula:

1.34

maluit esse suum; terris edicta daturus,

1.35

supplicibus responsa venis. oracula regis

1.36

eloquio crevere tuo, nec dignius umquam

1.37

maiestas meminit sese Romana locutam.

1.38

hinc sacrae mandantur opes orbisque tributa

1.39

possessi, quidquid fluviis evolvitur auri,

1.40

quidquid luce procul venas rimata sequaces

1.41

abdita pallentis fodit sollertia Bessi.

1.42

Ac velut expertus 1 lentandis navita tonsis

1.43

praeficitur lateri custos; hinc ardua prorae

1.44

temperat et fluctus tempestatesque futuras

1.45

edocet; adsiduo cum Dorida vicerit usu,

1.46

iam clavum totamque subit torquere carinam:

1.47

sic cum clara diu mentis documenta dedisses,

1.48

non te parte sui, sed in omni corpore sumpsit

1.49

imperium cunctaque dedit tellure regendos

1.50

rectores. Hispana tibi Germanaque Tethys

1.51

paruit et nostro diducta Britannia mundo,

1.52

diversoque tuas coluerunt gurgite voces

1.53

lentus Arar Rhodanusque ferox et dives Hiberus.

1.54

o quotiens doluit Rhenus, qua barbarus ibat,

1.55

quod te non geminis frueretur iudice ripis!

1.56

unius fit cura viri, quodcumque rubescit

1.57

occasu, quodcumque dies devexior ambit.

1.58

Tam celer adsiduos explevit cursus honores;

1.59

una potestatum spatiis interfuit aetas

1.60

totque gradus fati iuvenilibus intulit annis.

1.61

Postquam parta quies et summum nacta cacumen

1.62

iam secura petit privatum gloria portum,

1.63

ingenii redeunt fructus aliique labores,

1.64

et vitae pars nulla perit: quodcumque recedit

1.65

litibus, incumbit studiis, animusque vicissim

1.66

aut curam imponit populis aut otia Musis.

1.67

omnia Cecropiae relegis secreta senectae

1.68

discutiens, quid quisque novum mandaverit aevo

1.69

quantaque diversae producant agmina sectae.

1.70

Namque aliis princeps rerum disponitur aer;

1.71

hic confidit aquis; hic procreat omnia flammis.

1.72

alter in Aetnaeas casurus sponte favillas

1.73

dispergit revocatque deum rursusque receptis

1.74

nectit amicitiis quidquid discordia solvit.

1.75

corporis hic damnat sensus verumque videri

1.76

pernegat. hic semper lapsurae pondera terrae

1.77

conatur rapido caeli fulcire rotatu

1.78

accenditque diem praerupti turbine saxi.

1.79

ille ferox unoque tegi non passus Olympo

1.80

inmensum per inane volat finemque perosus

1.81

parturit innumeros angusto pectore mundos.

1.82

hi vaga collidunt caecis primordia plagis.

1.83

numina constituunt alii casusque relegant.

1.84

Graiorum obscuras Romanis floribus artes

1.85

inradias, vicibus gratis formare loquentes

1.86

suetus et alterno verum contexere nodo.

1.87

quidquid Socratico manavit ab ordine, quidquid

1.88

docta Cleantheae sonuerunt atria turbae,

1.89

inventum quodcumque tuo, Chrysippe, recessu,

1.90

quidquid Democritus risit dixitque tacendo

1.91

Pythagoras, uno se pectore cuncta vetustas

1.92

condidit et maior collectis viribus exit,

1.93

ornantur veteres et nobiliore magistro

1.94

in Latium spretis Academia migrat Athenis,

1.95

ut tandem propius discat, quo fine beatum

1.96

dirigitur, quae norma boni, qui limes honesti;

1.97

quaenam membra sui virtus divisa domandis

1.98

obiectet vitiis; quae pars iniusta recidat,

1.99

quae vincat ratione metus, quae frenet amores;

1.100

aut quotiens elementa doces semperque fluentis

1.101

materiae causas: quae vis animaverit astra

1.102

impuleritque choros; quo vivat machina motu;

1.103

sidera cur septem retro nitantur in ortus

1.104

obluctata polo; variisne meatibus idem

1.105

arbiter an geminae convertant aethera mentes;

1.106

sitne color proprius rerum, lucisne repulsu

1.107

eludant aciem; tumidos quae luna recursus

1.108

nutriat Oceani; quo fracta tonitrua vento,

1.109

quis trahat imbriferas nubes, quo saxa creentur

1.110

grandinis; unde rigor nivibus; quae flamma per auras

1.111

excutiat rutilos tractus aut fulmina velox

1.112

torqueat aut tristem figat crinita cometem.

