Columella, Lucius Junius Moderatus
Res Rustica
Rust 8.11.4
Choose a text
More by Columella, Lucius Junius Moderatus
—
Perseus Lat3
8.11.1
8.11.1
Pavonum educatio magis urbani3 patrisfamiliae, quam tetrici rustici curam poscit. Sed nec haec tamen aliena est agricolae captantis undique voluptates acquirere, quibus solitudinem ruris eblandiatur. Harum autem decor avium etiam exteros nedum dominos oblectat. Itaque genus alitum nemorosis et parvulis insulis, quales obiacent Italiae, facillime continetur. Nam quoniam nec sublimiter potest nec per longa spatia volitare, tum etiam quia furis ac noxiorum animalium rapinae metus non est, sine custode tuto vagatur, maioremque pabuli partem sibi acquirit.
8.11.2
8.11.2
Feminae quidem sua sponte tanquam servitio liberatae studiosius pullos enutriunt: nec curator aliud facere debet, quam ut diei certo tempore, signo dato, iuxta villam gregem convocet, et exiguum hordei concurrentibus obiciat, ut nec avis esuriat, et numerus advenientium recognoscatur.
8.11.2
1
8.11.2
2
8.11.2
3
8.11.3
8.11.3
Sed huius possessionis rara conditio est. Quare mediterraneis locis
8.11.3
1
8.11.3
maior adhibenda cura est: eaque sic administretur. Herbidus silvestrisque ager planus sublimi clauditur
8.11.3
2
8.11.3
maceria, cuius tribus lateribus porticus applicantur, et in quarto duae cellae, ut sit altera custodis habitatio, atque altera stabulum pavonum. Sub porticibus deinde per ordinem fiunt arundinea saepta in modum cavearum, quales
8.11.3
3
8.11.3
columbarii tectis superponuntur. Ea saepta distinguuntur velut clatris intercurrentibus calamis, ita ut ab utroque latere singulos aditus habeant.
8.11.4
8.11.4
Stabulum autem carere debet uligine, cuius in solo per ordinem Aguntur breves paxilli,
8.11.4
1
8.11.4
eorumque partes summae lingulas edolatas habent, quae transversis foratis perticis inducantur.
8.11.4
2
8.11.4
Hae porro quadratae perticae, paxillis superponuntur, ut avem recipiant adsilientem. Sed idcirco sunt exemptiles, ut cum res exigit, a paxillis deductae
8.11.4
3
8.11.4
liberum aditum converrentibus stabulum praebeant.
8.11.5
8.11.5
Hoc genus avium, cum trimatum explevit, optime progenerat. Siquidem tenerior aetas, aut sterilis, aut parum fecunda est. Masculus pavo gallinaceam salacitatem habet, atque ideo quinque feminas desiderat. Nam si unam vel alteram fetam saepius compressit, vix dum concepta in alvo vitiat ova, nec ad partum
8.11.5
1
8.11.5
sinit perduci: quoniam immatura geni-
8.11.5
2
8.11.5
3
8.11.5
4
8.11.5
5
8.11.5
6
8.11.5
7
8.11.5
8
8.11.6
8.11.6
talibus locis excidunt. Ultima parte hiemis concitantibus libidinem cibis utriusque sexus accendenda venus est. Maxime facit ad hanc rem, si favilla levi torreas fabam, tepidamque des iciunis quinto quoque die. Nec tamen excedas modum sex cyathorum in singulas aves. Haec cibaria non omnibus promiscue
8.11.6
1
8.11.6
spargenda sunt, sed in singulis saeptis, quae arundinibus contexi oportere proposueram, portione
8.11.6
2
8.11.6
servata quinque feminarum et unius maris, ponenda sunt cibaria, nec minus aqua, quae sit idonea potui.
8.11.7
8.11.7
Quod ubi factum est, mares sine rixa
8.11.7
1
8.11.7
diducuntur
8.11.7
2
8.11.7
in sua quisque saepta cum feminis, et aequaliter universus grex pascitur. Nam etiam in hoc genere pugnaces inveniuntur masculi, qui et a cibo et a coitu prohibent minus validos, nisi sint hac ratione separati. Fere autem locis apricis ineundi cupiditas exercet mares, cum Favonii spirare coeperunt, id est tempus ab idibus Februariis ante Martium mensem.
