Reader

Commentarii in Ecclesiasten 5. 1 51, lab ῥήματα ἐκκλησιαστοῦ υἱοῦ Δαυὶδ βασιλέως̓ Ισραὴλ ἐν̓ Ιερουσαλήμ. ὁ Σολομὼν ου τος ὁ ἐκκλησιάζων καὶ τοιαῦτα λέγων, α ἁρ μόζει ἐκκλησίᾳ εἰπεῖν, τοῦ" Δαυὶδ υἱός" ἐστιν. γέγονε δὲ μετὰ τὸν Σαούλ, ου ἡ βασιλεία διεβλήθη καὶ περιεγράφη. τοῦ" βασιλέως" τούτου τοῦ" Δαυὶδ υἱός" ἐστιν ὁ Σολομὼν κατὰ ἀμφοτέρους τοὺς τρόπους. διττῶς γὰρ" υἱοί" τινές εἰσίν τινων," κατὰ σάρκα" καὶ διαδοχὴν καὶ κατὰ παίδευ σιν. Παῦλος γοῦν λέγων ο τι" διὰ τοῦ εὐαγγελίου ἐγέννησα ὑμᾶς", “πατήρ εἰμι ὑμῶν”," κα ν γὰρ μυρίους ευ̣ χητε παιδαγω γούς, ἀλλ' οὐ πολλοὺς πατέρας· διὰ γὰρ τοῦ εὐαγγελίου ἐγὼ ὑμᾶς ἐγέννησα". ὁ Δαυὶδ ου ν ἀμφοτέρως πατήρ η ν τοῦ Σολομῶνος· καὶ" κατὰ σάρκα"– ἐξ αὐτοῦ γὰρ ευ̣ σκεν τὴν διαδοχήν," Δαυὶδ δὲ ἐγέννησεν τὸν Σολομών"–, ἀλλὰ καὶ κατὰ παίδευσιν η ν αὐτοῦ πατήρ·" σοφὸς" γάρ, εἰ καί τις υ̣ λλος, καὶ αὐτὸ τοῦτο θεόσοφος ην ὁ Δαυίδ. λέγει γοῦν·" τὰ αδηλα καὶ τὰ κρύφια τῆς σοφίας σου ἐδήλωσάς μοι." καὶ ειυ̣ τις λέγοι· “θρασύτερον ἁπάντων λ̣ έ̣ γ̣ ει ἑαυτὸν ἐπαινῶν, οὐ π̣ άν τως ἐστὶν τοιοῦτος”, ἀκούω ο τι καὶ ὁ θεὸς λέγει·" ευ ρον Δαυὶδ τὸν τοῦ̓ Ιεσσαὶ αυ̣ νδρα κατὰ τὴν καρδίαν̣ μου, ος ποιήσει πάντα τὰ θελήματά μου". ὁ π̣ ο̣ ιητ̣ ὴς δὲ" τῶν θελημά των" τοῦ θεοῦ οι ον" π̣ ασῶ̣ ν" τῶν ἀρετῶν" σοφός", εἰ καί τις αυ̣ λλος. αὐτῷ ὁ θεὸς" τὰ αυ̣ δηλα καὶ τὰ κρύφια τῆς σο φίας" αὐτοῦ πεφανέρωκεν. γέγονεν δὲ κ̣ α̣ ὶ̣ Σολομὼν" σοφός", εἰ καί τις αλλος. γέγονεν αρα ἐκ σοφοῦ" σοφὸς" ωσπερ καὶ αυ̣ νθρωπος ἐξ ἀνθρώπου. κ̣ αὶ κατὰ τοὺς δύο τοίνυν τρόπους τῆς γενέσεως" υἱὸς" η ν ὁ Σολομὼν τοῦ" Δαυίδ". ευ̣ στιν δὲ μάλιστα, ἐν οι ς ἐκκλησιάζει, προηγουμένως τοῦ" Δαυὶδ υἱός", οὐ τοσοῦτον διὰ τὸ" κατὰ σάρκα", ο σον διὰ τὸ κατὰ τὴν παίδευσιν. οἱ γὰρ" υἱεῖς" τῶν σοφῶν καὶ αὐτοὶ οντες σοφοὶ γεννῶσιν αυ̣ λλους. οὐ πάντως δὲ ὁ" κατὰ σάρκα" τινὸς ων" υἱὸς" γίνεται καὶ αὐτὸς πατήρ. πολλοὶ γοῦν" υἱοὶ" γενόμενοι οὐκ ἀπεδείχθησαν πατέρες. οἱ δὲ" κατὰ πνεῦμα"" υἱοὶ" καὶ αὐτοὶ γίνονται πατέρες. α λέγει ου ν," ῥήματα τοῦ ἐκκλησιαστοῦ" Σολομῶνός εἰσιν· κατὰ γὰρ διαφόρους ἐπινοίας ὁ Σολομὼν ευ̣ χει τὰς ὀνομασίας." ἐκκλησιαστὴς" μέν, ο τε τοιαῦτα λέγει, α ἁρμόζει ἐκ κλησίᾳ τουτέστιν πλήθει· οὐδὲν δὲ ε τερόν ἐστιν ἐκκλησία η πλῆθος. κατὰ τοῦτο τὸ σημαινόμενον καὶ ὁ θεὸς λέγει τῷ Μωϋσῇ," ἐκκλησίασον τὸν λαὸν πρός με", καὶ̓ Ιησοῦς το̣ ίν̣ υν, ο ταν λέγῃ" τὰς παραβολὰς"" τοῖς ευ̣ ξω". ο τε οὐκ ἐκκλησιάζει, τότε" κατ' ἰδίαν τοῖς ἰδίοις" λαλεῖ καὶ λέ γει" τὸ μυστήριον" τοῦτο ἐμοὶ καὶ τοῖς ἐ̣ μο̣ ῦ̣. ῃ δὲ ου ν ἐνταῦθα" ἐκκλησιαστής" ἐστιν– τὰ γὰρ μαθήματα σχεδὸν πάντα τ̣ αῦτα̣, α̣ δι' ο λου τοῦ βιβλίου αὐτοῦ λέγει, πτωχοῖς" τὴν διάνοιαν λέγει–, λέγει τὰ" πρόσκαιρα" καὶ" μάταια" τετηφότας καὶ μεγάλα αὐτὰ νομίζοντας ει ναι καὶ περιμάχη̣ τα. ἐν μὲν τ̣ αῖς παροιμίαις– πρῶτον δὲ βιβλίον 1– 2· τά ξει τοῦτο τοῦ προκειμένου– ἠθικῶν μ̣ αθημάτων ἐστὶν διδά σκαλος. καὶ ἐπεὶ τὰ ἐξ ἑτοίμου νοήματα ταχὺ καταφρονεῖ ται, μετ' ἐπικρύψεως παροιμιωδῶς αὐτὰ λέγει. λέγει γοῦν· 6" αιυ̣ σθησις δὲ ἀγαθὴ πᾶσιν τοῖς ποιοῦσιν αὐτήν" καὶ" ἀρχὴ σοφίας φόβος κυρίου"," ἀκούσατε παῖδες παιδείαν πατρός". αἱ παροιμίαι ου ν ἠθικά ἐστ̣ ι̣ ν̣. ἐν δὲ τῷ ᾳυ̣ σματι τῶν ᾀσμάτων τὰ ὑπὲρ τὰ φυσικά, τὰ ὑπερ κόσμια τὰ ἀνάγοντα εἰς τὰ ὑπερκός μια καὶ ὑπερουράνια λέγει. καὶ διὰ τοῦτο ἐκεῖ οὐδὲν πρόσκειται τὸ δεικνύον αὐτὸν ανθρωπον· οὐκ ειρηται" υἱὸς Δαυὶδ τοῦ βασιλέως τοῦ̓ Ισραὴλ ἐν̓ Ιερουσαλήμ"; ὑπερκόσμιος γάρ ἐστιν ἡ λεγομένη παίδευσις ἐν τῷ ᾳυ̣ σματι τῶν ᾀσμάτων. ἐπερ· οὐκ

η ν περισσὴ ἡ προσθήκη; μὴ γάρ· ἐν τῷ αὐτῷ βιβλίῳ ἀμφότερα κεῖται. ὁ ἐκκλησια στὴς φυσικὰ λέγει. λέγω, διττή ἐστιν ἡ φύσις τῶν ου̣ ντων·" ὁ θ̣ ε̣ ὸ)̣ ς"· ε̣... ε̣···· ἐποίησεν" ὁρατὰ καὶ ἀόρατα". καὶ ταῦτα" τὰ ὁρατὰ καὶ ἀόρατα" διαστέλλων ἀ̣ φ̣' ἑαυτῶν καὶ φα νερῶν αὐτὸς ὁ ἀπόστολος λέγει·" τὰ βλεπόμενα πρ̣ όσκαιρα, τὰ δὲ μὴ βλεπόμενα αἰώνια." καὶ τὰ" αἰώνια" ου ν τὰ τῷ θεῷ ἐοικότα καὶ ἀνακείμενα πρὸς τ̣ ὸν̣ θ̣ εὸν καὶ τὰ" πρόσκαιρα" ευ̣ χει τινὰ λόγον σοφόν, καθ' ο ν γέγονεν. καὶ α̣ ὐτὰ γὰρ τὰ αἰσθητικὰ καὶ" ὁρατὰ" λόγῳ τινὶ σοφῷ γέγονεν. ἀμφοτέρων ουν χρῄζομεν διδασκαλίᾳ. τὸ πλεῖον μέρος ἐν τῷ ἐκκλησιαστῇ περὶ τῶν αἰσθητῶν καὶ ὁρωμένων οὐ μόνον κτισμάτων ἀλλὰ καὶ ἐπιτηδευμάτων λέγεται. ἐν δὲ τῷ ᾳυ̣ σματι τῶν ᾀςμάτων πάντα νοητά εἰσιν, ἐφοπτικά, ὑπερουράνια. οὐδεὶς γοῦν, οὐδὲ ο̣ ἱ αυ̣ γαν" πτωχοὶ" τὴν διάνοιαν, ἐπὶ ῥητοῦ λαμβάνουσιν τὸ ᾳσμα τῶν ᾀσμάτων. μόνος Σερᾶς ὁ Αριανὸς ου τως αὐτὸ ηυ̣ θελεν ἑρμηνεύειν,...·· τὴν θυγατέρα τοῦ Φαραῶ ταύτην̓ ευ̣ λεγεν" νύ̣ μφην" ει ναι ὑμνου μένην ἐν τῷ βιβλίῳ. κα̣ ὶ̣ ἐξε̣ τ̣ άξαμεν αὐτὴ̣ ν πολλάκις ῥητὰ προφέροντες, α ἐπὶ ῥητοῦ οὐ δύναται ληφθῆναι. οταν γὰρ λέ γῃ οτι" δύο μαστοί σου ὡς δύο νεβροὶ δορκάδος νεμόμενοι ἐν το̣ ῖς κρίνοις, ε ως ου διαπνεύσῃ ἡ ἡμέρα καὶ κινηθῶσιν αἱ σκιαί", πο̣ ῖον κάλλος ευ̣ χουσιν οἱ" μαστοί", ο ταν τούτοις παραβάλλονται; καὶ ἐπεὶ ἁπαξαπλῶς" νεβροῖς δορκάδος" παρα β̣ άλλονται, διὰ τοῦτο λέγει·" νεμομένοις ἐν το̣ ῖς κρί νοις"· αυ̣ λλως γάρ εἰσιν, ο ταν" νέμωνται ἐν τοῖς κρίνοις". καὶ πολλά γέ ἐστιν ῥητά. ἐνταῦθα ου ν τὰ ὑπεραναβεβηκότα τὰ φυσικά, τὰ αἰώνια, α δεῖ σκοπεῖν τοὺς" τὰ αυ̣ νω" βλέποντας, τοὺς" θησαυρίζοντας ἐν οὐρανοῖς". ἐπερ· ἐνταῦθα περὶ τῶν αἰσθητῶν μετ' αἰνι̣ γ̣ μοῦ λέγει; βούλεται διδάξαι ο τι καὶ τὰ αἰσθητὰ ὑπὸ προνοίας τοῦ̣ θεοῦ διοικεῖται καὶ ο τι τὰ ἐπιτηδεύματα π̣ άντα τὰ περὶ τὰ" ἀνθρώπινα"" μάταια", μᾶλλον·· οὐχ ω στε παντάπασιν ἐκβληθῆναι· ἀ̣ λλὰ σ̣ υνκρίσει τῶν ὑπερκοσμίων βραχέα εἰσὶν ταῦτα. ἀμφότερα γὰρ καὶ" τὰ βλεπόμενα" καὶ" τ̣ ὰ μὴ βλε πόμενα"" θεοῦ ποιήματά" εἰσιν· συνκρινόμενα δὲ" τὰ βλε πόμενα" πρὸς" τὰ μὴ βλε̣ πόμενα" δόξαιεν αν" ματαιότης" ειναι. ἐπερ· ὡς πρὸς τοὺς προσέχοντας μόνοις" τοῖς ὁρα τοῖς"; ναί· πρὸς̣ τ̣ ο̣ ὺς μεγάλα ταῦτα ἡγουμένους ει ναι καὶ μη δὲν πλέον. καὶ ι να απο······· λ̣ έξει χρησάμενος······ αι······ ς̣ τὴν νόησιν· οἱ λέγοντες" φάγωμεν καὶ πίωμεν, αυυ̣ ριον γὰρ ἀποθνῄσκομεν" μόνα τὰ" πρόσκαιρα" τετήφασιν. οἱ" ἀγαπῶντες τὸν κόσμον καὶ τὰ ἐν τῷ κόσμῳ" μὴ λογιζόμε νοι ο τι" ὁ κόσμος παράγεται καὶ ἡ ἐπιθυμία αὐτοῦ" ἐπὶ" ματαίοις" ευ̣ χουσι τὴν γνώμην. εἰ μέντοι συνκρίνηται τὰ 7 ὁρώμενα τοῖς ἀοράτοις, κατὰ σύνκρισιν τὸ μηδὲν φαίνονται, οὐχ ἁπλῶς τὸ μηδέν. καὶ ευ̣ χω γε ἀπὸ τῆς γραφῆς τοιαῦτα δεῖξαι. ὁ α γιος ἐν οʹ καὶ βʹ ψαλμῷ πολλὰ εἰρηκώς, ει τα δείξας ο τι κατέγ̣ νω τῶν λεχθέντων ὑπὸ τῶν φαύλων καὶ αὐτο̣······ γέγονεν πρὸς τὴν θεωρίαν τούτων, λέγει·" κτηνώδης ἐγενόμην παρὰ σοί". οὐ καθάπαξ γέγονε̣ ν ἀλλὰ" παρὰ σοί". καὶ πάλιν Μωϋσῆς·" ἐγὼ δὲ αυ̣ λογός εἰμι", ὡς πρὸς σέ, τὸν λόγον τὸν ἀληθινόν· οὐδὲ γὰρ" αυ̣ λογον" γενόμενον παιδευτὴν καὶ στρατηγὸν καὶ νομοθέτην ἐξελέγετο̣. κ̣ αὶ τρόπον τινὰ καὶ τὸ" ἐγὼ δέ εἰμι σκώληξ καὶ οὐκ αυ̣ νθρωπος" ταύτην ὑποβάλλει τὴν διά νοιαν, καὶ ὁ̓ Αβραὰμ·" ἐπεὶ ἠρξάμην λαλῆσαι πρὸς τὸν κύριον, ἐγὼ δέ εἰμι γῆ καὶ σποδός". ἐπερ·" ῥήματα ἐκκλησιαστοῦ" ἐκ προσώπου τοῦ συνγρα φέως; κυρίως μὲν ἐπὶ τῶν" θεοπνεύστων γραφῶν" συνγραφεύς ἐσ τιν τὸ πνεῦμα τὸ ὑποβαλὸν αὐτὸ̣ λαληθῆναι, ὑπηρετεῖται δὲ ὑπό τινος̣ σοφοῦ. οὐδὲ γὰρ τὸ πνεῦμα ἀοράτως ἐχάραξεν τὰ γράμματα καὶ τὰς λέξεις ευ̣ θηκεν, ἀλλ' ἐνπ̣ νεῖ ψυχῇ τινι ταῦτα. καὶ ηυ̣ τοι αὐτός ἐστιν ὁ γράφων αὐτὰ ὁ Σολομὼν η τῶν σοφῶν τινες ευ̣ γραψαν αὐτά. καὶ τάχα

