Reader

SANCTI GREGORII PAPAE I VITA, EX EJUS POTISSIMUM SCRIPTIS RECENS ADORNATA. LIBER TERTIUS, Complectens historiam pontificatus S. Gregorii ab annis 594 et 595 ad annos 598 et 599 seu ab indictione 13 ad indict. 2. 269 CAPUT VIII.

ARGUM.--- 1. Sanctus Gregorius debitas sibi pro Anglorum conversione laudes in alios regerit.--- 2. Quantum floreret tunc religio in Anglia.--- 3. Quaedam recens conversis indulget papa.--- 4. Idolorum templa Christiano ritu consecrari jubet.--- 5. Quas neophytis epulas et agapes concesserit.--- 6. Augustinus frustra Britones dissidentes ad pacem invitat. Qui pervicaciae poenas dant. Augustini obitus, et post obitum cultus sacer.--- 7. Quantum ejus successores pro reconciliandis Britonibus et Scottis laboraverint.--- 8. In Anglos Christianos persecutio desaevit. Quae tandem sedatur.--- 9. Britones Ecclesiae Romanae doctrinam ritusque suscipiunt. Pro hodiernorum Anglorum conversione votum.

1. Acceptis quae in Anglicana expeditione feliciter ab Augustino ejusque fratribus in dies gerebantur, Gregorius amicos suos ad gratias Deo pro tanto beneficio agendas litteris suis provocavit. Ad S. Eulogium, a quo nuper laetum de haereticorum conversione, et de catholicorum concordia nuntium acceperat, ita scribit: Quoniam vere in bonis quae agitis scio quod et aliis congaudetis, vestrae vobis gratiae vicem reddo, et non dissimilia nuntio: quia dum gens Anglorum in mundi angulo posita, in cultu lignorum ac lapidum perfida nuncusque remaneret, ex vestrae mihi orationis adjutorio placuit, ut ad eam monasterii mei monachum in praedicationem transmittere Deo auctore debuissem Narrat postea quot quantisque miraculis Augustinus ejusque socii apud Anglos coruscarent; ita ut apostolorum virtutes, in signis quae exhibebant, imitari viderentur. Quod idcirco narravi, inquit, ut cognoscatis quid in Alexandrino populo loquendo, et quid in mundi finibus agitis orando. Vestrae enim orationes sunt in eo loco ubi non estis, quorum operationes sanctae monstrantur in eo loco in quo estis. Sic debitas sibi laudes pro tanto opere deprecari conabatur humilis pontifex, ac in quoslibet alios regerere.

2. Quam tunc floreret in Britannia religio Christiana, his verbis exprimit: Ecce lingua Britanniae, quae nil aliud noverat, quam barbarum frendere, jam dudum in divinis laudibus Hebraeum coepit Alleluya resonare. Ecce quondam tumidus, jam substratus sanctorum pedibus servit Oceanus, ejusque barbaros motus, quos terreni principes edomare ferro nequiverant, hos pro divina formidine sacerdotum ora simplicibus verbis ligant: et qui catervas pugnantium infidelis nequaquam metuerat, jam nunc fidelis humilium linguas timet. Quia enim perceptis coelestibus verbis, clarescentibus quoque miraculis, virtus ei divinae cognitionis infunditur, ejusdem divinitatis terrore refrenatur, ut prava agere metuat, ac totis desideriis ad aeternitatis gratiam pervenire concupiscat.

3. Quaedam tamen in gratiam neophytorum indulsit, quae antiquitus receptae in Ecclesia leges prohibebant; maxime de contrahendo intra certos consanguinitatis et affinitatis gradus matrimonio: ut paulatim Christi jugo assuescerent in ipso recens geniti; et a fide quam susceperat gens Anglorum, recedere non cogerent austeriora. Hanc rationem concessae indulgentiae affert ipse respondens Felici, Messanensi Episcopo, de hoc sacrae legis laxamento pene expostulanti. Sic summam in Ecclesia nactus auctoritatem, et premere et laxas dare habenas, ut e re videbatur, noverat pontificum prudentissimus.

4. Prius statuerat ut idolorum templa everterentur; qua de re etiam ad Edilberthum scripserat; sed mutato consilio satius putavit ea, destructis ejectisque idolis, aspersione aquae benedictae lustrare, atque ritu Christiano consecrare; ut Angli nuper ad fidem vocati, familiarius ad loca consueta concurrerent.

5. Consuetudo erat gentilium multos, cum suis idolis offerrent sacrificia, boves occidere, atque ex eis epulari. Quod ut in piam solemnitatem transferret sanctissimus papa, annuit ut in die dedicationis Ecclesiae, vel natalitio sanctorum martyrum quorum reliquiae in novis templis conditae fuerant, Angli nuper Christiani facti tabernacula sibi, circa easdem ecclesias quae ex fanis erant commutatae, de ramis arborum facerent, et religiosis conviviis solemnitatem celebrarent. Nam duris, inquit, mentibus simul omnia abscindere impossibile esse non dubium est: quia is qui locum summum ascendere nititur, necesse est ut gradibus vel passibus, non autem saltibus elevetur. Eadem pia industria usum olim legimus S. Gregorium cognomento Thaumaturgum erga neophytos, ut refert alter Gregorius Nyssenus dictus in ejusdem vita; quod idcirco judicavimus observandum, ne Gregorius noster illa paganis nuper conversis ad fidem Christianam concedendo et facile indulgendo, humanum aliquid passum esse ac secundum carnem sapuisse videatur. Hic una eademque serie quaecumque ad Anglorum conversionem annitente S. Gregorio facta, et ad noscentis Anglicanae Ecclesiae constitutionem pertinebant contraximus, etsi diversis annis contigerint. Quae tam faustis initiis successerint, breviter delineare, et ob oculos contracta ponere operae pretium est.

