Res Rustica

Columella, Lucius Junius Moderatus

Columella, Lucius Junius Moderatus

Res Rustica

Rust 7.3.24

Choose a text More by Columella, Lucius Junius Moderatus —

Share

Study

Versions & appearance

Version 1 Version 2

Perseus Lat3

7.3.1

Itaque non solum ea ratio est probandi arietis, si vellere candido vestitur, sed etiam si palatum atque lingua concolor lanae est. Nam cum hae corporis partes nigrae aut maculosae sunt, pulla vel etiam

7.3.1

1

7.3.1

2

7.3.1

3

7.3.1

4

7.3.1

5

7.3.1

varia nascitur proles; idque inter cetera eximie talibus numeris

7.3.1

6

7.3.1

significavit idem qui supra: Illum autem, quamvis aries sit candidus ipse,

7.3.1

7

7.3.1

Nigra subest udo tantum cui lingua palato, Reice, ne maculis infuscet vellera pullis Nascentum.

7.3.1

8

7.3.2

Una eademque ratio est in crythraeis et nigris arietibus, quorum similiter, ut iam dixi, neutra pars esse debet discolor lanae, multoque minus ipsa universitas tergoris maculis variet. Ideo nisi lanatas oves emi non oportet, quo melius unitas coloris appareat: quae nisi praecipua est in arietibus, paternae notae plerumque natis inhaerent.

7.3.2

1

7.3.3

Habitus autem maxime probatur, cum est altus atque procerus, ventre promisso atque lanato, cauda longissima, densique velleris, fronte lata, testibus amplis, intortis cornibus: non quia magis hic sit utilis, (nam est melior mutilus aries) sed quia

7.3.3

1

7.3.3

minime nocent intorta potius, quam surrecta et patula cornua. Quibusdam

7.3.3

2

7.3.3

tamen regionibus, ubi caeli status uvidus ventosusque est, capros et arietes optaverimus vel amplissimis cornibus, quod ea porrecta

7.3.3

3

7.3.3

altaque

7.3.3

4

7.3.3

maximam partem capitis a tempestate defendant.

7.3.3

5

7.3.4

Itaque si plerumque

7.3.4

1

7.3.4

est atrocior hiems,

7.3.4

2

7.3.4

hoc genus eligemus: si clementior, mutilum probabimus marem: quoniam est illud incommodum in cornuto,

7.3.4

3

7.3.4

4

7.3.4

5

7.3.4

6

7.3.4

7

7.3.4

8

7.3.4

9

7.3.4

10

7.3.4

11

7.3.4

12

7.3.4

13

7.3.4

quod cum sentiat se velut quodam naturali telo

7.3.4

14

7.3.4

capitis armatum, frequenter in pugnam procurrit, et fit in feminas quoque procacior. Nam rivalem (quamvis solus admissurae non sufficit) violentissime persequitur, nec ab alio tempestive patitur iniri

7.3.4

15

7.3.5

gregem, nisi cum est fatigatus libidine. Mutilus autem, cum se tanquam exarmatum intelligat, nec ad rixam promptus est, et in venere mitior. Itaque capri vel arietis

7.3.5

1

7.3.5

petulci saevitiam pastores hac astutia repellunt. Mensurae pedalis robustam tabulam configunt aculeis, et adversam fronti cornibus religant. Ea res ferum prohibet

7.3.5

2

7.3.5

a rixa, quoniam stimulatum suo ictu ipsum se sauciat.

7.3.6

Epicharmus autem Syracusanus, qui pecudum medicinas diligentissime conscripsit, affirmat pugnacem arietem mitigari terebra secundum auriculas foratis cornibus, qua curvantur in flexum. Eius quadrupedis aetas ad progenerandum optima est trima: nec tamen inhabilis usque in annos octo. Femina post bimatum maritari debet, iuvenisque habetur quinquennis:

7.3.7

fatiscit post annum septimum. Igitur, ut dixi, mercaberis

7.3.7

1

7.3.7

oves intonsas.:

7.3.7

2

7.3.7

variam et canam

7.3.7

3

7.3.7

improbabis, quod sit incerti coloris. Maiorem trima dente

7.3.7

4

7.3.7

minacem sterilem repudiabis. Eliges bimam vasti corporis, cervice

7.3.7

5

7.3.7

prolixi villi, nec asperi,

7.3.7

6

7.3.7

7

7.3.7

8

7.3.7

9

7.3.7

10

7.3.7

11

7.3.7

12

7.3.7

13

7.3.7

14

7.3.7

lanosi et ampli uteri. Nam vitandus est glaber et exiguus.