μᾶλλον τούτῳ ἀρέσκομεν, ινα μὴ δόξῃ τις περὶ αὑτοῦ λέγειν τὸν λέγοντα ταῦτα." ῥήματα" ου ν ἀντὶ τοῦ λόγοι" ἐκκλησιαστοῦ" εἰσιν. πολλαχῶς γὰρ τὰ" ῥήματα" διὰ̣ λ̣ όγ̣ ων λαμβάνονται. ὡς ευ̣ στιν ο τε······· ων̣ λογ·· ε̣····················· λέγ̣ ο̣ υ̣ σ̣ ι̣ ν̣············ ε· πρὸς λόγον δι····· σ̣ ι̣ ν. τὸ ῥ̣ ῆ̣ μ̣ α̣ λ̣ έ̣ γομεν τὴν β̣ ραχυλογίαν······· μ̣ α̣····· τ̣ ην δ̣ ε̣················ η̣ σ̣······ ν̣······· α̣ ι̣ λόγος, ο τα̣ ν̣ πάλιν λ̣ έ̣ γῃ ῥῆμα······ ει εἰς τὸν εἰπόν̣ τα̣·" δ̣ ώσε̣ ι̣ κύριος ῥ̣ ῆ̣ μ̣ α τοῖς εὐαγγελιζομένοις",····· ογο······· δ̣···· τ̣·· ουδ···· ερι········· μα̣...· εἰπεῖν κύριος" ἐγένετο πρὸς τὸν̓ Ιηρεμίαν"···· υ······· νεκ············... αὐτόν. καὶ δύναται ἐκ παραλλήλου, ο τι ἀπὸ τῶν βραχειῶν αυ̣ ρχε ται ὁ μελετῶν τελείου λόγου πειραθῆναι, ἀντὶ τοῦ" ῥήματα ἐκκλησιαστοῦ" λόγοι" ἐκκλησιαστοῦ"·" ἐκκλησιαστοῦ" μὲν κατὰ τὴν ἐπίνοιαν τοῦ" ἐκκλησιαστοῦ". ὡς ευ̣ στιν" γνῶναι κατὰ σάρκα Χριστὸν" καὶ" μηκέτι"" κατὰ σάρκα", ἐὰν αὐτὸς μά λιστα η ν ὁ" ἐκκλησιαστὴς" ὁ νῦν, ῃη̣" λαλ̣ εῖ τὰς παραβολὰς" τοῖς πολλοῖς" τοῖς ευ̣ ξω" ὀχλεύουσιν," ἐκκλησιαστής" ἐστιν. ῃ δὲ" ἐπιλ̣ ύει"" τὰς παραβολὰς" ευ̣ νδον" τοῖς μαθηταῖς" εἰσωτε ρικῷ λόγῳ," οὐκέτι"" ἐκκλησιαστής" ἐστιν, ἀλλὰ Σολομὼν τὸ ᾳ σμα τῶν ᾀσμάτων ᾳυ̣ δων, τοὺς ὑπερκοσμίους λόγους τοὺς ἀνάγοντας εἰς" βασιλείαν οὐρανῶν". 1, 1b ῥήματα ἐκκλησιαστοῦ. ει πον ο τι διττῶς λέγεται" τοῦ Δαυὶδ υἱὸς" καὶ κατὰ παίδευσιν καὶ κατὰ γένος. καὶ οὐχ ῃ" υἱὸς" αὐτοῦ ἐστιν λέ γει ταῦτα, ἀλλ' ῃ" υἱὸς" σοφοῦ" σοφός", ἐπεὶ ἠδύνατο καὶ ὁ̓ Αβεσσαλὼν εἰπεῖν ταῦτα γεγονὼς μὲν καὶ αἰσθητὸς" βασιλεὺς" καὶ ἀπὸ τούτου. διορατικοῦ δὲ" Ισραὴλ" τοῦ ευ̣ χοντος νοῦν ὁρῶντα θ̣ εὸν̓" βασιλεύς" ἐστιν, τοῦ δὲ νοη̣ τοῦ̓ Ισρ̣ αὴ̣ λ̣" βασι λεύς" ἐστιν̣. καὶ οὐκ ἐν τῷ τυχόντι τόπῳ, ἀλλ'" ἐν τῇ Ιε ρουσαλὴμ βασιλεύς"· βασιλεύσει δὲ καὶ ἐν τῇ" ἀνωτέρῳ", τῇ̓ πνευματικῇ, τῇ ὁρώσῃ τὴν εἰρήνην π̣ όλει. καὶ τοῦτο δὲ πρὸς τοῖς εἰρημένοις ευ̣ τι λεχθήτω, ἐπεὶ πολλάκις τινὲς ψευδογραφοῦσιν βιβλία καὶ καταχρῶνται προς ηγορίαις. ὁ Κλήμης γοῦν πολλὰ λέγει ερ····· βιβλία ψευδ 8 επίγρ̣ αφα παρέστησεν διὰ πολλῶν· πολλὰ γὰρ καὶ ἀναγνοὺς καὶ μνημονεύων ὁ ἀνὴρ καὶ ἐπιστάμενος ευ̣ δειξεν ο τι προσέθη καν βιβλίοις ἀλλοτρ̣ ίοις τι̣ νὲς ἀλλόκοττά τινα, ευ̣ νιοι δὲ καὶ ο λους λόγους συντάξαντες ἀνέγραψαν. διὰ τοῦτο γοῦν καὶ ὁ ἡμέτερος λόγος ἀπαγορεύει τὴν ἀνάγνωσιν τῶν ἀποκρύ φων, ἐπεὶ πολλὰ ἐψευδογραφήθη. καὶ γράψας τις ἐπέγραψεν αὐτὸ εὐαγγέλιον εἰ τύχοι κατὰ Θωμᾶν η κατὰ Πέτρον. καὶ καλόν τις ἀρχαῖος ἐπίσκοπος ει πεν ἐκκλησιαστικός·" διὰ τοῦτο", φησίν," κωλύομεν τὴν ευ̣ ντευξιν τῶν ἀποκρύφων διὰ τοὺς μὴ δυναμένους διαστέλλειν τὰ ἐν αὐτοῖς καταμι γέντα ὑπὸ αἱρεθικῶν". καὶ λέγει καθόλου λόγον πρὸς τοὺς φιλονείκους καὶ λέγοντας ο τι δεῖ αὐτὰ ἀναγιγνώσκειν, καὶ λέγει·" εἰ μὲν τὰ αὐτὰ λέγουσιν τοῖς δημοσιευομένοις, ευ̣ χο μεν ἀναντιρρήτως τὰ δημοσιευόμενα καὶ οὐ προσδιαλαμβάνομεν αὐτοῖς τὰ δυνάμενα ἀντίρρησιν ευ̣ χειν. εἰ δὲ τῷ ου̣ ντι οὐ τὰ αὐτὰ τοῖς δημοσιευομένοις λέγουσιν, παραιτητέα αὐτὰ ἡγού μεθα." διὰ τὴν δυναμένην ου ν ἐκ ψευδεπιγραφίας ἀπάτην γενέσθαι κεῖται καὶ τὸ γένος καὶ ἡ ἀρχὴ καὶ τὸ ευ̣ θνος καὶ ἡ πόλις· συνδραμεῖν δὲ α μα πάντα ἀδύνατόν ἐστιν. ὁ Σολομὼν ου τος ὁ" ἐκκλησια̣ σ̣ τή̣ ς", ῃ" ἐκκλησιαστής" ἐσ τιν," ῥήματα" προφέρει" υἱὸς" ω ν" τοῦ Δαυὶδ βασι λεὺς̣ Ι̣ σ̣ ρ̣ αὴ̣ λ ἐν̓ Ι̣ ε̣ ρ̣ ουσαλήμ". καταλληλ········ β················ περὶ τῆς φύ̓ σεως εἰπεῖν, ι να τῷ ευ̣ χοντι νοῦν ὁρῶντα ὁμιλῶν ἀναβιβάσῃ̣ αυ̣̣ λ̣ λ̣ ο̣ υ̣ ς διὰ τ̣ ῶν αἰσθητῶν ἐπὶ τὰ νοητά. τῶν γὰρ" θεοῦ ποιημάτων" τὰ μὲν" ὁρατά", τὰ δὲ" ἀόρατα". καὶ τὰ μὲν" ὁρατὰ"" πρόσκαιρά" ἐστιν καὶ" βλεπόμενα", τὰ δὲ" ἀόρατα"" αἰώνια" τυγχάνει. ἐνταῦθα ου ν περὶ τῶν" ὁρατῶν" καὶ" προσκαίρων" ποιεῖ ται προηγουμένως τὸν λόγον· διὸ καὶ" ματαιότητα ματαιο τήτων" αὐτὰ ὠνόμασεν, οὐ

καθ' αὑτὰ λοιδορῶν αὐτά, ἀλλὰ πα ραθέσει τῶν νοητῶν καὶ ὑπερκοσμίων. πολλάκις γοῦν καὶ εἰσ αχθείς τις εἰς παίδευσιν καὶ ἐν τοῖς εἰσαγωγικοῖς ἀναστραφεὶς λόγοις καὶ ἐνεργήσας, ὡς ἐνδέχεται, καὶ προκόψας πολὺ ἐν αὐτοῖς, οταν εἰς τὴν ἀνωτέρω γένηται σοφίαν, λέγει “οὐδὲν ῃυ̣ δειν πρότερον”. καὶ τὸ οὐδ̣ ὲν ἐν συνκρίσει τῶν μειζόνων λέγεται. ἐὰν̣ ου ν περὶ τῶν" ὁρατῶν" δημιουργημάτων λέγῃ, τῆ̣ ς διακοσμήσεως τοῦ κόσμου," ματαιότητα ματαιοτήτων" αὐτὰ λέ γει ὡς πρὸς τὴν νοητὴν οὐσίαν, ὡς πρὸς τὸν θεόν, ὡς πρὸς τοὺς" ἀγγέλους", τὰς" ἀρχάς", τὰς" ἐξουσίας"· καν λέ γηται" ηλιος"" ὁρατός", ὡς πρὸς τὸν" τῆς δικαιοσύνης"" ματαιότης" καὶ οὐδέν ἐστιν· καὶ ἐὰν λέγηται" πέτρα" αἰσθητὸς" ποτίσασα" τὸν τῶν̓ Ι̣ ουδαίων" λαὸν"" ἐν τῇ ἐρή μῳ" ὡς πρὸς τὴν" πνευματικὴν πέτραν"– αυ τη" δέ ἐστιν ὁ Χ̣ ριστός"–" ματαιότης" ἐστίν. οὐ λοιδορεῖ ου ν τὴν κτίσιν. ἐπερ· περὶ τῆς διακοσμήσεως ταύτης; οὐ πάντως μὲν περὶ τούτου· οὐδὲ γὰρ ταῦτα" τὰ πάντα" ἐστίν, ἀλλὰ καὶ τὰ δι' αὐτῶν δηλούμενα. ἐὰν μὴ περὶ τῆς διακοσμήσεως μόνης ἐκλαβεῖν θέλ̣ ωμεν τὸ" ει δεν ὁ θεὸς πάντα ο σα ἐποίησεν, καὶ ἰδοὺ καλὰ λίαν", οὐκ ἀφῄρηνται τῆς ἐλαττώσεως τὰ συνκρίσει μειζόνων λεγόμενα ὑποδεέστε 9 ρα καὶ" μάταια"· καὶ λέγω γε· ὡς πρὸς τὰ προς τα νοητὰ καὶ" ἀόρατα"" ποιήματα" ἡ κτίσις ἡ τοῦ θεοῦ ἡ" ὁρατὴ" εὐτελής ἐστιν. αὐτὴ δὲ καθ' ἑαυτὴν μεγάλη ἐστίν·" ἐκ με γέθους" γοῦν" καλλονῆ̣ ς̣ καὶ κτισμάτων ἀναλόγως ὁ γενε σιουργὸς αὐτῶν θεωρεῖται". λέγ̣ ω· πολλάκις εἰσὶν ἐπιστῆμαι διὰ συμβόλων δεικνύμεναι· καὶ αὐτά γε τὰ σύμβολα καθ' ἑαυτὰ μεγάλα ἐστίν, παρατιθέμενα δὲ τοῖς θεοῦ ῥήμασιν τοῖς διὰ υἱῶν δηλουμένοις φαίνονται βραχ̣ ύτατα ει ναι. καὶ εἰ πᾶς λόγος βραχύτερός ἐστιν τοῦ θεοῦ ῥή̣ ματος τοῦ διὰ υἱοῦ δηλουμένου, ἀλλ' οὐκ ηυ̣ δη ο τι βραχύς ἐστιν· ὡς πρὸς ἐκεῖνο καθάπαξ ἐστὶν βραχύς. καν τοίνυν" καλὰ λίαν" η ν τὰ φαινόμενα ἐν τῇ διακοσμήσει, ἁπλ̣ ῶς πρὸς τὰ ὑπερκόσμια τὸ οὐδέν εἰσιν. καὶ ι να ἐξ ἀποστολικοῦ λάβω· ὁ" ποτιζόμενος γάλα" διὰ τὸ" νήπιος" ειναι" ἐν Χριστῷ" καὶ" σάρκινος", λαμβάνει τι μετὰ τὸ" γάλα" τοῦτο. ἐπερ· ὡς πρὸς τίνας ου ν ὁ λόγος, τοὺς μεγάλα τὰ μηδὲν νομίζοντα̣ ς η πρὸς τοὺς ἀναβεβηκότας; τοὺς ἐκκλησιαζομένους· ἐν τοῖς ἐκκλησιαζομένοις δέ εἰσιν αὐτὰ̣ ταῦτα τὰ εἰσαγόμενα παιδευόμενοι, καὶ αυ̣ λλοι παιδευό μενοι αὐτά, ι να δι' αὐτῶν προβῶσιν ἐπὶ τὰ μείζονα. οὐκ ἐρεῖς ἐν ἑκάστῳ τόπῳ προβλήματος ει ναι καὶ ἀρχομέ νους καὶ τελειωθέντας; εἰσὶν δὲ ἀρχόμενοι, εἰσὶν δὲ καὶ ου τω τελειωθέντες, ὡς εἰς τὸ δεύτερον λοιπὸν ευ̣ χειν μεταβῆναι· τοὺς μὲν ου ν διδάσκει καταφρονεῖν τῶν" ματαίων", τοὺς δὲ παιδεύει δι' αὐτῶν προβαίνειν καὶ ἐπὶ τὰ μείζω σπεύδειν, ω στε α ν εἰπεῖν·" σκοπούντων ἡμῶν οὐ τὰ βλεπόμενα, ἀλλὰ τὰ μὴ βλεπόμενα". πλὴν ἀμφότερα ὁ τοιοῦτος" σκοπεῖ". οταν διάφορα, μείζονα καὶ ἐλάττονα, τῷ αὐτῷ προσώπῳ λέ γηται, δοκεῖ ἀντικείμενα ει ναι. οὐ δύναται γοῦν α μα καὶ κα τὰ τὸν αὐτὸν καιρὸν̣ ἀμφοτέρων ἐν ἐπιστήμῃ ει ναι. οταν δὲ πρὸς πλῆθος λέγῃ– Παῦλος γοῦν γράφει Κορινθίοις, ο λῃ τῇ ἐκ κλησίᾳ·" εὐχαριστῶ ο τι ἐν παντὶ ἐπλουτίσθητε ἐν αὐτῷ παν τὶ λόγῳ καὶ πάσῃ γνώσει", οὐ λέγει·" γάλα ὑμᾶς ἐπότισα, οὐ βρῶμα." οἱ" γάλα ποτιζόμενοι"" μὴ δυνάμενοι"" βρῶμα" δέ ξασθαι, ο τι" ουυ̣ πω δύνασθε", οὐχ οἱ αὐτοί εἰσιν, οι ς λέ γει ο τι" εὐχαριστῶ οτι ἐν παντ̣ ὶ ἐπλουτίσθητε", ἐπεὶ ἀντι κείμενά ἐστιν. ει τα πάλιν ἀποδεχόμενος ἐπὶ τελειότητι" θ̣ εοῦ σοφίαν" λέγειν τοῖς τοιούτοις λέγει·" ολως ἀκούεται ἐν ὑμῖν πορνεία καὶ τοιαύτη πορνεία, η τις οὐδὲ ἐν τοῖς ευ̣ θνεσιν"· καὶ ευ̣ τι διαβάλλει ὡς" ἀγνοοῦντας" τὸν περὶ τῆς" ἀναστάσεως" λόγον καὶ τὴν θεωρίαν τῶν" πνευματικῶν" νοημάτων.