1.113

Iam tibi compositam fundaverat ancora puppim,

1.114

telluris iam certus eras; fecunda placebant

1.115

otia; nascentes ibant in saecula libri:

1.116

cum subito liquida cessantem vidit ab aethra

1.117

Iustitia et tanto viduatas iudice leges,

1.118

continuo frontem limbo velata pudicam

1.119

deserit Autumni portas, qua vergit in Austrum

1.120

Signifer et noctis reparant dispendia Chelae.

1.121

pax avibus, quacumque volat, rabiemque frementes

1.122

deposuere ferae; laetatur terra reverso

1.123

numine, quod prisci post tempora perdidit auri.

1.124

ilia per occultum Ligurum se moenibus infert

1.125

et castos levibus plantis ingressa penates

1.126

invenit aetherios signantem pulvere cursus,

1.127

quos pia sollicito deprendit pollice Memphis:

1.128

quae moveant momenta polum, quam certus in astris

1.129

error, quis tenebras solis causisque meantem

1.130

defectum indicat numerus, quae linea Phoeben

1.131

damnet et excluso pallentem fratre relinquat.

1.132

ut procul adspexit fulgentia Virginis ora

1.133

cognovitque deam, vultus veneratus amicos

1.134

occurrit scriptaeque notas confundit harenae.

1.135

Tum sic diva prior: “Manli, sincera bonorum

1.136

congeries, in quo veteris vestigia recti

1.137

et ductos video mores meliore metallo:

1.138

iam satis indultum studiis, Musaeque tot annos

1.139

eripuere mihi. pridem te iura reposcunt:

1.140

adgredere et nostro rursum te redde labori

1.141

nec tibi sufficiat transmissae gloria vitae.

1.142

humanum curare genus quis terminus umquam

1.143

praescripsit? nullas recipit prudentia metas.

1.144

adde quod haec multis potuit contingere sedes,

1.145

sed meriti tantum redeunt actusque priores

1.146

commendat repetitus honos, virtusque reducit

1.147

quos fortuna legit.1 melius magnoque petendum

1.148

credis in abstrusa rerum ratione morari?

1.149

scilicet ilia tui patriam praecepta Platonis

1.150

erexere magis, quam qui responsa secutus

1.151

obruit Eoas classes urbemque carinis

1.152

vexit et arsuras Medo subduxit Athenas?

1.153

Spartanis potuit robur praestare Lycurgus

1.154

matribus et sexum leges vicere severae

1.155

civibus et vetitis ignavo credere muro

1.156

tutius obiecit nudam Lacedaemona bellis:

1.157

at non Pythagorae monitus annique silentes

1.158

famosum Oebalii luxum pressere Tarenti.

1.159

Quis vero insignem tanto sub principe curam

1.160

respuat? aut quando meritis maiora patebunt

1.161

praemia? quis demens adeo qui iungere sensus

1.162

cum Stilichone neget? similem quae protulit aetas

1.163

consilio vel Marte virum? nunc Brutus amaret

1.164

vivere sub regno, tali succumberet aulae

1.165

Fabricius, cuperent ipsi servire Catones.

1.166

nonne vides, ut nostra soror Clementia tristes

1.167

obtundat gladios fratresque amplexa serenos

1.168

adsurgat Pietas, fractis ut lugeat armis

1.169

Perfidia et laceris morientes crinibus hydri

1.170

lambant invalido Furiarum vincla veneno?

1.171

exultat cum Pace Fides, iam sidera cunctae

1.172

liquimus et placidas inter discurrimus urbes.

1.173

nobiscum, Theodore, redi.”Subit ille loquentem

1.174

talibus: “agrestem dudum me, diva, reverti

1.175

cogis et infectum longi rubigine ruris

1.176

ad tua signa vocas. nam quae mihi cura tot annis

1.177

altera quam duras sulcis mollire novales,

1.178

nosse soli vires, nemori quae commoda rupes,

1.179

quis felix oleae tractus, quae glaeba faveret

1.180

frugibus et quales tegeret vindemia colles?

1.181

terribiles rursum lituos veteranus adibo

1.182

et desueta vetus temptabo caerula vector?

1.183

collectamque diu et certis utcumque locatam

1.184

sedibus in dubium patiar deponere famam?

1.185

nec me, quid valeat natura fortior usus,

1.186

praeterit aut quantum neglectae defluat arti.

1.187

desidis aurigae non audit verbera currus,

1.188

nec manus agnoscit quem non exercuit arcum.