6. Quamvis nihil antiquius haberet Augustinus quam Anglos ad Christianam fidem perducere, Britones tamen antiquos insulae incolas, ad Ecclesiae Romanae unitatem, a qua penes nonnullos ritus dissidebant, revocare sollicitus fuit, coacta semel et iterum in hanc rem synodo. Quibus reluctantibus, etsi quae verbis praedicarat, miraculo confirmasset, vir Domini fertur minitans praedixisse, quod si pacem cum fratribus accipere nollent, bellum ab hostibus forent accepturi. Nec vaticinium effectu caruit; nam Edilfridus Nordan- Humbrorum rex fortissimus, post Augustini obitum Britones ingenti strage profligavit; nec sacerdotibus pepercit, qui frequentes convenerant, maxime ex monasterio Bancor, 270 in quo tantus fertur fuisse numerus monachorum, ut cum in septem portiones esset cum praepositis sibi rectoribus divisum, nulla harum portio minus quam trecentos homines haberet, qui omnes de labore manuum suarum vivere solebant. Hujus internecionis invidia Augustinum onerare conati sunt ex heterodoxis nonnulli, quasi ipse belli Britonibus inferendi Edilfrido auctor fuerit. Verum id minime apud Bedam, aut alios e veteribus legitur scriptoribus. Imo caesos eos, ipso jam multo ante tempore ad coelestia regna sublato, expresse docet venerabilis Beda. Quae verba praetermisit quidem Alvredus in versione Saxonica; sed ea repraesentant exemplaria omnia Latina. Ad superos autem transiit Augustinus an. 607, die 26 Maii, qui feriatus fuit apud Anglos hoc synodi Cloveshoviensis ann. 747 decreto: Septem decimo constitutum est praecepto, ut dies natalitius beati papae Gregorii, et dies quoque depositionis( qui est septimo Kalend. Junii), S. Augustini archiepiscopi et confessoris, qui genti Anglorum missus est a praefato papa... scientiam fidei, baptismi sacramentum et coelestis patriae notitiam primus attulit, ab omnibus sicut decet honorifice venerentur: ita ut uterque dies ab ecclesiasticis et monasterialibus feriatus habeatur, nomenque ejusdem B. Patris et Doctoris nostri Augustini in Litaniae de cantatione post sancti Gregorii vocationem semper dicatur.

7. Evocato ad superos Augustino, qui ab ipso ordinati fuerant episcopi, Mellitus Londoniae, Justus Roffae, et Laurentius ipsius in Dorovernensi cathedra successor; de revocandis a schismate tum Britonibus, tum Scottis Hiberniae insulae habitatoribus plurimum sategerunt, scriptis ad eos epistolis charitatem et humilitatem Christianam spirantibus. Missae ad Scottos seu Hibernos haec erat inscriptio quam refert Beda: Dominis charissimis fratribus episcopis vel abbatibus per universam Scotiam. Ubi episcopi et abbates iidem fuisse videntur.

8. Nec minus pro novae Ecclesiae profectu et incremento allaborarunt vigilantissimi episcopi; at vita functis regibus Edilbertho et Saberetho ejus sororis filio, qui Christianam fidem impense coluerant et asseruerant, adeo grave bellum in Anglicanam Ecclesiam exarsit, moventibus persecutionem in fideles eorum successoribus, ut Mellitus et Justus in Galliam trajicere coacti sint; quos brevi sequi parabat Laurentius, nisi gravissima objurgatione acrioribusque flagellis ab apostolo Petro fuisset deterritus. Adiens ergo Eadbaldum regem, et inflicta sibi verbera ostendens, eum ad idololatriam ejurandam, amplectendamque Christianam fidem, cui postea ex animo favit in omnibus, adduxit. Saberethi autem filii qui Mellitum et quod praedicabat Evangelium rejecerant, perduellionis suae poenas dederunt, in praelio adversus Genissorum gentem cum omni exercitu caesi. Revocati itaque ex Galliis ab Laurentio Mellitus et Justus, ad intermissum praedicationis opus redierunt. Haec fusius apud Bedam.

9. S. Laurentio laboribus apostolicis et vita defuncto successor datus est Mellitus; Mellito, postea successit Justus; Justo Honorius. Hunc excepit Deusdedit, post quem sedit Theodorus a Vitaliano papa missus, qui Britones tandem ad Ecclesiae Romanae ritus omnes feliciter perduxit. Hic subsistendum putamus, ut ad S. Gregorii gesta redeat oratio. Quae de Anglorum conversione congessimus, recolant eorum posteri: interrogent Patrem suae fidei S. Gregorium, et annuntiabit eis; majores Augustinum ejusque adjutores monachos, et dicent ipsis, quam ab exordio fidem sint amplexi, quantam apostolicae sedi reverentiam exhibuerint et obedientiam, quibus olim usi sacramentis, quos ad Dei cultum ritus adhibuerint. Heu! altaria quae illi erexerant destruxerunt heterodoxi, et avitam catholicamque religionem, admissis omnibus erroribus et impietatibus, repulerunt. Det Deus illis poenitentiam ad cognoscendam veritatem, et resipiscant a diaboli laqueis, a quo captivi tenentur ad ipsius voluntatem.