Eἰ πρὸς ενα ου ν καὶ τὸν αὐτὸν κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον ἐλέγετο, μαχόμενα ην· φω̣ νῇ πλήθει ἀπαγγελλόμενα οὐκ εχει μάχη̣ ν. ου τω καὶ τὰ ἐνταῦθα λεγόμενα ὑπὸ τοῦ" ἐκκλησιαστοῦ" τῇ ἐκκλησίᾳ· οὐ πά̣ ντα τὰ ἀπαγγελλόμενα ἐν τῷ βιβλίῳ τούτῳ ἑνὶ καὶ τῷ α̣ ὐτῷ̣ προσώπῳ ἐφαρμόσαι δεῖ, ἀλλὰ ο λῳ πλήθει ἐκκλησίας. πλὴν καὶ οἱ ὑπερανα βεβηκότες διὰ τῶν αἰσθητῶν παιδεύονται καὶ διὰ τοῦτο" ἐκκλησιαστοῦ" δέονται. 10 οὐ λέγεις τοὺς" μαθητὰς"̓ Ιησοῦ ἐν τοῖς εν τοις" ου̣ χλοις"" τοῖς εξω" παρεῖναι, ο τε" αἱ παραβολαὶ" ἐλέγοντο; μ̣ ὴ ὡσαύτως ἐκινήθησαν· ἀμέλει γοῦν ε̣ ἰς τὴν" πνευματικὴν"̓ Ιησοῦ εἰσβαλόντες" οἰκίαν" καὶ τῶν εἰσωτερι κῶν κατακούσαντες– λοιπὸν" ἐρωτῶσ̣ ι̣ ν" περὶ τῶν" παρα βολῶν"–" εγνωσαν" ο τι αυ̣ λλο τι παρὰ τὴν λέξιν σημαίνεται απο··· τ̣ ου ενιοι δὲ τάχα ἐκινήθησαν μόνον, αυ̣ λλοι δὲ καὶ κα̣ τέμεινα̣ ν ἐν τῇ ἱστορίᾳ. περὶ ἑνὸς ου ν καὶ τοῦ αὐτοῦ προσώπου ἐὰν λέγῃ ταῦτα, μαχόμενά εἰσιν καὶ ἐναντία· ἐν δὲ πλήθει οι ον πόλεως η ἐκκλησίας η δήμου ουυ̣ κ εἰσιν μαχόμενα. καὶ αὐτοῦ τοῦ ἀποστόλου φωνὴν λάβε·" τοῖς ἀνόμοις", λέγει," γέγονα αυ̣ νομος, τοῖς̓ Ιουδαίοις̓ Ιουδαῖος, τοῖς πᾶσιν γέγονα πάν- τα". μὴ ἑκάστῳ κατὰ τὴν αὐτὴν ω ραν" πάντα". 1, 2ạḅ ματαιότης ματαιοτήτων ει πεν ὁ ἐκκλησιαστής. οὐ λέγει ο τι" ει πεν" ὁ Σολομών, ἀλλ'" ὁ ἐκκλησιαστής". οὐχ ο τι ε τερος καὶ ε τερός ἐστιν τῇ ὑποστάσει, ἀλλὰ τῇ ἐπι νοίᾳ· ῃ" ἐκκλησιαστής" ἐστιν, ταῦτα λελ̣ άλ̣ ηκεν. ἐπερ· ηυ̣ ρκει; τὸ 1, 2b" ματαιότης ματαιοτή των, τὰ πάντα ματαιότης"; τοῦτο λέγει· τῶν" ματαίων" ἐστὶν διαφορά· τὰ μὲν ἐπι τεταμένως ἐστὶν τοιαῦτα, τὰ δὲ οὐχ ου τως. κ̣······ τ̣ οῦ παραδείγματος οἱ τῶν" ματαίων" ἀρχὴν παι δεύσεως λαμβανο̣ ντ····· μ············ σ̣ ι̣·· δ̣ ε········ βαινων...· ο̣ τῶν αἰσθητῶν πάντες ἀντίλη̣ μ̣ ψ̣ ιν ευ̣ χ̣ ομεν ε̣·· ιν δε α̣················ ουν················- φιαι οὐκ ἐκβαίνουσαι τὰ αἰσθητὰ κακι̣·········· ε··· ου̣" ματαιοτήτων"······ ἐπιτεταμένη" ματαιότης"" μαται ότητός" ἐστιν" ματαιότης", ὡς ἐὰν λέγῃς ἐπιστήμη ἐπιστημῶν, ἀρετὴ ἀρετῶν. εἰ καὶ διαφορὰν ευ̣ χει ἡ" ματαιότης" τὴν ῥηθεῖσαν ὡς αυ̣ ρτι πεῖραν λαμβάνουσιν τῶν ἐναντίων καὶ προκεκοφόσιν ἐν αὐ τοῖς, πλὴν" τὰ πάντα ματαιότης" ἐστίν. ἐπερ· περὶ τοῦ αὐτοῦ; περὶ ἀμφοτέρων, τῶν τε ἁπλῶς" ματαίων" καὶ τῶν" ματαιο τήτων" ου̣ ντων" ματαιοτήτων". καὶ τὰ ἐπιτεταμένα ἐν τῷ" μά ταια" ει ναι καὶ τὰ η ττονα" μάταια"" πάντα"" μάταιά" εἰ σιν πρὸς αὐτὴν τὴν ἀλήθειαν. τὸ ἀρτίτοκον βρέφος καὶ τὸ παιδίον καὶ τὸ μειράκιον ἀτελῆ εἰσιν· πλὴν πρὸς τὸν βούπαιδα ἀτελῆ εἰσιν· πλὴν" πάντα" ἀτελῆ εἰσιν ὡς πρὸς τὸν ανδρα. ευ̣ στιν σκοπὸς παιδεύσεως τὸ" λαλῆσαι σοφίαν ἐν τοῖς τε λείοις"." μάταιά" ἐστιν τῷ εἰρημένῳ τρόπῳ τὸ παιδεύειν τοὺς"̓ Ιουδαίους"," ινα κερδήσῃ" αὐτοὺς ὁ παιδεύων, καὶ τὸ" ὑπὸ νόμον γίνεσθαι" η" ανομος γίνεσθαι". ταῦτα διαφορὰν πολλὴν εχει πρὸς ἑαυτά." πάντα" δὲ ὡς πρὸς τὴν ὀρ θὴν παίδευσιν, καθ' η ν δύναταί τις" πάντα ανθρωπον παραστῆσαι τέλειον τῷ Χριστῷ"," τοῖς πᾶσιν γέγονεν", ἐπεὶ" τέλειός" ἐστιν. πρὸς αὐτὸν πάντες οἱ αλ̣ λ̣ οι παιδευταὶ ἀτελεῖς εἰσιν. καν ὁ αὐτὸς ουν ολα εχῃ, αλλον αλλῃ ἐπινοίᾳ λαμβά νομεν. ἐπερ· οὐκ ευ̣ λεγεν" ματαιότητα ματαιοτήτων"" τὰ ὁρατὰ" καὶ αἰσθητά; μὴ ὡσαύτως ὁρᾷ τὸν η λιον ὁ ἰδιώτης καὶ ὁ μαθη ματικός. καὶ τὸ μαθηματικῶς ἰδεῖν τὸν η λιον καὶ τὸ κατὰ φυσιολογίαν πολὺ ὑποβέβηκεν" τοῦ θεοῦ τοῦ ἀο ράτου" καὶ τῆς γνώσεως τῆς" παρὰ θεοῦ". 11 καὶ θεώρει·" διότι τὸ γνωστὸν τ̣ οῦ θεοῦ φανερόν ἐσ τιν", ὁ" τὴν δύναμιν τοῦ θεοῦ τὴν ἀΐδιον καὶ τὴν θειό τητα" ἐκ τῶν" νοουμένων" καταλαμβάνων ὁμοίως τὰ ὁρώμενα καὶ αὐτὸ τὸ παραδεικνύμενον ἐξ αὐτῶν, λέγω δὴ τὴν θείαν" δύναμιν",

ἐκδέχεται. ἡ σπουδὴ ἡ περὶ τὰ" μάταιά" ἐστιν τὸ ου τω ζῆν καὶ ου τω πολιτεύεσθαι ὡς ἐν τοῖς ὁρωμένοις ἀναστρεφόμενον καὶ ἐν τῷ ὁρᾶν τὸν η λιον· ὡς πρὸς τὸ" καθαρᾷ καρδίᾳ τὸν θεὸν ὁρᾶν"," μάταιά" εἰσιν. καὶ ινα ἀπὸ τῶν γραφῶν ειυ̣ πω· νενομοθέτηται" περιτομή"· καὶ οὐ πάντες ισασιν τὴν εννοιαν τῆς ῥητῆς" περιτομῆς"· αλλοι γὰρ αλλως αὐτὴν ἐκλαμβάνουσιν καὶ αἰτίᾳ διαφόρῳ· πλὴν ἡ ταύτης θεωρία καὶ κατάλημψις ὡς πρὸς τὴν" ἐν καρ δίᾳ περιτομὴν"" ματαιότης" ἐστίν. ἡ γὰρ" ἐν καρδίᾳ περιτομή" αυτη ἡ" καθαρότης", ἐκείνη ουυ̣. διὰ τί γίνεται; ἡ δὲ αἰσθητή, οι ως ἐὰν γ̣ ένηται, διὰ τὴν πρωτότυπον γίνεται, καὶ ἡ μὲν διδασκαλίας ενεκα, ἐκείνη δὲ ενεκα τοῦ ἰδεῖν αὐτὴν καὶ κατ' αὐτὴν πεποιῶσθαι. 1, 3ab τίς περισσεία τῷ ἀνθρώπῳ ἐν παντὶ μόχθῳ, ῳ μοχθεῖ ὑπὸ τὸν ηλιον;... ελεγον ο τι ἐπιστήσας τῇ αἰςθητῇ διακοσμήσει λέγει καὶ τοῖς σπουδαζομένοις καὶ ἐπιτηδευ̣ ομένοις τοῖς" ἀνθρώποις"· νῦν ουν περὶ τῶν σπουδαζομένων τοῖς" ἀνθρώποις" λέγει ἐπιτηδευμάτων. καὶ λέγει οτι τί πλέον εχει ὁ" μοχθῶν ὑπὸ τὸν ηλιον"; μ̣ ὴ γὰρ ὁ σπεύδων συναγαγεῖν πλοῦτον ἐκ τοῦ συναγαγεῖν πλοῦτον πλέον τι εχει· ῃ" ανθρωπός" ἐστιν, μένει θνητός, δεχόμενος νόσους, ὑποκείμενος πάθεσιν. καὶ φανερά ἐστιν ταῦτα καὶ ἐξ αὐτῆς τῆς αἰσθήσεως ο τι οὐδὲν πλέον ευ̣ χουσιν οἱ πλουτοῦντες τῶν ἐπαιν̣ ο̣ υ̣ μέ̣ ν̣ ω̣ ν κατὰ τὰ φυσικά. μὴ γὰρ" πολ̣ υχρονιώτε̣ ρ̣ οι" γίνον ται. οἱ πλούσιοι κα̣ ὶ̣ ο̣ ἱ̣ πένητες ἐν ταὐτοῖς εἰσιν, τα χέως παρερχόμενοι τὸν βίον καὶ ἐπιμένοντες οὐ πολὺν χρό νον." ἐν παντὶ" ου ν" ῳ μοχθεῖ ὁ ανθρωπος ὑπὸ τὸν η λιον" οὐδὲν πλέον εχει, οὐ γίνεται αὐτῷ προσθήκη φύσεως. ὁ δὲ" μοχθῶν" καὶ σπουδάζων περὶ ἐκεῖνα τὰ ἀνάγοντα εἰς τὰ" αἰώνια", εἰς τὰ" μὴ βλεπόμενα", πλέον τι εχει· ἐξ" ἀνθρώπου" γίνεται θεὸς καὶ ἐξ ὀλιγώρου καρτερὸς καὶ ἐκ δειλοῦ ἀνδρεῖος. ἐπερ· τί ευ̣ χει πλέον ὁ" μοχθῶν";" ὑπὸ τὸν η λιόν" ἐστιν ὁ ταύτην ευ̣ χων τὴν ζωήν. οἱ γὰρ" ἐν οὐρανοῖς ευ̣ χοντες τὸ πολίτευμα" ὑπὲρ" τὸν η λιον" τὸν αἰσθητὸν γεγένηνται···... ἀποστραφέντες τὰ" πρόσκαι ρα" καὶ ἐν τοῖς" αἰωνίοις" γεγενημένοι τοῖς μὴ φαινομένοις ὑπὲρ" τὸν η λιόν" εἰσιν. οὐ λέγω ὑπὲρ" τὸν ηλιον" τοῦτον, οτι μείζονές εἰσιν, ἀλλὰ" αυ̣ νω" τὴν ζ̣ ω̣ ὴν εχουσιν. ὁ ἀὴρ" ὑπὸ τὸν ηλιόν" ἐστιν καὶ ἡ γῆ. οἱ κατὰ τὴν γῆν τοίνυν καὶ̣ τὸν ἀέρα ζῶντες καὶ βιοῦντες" ὑπὸ τὸν η λιόν" εἰσιν. οὐ γὰρ μαίνομαι, ω ς τινες λέγουσιν, οτι ὁ" ανθρωπος"" μείζων" ἐστιν τοῦ" ἡλίου". τοῦτο λέγουσιν, ο τι δοῦλος, φη σ̣ ίν, ἐστιν" τοῦ ἀνθρώπου". οὐ πάντως δὲ" δουλεύων"" ἐλάττων" ἐ̣ στὶν ἐκείνου, ῳ" δουλεύει". Παῦλος δὲ γράφει ο τι" ἑαυτοὺς δὲ δούλους ὑμῶν διὰ Χριστόν"· μὴ γάρ, εἰ δοῦλοί εἰσιν τῶν παιδευομένων οἱ παιδευταί," ἐλάτ 12 τους" αὐτῶν εἰσιν. ἀγαθῇ προαιρέσει τοῦτο πράττουσιν·" τῇ ἀγάπῃ δουλεύουσιν ἀλλήλοις" οἱ αγιοι. 1, 4ab γενεὰ πορεύεται καὶ γενεὰ ερχεται, καὶ ἡ γῆ εἰς τὸν αἰῶνα εστηκεν. τοῦτο λέγει· οὐδεὶς τῶν" μοχθούντων ὑπὸ τὸν ηλιον" περισσόν τι εχει, ωστε παραμεῖναι μέχρι τῆς" συντελείας" τοῦ" κόσμου". ἐκ διαδοχῆς ὑφίστανται οἱ ανθρωποι· τῶν δὲ θεοῦ δημιουργημάτων ταῦτα δὲ συνεχῆ εἰσιν καὶ ἀδιάστατα, τὰ δὲ διεστηκότα καὶ ἐκ διαδοχῆς εχοντα τὴν υπαρξιν· οι ον ὁ ηλιος, ἀφ' ου γέγονεν καὶ ἐς οσον θέλει αὐτὸν ὁ θεός, ὁ αὐτός ἐστιν. ἐὰν δὲ λέγω πάλιν τὸν ανθρωπον ἀεὶ μένειν, οὐχ ενα καὶ τὸν αὐτὸν λέγω, ἀλλ' ολην τὴν διαδοχήν. ουτω καὶ περὶ τῶν αλλων θνητῶν ζῴων καὶ φυτῶν· ἡ πρώτη" γενεὰ πορεύεται" εἰς θάνατον, αλλη" ερχεται" γεννωμένη. ἀλλ'" ἡ γῆ εἰς τὸν αἰῶνα ε στηκεν"." εἰς τὸν αἰῶνα" δὲ τοῦτον