8.11.8
8.11.8
Signa sunt extimulatae libidinis, cum semetipsum veluti mirantem caudae gemmantibus pinnis protegit: idque cum facit, rotare dicitur. Post admissurae tempus confestim matrices custodiendae sunt, ne alibi quam in stabulo fetus edant: saepiusque digitis loca feminarum tentanda sunt. Nam in promptu gerunt ova, quibus iam partus appropinquat. Itaque includendae sunt incipientes,
8.11.8
1
8.11.9
8.11.9
ne extra clausum fetum edant: maximeque temporibus his, quibus parturiunt, pluribus stramentis
8.11.9
1
8.11.9
2
8.11.9
3
8.11.9
4
8.11.9
5
8.11.9
exaggerandum est aviarium, quo tutius integri fetus excipiantur. Nam fere pavones, cum ad nocturnam requiem venerunt, praedictis perticis insistentes enituntur ova, quae quo propius ac mollius deciderint, illibatam servant integritatem. Quotidie ergo diligenter mane temporibus feturae stabula circumeunda erunt, et iacentia ova colligenda. Quae quanto recentiora gallinis subiecta sunt, tanto commodius exeluduntur:
8.11.9
6
8.11.9
idque fieri maxime patrisfamilias rationi conducit.
8.11.10
8.11.10
Nam feminae pavones, quae non incubant, ter anno fere partus edunt: at quae fovent ova, totum tempus fecunditatis aut excludendis aut
8.11.10
1
8.11.10
etiam educandis pullis consumunt. Primus est partus quinque fere ovorum; secundus quattuor;
8.11.11
8.11.11
tertius aut trium aut duorum. Neque est quod committatur, ut Rhodiae aves pavoninis incubent, quae ne suos quidem fetus commode nutriunt. Sed veteres maximae quaeque gallinae vernaculi generis eligantur:
8.11.11
1
8.11.11
eaeque novem diebus a primo lunae incremento, novenis ovis incubent, sintque ex his quinque pavonina, cetera gallinacei generis.
8.11.12
8.11.12
Decimo deinceps die omnia gallinacea sub-trahantur, et totidem recentia eiusdem generis supponantur, ut trigesima luna, quae est fere nova, cum pavoninis excludantur. Sed custodis curam
8.11.12
1
8.11.12
2
8.11.12
3
8.11.12
non effugiat observare desilientem matricem, saepiusque ad cubile pervenire, et pavonina ova, quae propter magnitudinem difficilius a gallina moventur, versare manu: idque quo diligentius faciat, una pars ovorum notanda est atramento, quod signum habebit aviarius,
8.11.12
4
8.11.12
an a gallina conversa sint.
8.11.13
8.11.13
Sed, ut dixi, meminerimus cohortales quam maximas ad hanc rem praeparari. Quae si mediocris habitus sunt, non debent amplius quam terna pavonina et sena generis sui fovere. Cum deinde fecerit pullos, ad aliam nutricem gallinacei debebunt transferri, et subinde qui nati fuerint pavonini ad unam congregari, donec quinque et viginti capitum grex efficiatur.
8.11.14
8.11.14
Sed cum
8.11.14
1
8.11.14
erunt editi pulli, similiter ut gallinacei primo die non moveantur: postero die cum educatrice transferantur in caveam: primisque diebus alantur hordeaceo farre vino resperso, nec minus ex quolibet frumento cocta pulticula, et refrigerata. Post paucos deinde dies huic
8.11.14
2
8.11.14
cibo adiciendum erit concisum porrum Tarentinum, et caseus mollis vehementer expressus; nam serum nocere pullis manifestum est.
8.11.15
8.11.15
Locustae quoque pedibus ademptis utiles cibandis pullis habentur, atque his pasci debent usque ad sextum mensem: postmodum satis est hordeum de manu praebere. Possunt autem post quintum et trigesimum diem quam nati sunt, etiam in agrum
8.11.15
1
8.11.15
2
8.11.15
3
8.11.15
satis tuto educi, sequiturque grex velut matrem gallinam singultientem. Ea cavea clausa
8.11.15
4
8.11.15
fertur in agrum a pastore, et emissa ligato pede longa linea custoditur, ad quam
8.11.15
5
8.11.15
circumvolant pulli. Qui cum ad satietatem pasti sunt, reducuntur in villam persequentes,
8.11.16
8.11.16
ut dixi, nutricis singultus.
8.11.16
1
8.11.16
Satis autem convenit inter auctores, non debere alias gallinas, quae pullos sui generis educant, in eodem loco pasci. Nam cum conspexerunt pavoninam prolem, suos pullos diligere desinunt, et immaturos relinquunt, perosae videlicet, quod nec magnitudine, nec specie pavoninis pares sint. Vitia quae gallinaceo generi
8.11.16
2
8.11.16
nocere solent, eadem has aves infestant: sed nec remedia traduntur alia, quam quae gallinaceis adhibentur. Nam et pituita et cruditas, et si quae aliae sunt pestes, iisdem remediis, quae proposuimus,
8.11.17
8.11.17
prohibentur. Septimum deinde mensem cum ex-cesserunt, in stabulo cum ceteris ad nocturnam requiem debent includi. Sed erit curandum, ne humi maneant. Nam qui sic cubitant, tollendi sunt, et supra perticas imponendi, ne frigore laborent.
Variation units
Dual references show Vulgate ↔ LXX loci for each oracle block. Selected-witness order follows the left compare column (or primary version).