7.3.8

Atque haec fere communia sunt in comparandis ovibus. Illa etiam tuendis: humilia facere stabula, sed in longitudinem potius quam in latitudinem porrecta,

7.3.8

1

7.3.8

ut simul et hieme calida sint, nec angustiae fetus oblidant.

7.3.8

2

7.3.8

Ea poni debent contra medium diem: namque id pecus, quamvis ex omnibus animalibus sit

7.3.8

3

7.3.8

vestitissimum, frigoris tamen impatientissimum est, nec minus aestivi vaporis. Itaque cohors clausa sublimi macerie praeponi vestibulo debet, ut sit in eam tutus exitus aestuanti;

7.3.8

4

7.3.8

deturque opera, ne quis humor consistat, ut semper quam aridissimis filicibus

7.3.8

5

7.3.8

vel culmis stabula constrata sint, quo purius

7.3.8

6

7.3.8

et mollius incubent foetae, sintque illa

7.3.8

7

7.3.8

mundissima, neque earum valetudo, ' quae praecipue custodienda est, infestetur uligine.

7.3.9

Omnia autem pecudi larga praebenda sunt alimenta. Nam vel exiguus numerus, cum pabulo satiatur, plus domino reddit, quam maximus grex, si senserit penuriam. Sequeris autem novalia non solum herbida, sed quae plerumque vidua sunt spinis; utamur

7.3.9

1

7.3.9

enim saepius auctoritate divini carminis: Si tibi lanitium curae est, primum aspera silva Lappaeque tribulique absint;

7.3.9

2

7.3.9

3

7.3.9

4

7.3.9

5

7.3.9

6

7.3.9

7

7.3.9

8

7.3.9

9

7.3.10

quoniam ea res, ut ait idem, scabras oves reddit, cum tonsis illotus

7.3.10

1

7.3.10

adhaesit Sudor, et hirsuti secuerunt corpora vepres: tum etiam quotidie minuitur lanae fructus,

7.3.10

2

7.3.10

quae quanto prolixior in pecore concrescit, tanto magis obnoxia

7.3.10

3

7.3.10

est rubis, quibus velut hamis inuncata pascentium tergoribus avellitur. Molle vero pecus etiam velamen, quo protegitur, amittit,

7.3.10

4

7.3.10

atque id non parvo sumptu reparatur.

7.3.11

Inter auctores fere constat, primum esse admissurae tempus vernum Parilibus,

7.3.11

1

7.3.11

si sit ovis matura,

7.3.11

2

7.3.11

sin vero

7.3.11

3

7.3.11

feta, circa Iulium mensem. Prius tamen haud dubie probabilius,

7.3.11

4

7.3.11

ut messem vindemia,

7.3.11

5

7.3.11

fructum deinde vineaticum fetura pecoris excipiat, et totius autumni pabulo satiatus agnus ante maestitiam frigorum atque hiemis ieiunium confirmetur. Nam melior est autumnalis verno, sicut ait verissime Celsus; quia

7.3.11

6

7.3.11

magis ad rem pertinet, ut ante aestivum quam hibernum solstitium convalescat: solusque ex omnibus bruma commode nascitur.

7.3.12

Ac si res exigit, ut plurimi mares progenerandi sint, Aristoteles vir callidissimus rerum naturae praecipit

7.3.12

1

7.3.12

2

7.3.12

3

7.3.12

4

7.3.12

5

7.3.12

6

7.3.12

7

7.3.12

8

7.3.12

9

7.3.12

10

7.3.12

admissurae tempore observare siccis diebus halitus septentrionales, ut

7.3.12

11

7.3.12

contra ventum gregem pascamus, et eum spectans admittatur pecus: at si feminae generandae sunt, austrinos flatus captare, ut eadem ratione

7.3.12

12

7.3.12

matrices ineantur. Nam illud, quod priore libro docuimus, ut admissarii dexter vel etiam sinister vinculo testiculos obligetur, in magnis gregibus operosum est.