λέγει, περὶ ου λέγεται·" συντέλεια τοῦ αἰῶνος". κατὰ ἀναγωγὴν δὲ λέγομεν τοῦτο· πολλαχοῦ τῶν θείων παιδευμάτων ἑτέρως λέγεται ἡ" γενεά". ὡς τὸ" γενεὰ σκο λιὰ καὶ διεστραμμένη"· λέγει δὲ τὴν̓ Ιουδαϊκήν. καὶ" ἀν αγγελήσεται τῷ κυρίῳ γενεὰ ἡ ἐρχομένη", ἡ ἀπὸ τῶν ἐθνῶν. λέγει ουν οτι ἡ παλαιὰ ἡ̓ Ιουδαϊκὴ" πορεύεται"," ερχεται" δὲ ἀντ' αὐτῆς ἡ κληθεῖσα ὑπὸ τοῦ σωτῆρος διὰ τοῦ εὐαγγελίου καὶ ἐπ' αὐτῆς τῆς" γῆς", καθ' ην διατρίβουσιν ἡ ἀπελθοῦσα καὶ ἡ" ἐρχομένη"," εἰς τὸν αἰῶνα" μένει. ευ̣ σ τιν̣ δ̣ ὲ̣ αυ τη ἡ" θεόπνευστος γραφή". ἐπερ· τί ου ν πρὸς τὸ" τίς περιςσεία ἐν παντὶ μόχθῳ"; ε̣ ἰ̣ ς̣ αλλο θεώρημα ἑ̣ ρμη̣ ν̣ ε̣ υ̣ θέν, ἐὰν πρὸς τὴν ἱστορίαν αὐτὰ λαμβάνῃς, τοῦτο λέγει οτι, ἐπεὶ" γενεὰ πορεύετ̣ αι", καὶ" γενεὰ ερχεται"–" πορεύεται" δὲ ἡ θανάτῳ φθειρομένη," ερχεται" δὲ̣ ἡ γεννωμένη–, οὐδὲν πλέον ε ξει ὁ ανθρωπος ἐκ τοῦ" μοχθεῖν", η ἀπέρχεται η" ευ̣ ρχεται". 1, 4b καὶ ἡ γῆ εἰς τὸν αἰῶνα εστηκεν. τοῦτο λέγει ο τι ἡ" γῆ" αυ τη, ἐφ' η ν διατρίβουσιν αἱ διαδοχαὶ τῶν γενομένων, μένει μέχρι" τῆς συντελείας"," ε ως αν παρέλθῃ" μετὰ τοῦ" οὐρανοῦ"·" εἰς τὸν αἰῶνα" τοῦ αἰῶνος" εστηκεν" τοῦτον· καὶ εἰ" συντέλεια" γίνεται, καὶ περιγράφεται ὁ" αἰών". 1, 5ab καὶ ἀνατέλλει ὁ η λιος καὶ δύνει ὁ η λιος καὶ εἰς τὸν τόπον αὐτοῦ ε λκει. ευ̣ λεγον ο τι διχῶς ἐκλαμβάνεται τὰ" μάταια" καὶ ἡ" ματαιότης τῆς ματαιότητος", απαξ μὲν ἐπὶ τῆς διακοσμήσεως τῆς αἰσθητῆς, ἑτέρως δὲ ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων τῶν ἀνθρωπίνων. ει πεν τὰ περὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων λέγων ο τι οὐδὲν" περισσείας" ευ̣ χει ὁ" μοχθῶν ὑπὸ τὸν η λιον", ἀλλὰ τοῖς̣ αὐτοῖς ὑπόκειται, οι ς καὶ ὁ μὴ" μοχθῶν". λοιπὸν περὶ τῆς ὁ̣ ρ̣ ωμένης κτίσεως λέγει, η ς καὶ ὁ ἀπόστολος λέγει·" τὰ βλεπόμενα πρόσκαιρα"· καὶ λέγει·" ὁ ηλιος ἀνατέλλει καὶ δύνει", καὶ οὐδὲν πλέον. πάλιν ἑξῆς τοῦτο γίνεται· καὶ" ἐπ̣ ὶ κύκλους αὐτοῦ ἐπιστρέφει"," κυκλοῖ πρὸς βορρᾶν", ευ̣ ρχεται εἰς" νότον" καὶ" κυκλοῖ κυκλῶν τὸ πνεῦμα" καὶ" ἐπὶ κύκλους αὐτοῦ 13 ἐπιστρέφει"." πνεῦμα" δὲ νῦν λέγει ηυ̣ τοι τὴν ὡσανεὶ ψυ χὴν τοῦ" ἡλίου" η αὐτὸν τὸν" η λιον". λοιπὸν αυ̣ κουε· τινὲς τῶν ἐπιπολαιοτέρων ἀνθρώπων καὶ μὴ φυσιολογούντων μηδὲ τὰ αἰσθητὰ ποιησάντων μηδὲ τὰ ἀνθρώ πινα πράγματα οιυ̣ ονται ο τι οὐ κατὰ περιστροφὴν κυκλικὴν ὁ" ηλιος" ἀνύει τὴν πορείαν ἑαυτοῦ, ἀλλὰ ουτω λέγουσιν· ενθεν, λέγει, ερχεται καὶ ἀνακάμπτει καὶ ὑπάγει" εἰς τὸν τό πον". ω δε δὲ λέγει ο τι" ἐπὶ κύκλους αὐτοῦ"" πορεύεται". ἐν τῷ υ̣ Εσδρᾳ δὲ τοῦτο ευ̣ τι σαφέστερον τὸ θεώρημα φυσι κὸν ο ν ἀποδείκνυται·" μεγάλη ἡ γῆ καὶ ὑψηλὸς ὁ οὐρανὸς καὶ ταχὺς τῷ δρόμῳ ὁ η λιος, καὶ στρέφεται ἐν τῷ κύκλῳ τοῦ οὐρανοῦ καὶ πάλιν ἀνατρέχει εἰς τὸν ἑαυτοῦ τόπον ἐν μιᾷ ἡμέρᾳ." τοῦτο λέγει ου ν· εἰ καὶ ευ̣ χει τι περικαλλὲς τὸ θεώρημα τοῦτο φυσικὸν ο ν τὸ κατὰ τὸν" ηλιον", ἀλλὰ καὶ αὐτό, ἐπεὶ α̣ ἰσθ̣ ητόν ἐστιν καὶ τῆς ω δε διακοσμήσεως," ματαιότης ματαιοτήτων" ἐστὶν ὡς πρὸς τὴν" αυ̣ νω" διακόσμη σιν, ὡς πρὸς τὸν" η λιον τῆς δικαιοσύνης". ὁ" η λιος τῆς δικαιοσύνης"" ἀνατέλλει" ἐν ψυχῇ· ἡ ἀρχὴ δὲ τῆς ἀνατολῆς αὐτοῦ εἰσαγωγικώτερά ἐστιν καὶ φωτισμὸς εἰσαγωγικώτερος. οταν δὲ στραφῇ περὶ ολην τὴν ψυχὴν καὶ ολην αὐτὴν φωτίσῃ ὡς μηδὲν λοιπὸν εξω φωτὸς ειναι, τότε γέγονεν ἐν τελείῳ φωτισμῷ." δύνει" γὰρ πολλάκις, ινα αυθις" ἀνατείλῃ"· κατὰ γὰρ προκοπὴν δύσις γίνεται καὶ ἀνατολή. καὶ η νωται ἡ δύσις καὶ ἡ ἀνατολὴ σχέσει λαμβανομένη· ὁ̣ δ̣ εύ̣ τ̣ ερος̣ μὲν πρὸς τὸν προλαβόντα φωτισμὸν δύσις ἐστίν, ἀνατολὴ δὲ πρὸς τὸν ἀρχόμενον. 1, 6ab ἀνατέλλων αὐτὸς ἐκεῖ ἐκπορεύεται πρὸς νότον καὶ κυκλοῖ πρὸς βορρᾶν. τὰ κλίματα

λέγει, α περιέρχεται. ἀπὸ τῶν ἀνέμων τὰ κλίματα σημαίνεται. ἀμέλει γοῦν οἱ μετροῦντες τὴν γῆν λέγουσιν ο τι καὶ ἐπὶ" βορρᾶ" τόδε. τοῦτο ουν λέγει ο τι καὶ τὸ δυτικὸν καὶ τὸ μεσημβρινὸν καὶ τὸ ἑσπερινὸν κλῖμα διαπορεύεται, καὶ ου τως ερχεται" εἰς τὸν τόπον" τὸν" ἑαυτοῦ" κυκλικῶς φερόμενος. καὶ τάχα" πνεῦμα" αὐτὸν ὠνόμασεν διὰ τὴν ὀξύτητα τοῦ δρόμου· οὐδὲν δὲ ὀξύτερον πνεύματός ἐστιν. 1, 6c κυκλοῖ κυκλῶν πορεύεται τὸ πνεῦμα. ειπον δὲ ο τι τὸ" πνεῦμα" η διὰ τὴν ταχυτῆτα τῆς φορᾶς η διὰ τὸ εχειν καὶ τὸν" ηλιόν" τι οἱονεὶ νοῦν καὶ ψυχήν· καὶ τοῦτο σημαίνει διὰ τῆς τοῦ" πνεύματος" προσηγορίας. 1, 6d καὶ ἐπὶ κύκλους αὐτοῦ ἐπιστρέφει τὸ πνεῦμα." ἐπὶ τοὺς ἑαυτοῦ κύκλους"" πορεύεται τὸ πνεῦμα", ἐπεὶ καθ' ἑκάστην ἡμέραν ενα ποιεῖται" κύκλον". πολλαί εἰσιν ἡμέραι τοῦ ἐνιαυτοῦ, πολλοί εἰσιν οἱ" κύκλοι". ἀμέλει γοῦν ἀεὶ ε̣ ις ὁ περιερχόμενος τὸν οὐρανὸν καὶ στρεφόμενος ἐν τῷ" κύκλῳ" αὐτοῦ τεταγμένῳ τὰς αὐτὰς ἐτησίους ωρας ποιεῖ· μὴ γάρ εἰσιν μείζους καὶ ἐλάττονες. καν γὰρ λέγωμεν οτι τὸ εαρ τοῦτο χειμερίζει η μεθοπωρίζει τὸ θέρος, εἰς τὴν τοῦ ἀέρος σκοποῦμεν φύσιν· 14 ἐπιτεταγμένως τοὺς αὐτοὺς ποιεῖ̣ δρόμους, τὰς αὐτὰς ἡμέρας καὶ τοὺς αὐτοὺς μῆνας. 1, 7abcd πάντες οἱ χείμαρροι πορεύονται εἰς τὴν θάλασσαν, καὶ ἡ θάλασσα οὐκ εσται ἐμπιμπλαμένη· εἰς τόπον, ου οἱ χείμαρροι πορεύονται, ἐκεῖ αὐτοὶ ἐπιστρέφουσιν τοῦ πορευθῆναι. καὶ τοῦτο πάλιν πρότερον καθ' ἱστορίαν ἐκδεκτέον. οἱ" χείμαρροι" ουυ̣ κ εἰσιν αὐτογενεῖς ποταμοί, οὐκ ἀπὸ πηγῆς εχοντες τὴν ἀρχὴν ἀλλὰ ἀπὸ ὑετῶν." πάντες" ου νου τοι ῥέουσιν" εἰς τὴν θάλασσαν" καὶ ἡ" θάλασσα" οὐ π̣ λέον τι υ δωρ φαίνεται ευ̣ χουσα παρὰ τὸ ῥεῦμα τῶν" χειμάρρων". παρέμιξεν ου ν ὡς κατὰ τὴν ἱστορίαν βίαιόν τι, ι να καὶ ἀν αγωγὴν λάβῃ ὁ λόγος. καὶ οὐ ψιλὸν τοῦτο, τέθηκεν αλλο τι·" οἱ χείμαρροι"" εἰς τόπον", ὁπόθεν ὁρμῶνται, πάλιν ἀνα κάμπτουσιν, οπερ οὐ γίνεται κατὰ ἱστορίαν. ομως δέ, ἐπεὶ καὶ τῷ ῥητῷ ὡς οι όν τέ ἐστιν δεῖ συναγορεύειν, κα̣ τὰ τὸ ἐνδεχόμενον ιδω̣ μεν ὡς ἐπὶ ἱστορίας. καὶ τοῦτο δὲ ἰστέον, ο τι ἡ καθόλου πρότασις οὐκ······ καθόλου λαμβάνε ται, ἀλλ' ἐνίοτε ἐπὶ τῶν ὡς ἐπὶ πλεῖον. ο ταν γὰρ λέγῃ ὁ ἀπόστολος·" οἱ γὰρ πάντες τὰ ἑαυτῶν ζητοῦσιν", μὴ" πάν τας" ἀνθρώπους λέγει· Τιμόθεος μὴ" τὰ ἑαυτοῦ ἐζήτει", Τίτος, Λοῦκας, οἱ ἀπόστολοι οἱ αλλοι. τὸ καθόλου ου ν ω δε ἀντὶ τοῦ οἱ πλεῖστοι. καὶ πολλά γέ ἐστιν τοιαῦτα ἐν τῇ γραφῇ φερόμενα· ὡς ἐὰν λέγῃ·" πάντες ἐξέκλιναν"· ολως αὐτὸς ὁ Δαυίδ· οὐκ ην" ἐκκλίνας" Νάθαν δὲ ὁ προφήτης ἐν ταῖς ἡμέραις αὐτοῦ ων. καὶ ἐνταῦθα ουν δύναται. καν μὴ" πάντες εἰς τὴν θάλασσαν" ῥέωσιν ἀλλ' ἐν τῇ ξηρᾷ ενιοι ἀναλίσκονται, τοὺς πλείστους λέγει. τούτων ουν τῶν" χειμάρρων" ῥεόντων τον ιδιον ομβρον" εἰς τὴν θάλασσαν" οὐκ αυξ̣ ε̣ τ̣ αι ἡ" θάλασσα"," οὐκ ἐνπίμπλαται"· πάλιν γ̣ ὰρ̣ δέχεται τὸν ιδιον ομβρον. ει τα αλλο λέγει·" εἰς τόπον", φησίν," ου οἱ χείμαρροι πορεύονται, ἐκεῖ αὐτοὶ αυτοι ἐπιστρέψουσιν". οὐ δύνανται δὲ" ἐπιστρέφειν"· ἐξ ὀρ̣ ῶ̣ ν̣ γὰρ φέρονται καὶ μίσγονται" εἰς τὴν θάλασσαν"· πῶς ουν" ἐπιστρέφουσιν"; κατὰ τὸ δυνατὸν ο̣ υ̣ ν̣ συναγορεύσ̣ ομεν καὶ ἐν ταύτῃ τῇ λέξει τῷ ῥητῷ. ἐπεὶ γὰρ γίνονται ἀναθυμιάσεις ἐκ τῆς" θαλάςσης" καὶ σ̣ υνίστα̣ νται ου̣ μβροι̣ καὶ ὑετοί, δύναται ου τω λέγειν ο τι, εἰ καὶ ῥέουσιν" οἱ χείμαρροι εἰς τὴν θάλασσαν", καὶ αὐτὴ" οὐκ ἐνπίμπλαται", ἀλλὰ̣ τ̣ ό̣ τε ἀναθυμιάσεις γίνονται ἀπ' αὐτῆς· ὑγ̣ ρότης τ̣ ρό̣ π̣ ο̣ ν τινὰ οἱ" χείμαρροί" εἰσιν οἱ ἀναπ̣ ορε̣ υόμενοι. βίαιον ου ν ἐστιν τὸ τοῦ ῥητοῦ. λοιπὸν ο̣ υ̣ ν ἑτ̣ έ̣ ρ̣ ως αὐτὸ ἐκλάβωμεν." π̣ άντες" οἱ καταφερόμενοι ὑψόθεν" εἰς τὴν θάλαςσαν" φέρον̣ ται. ἡ" θάλασσα" δὲ πολλάκις ὁ τῶν ἀνθρώπων βίος ὠνο μάσθη