1.189

esse sed iniustum fateor quodcumque negatur

1.190

iustitiae. tu prima hominem silvestribus antris

1.191

elicis et foedo deterges saecula victu.

1.192

te propter colimus leges animosque ferarum

1.193

exuimus. nitidis quisquis te sensibus hausit,

1.194

inruet intrepidus flammis, hiberna secabit

1.195

aequora, confertos hostes superabit inermis.

1.196

ille vel Aethiopum pluviis solabitur aestus;

1.197

illum trans Scythiam vernus comitabitur aer.”

1.198

Sic fatus tradente dea suscepit habenas

1.199

quattuor ingenti iuris temone refusas.

1.200

prima Padum Thybrimque ligat crebrisque micantem

1.201

urbibus Italiam; Numidas 1 Poenosque secunda

1.202

temperat; Illyrico se tertia porrigit orbi;

1.203

ultima Sardiniam, Cyrnum trifidamque retentat

1.204

Sicaniam et quidquid Tyrrhena tunditur unda

1.205

vel gemit Ionia, nec te tot lumina rerum

1.206

aut tantum turbavit onus; sed ut altus Olympi

1.207

vertex, qui spatio ventos hiemesque relinquit,

1.208

perpetuum nulla temeratus nube serenum

1.209

celsior exurgit pluviis auditque ruentes

1.210

sub pedibus nimbos et rauca tonitrua calcat:

1.211

sic patiens animus per tanta negotia liber

1.212

emergit similisque sui, iustique tenorem

1.213

flectere non odium cogit, non gratia suadet.

1.214

nam spretas quis opes intactaque pectora lucro

1.215

commemoret? fuerint aliis haec forte decora:

1.216

nulla potest laus esse tibi, quae crimina purget.

1.217

servat inoffensam divina modestia vocem:

1.218

temperiem servant oculi; nec lumina fervor

1.219

asperat aut rabidas suffundit sanguine venas,

1.220

nullaque mutati tempestas proditur oris.

1.221

quin etiam sontes expulsa corrigis ira

1.222

et placidus delicta domas; nec dentibus umquam

1.223

instrepis horrendum, fremitu nec verbera poscis.

1.224

Qui fruitur poena, ferus est, legumque videtur

1.225

vindictam praestare sibi; cum viscera felle

1.226

canduerint, ardet stimulis ferturque nocendi

1.227

prodigus, ignarus causae: dis proximus ille,

1.228

quem ratio, non ira movet, qui facta rependens

1.229

consilio punire potest, mucrone cruento

1.230

se iactent alii, studeant feritate timeri

1.231

addictoque hominum cumulent aeraria censu.

1.232

lene fluit Nilus, sed cunctis amnibus extat

1.233

utilior nullo confessus murmure vires;

1.234

acrior ac rapidus tacitas praetermeat ingens

1.235

Danuvius ripas; eadem dementia sani

1.236

gurgitis inmensum deducit in ostia Gangen.

1.237

torrentes inmane fremant lassisque minentur

1.238

pontibus et volvant spumoso vertice silvas:

1.239

pax maiora decet; peragit tranquilla potestas,

1.240

quod violenta nequit, mandataque fortius urget

1.241

imperiosa quies. Idem praedurus iniquas

1.242

accepisse preces, rursus, quae digna petitu,

1.243

largior et facilis; nec quae comitatur honores,

1.244

ausa tuam leviter temptare superbia mentem.

1.245

frons privata manet nec se meruisse fatetur,

1.246

quae crevisse putat; rigidi sed plena pudoris

1.247

elucet gravitas fastu iucunda remote,

1.248

quae non seditio, quae non insania vulgi

1.249

te viso lenita cadat? quae dissona ritu

1.250

barbaries, medii quam non reverentia frangat?

1.251

vel quis non sitiens sermonis mella politi

1.252

deserat Orpheos blanda testudine cantus?

1.253

qualem te legimus teneri primordia mundi

1.254

scribentem aut partes animae, per singula talem

1.255

cernimus et similes agnoscit pagina mores.

1.256

Nec dilata tuis Augusto iudice merces

1.257

officiis, illumque habitum, quo iungitur aulae

1.258

curia, qui socio proceres cum principe nectit,

1.259

quem quater ipse gerit, perfecto detulit anno

1.260

deposuitque suas te succedente curules.

1.261

crescant virtutes fecundaque floreat aetas.

1.262

ingeniis patuit campus certusque merenti

1.263

stat favor: ornatur propriis industria donis.

1.264

surgite sopitae, quas obruit ambitus, artes.