7.3.13

Post feturam deinde longinquae regionis opilio villicus fere omnem sobolem pastioni

7.3.13

1

7.3.13

reservat; suburbanae, teneros agnos, dum adhuc herbae sunt expertes, lanio tradit, quoniam et parvo sumptu devehuntur, et iis submotis, fructus lactis ex matribus non minor

7.3.13

2

7.3.13

percipitur. Submitti tamen etiam in vicinia urbis quintum quemque

7.3.13

3

7.3.13

oportebit. Nam vernaculum pecus peregrino longe est utilius:

7.3.14

nec committi debet, ut

7.3.14

1

7.3.14

totus grex effetus

7.3.14

2

7.3.14

senectute dominum destituat: cum praesertim boni pastoris vel prima cura sit annis omnibus in demortuarum vitiosarumque ovium locum totidem vel etiam plura capita substituere: quoniam saepe frigorum atque hiemis saevitia pastorem decipit, et eas oves

7.3.14

3

7.3.14

interimit, quas ille tempore autumni ratus adhuc esse

7.3.14

4

7.3.15

tolerabiles, non submoverat. Quo magis etiam propter hos casus, nisi quae validissima

7.3.15

1

7.3.15

non

7.3.15

2

7.3.15

com-

7.3.15

3

7.3.15

4

7.3.15

5

7.3.15

6

7.3.15

7

7.3.15

8

7.3.15

9

7.3.15

10

7.3.15

11

7.3.15

12

7.3.15

13

7.3.15

prehendatur hieme, novaque progenie repleatur numerus. Quod qui faciet, servare debebit, ne minori quadrimae, neve ei, quae excessit annos octo, prolem submittat. Neutra enim aetas ad educandum est idonea: tum etiam quod ex vetere materia nascitur, plerumque congeneratum parentis senium

7.3.15

14

7.3.16

refert. Nam vel sterile vel imbecillum est. Partus vero incientis

7.3.16

1

7.3.16

pecoris non secus quam obstetricum more custodiri debet. Neque enim aliter hoc animal quam muliebris sexus enititur, saepiusque etiam, quando

7.3.16

2

7.3.16

est omnis rationis ignarum, laborat in partu. Quare veterinariae medicinae prudens esse debet pecoris magister, ut, si res exigat, vel integrum conceptum, cum transversus haeret locis genitalibus, extrahat, vel ferro divisum citra matris perniciem partibus educat,

7.3.16

3

7.3.16

quod Graeci vocant

7.3.16

ἐμβρουλκῖαν

7.3.16

.

7.3.17

Agnus autem, cum est editus, erigi debet, atque uberibus admoveri, tum

7.3.17

1

7.3.17

etiam eius diductum

7.3.17

2

7.3.17

os pressis humectare papillis, ut condiscat maternum trahere alimentum. Sed prius quam hoc fiat, exiguum lactis emulgendum

7.3.17

3

7.3.17

est, quod pastores colostrum vocant: ea nisi aliquatenus emittitur, nocet agno qui primo biduo

7.3.17

4

7.3.17

quo natus est, cum matre claudatur, ut et ea partum suum foveat, et ille matrem agnoscere condiscat.

7.3.18

Mox deinde quamdiu non lascivit, obscuro et calido septo

7.3.18

1

7.3.18

custodiatur; postea

7.3.18

2

7.3.18

3

7.3.18

4

7.3.18

5

7.3.18

6

7.3.18

7

7.3.18

8

7.3.18

9

7.3.18

10

7.3.18

luxuriantem virgea cum comparibus hara

7.3.18

11

7.3.18

claudi oportebit, ne velut puerili nimia exultatione macescat: cavendumque est, ut tenerior separetur a validioribus, quia robustus angit imbecillum.

7.3.19

Satisque

7.3.19

1

7.3.19

est mane prius quam grex procedat in pascua; deinde etiam crepusculo redeuntibus saturis ovibus admiscere agnos. Qui cum firmi esse coeperint,

7.3.19

2

7.3.19

pascendi sunt intra stabulum cytiso, vel medica,

7.3.19

3

7.3.19

tum etiam furfuribus, aut, si permittat annona, farina hordei vel ervi: deinde, ubi convalucrint, circa meridiem pratis aut novalibus

7.3.19

4

7.3.19

villae continuis matres admovendae sunt, et septo emittendi agni, ut condiscant

7.3.19

5

7.3.19

foris pasci.

7.3.20

De genere pabuli iam et ante diximus, et nunc eorum, quae omissa sunt, meminerimus, iucundis-simas herbas esse, quae aratro proscissis arvis nascantur; deinde quae pratis uligine carentibus; palustres silvestresque minime idoneas haberi. Nec tamen ulla sunt tam blanda pabula, aut

7.3.20

1

7.3.20

etiam pascua, quorum gratia

7.3.20

2

7.3.20

non exolescat usu continuo, nisi pecudum fastidio pastor occurrerit praebito sale, quod velut

7.3.20

3

7.3.20

aquae ac pabuli condimentum per aestatem canalibus ligneis impositum, cum e pastu redierint oves, lambunt, atque eo sapore cupidinem bibendi pascendique concipiunt.