διὰ τὴν ἁλμυρίδα καὶ κ̣········ ν καὶ ζάλην τὴν ου σαν ἐν α̣ ὐτῷ. δοκοῦντες ου ν γλυκεῖς ει ναι καὶ διὰ τοῦ τ̣ ο" χ̣ ε̣ ί̣ μαρρ̣ ο̣ ι̣" π̣ ροσαγορευόμενοι, ο ταν ε̣ ἰ̣ ς τὰ κάτω βρίσωσιν," εἰς τὴν θάλασσαν πορ̣ ε̣ ύ̣ ο̣ νται", καὶ" ο̣ ὐκ ἐνπίμπλαται ἡ θάλασσα" ἀποδεχομένη τοὺς καταπίπτον τας. οτ̣ α̣ ν̣ δὲ μὴ καταγίνωνταί τινες, τότε" ἐπιστρέφουσιν", τό̣ τε οὐ μένουσιν ἐκεῖ, οὐκ ἐκθαλαττο̣ ῦ̣ ν̣ τα̣ ι. ἐπεὶ δὲ πνευματικά ἐστιν τὰ λεγόμενα̣, λοιπὸν καὶ ἐξ αλλης γραφῆς ακουε·" οἱ καταβαίνοντες̣", φησίν," εἰς τὴν θάλασσαν ἐν πλοίοις καὶ ποιοῦντες ἐργασίαν ἐν υδασιν πολλοῖς αὐτοὶ ειυ̣ δοσαν τὰ εργα κυρίου καὶ τὰ θαυμάσια αὐτοῦ ἐν τῷ βυθῷ."" καταβαίνοντας εἰς τὴν θ̣ άλαςσαν" λέγε̣ ι̣ ψυχάς·" ἐν πλοίοις", τοῖς σώμασιν· καὶ" ποιοῦσιν ἐργασίαν" ἐν τῷ αλα 15 τι τοῦ υδατος τούτου· οὐδὲ γὰρ καταγίνονται, οὐ βυθίζονται. καν γένωνται γοῦν" ἐν τῷ βυθῷ"," τὰ̣ εργα καὶ θαυμάσια τοῦ κυρίου" κἀκεῖ θεωροῦσιν. καὶ ω σπερ" ἀναβαί νει" τις τῇ διανοίᾳ" εἰς οὐρανόν", ο ταν τὰ ἐκ̣ ε̣ ῖ̣ περι αθ̣ λρῇ καὶ σκοπῇ, ου τω κάτεισίν τις εἰς τὸν" βυθὸν" ταύτης τῆς" θαλάττης", ο ταν τὴν φύσιν αὐτῆς διερευνᾶται καὶ" τὰ κρίματα αὐτοῦ", καθ' ην τινες καταφέρονται. καὶ οἱ μὲν καταπίπτουσιν, οἱ δὲ κατίασιν προαιρετικῶς, ινα καὶ τοῖς βυθίςο̣ υσιν βοηθήσωσιν. ου τοι ου ν εἰσιν οἱ" χείμαρροι" οἱ" ἐπιστρέφοντες εἰς τὸν τόπον" ἐκεῖνον ἀφ' ου ὡρμήθησαν συνκαταβαίνοντες. ἐπερ· ινα ὁτὲ μὲν λέγουσιν ψεκτῶς, ὁτὲ δὲ κατιέναι̣ ἐπ̣ αινετῶς; ναί, ἐπαινετῶς τότε" ἐπιστρέφουσιν εἰς τὸν τόπον" τὸν ιδιον. π̣·· ο· ν γὰρ̣...······ μαρ···· ν̣ ευ̣ ξω τοῦ οἰκείου" τόπου" ἐστίν. ὁ" τόπος" δέ ἐστιν τοῦ̣ λ̣ ογικοῦ̣ τὸ ευ πράττειν, τὸ διὰ ευ̣ ργων καλὰ̣ ἐνεργεῖν. οταν ουν ἐκπέσῃ τῆς τοιαύτης καταστάσεως, εξεδρος γέγονεν τοῦ οἰκείου" τόπου". οταν δὲ ἀνακάμψῃ, εἰς τὴν ἀρχαῖαν ερχεται κατά στασιν. ἐπερ· ευ̣ χομεν τὸν" χείμαρρον" καὶ ἐπαινετῶς καὶ ψεκτῶς; ναί, εχεις γοῦν·" περιέσχον με ὠδῖνες θανάτου καὶ χείμαρροι ἀνομίας ἐξετάραξάν με." λέγεται γοῦν καὶ ἑνικῶς" χείμαρρος" ἀντὶ πειρασμοῦ·" χείμαρρον διῆλθεν ἡ ψυχὴ ἡμῶν." καὶ ευ̣ τι ἐν τῷ ᾳυ̣ σματι τῶν ᾀσμάτων λέγει·" κατέβην ἐν γενήμασι τοῦ χειμάρρου ἰδεῖν εἰ ηνθησεν ἡ αυ̣ μπελος, εἰ ηυ̣ νθησαν αἱ ῥόαι." ἐπαινετός ἐστιν· καρπὸν γ̣ ὰρ εχει" γένημα". ευ̣ τι δὲ καί·" ηνθησαν αἱ ῥόαι, ηνθησεν ὁ κυπρισμός." καὶ τελε̣ σ̣ τὶ λ̣ έ̣ γει ἡ νύμφη πρὸς τὸν νύμφιον·" ἐκεῖ δώσω τοὺς μαστούς μου σοί", οταν ἐν ταύτῃ τῇ" καρποφόρῳ γῇ"" ευ̣̣ λ̣ θῃ̣". ο̣ ἱ̣" μαστοὶ" δὲ πολλάκις ἀντὶ τοῦ ἡγεμονικοῦ καὶ τοῦ στήθους λαμβάνονται. διὰ τοῦτο γὰρ καὶ τῷ ἱερεῖ τὸ" στηθύνιον" δέδοται καὶ ὁ" βραχίων". καὶ σημαίνει μὲν ὁ" βραχίων" τὴν π̣ ρᾶξιν, τὸ δὲ" στῆθος" τὴν διάνοιαν. ἐκεῖ γὰρ τὸ ἡγεμονικὸν κεῖτ̣ αι ὡς πολλοῖς ευ̣ δοξεν· διὰ τοῦτο καὶ ὁ̣̓ Ιωάννης" ἐπὶ τὸ στῆθος τοῦ̓ Ιησοῦ" ἀνακλιθ̣ εὶς τὰ̣ θεῖ̣ α̣ μ̣ υστήρια ἐκεῖθεν αὐτὰ ηυη̣ ρεν̣. ευ̣ στιν̣ ἐπ̣ αινετὸς ου ν ὁ λ̣ όγ̣ ος. 1, 7cd εἰς τόπον, ο̣ υη̣ οἱ χείμαρροι πο ρεύονται, ἐκεῖ αὐτοὶ ἐπιστρέφουσιν τοῦ πορευθῆναι.················· σιον ὁρμὴν τὴν ἐπὶ τῆς ε········ ης λαμβάνει· τὸ γὰρ" πορεύεσθαι"············ σημαίνει. 1, 8ab πάντες οἱ λόγοι εγκοποι· οὐ δυνήσεται ἀνὴρ τοῦ λαλεῖν." πᾶς λόγος ευ̣ νκοπ̣ ός" ἐστιν. οὐ θετέον ἐστὶν ο τι τὰ ὑπὸ σοφῶν ἀπ̣ αγγελλόμενα– ὡς ει πέν τις,········ τ̣ ι Λεύ̣ κιππος········–" ευ̣ νκοπα πάντα". ο τε σοφοὶ δ̣ ὲ̣ ψυχὰς ἐγείρουσιν" ἐνκόποις λ̣ ό γ̣ ο̣ ις", τότε θετέον ἐστὶν ο τι" πᾶς̣ λόγος ευ̣ νκοπος". κατὰ τοὺ̣ ς̣··· οντας αυ̣ ξιόν τι λέγει. ου τοι̣ ου ν ο̣ ἱ̣" λόγοι"" ενκοποί" εἰ̣ σιν. ἐπεὶ γὰρ ὑπ̣ ὸ········· καὶ οὐχ ὑ̣ πὸ̣ τῶν̣ ο̣ υυ̣̣ ποτε φρονίμων προηνέχθησαν, ευ̣ χουσίν τι βαθύ, εχουσιν" κόπον". τοιοῦτοι ου ν εἰ̣ σιν̣ η μετ' αἰ νιγμοῦ ἀπαγγελλόμενοι η παροιμιωδῶς η τρόπῳ πα̣ ραβολῶν η ἁπαξαπλῶς σκοτεινῷ λόγῳ, καὶ" πάντες ευ̣ νκοποί" εἰσιν. 16 καὶ οἱ παρ' Ελλησιν

ου ν" λόγοι" ευ̣ χουσιν πολὺν" κόπον", πολλοὶ κάμν̣ ο̣ υ̣ σι̣ ν̣ περὶ αὐτούς· πολλῷ πλέον οἱ" ἐρευνῶντες" τὰς ἡμετέρας" γραφὰς" κάμνουσιν. καὶ συνελόντι φάναι· πᾶν τὸ ἀγαθὸν καὶ καλὸν σὺν πόνῳ κτᾶται καὶ ἱδρῶτι. ἐπεὶ ουν καὶ οἱ αλλοι" λόγοι" ποτὲ προσποιοῦνται καλοὶ ει ναι, ο̣ τα̣ ν τεχνικῶς καὶ πιθανῶς ωσιν κεκτημένοι, καὶ ου τοι̣" ευ̣ νκοποί" εἰσιν." οὐ δυνήσεται" ουν αρχειν" τοῦ λαλεῖν", ἐὰν μὴ κάμῃ πε ρὶ αὐτῶν. προχείρως" οὐ δύν̣ α̣ ται" αὐτοὺς εἰπεῖν, ινα τὸ" λαλεῖν" τὸ “ἀληθῶς λαλεῖν” λέγωμεν. πολλάκις γοῦν τοῖς ἀδολεσχοῦσιν λέγομεν ο τι “οὐδὲν λέγεις”, “οὐδὲν λαλεῖς”. ἐπερ· τὸ" ευ̣ νκοπον" ἐν τῇ γρα̣ φ̣ ῇ κεῖται; ναί· λέγει γοῦν ὁ̓ Ιώβ·" εἰς κόπον ἐποιήσατε ψυχήν μου καὶ καθαιρεῖτέ με λόγοις"· ουτως τ̣ ὸ" ενκοπον" ωδε ἐκ" λόγων" πάλιν ἀναντιρρητικῶς γέγονεν. 1, 8b οὐ δυνήσεται ἀνὴρ τοῦ λαλεῖν. οὐχ ὡς δεῖ αὐτοὺς λέγει. τοῦτο δὲ κυρίως ἐστὶν" λαλεῖν" τὸ τὰ πράγμ̣ ατα ἀπ αγγέλλειν. αὐτίκα γοῦν το̣ ῖς μὴ λέγουσιν ὡς δεῖ τὰ πράγμα τα λέγουσιν “οὐδὲν ειυ̣ ρηκα̣ ς” καίπερ μυρία εἰρηκόσιν. παράδοξός τις γνώμη φέρεται Προδίκου ο τι “οὐκ ευ̣ στιν ἀντιλέγειν”. πῶς λέγει τοῦτο; παρὰ τὴν γνώμην καὶ τὴν δόξαν τῶν πάντων ἐστίν· πάντες γὰρ διαλέγονται ἀντι λέγουσιν καὶ ἐν τοῖς βιωτικοῖς καὶ ἐν τοῖς φρονουμένοις. δογματικῶς λέγει ἐκεῖνος ο τι “οὐκ ευ̣ στιν ἀντιλέ γειν”. εἰ γὰρ ἀντιλέγουσιν, ἀμφότεροι λέγουσιν· ἀδύνατον δέ ἐστιν ἀμφοτέρους λέγειν̣ εἰς τὸ αὐτὸ πρᾶγμα. λέγει γὰρ ο τι μόνος ὁ ἀληθεύων καὶ ὡς ευ̣ χει τὰ πράγματα ἀγγέλ λων αὐτὰ̣ ου τος λέγει. ὁ δὲ ἐναντιούμενος αὐτῷ οὐ λέγει̣ τὸ πρᾶγμα οὐκ α̣·······... παράδ̣ ο̣ ξ̣ ος... λέγεται ἡ γνώμη, ἐπεὶ παρὰ τὴν τῶν πάντων δόξαν ἐστίν· πάντες ἀ̣ ν̣ τ̣ ι̣············ ἀντιλογίας. 1, 8c καὶ οὐκ ἐμπλήσεται ὁ ὀφθαλμὸς τοῦ ὁρᾶν. καὶ τοῦτο πάλιν βούλεται δεῖξαι" μάταιον" ὡς··········· ντες οὐκ ἐπιτρέπουσιν··· αυ̣ ν̣ τέλειός τις ην καὶ" ἀνήρ" ἐστιν" λαλεῖν"··········· ἡ περὶ" λόγους" σπουδή, ε ως̣ κ̣ ύριός̣ τ̣ ι̣ ἀποκαλύψει, εως αὐτὸς φανερώσει τι ο̣········· ου····· ενος νομίζοι οτι κα̣········ π̣ ερὶ̣" λόγους", κατορθοῖ αὐτούς," μάταιόν" ἐστιν. λέ γει γάρ·" ἐὰν μὴ κύριος̣ οἰκοδομήσῃ οικον, εἰς μάτην ἐ̣ κοπίασαν· ἐὰν μὴ φυλάξῃ πόλιν, εἰς μ̣ άτην ἠγρύπνησεν ὁ φυλάσσων." οὐκοῦν ματαίως ἐκοπίων περὶ" λόγους", ἐὰν μὴ θεὸς φανερ̣ ώσῃ. καὶ εως·········· αὐτῷ̣ ἀποκαλύψει," εἰς μάτην̣" ὁ" ἀνὴρ"" λαλεῖ". καὶ αυ̣ λλο λέγει" μάταιον"·" ὁ ὀφθαλμὸς οὐκ ἐμπλήσε ται"." ὁρῶν" ἀεὶ θέλει̣ πλέον" ὁρᾶν"· ἀ̣ εὶ ἐνεργῶν καὶ μη δέποτε τέλος ευ̣ χων" εἰς μάτην"" ὁρᾷ". καὶ αυ̣ κο̣ υε παραδεῖγμα········· ανων··· κατα σκευὴν ο·················· κ̣ ι̣ α······· αφος ν············ οτ̣···· καφος· εἰσὶν δὲ μ̣ άταια...············· ν ὁ ὀρ̣ χούμενος ε̣·········· α̣ ι ευ̣ χει τὴν ἐνέρ γειαν παῦσαι··· ν ο...············ πάντα τέλος ἐσ τιν······ α̣···· ς. ἐπεὶ τοίνυν καὶ ὁ̣" ὀφθαλμὸς" ἀεὶ βλέπων" οὐκ ἐμ πληροῦται", καὶ τοῦτο" μάταιόν̣" ἐστιν. κ̣ αὶ̣ ἐπεὶ τὰ περὶ τῶν" χειμάρρων" ἀλλ̣ η̣ γ̣ ορικὰ·········· ῥητέον περὶ τούτου. λέγεται ὀφθαλμὸς ψυχῆς ὁ νοῦς αὐτῆς. ο ταν̣ ου ν̣ ἐκεῖνα········ μὴ ὁ θεὸς φανεροῖ, ματαίως̣ βλέπει· οὐδέ̣ ποτε πληροῦ̣ τ̣ αι" τῶν ὁ̣ ρατῶν" 17....................................· ενου· αε μενα α̣ ιον ωσ ν· ημε··... 18..............................·· και· ταδε· τα α· εισι οντ· ων οτ̣ αν̣ απο·· 1, 10abc ο ς λαλήσει καὶ ἐρεῖ· ἰδὲ τοῦτο καινόν ἐστιν, ηυ̣ δη γέγονεν ἐν τοῖς αἰῶσιν τοῖς γενομένοις ἀπὸ ευ̣̣ μπροσθεν ἡμῶν.· 19····· κης̣ ειυ̣̣ ρ̣ η̣ κ̣ α̣ κ̣ αὶ̣ περὶ ζῴου θν̣ η̣ τ̣ οῦ: τον λόγον ι να συνεκδοχι̣ κ̣ ῶ̣ ς̣····: ὁ λόγος· υ·· ν···· ομενην ευ̣ χ·····: καθόλου γὰρ......····· ται αυ τη ἡ··: ἐπεὶ τοίνυν ευρι̣········ ην̣···: λαμβάνετα̣ ι̣: σ·· σει πν···: ἀρχην·····: χω̣ ρη: ημεν·: κειν··: δεχε··: ἐστιν: π̣ αντ: προ̣ τω:" γέγονεν:····:··:······ καθηγ̣ ε̣ ῖ̣ τ̣ α̣ ι:··· ο̣ υμενον καὶ λόγος ἐστὶν ηυ̣ τοι̣···... ατικος τις καὶ σω·: μονικος ἐὰν μὴ σώματος η ν. πᾶν ο̣ υ̣ ν τὸ ὑπάρχον νῦν κατ·: κ·· τὸ ὑπάρξαν