1.265

nil licet invidiae, Stilicho dum prospicit orbi

1.266

sidereusque gener. non hic violata curulis,

1.267

turpia non Latios incestant nomina fastos;

1.268

fortibus haec concessa viris solisque gerenda

1.269

patribus et Romae numquam latura pudorem.

1.270

Nuntia votorum celeri iam Fama volatu

1.271

moverat Aonios audito consule lucos.

1.272

concinuit felix Helicon fluxitque Aganippe

1.273

largior et docti riserunt floribus amnes.

1.274

Uranie redimita comas, qua saepe magistra

1.275

Manlius igniferos radio descripserat axes,

1.276

sic alias hortata deas: “patimurne, sorores,

1.277

optato procul esse die nec limina nostri

1.278

consulis et semper dilectas visimus aedes?

1.279

notior est Helieone 1 domus. gestare curules

1.280

et fasces subiisse libet. miracula plebi

1.281

colligite et claris nomen celebrate theatris.

1.282

Tu Iovis aequorei summersam fluctibus aulam

1.283

oratum volucres, Erato, iam perge quadrigas,

1.284

a quibus haud umquam palmam rapturus Arion.

1.285

inlustret circum sonipes, quicumque superbo

1.286

perstrepit hinnitu Baetin, qui splendida potat

1.287

stagna Tagi madidoque iubas adspergitur auro.

1.288

Calliope, liquidas Alciden posce palaestras:

1.289

cuncta Palaemoniis manus explorata coronis

1.290

adsit et Eleo pubes laudata Tonanti.

1.291

Tu iuga Taygeti frondosaque Maenala, Clio,

1.292

i Triviae supplex; non aspernata rogantem

1.293

amphitheatrali faveat Latonia pompae.

1.294

audaces legat ipsa viros, qui colla ferarum

1.295

arte ligent certoque premant venabula nisu.

1.296

ipsa truces fetus captivaque ducat ab antris

1.297

prodigia et caedis sitientem differat arcum.

1.298

conveniant ursi, magna quos mole ruentes

1.299

torva Lycaoniis Helice miretur ab astris,

1.300

perfossique rudant populo pallente leones,

1.301

quales Mygdonio curru frenare Cybebe

1.302

optet et Herculei mallent fregisse lacerti.

1.303

obvia fulminei properent ad vulnera pardi

1.304

semine permixto geniti, cum forte leaenae

1.305

nobiliorem uterum viridis corrupit adulter;

1.306

hi maculis patres referunt et robore matres.

1.307

quidquid monstriferis nutrit Gaetulia campis,

1.308

Alpina quidquid tegitur nive, Gallica siquid

1.309

silva tenet, iaceat; largo ditescat harena

1.310

sanguine; consumant totos spectacula montes.

1.311

Nec molles egeant nostra dulcedine ludi:

1.312

qui laetis risum salibus movisse facetus,

1.313

qui nutu manibusque loquax, cui tibia flatu,

1.314

cui plectro pulsanda chelys, qui pulpita socco

1.315

personat aut alte graditur maiore cothurno,

1.316

et qui magna levi detrudens murmura tactu

1.317

innumeras voces segetis moderatus aenae

1.318

intonet erranti digito penitusque trabali

1.319

vecte laborantes in carmina concitet undas,

1.320

vel qui more avium sese iaculentur in auras

1.321

corporaque aedificent celeri crescentia nexu,

1.322

quorum compositam puer amentatus in arcem

1.323

emicet et vinctu plantae vel cruribus haerens

1.324

pendula librato figat vestigia saltu.

1.325

mobile ponderibus descendat pegma reductis

1.326

inque chori speciem spargentes ardua flammas

1.327

scaena rotet varios et fingat Mulciber orbis

1.328

per tabulas impune vagus pictaeque citato

1.329

ludant igne trabes et non permissa morari

1.330

fida per innocuas errent incendia turres.

1.331

lascivi subito confligant aequore lembi

1.332

stagnaque remigibus spument inmissa canoris.

1.333

Consul per populos idemque gravissimus auctor

1.334

eloquii, duplici vita subnixus in aevum

1.335

procedat pariter libris fastisque legendus.

1.336

accipiat patris exemplum tribuatque nepoti

1.337

filius et coeptis ne desit fascibus heres.

1.338

decurrat trabeata domus tradatque secures

1.339

mutua posteritas servatoque ordine fati

1.340

Manlia continuo numeretur consule proles.”

Reader

Variation units

Available for this work

Intertext edge

Note

Variation units

Jeremiah order map

Available for this work