7.3.21

At contra penuriae

7.3.21

1

7.3.21

2

7.3.21

3

7.3.21

4

7.3.21

5

7.3.21

6

7.3.21

7

7.3.21

8

7.3.21

9

7.3.21

hiemis succurritur obiectis intra tectum per praesepia cibis. Aluntur autem commodissime repositis ulmeis vel ex fraxino

7.3.21

10

7.3.21

frondibus, vel autumnali faeno, quod cordum vocatur. Nam id mollius et ob hoc iucundius est, quam maturum.

7.3.22

Cytiso quoque et sativa vicia

7.3.22

1

7.3.22

pulcherrime pascuntur. Necessariae tamen, ubi cetera defecerunt, etiam ex leguminibus paleae. Nam per se hordeum, vel fresa cum faba cicercula sumptuosior est, quam ut suburbanis regionibus salubri pretio

7.3.22

2

7.3.22

possit praeberi: sed sicubi vilitas

7.3.22

3

7.3.22

permittit,

7.3.22

4

7.3.22

haud dubie

7.3.22

5

7.3.22

sunt optima.

7.3.23

De temporibus autem pascendi, et ad

7.3.23

1

7.3.23

aquam ducendi per aestatem non aliter sentio, quam ut prodidit Maro: Luciferi primo cum sidere frigida rura Carpamus, dum mane novum, dum gramina canent, Et ros in tenera pecori gratissimus herba, Inde, ubi quarta sitim caeli collegerit hora, Ad puteos, aut alta greges ad stagna

7.3.23

perducamus, medioque die, ut idem, ad vallem, Sicubi magna Iovis antiquo robore quercus Ingentes tendit ramos, aut sicubi nigrum, Ilicibus crebris sacra nemus accubat umbra.

7.3.24

Rursus deinde iam mitigato vapore compellamus

7.3.24

1

7.3.24

2

7.3.24

3

7.3.24

4

7.3.24

5

7.3.24

6

7.3.24

7

7.3.24

ad

7.3.24

8

7.3.24

aquam—etiam per aestatem id faciendum est—et iterum ad pabula

7.3.24

9

7.3.24

producamus. Solis ad occasum, cum frigidus aera vesper Temperat, et saltus reficit iam roscida luna. Sed observandum est sidus aestatis per emersum Caniculae ut ante meridiem grex in occidentem spectans agatur et in eam partem progrediatur, post meridiem in orientem. Siquidem plurimum refert, ne pascentium capita sint adversa soli, qui plerumque nocet animalibus oriente praedicto sidere.

7.3.25

Hieme et vere matutinis temporibus intra septa contineantur, dum dies arvis gelicidia detrahat. Nam pruinosa herba pecudi gravedinem

7.3.25

1

7.3.25

creat, ventremque

7.3.25

2

7.3.25

proluit. Quare etiam frigidis humi-disque temporibus anni semel die

7.3.25

3

7.3.25

potestas aquae facienda est.

7.3.26

Tum qui sequitur gregem circumspectus ac vigilans (id quod omnibus et omnium quadrupedum custodibus praecipitia) magna clementia moderetur; idemque

7.3.26

1

7.3.26

propior

7.3.26

2

7.3.26

quia

7.3.26

3

7.3.26

silent, et in agendis recipiendisque ovibus adclamatione ac baculo minetur: nec unquam telum emittat in eas: neque ab his longius recedat: nec aut recubet,

7.3.26

4

7.3.26

aut considat. Nam nisi procedit, stare debet, quandoquidem

7.3.26

5

7.3.26

6

7.3.26

7

7.3.26

8

7.3.26

9

7.3.26

10

7.3.26

11

7.3.26

12

7.3.26

13

7.3.26

custodis officium sublimem celsissimamque oculorum veluti speculam desiderat, ut neque tardiores et gravidas, dum cunctantur,

7.3.26

14

7.3.26

neque agiles et fetas, dum procurrunt, separari

7.3.26

15

7.3.26

a ceteris sinat; ne fur, aut bestia

7.3.26

16

7.3.26

hallucinantem pastorem decipiat. Sed haec communia fere sunt in omni pecore ovillo. Nunc quae sunt generosi propria dicemus.

Reader

Variation units

Available for this work

Intertext edge

Note

Variation units

Jeremiah order map

Available for this work