κατὰ ἀνωτέρω αυ̣ λλον λόγον" γέγο νεν" και̣··: ε· ω τῶν νῦν ου̣ ντων λόγων τὴν διαδοχὴ̣ ν ε ξει. αἱ ἰδέαι ου ν̣: θειαν τῶν ου̣ ντων. καὶ οι ον ἐὰν ἐνθυ̣ μηθῇς προλαμβα: γ̣ μα καὶ ἐὰν ε···· ησῃς αὐτῷ νῦν ε···· ς αὐτὸ καὶ ἐ̣ σόμενον καὶ γε: ταις ὁ λόγος κ̣·· τ·· ἐξ̣ ετάζει ο τι οὐ πρὸ ἐξ̣ αριθμή̣ τ̣ ων ἐτῶν ὁ κόσμος ηυ̣ ρξατ̣ ο̣, ω ς τινες οιυ̣ ονται, ἀλλ'̣ αἰεὶ̣ ἐν τῷ ποιε········ ποιεῖ δὲ οὐδὲ ἀπηρτ̣ ημένα: ο̣ ὐδὲ τὰ αὐτά· οὐδὲ γὰρ αυ̣ τομα ποιεῖ τὰ ειυ̣ δη̣. ο ταν ου ν λέγῃ ποιητὴν ει ναι·············· τ̣ ῶν γεγονότων καὶ παυσο̣ μένων········ τῶν ἐσομένων······ δ̣ εκ····· οἱ λόγοι αυ̣ ρα αὐτοῦ πρωτότυποι̣ ο·········· ἀ̣ ε̣ ὶ ποι̣ οῦσιν κ̣ αὶ πεποιή̣ κασιν κ̣ α̣ ὶ̣ ποιήσου̣ σιν. τίθεται δὲ τρόπον τινὰ ὁ Παῦλος τὸ αὐτό, ἐὰν̣ λέγῃ" τὰ γὰρ ἀόρατα αὐτο̣ ῦ̣ ἀπὸ κτίσεως κόσμου τοῖς ποιήμασιν νοούμενα κ̣ αθορᾶται". τὰ" ἀόρατα" ἐκεῖνά εἰσιν̣ οἱ λόγοι οἱ ου̣ ν̣ τες ἐν τῇ" ἀϊδίῳ δυνάμει καὶ θεότητι"··········· ω̣ ς ταῦτα τὰ" ἀόρα̣ τ̣ α" τοῖς ποιήμασιν τούτοις τοῖς αἰσθητοῖς συνβαλ···········...:·· ς ἐκ τῆς εἰκόνος σκοποῦμεν ο τι ἐστὶν·...· ἀρχέτυπον εἰκόνα ου τως ὑπο-: ο̣ υν πολλὰς εἰκόνας τοῦ αὐτοῦ προ-: σήμερο̣ ν γεναμεν··· κ̣ ων οὐκ ἀρχὴ:· ἀποστόλου ἐν τῇ πρὸς̔ Εβραίους:···· ν̣...······ νομενων:· __φ···· ενον:·····... υ̣ μεν:· σθε: τις ο τι:·· ενητα: μενος:· σ· ω: νε· θε: αδικα: γελιας: μὴ γίνονται. οἱ δὲ ἐν··········· ρ·········· ζ····: πονται· οἱ δὲ παραδίδονται μετριο̣ τέρᾳ τιμωρίᾳ κ:· αι τούτων τὸ κρῖμα ου ν πα̣ ρέχεις εἰς τοῦτον τὸν βίον εἰς τοῦτον: λ̣·· ς τὰς αἰτίας τοῦ διαφόρως ἐ̣ κείνους οἰκονομεῖσθαι ἐξ ἑαυτῶν δὲ ε·: ασιν η ἐλάττονα δε·· αι καὶ τὸ ἐν κρείττονι ἐπαγγελίᾳ και·: α̣ ι̣ ἐνδε εστερα ου···· 20···· ραμε ο ταν ειδ··· τ̣ ὰ̣ ἀδιάφορα·: π̣ ρο··· ζωὴν και····· αμεν ἐκεῖ τὰς αἰτίας, δι' α ς ω δε ἡ ποικι: υ̣ μ̣ αταί̣ ω̣ ς ηυ̣ αὐτο μάτως ἀλλ········ προνοια τῷ̣ ου̣̣ ντι. ἐὰν τὴν ἀρχὴν τ̣: η μετὰ σώμα τος ην········· δίκαια κρίματα ἐστιν ταῦτα η·················· λέξεως ταύτης ηλ·········· ἀπαραλλάκτους ει ναι καὶ πολ̣····· κρατ····· η ἐπιβε βουλεῦσθαι ε̣·········· ου καὶ ἀ̣ μελητοῦ καὶ ἐπιβουλ······· αι······· πολύ σαθρον η·: ο ἱμάτιον καὶ παρὰ τοῦ αὐτοῦ····· το· λεγόμενον καὶ ἀρτι····:· ο̣ υς ταῦτα τὰ νῦν λεγόμενα γυμνάσματα καὶ γυμνασθήσονται 21 πολλάκις καὶ····· υ̣ χις τὰ κατ' αὐτοὺς̣:- θη καὶ σταυρωθήσεται." οὐκ ευ̣ στιν μν̣ ήμη τοῖς πρώτοις": τὸ παρῳχηκὸς... δυνατον η ν" μνημ: 30 πολλὰ μυρία···· το̣ παρεληλυθο̣:" μνήμης" η αιυ̣ σθησίς ἐστιν. 1, 11bc καί γε τοῖς ἐσχάτοις γενομένοις οὐκ ευ̣ σται αὐτοῖς μνήμη.········· ματ̣:" μνήμη: μη εσ̣:" μνήμη: των·:... 1, 11d μετὰ τῶν γενησομένων εἰς τὴν ἐσχάτην.: καιτ: τα κα·: ουδισλ·: ο δια̣ η: ἐκεῖνα:· ς ἀνθρώπου ἐν ἰατρικῇ ω στ̣ ε̣····· χειν τὴν ἰα̣ τρικὴν:·· φι κομενος τῆς ἰατρικῆς··· ευ̣ χει" μνήμην" τ: ε̣ π̣ ων. οὐ τοῦτο λέγω ο τι οὐ μνημονεύει αλλ ου·:· ων λοιπὸν τὸ τέλος ω σπερ····· ὀρέγεται: τελευταῖον ὀρεκτόν, ου τως ουκ̣··· μνημονεύ ει̣: ον κ······ μνημονευτον·:... ἐστιν" μνή μη": ς ἐπιστήμης οὐ μνημονευε····· λ̣· λ· θε·· ὁ ε·: θ̣ ων καὶ τὴν τελείαν δεξάμενος μακαριό τητα̣: ε̣ ρ̣ ων. καὶ λάβετε ἀπὸ γραφῆς····· περὶ τῶν δικα̣ ι̣ ων:" καὶ ἐπιλήσονται", φησίν," τὴν θλῖψιν αὐτῶν τὴν πρώτην κ̣ αὶ̣ οὐκ ἀναβήσεται αὐτῶν ἐπὶ τὴν καρδίαν" μὴ του······ ἐπέλα θον ου τως ω στε α̣ γ̣ ν̣········ ἐθλ̣ ί̣ βησαν διαδεξαμένης πολλῆς τρυφῆς καὶ ῥᾳστώνης. ῃ" διὰ πολ̣ λῶν θλίψεω̣ ν εἰσῆλθον εἰς τὴν βασιλείαν······ οντες εἰς αὐτὴν οὐκέτι μνημονεύςουσιν. οὐ τοῦτο λέγομεν ο τι οὐ μνημονεύςουσιν̣: ἐν τῷ Εσδρᾳ" κάκωσις ωρας ἐπιλησμονὴν ποιεῖ τρυφῆς": ες ἐκ ποι·· εἰς πο·...· η λθον ἀλλὰ αυ̣ λλως: αιυ̣ σθησιν αὐτῆς ευ̣ χουσιν··· βάλλει ου ν τὴν αιυ̣ σθησιν:... 1, 12ab ἐγὼ̓ Εκκλησιαστὴς ἐγενόμην βασιλεὺς ἐπὶ̓ Ισραὴλ ἐν̓ Ιερουσαλ̣ ή̣ μ̣.··· βασιλεὺς"··" ἐν̓ Ιερουσα λὴμ":···· ε̣ μελήθην: τ̣ ησάμην:· αλλουπρο:· ρωτον τὴν:· ι ὑμῖν:· ς τὸ σῶμα:· α γάρ ἐστιν:· ριως:· μέρη δι: ἐκκλησι:· τητι δὲ πολλη: π̣ ρα̣ γμ̣ ά̣ τ̣ ων̣ ειδε···················· αλλ· ς μη···: 22······· ἐπιδεικνύ̣ ω̣ ν· αυτον τούτοις οὐχ ὡς

προηγουμ̣: ενος το· ρ··· αυ τη γοῦν ἡ Π̣ λατωνική ἐστιν δόξα ο τι ὁ σοφὸς: ως δι· κ̣ ου μενα ἐπ···· ιν ἑαυτὸν εἰς τὸ ἐπιμέλεσθαι αὐτῶν̣:···... ο̣ ο̣ υν καταβαιν:...." ἐγὼ ἐ̣ κ̣ κ̣ λησιαστὴς ἐγενόμην βασιλεὺς:·..." ἐκκλησιαστὴς γέγονεν" κομιδῇ νήπιος ω ν τ̣ ὴ̣ ν̣ αρ̣: δυνατο········ εν̣ ο̣ υν τα ἐν τῇ ι̣ ε̣ ρ̣··· ρ̣··· ρ··:·· ἡμῖν ει······· δετο ἐστιν τρίτον πρὸς κατηγ: πρῶ τον κα········· ρα του πρωτόν ἐστιν. ευ̣ λαβον δὲ καὶ:·̓ Ι̣ ωάννου πρὸς τὸν········· ον ο τι “διὰ σὲ πάντα εἰσὶν: ε̣ τατ̣ ο κτισθῆναι······ α κτισθέντα εἰσιν πρωτου·:·· και οὐδήπου̣······ ο̣ τι τὰ ου̣ ντα ἐκτίσθη ἀλλα· α̣·: ταιον ἀνύει δ·········· ο̣ ταν α διδάσκῃ ὑφίστηται······················ α̣ ι̣ τινα συμφορα······· μὴ παθὼν ην γενναίως:······ θαι πενίαν πλου τ·: ἀναγκαίως ου ν ὁ μέλλων:······ των ἀνθρώπων εὐτελίζειν 23 καὶ δεύτερα τίθεσθαι τῶν προηγουμένων······ ταῦτα οι ον ἐάν τις λέγῃ κατὰ πλούτου πτωχὸς ωυ̣ ν, οὐκ ευ̣ χει λόγον ἰσχυρόν. ἐ̣ ὰν̣······· ο̣···· μὴ ἡττᾶται καὶ διδάσκῃ φέρειν̣ πενίαν καὶ μὴ μεγαφρονεῖν ἐπὶ πλούτῳ, ἰσχύει αὐτοῦ ὁ λόγ̣ ο̣ ς̣." βασιλεὺς" ου ν ἐστιν ὁ κατὰ τῶν ἐπιτηδευμάτων τῶν̣ ἀνθρωπίνων λέγων̣ εὐ̣ τελίζων αὐτ̣ ὰ καὶ" βασιλεύς" γε πλούσιος καὶ πολλοὺς ὑπη̣ κόου̣ ς̣ καὶ δορυφόρους ευ̣ χων ο····· ν̣ ο̣ υτος εὐτελίζει···· εται αὐτῷ ο τι ἐπεὶ μὴ ευ̣ χει σ··········· α····· ους ευ̣ χοντα······· ν δέ ποτε καὶ τοῦτο ο τι εἰκότως ἀνε γράφη α·········· α τῶν δικαίων······· ονται το····· ν φύσει ἀγαθὸν ει ναι. ὁ δὲ τοῦτο λ·········· ν ἐλπίδας με̣ ταν̣ ο̣ ίας τοῖς ἁμαρτάνουσιν λέγων ο τι φύσι· ἀντιπρα̣······· καὶ οὐ δήπ̣ ου με· α········ _6_...__· _ε_ν_̣_·__... 6 δικαιο·... ὁ̣ δίκαιος η ἐκ κατασκευῆς τὴν ἀρετὴν········· διὰ τοῦτ̣ ο̣··· α· εγράφη τῶν ἁγίων ἁμαρτήματα ι να καὶ μετάνοι̣ α ῃ καὶ λέγοντες̣ περὶ μετανοίας ἀκ̣ ού̣ ω̣ νται ὡς ο ταν π̣ ερὶ σωφροσύνης καὶ δικαιοσύνης λέγοντες········· τ̣ α̣ ι̣ καὶ ι········ ὁ λόγος ου τω περὶ μετανοίας λέγοντες καὶ δεικν̣ ύν τες αυτην ερ̣···· ἰσχυρὸ̣ ν προφέρου̣ σιν λόγον, προτρέπουσιν εἰς ἀρετήν. ὁ ἐπαινῶν τ̣ οὺς ἁγίους καὶ ἀποδεχόμενος καὶ περὶ αὐτῶν πολλὰ λέγων, τίνος ε νεκα ἐπέτρεψ̣ εν̣ γρα φῆναι αὐτ̣ ῶν̣ ἁ̣ μαρτήματα τ······ αβάλλοντα̣·... ην μᾶλλον τοὺς δικαίους; διὰ τί καὶ ἐ̣ ν τῷ εὐαγγελίῳ ἀ̣ ν̣ εγράφη τοῦ Πέτρου παρά̣ πτ̣ ωμα̣····· οὐκ ην···················· τοῦ ἀπ̣ ο̣ σ̣ τ̣ ό̣ λ̣ ο̣ υ̣ ἀλλὰ μᾶλλον κα:··········: ἀν̣ εγράφη̣············:· εὐτελιζ·:- μ̣ α̣ τα ευ̣ σ̣ χεν:· α το ἀπείρατος αὐτῶν ει ναι. 1, 13a καὶ ευ̣ δωκα̣ τὴν καρδίαν μου τοῦ ἐκζητῆσαι. τὸν νοῦν μου" τοῦ κατασκέψασθαι περὶ πάντων: εὑρεῖν. οὐκ ἐκράτησέν με γὰρ ἡ βασιλεί̣ α ω̣ στε τούτοις: ἡ περίστασις τῆς ἀρχῆς" ἐκζητῆσαι"" σοφίαν καὶ: ν̣ αι τὴν καρδίαν μου" μὴ εἰς··· μιμα, μὴ εἰς τ:··· τα τ̣ ῆς φιλοσοφίας τῆς···· θεόν. 1, 13b καὶ τοῦ κατασκέψασθαι ἐν τῇ σοφίᾳ. κατὰ κοιν·····" ἐν τῇ σοφίᾳ" καὶ το·:· καὶ δύναται μὲν ἐκ παραλ̣ λήλου ε̣ ἰς τ̣ ὸ αὐτὸ λαμ βάνεσθαι: νεσθαι ἐκ τῶν δύο λέξεων······ οτι" κατα σκεπ: σιν φυσικώτερον καὶ ε̣········ ν̣ τῆς" κατα σκέψεως"······ σ············· κων. 1, 13bc περὶ πάντων τῶν γινομένων ὑπὸ τὸν οὐρανόν. ἡ" σοφία" ἡ ἀληθής, ἡ κυρίως καὶ αυ̣ νευ προσθήκης λεγομένη········ ν ευ̣ χει εἰς τὰ ὑπερκόσμι̣ α········ ρ··· μενος η αυτη καὶ περὶ τῶν ἐν τῇ········ τ̣ ὸν η λιον" ον" κατεσκεψάμην" καὶ" ἐξεζήτησα", 24 ι να μετὰ τοῦ εἰδέναι καταφρονήσω τῶν ἐπιτηδευμάτων. οὐδὲ γὰρ ὡς ευ̣ τυχεν δεῖ αἱρεῖσθαι η φεύγειν, ἀλλὰ μετὰ πολλὴν θεωρίαν. ἀμέλ̣ ει γοῦν τὰ προβλήματα τὰ ἠθικὰ λέγεται πρὸς αι ρεσιν καὶ φυγήν· οὐδεὶς δὲ αἱρεῖται̣ ο μὴ······ οὐδ̣ ὲ φεύγει ο μὴ̣ ε̣········· διὰ τοῦτο γὰρ καὶ τῶν ἐναντίων τού̣ τ̣ ω̣ ν, τοῦ̣ κακοῦ καὶ τοῦ καλοῦ, ἡ αὐτὴ γνῶσίς ἐστιν, ι να" ἐκκλίνῃ" τις" ἀπὸ τοῦ κακοῦ καὶ κα̣ λ̣ ὸν ποιῇ". αυ̣ λλως ου ν" σκέψεται" περὶ αὐτῶν ὁ σοφὸς καὶ αυ̣ λλως ὁ κοινὸς αυ̣ νθρωπος. ἐνίοτε γοῦν ὁ κοινὸς αυ̣ νθρωπος καὶ αἱρετὰ αὐτὰ ἡγεῖται καὶ κακά. τοῦτο δ̣ ὲ λέγ̣ ει προηγου μένως̓ Επίκουρος ου τος ὁ τῆς αἱρέσεως τῆς ἀθέου προιστάμενος" ἐξ̣ εζήτησεν"......· τῷ βίῳ καὶ τῷ ηυ̣ θει

σπουδαῖος ει ναι· ου τω γοῦν καὶ ευ̣ πεισέν τινας. ἐκεῖνος ου ν γράφει πρὸς̓ Ιδομενέα ο τι “αυ̣ λλως χρᾶται ὁ σοφὸς τοῖς πράγμασιν καὶ αυ̣ λλως ὁ μὴ σοφός” καὶ ἐ̣ πιφέρει· “τότε σοφὸς οὐκ η ς, νῦν δὲ ἐσπούδασας τοῦτο γενέσθαι. ἀναπόλησον τοῦ προτέρου βίου̣ καὶ τοῦ νῦν, εἰ ου τως ευ̣ φερες τότε νόσον ὡς νῦν η ου τως ἐκράτεις πλούτου̣ ὡς νῦν κρατεῖς.”······· ε ο τι ο ἐξ αὐτοῦ τοῦ ἀνθρώπου τὴν ἀπόδειξιν ευ̣ λαβεν. 1, 13def ο τι περισπασμὸν πονηρὸν ευ̣ δωκεν ὁ θεὸς τοῖς υἱοῖς τοῦ ἀνθρώπου τοῦ περισπᾶσθαι ἐν αὐτῷ. διὰ τοῦτο" κατεσκεψάμην περὶ πάντων", ι να τὰ μὲν αἱρήσομαι, τὰ δὲ φε̣ ύγω. καὶ δείκνυσιν τὴν αἰτίαν·" περισπασμὸν πονηρὸν ὁ θεὸς ευ̣ δωκεν τοῖς υἱοῖς τῶν ἀνθρώπων τοῦ περισπάσασθαι ἐν αὐτῷ". κα̣ τὰ τοὺ̣ ς γραμματι κοὺς" πόν̣ η̣ ρο̣ ν̣"̣ ἀναγιγνώσκομεν· οὐ γὰρ" πονηρὸν ὁ θεὸς δίδωσ̣ ιν" τὸ ἐναντίον τῷ ἀγα θῷ, ἀλλὰ τὸ κολαστικόν, οι ῳ" ευ̣ παισεν τὸν̓ Ιώβ", οι αι η σαν αἱ" νόσοι Α̣ ἰγύπτ̣ ου", α ς" ἐπήγαγεν" αὐ̣ τῇ ὁ θεὸς" πάσας": κ̣ ατ̣ άβασιν ἐπ̣ ὶ̣ γ̣ ῆς μόνος ὁ" αυ̣ νθρωπος": λ̣:· ε̣· ε̣· π̣ ρὸς τὰ αυ̣ λογα··...······· ν ευ̣ χουσιν τὰ αυ̣ λογα ζῷα···:·· ευ χρήσασθαι·· αν κατὰ νοητὸν κόσμον ι να τ̣ ὸν γ̣ ε̣ ν: ε̣·· η ο ταν παρέχῃ φ····· ις τὴν ἀκοήν, ι ν' ἐκ τῶν σημαινομένων:· ακιαν καὶ ελητα····· ην μόνος ου ν ὁ" αυ̣ νθρωπος" λόγον ευ̣ χει̣:·· καὶ ο ταν······ ς προηγουμένως ἐνεργῇ κα··: νως χρηση̣······ ω ἐπεὶ γὰρ ὡς δεῖ ἐν̣ εργεῖ̣ ὁ̣" αυ̣ νθρωπος": ευ δε ευθ········ ησεν αὐτὸν πολλ· ν χρ··: ζῶα αυτοφ······· σ̣ καιπην τετριχωμένα καὶ τ̣: εστιν ιν η χρεία······ καν εἰς τέχνας ιν ο πω·: ον κινεῖται πάλιν·:·· αὐτομάτου τρέφεται·: ου πέφυ κεν προσ········· ον χρεια αὐτῷ γεωργικῆς α̣: αὐτοῦ τὴν σύνεσιν·······. ἐπερ· τὸν" περισπασμὸν" εντ̣:" περισπᾶσθαι" περι τι ιν········ κον αὐτοῦ" περισπ̣ ᾶται" καὶ:··· δυνάμενα αὐτα πρόξενος······· θ̣ εοῦ σοφίαν ποτέ. ἐπερ·············· φωνοι ει ναι τοῦ προοιμίου τ̣ ο̣ ῦ̣ λόγου 25 ἐλέχθη κατὰ σύνκρισιν τὴν" ματαιότητα" εἰρῆσθαι ὁ ἐπαινετὸς ου τω λεγομενουψεκ̣ τ̣·· μὴ γὰρ ὡς" δέδωκεν" αὐτῷ πόθον" σοφί̣ ας" κ̣ αὶ ἀρ̣ ετῆς καὶ βασιλείας ου τω" δέδωκεν" αὐτῷ πόθον τουτω······" περισπᾷ" εαυτοῦ· ο······ ν περὶ ταῦτα καὶ μὴ ἀκολασίαις αὐτὸ παραδοι ε··:... περιταγενοιν······ Αἰγύπτιοι καὶ λατρευε̣ ι̣·:...·:... α· ταα̣ λλ· ε̣····· ο̣ τε η σαν ἀθρόως δέ ξασθα̣ ι... τὸν πνευμα······ ε̣... ον ο ν ἠδύναντο χωρῆσαι παρέσχεν αὐτοῖς···· κατὰ τὸ γράμμα... ι να η π:...·:...·· ο······· ν κωλυθῇ. ἠρωτήθη ει ς τῶν νομοθετῶν, τάχα Σόλων, ποίους νόμους" δέδωκεν" τοῖς πολίταις, καὶ λέγει· “ω ν ἠδύναντο χωρῆσαι τοὺς κρείττονας”, οὐ καθάπαξ το̣ ὺς κρείττονας. αἱ οἰκονομίαι ου ν ου τω γίνονται. 1, 14abc ει δον σύνπαντα τὰ ποιήματα τὰ πεποιημένα ὑπὸ τὸν η λιον καὶ ἰδοὺ τὰ πάντα ματαιότης καὶ προ αίρεσι̣ ς πνεύματος̣." τὰ ποιήματα πάντα τὰ ὑπὸ τὸν η λιον πεποιημένα" τὰ περὶ ἡμᾶς τοὺς" ἀνθρώπους"" ει δον"···· κα̣ ὶ̣" πάντα ματαιότης". τὸ" ἰδεῖν" δὲ ου τω αυ̣ κουε· ἐπέστησα αὐτοῖς, τὴν φύ σιν αὐτῶν" ει δον"···· τί δύ̣ νανται συνβάλλεσθαι τοῖς" ἀνθρώποις" καὶ τί οὐ δύνανται." ει δον" ο τι" τὰ πάντα ματαιότης" ἐστιν," ματαιότης" δὲ τῷ προειρημένῳ τρόπῳ. μὴ γὰρ ὁ πλουτῶν πλ̣ έον τι τῶν" ἀνθρώπων" τῶν θνητῶν ευ̣ χει ἐκ τοῦ πλουτεῖν· ῃ ζῷόν ἐστιν, ῃ" αυ̣ νθρωπος" οὐ δὲν ευ̣ χει... ὁ ὑγιαίνων οὐδὲν ευ̣ χει πλέον. πολλάκις γοῦν ἀσθενεῖς αυ̣ νθρωποι προ·: διὰ δὲ̣ τοῦ εἰπεῖν" πεποιημένα" αὐτὰ δείκνυσιν ο τι" θεοῦ" εἰσιν" ποιήματα: οὐδὲν πλέον περιποιοῦνται τοῖς" ἀνθρώποις" ὡς ἡ ἀρετή, ὡς ἡ εὐσέβε̣ ι̣ α. ἐπερ· καταλ λήλως λαμβάνομεν τ̣ ῶν γινο̣· ε············... τὰ μὲν" ποιήματά" εἰσιν" θεοῦ", τὰ δὲ ἐπι̣ τ̣ ηδεύματα" ἀνθρώπων". τὰ τῶν" ἀνθρώπων" δὲ ἐπιτηδεύματα:" θεοῦ" ἐστιν. ἐὰν λέγῃ ὁ ἀπόστολος ο τι" παρὰ θεοῦ ἐστιν τὸ θέλειν καὶ τὸ ἐνεργεῖν"········· ο· τ··· δε τινα" θέλειν". ἀλλοκότου" πνεύματος προ αίρεσίς" ἐστιν τ: πολλάκις

τὴν γνώμην" πνεῦμα", ὡς α ν λέγῃ" καὶ γνώσονται οἱ πλανώ μενοι τῷ πνεύματι σύνεσιν̣" τουτέστιν τῇ γνώμῃ. ἐὰν δέ τις παχύτερον··· α̣ στρεφόμενος:· ψυχην" οἱ πλανώμενοι τῷ πνεύματι" ἀντὶ τοῦ τῇ ψυχῇ. λέγεται γὰρ καὶ αυτη:·· γραφ·" ω σπερ τὸ σῶμα χωρὶς πνεύματος" καὶ ὁ Στέφανος" κύριἐ Ιησοῦ δέξαι τὸ πνεῦμά μου" δηλονότι τὴν ψυχήν. ἐὰν······· τὴν ψυχὴν λέγῃ," προαίρεσίς" ἐστιν ψυχῆς τ̣:" μάταια" τὰ μηδὲν πλέον περιποιοῦντα ουκ̣···· υμνη ψυχὴ αἱρεῖται τ: ενος ὑπὸ τοῦ ἁγίου" πνεύματος". 1, 15ab διεστραμμένον οὐ δυνήσεται τοῦ ἐπικοσμηθῆναι, καὶ ὑστέρημα οὐ δυνήσεται τοῦ ἀριθμηθῆναι.:· ν κόσμον συνεστάναι·········· π̣ ρ̣ ονοουμένου·: σινη ἐκ τοῦ αὐτομάτου καὶ αν······· α̣ ς οὐκ ευ̣ στιν πληρη········· τ̣ αυ·········· ον παρασχεῖν" οὐ δύναται"······ δόγματος ου εἰώ θασιν λεγ̣·· ν··············· ν τις ευ̣ χων κηρὸν καταχυ······· υ δωρ ου μετὰ τοῦ τεχνεῦσαι δια φ· υ̣········· γίνεται παγέντος τοῦ κηροῦ······ α̣ δε γίνεται οὐδὲν θέλει ὁ καταχέων. τοῦτο ου ν ἐρωτῶσιν ο τι ῃ θεὸς ἐποίει τὸν κόσμον τέλειός ἐστιν, ῃ δὲ αὐτό ματον, οὐ τέλειον. δείξατε ου ν, τίνι λείπετ̣ αι ὁ κ̣ όσ̣ μ̣ ος ειυ̣ πατε, τί, ο τι ωυ̣ φειλεν τόδε ευ̣ χειν μέρος η τόδε μετὰ τόδε γενέσθαι. καὶ οὐκ ευ̣ χουσιν εἰπεῖν·· μέρ̣ ο̣ ς̣ φαντάζονται τ̣ ι̣····· ν ου̣ ντων. λέγεται λέγετε γοῦν πρὸς τοὺς τοιούτους... ι̣·...·... α·· πεποίηκεν τὸ̣ ν κόσμο̣ ν̣ καὶ...··········· ευ̣ χ̣ ει τινα διαστροφήν. οὐδεὶς δὲ ω ν δύναται τὸ λεγ̣ όμεν̣ ον̣" διεστραμμένον" ἐπανορθω········· ν λέγουσιν πολλά κις ο τι ευ̣ χιδνες εἰσὶν ἐν τῷ κόσμῳ, λέοντες θανατήφοροι και········· ο̣·...··· ορθωσασθαι λέγων ο τι εἰκαῖά εἰσιν ἀλλ' αυ̣ λλοι φυσιολογήσαντες ευ ρηκαν τὴν αἰτία̣ ν τ̣ ο̣ ῦ̣ ε̣ ι ναι τὰ τοι αῦτα· ἐν θεραπείᾳ ευ̣ χιδρναι̣ παραλαμβάνονται· εἰς θεραπείαν λέοντες τιθασεύονται···· δ̣ ε τις ου ν" διεστραμμένον" ευ̣ χει ει πεν ο τι ου τως ωυ̣ φειλεν γενέσθαι" δ̣ ιεστραμμένον" ω̣····· ἐκεῖνος νο μίζει. πάντα γὰρ ἀδιάστροφά ἐστιν·" ὑστέρημα" οὐκ ευ̣ χει ἀναπληρ̣ ῶσαι ο̣ ὐδ' α·········· ἐ̣ κ τῶν ου̣ ντων αὐτὸ λέγει· τινὲς εἰς τὰς φύσεις αὐτὸ λαμβάνουσιν τῶν̣ ἀνθρώπων ο τι ἡ" διεστραμ μένη" φύ σις, ἡ ἀνεπίδεκτος ἀρετῆς, οὐ δύναται ἐπανορθωθῆναι κ̣ α ν ὑστερῇ···· αρ···· η σύνεσις, οὐ δύναται προσλαβεῖν αὐτὴν διὰ τὸ μὴ πεφυκέναι πρ······ υ̣·· πάνυ δ̣ ὲ α̣ υ̣ τη··· ρια τῆς ἀληθείας ἐστιν ἡ θεωρία. ἐπερ· οὐκοῦν οὐ" μάταιον"; τὸ" μάτ̣ αιον" μὴ γὰρ λέγω τὸ μη·· λως πεφυ: συνκρίσει ὑπεραναβεβηκὸς" μάταιον" εσ····· αι ἐπειδὴ καὶ ἐν τοῖς δημιουργή μασιν καὶ ἐν τοῖ̣ ς̣ ἐπιτηδεύμασιν ειυ̣ πομεν τὸ" μάταιον" λ̣ άβωμ̣ εν ἀφ' ἑκατέρου τὴν νόησιν τρόπον τινα ὡς πρὸς τὸ ἡλιακὸν φῶς τὸ ἐν τῇ δάδᾳ" μάταιόν" ἐστιν· πολλὰ γὰρ ἀπολείπε ται. καὶ οὐ δήπου ου τω...· λέγομεν" μάταιον" ὡς εφυ̣··: τὸν" η λιον τῆς δικαιοσύνης". τὸ φῶς τὸ αἰσθητὸν πρὸς τὸ" ἀληθινὸν": τ̣ οῖς συνκριτικοῖς γὰρ ου τω λαμβάνομεν. ἐὰν δύο ἀγαθὰ συνκρίνωμεν, ευ̣ στιν τὸ ὑπεραναβεβηκ̣ ὸς̣ μὲν κρεῖττον, χείριστον δὲ τὸ ὑποβεβηκός. καὶ οὐ τὸ χείριστον ψεκτὸν αὐτο·:··· ν̣ ο δε ὁμοίως, ἐὰν συνκρίνωμεν δύο κακά, τὸ μᾶλλον κακὸν:···· κακοῦ λεγ···· δε κρεῖττόν ἐστιν τὸ η ττον κακόν. οὐχ ο τι κ: ου τω ου ν καὶ ἐπὶ τῶν δημιουργημάτων λέγεται ἐκ τῶν ὑποδεεστέρων: ψυχας" μαται········ σώματα. ἀμέλει γοῦν ἡ κτίσις τ··" ματαιο·:· διὰ τοῦ οὐχ ἑκουσα······ η ο τι λογική τίς ἐστιν διὰ τοῦ̣ υ̣ ποτε·: καρα δοκοῦσα ελε········ πο τῆς" ματαιότητος" η ψυχη...·: 26·" ἐφύ βριστον ἀλ̣ α̣ ζ̣ ο̣ ν̣ ε̣ ί̣ α"······ εχ̣ ουσαν αὐτο ψυχὴν· καὶ: τοις ἐπιτηδεύμασιν τῶν ἀνθρώπων ἐστὶν διαφορα το··:· ς οἱ δὲ χειρόνως̣.····· εν ου ν αὐτοῖς ο τι τὸ" ὑστέρημα̣":·········" δύνα̣ ται" πλη ρωθῆναι" δ̣ υν········ αυσασθαι τοῦ" ὑστερήματ̣ ος"·········· λ̣ έγ̣ ο̣ μ̣ εν̣ ο τ̣ ι̣ ὁ φαῦλος αυ̣ νθρω πος

ο σον ἐστὶν̣ φαῦλος" οὐ δύναται" σπουδαῖος γενέσθαι············" ἀριθμῆσαι ὑστέρημα". 27† τὸ εὑρεῖν καὶ παραγαγεῖν εἰς μέσον† ξα...." οὐκ ευ̣ στιν μνήμη τοῖς πρώτοις μετὰ τῶν γενησομένων εἰς τὴν ἐσχάτην" ἡ̣" μνή̣ μ̣ η̣" κυρίως παρεληλυθότων ἐστίν. οὐδεὶς δὲ τὰ ἐνεστῶτα λέγε τ̣ αι μνη μονεύειν, ἀλλ α··········· οὐ̣ δὲ τῶν μελλόν̣ τ̣ ων" οὐκ ευ̣ σ̣ τι̣ ν̣"······· ς ἐ̣ ὰ̣ ν δὲ" οὐκ ευ̣ στι̣ ν" αιυ̣ ς θησις οὐδὲ" μνήμη":· ἐστιν" μνήμη" η αιυ̣ σθ̣ ησις παρεληλυθότος. τοῦτο ου ν ἐς τιν, ο λέγει· τὰ παρελ̣ ηλυθότα πολ̣ λά εἰσιν· πολλῶν δὲ αιυ̣ σθησις α μα οὐ γίνεται· ἡ δὲ αιυ̣ σθησις ἑνὸς καθ' ἑνὸς̣·:·... λογισμῷ δὲ λαμβάνεται τὸ καθόλου. ἐπὶ γὰρ········ καὶ̣ αυ̣ λλον κ·:" γ̣ ενομένω̣ ν" ἀνθρώπων ευ̣ λαβον τὸ καθόλου το······· οὐ λέγω·: ἀλλὰ τῶν καθ' ε καστα τῶν παρεληλυθότων τ̣···· αιυ̣ σθησιν π̣: μήπω ὑπαρξάντων ἀλλ' ἐν τῷ μέλλειν ἐχόντων τ̣····" οὐκ ευ̣ στιν μνήμη": ν̣ ο λως οὐ" γέγονεν" ἀρχὴ γὰρ" μνήμης" ἐστὶν αιυ̣ σθησισ... τῶν δὲ παρ̣:̣ ἀλλὰ μόνη ἡ ἀρχὴ ἡ αιυ̣ σθησις. ἐπερ· τί ου ν ἐστιν ολ····· τοῦτο ου ν···:· ἐστιν μνήμη", ἐπαύσαντο γάρ. καὶ διὰ τὸ πολλὰ ε······ χομεν αυτ·:" τῶν γενησομένων" ουυ̣ πω γὰρ αιυ̣ σθησις αὐτῶν̣" γέγονεν̣"······ μαινόμενον̣: α̣ ι ο τι" μετὰ τῶν γενησομένων" ἐν τῇ ε: λέγομεν ειν: οὐδεὶς δὲ ἐν μείζοσιν" γεγενημένος" κ: μνη̣ μονεύει τῶν:· μεν ῥητὰ τὸ" κάκωσ̣ ι̣ ς̣ ω ρας ἐ̣ πιλησμονὴν ποιεῖ τρυ φῆς" οὐ του·:· ω· ας π̣····:······ ποτε ἀλλὰ τη: καὶ ἐν ἡμέρ···· θ· ν α······ τι ακακ· ν ο̣ υ...······: υτων" μνήμην" οὐκ ευ̣ χει. 1, 16abc ἐλάλησα ἐγὼ ἐν τῇ καρδίᾳ μου τῷ λέγειν, ἐγὼ ἰδοὺ ἐμεγαλύνθην καὶ προσέθηκα σοφίαν ἐπὶ πᾶσι̣ ν̣. ἡ" καρδία":··· ὁμιλίαν καὶ ὁτὲ μὲν αυ̣ λλου λέγοντος ὁτὲ δὲ αὐτοῦ ἑαυτῷ: λέγῃ ὁ α γιος·" ἀκούσομαι, τί λαλήσει ἐν ἐμοὶ κύριος ὁ θεός". ἐν αυτ··: ἡγεμονικῷ αὐτοῦ" κύριος ὁ θεός" ἐστιν ὁ" λαλῶν"" ἐὰν πνεῦ μα τοῦ ἐξου σιάζοντος ἀναβῇ ἐπί σε, τόπον σου μὴ ἀφῇς". αυ̣ λλος ἐστὶν ὁ" λαλῶν ἐν τῇ καρδίᾳ" οὐκ ἐπαι:··········· ε̣ ν̣······ του νοῦ ἑαυτ······ η" λαλεῖ ἐν τῇ καρ δίᾳ" ε:· εν γὰρ καὶ ἡμεῖς ἰδία̣ ν ὁρμήν, κα ν λ̣····· ἀκούοντες πάλιν" λαλου̣: ἀνάκλασιν γὰρ ἡ γινομένη πρ······ ς ὁμιλία καὶ πε παιδευ:·· ημ̣ ας" ἐλάλησα ἐν τῇ καρδίᾳ μου" τοῦτο̣ ο τι" ἐμεγαλύνθην" τα με·:·" ει δον" τὸ" μέγεθος" τῶν περι: τοῦτο ει πον" ἐν τῇ καρδίᾳ μου: ν̣ οὐ πάντως δὲ προφορικῷ λόγῳ····· νοιᾳ καὶ ὑπολήμψει. εἰσὶν γὰρ μ̣:· ων μεγαφρονοῦντες δὲ ο τι με̣······· ν" ἐν τῇ" ἑαυτοῦ ο̣ υ̣ ν̣" ἐλάλησα" ο τι" ἐμεγαλύνθην"······ καὶ τὸ φάναι" ἐμεγαλύνθην" ου······· “μέγας εἰμί”· οὐ ταὐτὸν γὰρ τὸ μεγα··· ν·: αλυνθαι"· προκοπή ἐστιν," πρόσθ̣ εσις" δὲ καὶ πρόσλημψίς 28 ἐστιν τῶν πρότερον οὐκ ου̣ ντων. 1, 16δ οι ἐγένοντο ευ̣ νπροσθέν μου ἐν̓ Ιερουσαλήμ.:..." προσθεὶς σοφίαν"" γέγονα"" ὑπὲρ τοὺς" πρὸ" ἐμοῦ"" βασιλεύσαντας". οὐδὲ γὰρ ἐξ αυ̣ λλου τινὸς······· ε· α ει ναι···...· ου" σοφός". τάχα ἐν ευ̣ θνε σιν αυ̣ λλοις εὑρεθήσονται̣ με̣ ί̣ ζ̣ ονες̣ βασιλεῖς τοῦ Σολομῶνος. τῶν μέντοι πρὸ αὐτοῦ" γενομένων ἐν τῇ̓ Ιερουσαλὴμ"" μεμεγαλ: μὴ γὰρ λέγεις ο τι τοῦ Δαυὶδ πολλάκις αἱ τοιαῦται λέξεις ε νεκα τοῦ μὴ ἐλαττ··········· ν̣ αι κεῖνται. ὁπηνί κα γοῦν" ἐκάθισεν ἐπὶ τὸν θρόνον τοῦ Δαυὶδ" ο·: υ̣ ντες καὶ υ μνον ἀναπέμποντες τῷ θεῷ ευ̣ λεγον" μεγαλύναι τὸν θρόνον τοῦ Σολομῶνος ὑπὲρ τὸν θρόνον Δαυίδ", οὐχ ο τι ἠδύνατο μεῖζον ει ναι:·... αι" τὰ κρύ φια τῆς σοφίας αὐτῷ δεδήλωται ὑπὸ τοῦ θεοῦ" κ:" θελήματα τοῦ θεοῦ ἐποί ει"" ευ ρον γὰρ Δαυὶδ τὸν δοῦλόν μου"," ο ς ποιήσει πάντα τ̣ ὰ θελήματά μου"······ ε νεκα του··· ευ̣ λαττον μεγαλυνθαι ειυ̣ ρηκαν τὸν τοῦ Σο̣ λ̣ ομῶνος· δ ὑπερβολι κὸς δ̣ έ ἐστιν̣ ου τος ὁ τρόπος. ο ταν γὰρ λέγουσιν ο τι" τετειχισμέναι η σαν̣ πόλεις ε ως τοῦ οὐρανο̣ ῦ", ὑπερβολὴν τοῦ υ ψους τῶν·:· βούλονται. ο̣ ὐ γὰρ̣ οι όν τέ ἐστιν" ε ως τοῦ οὐρανοῦ" π·:· σαι ὁπότε οὐδὲ····· ο·... θέλοντε··········· σχυσαν··: κ̣ αὶ ἐκεῖνο μὲν····... τ̣ αι̣̣ ἀλληγορούμενόν ἐστιν. καὶ περὶ τ:" ἀναβαίνουσιν τὰ κύματα αὐτ̣ ῆς ε ως τοῦ

οὐρανοῦ καὶ καταβαίνου̣ σιν ε ως τῆς ἀβύσσου" οὐδὲ δὲ" ε ως τοῦ οὐρανοῦ ἀναβαίνου̣ σιν" οὐδὲ" ε ως τῆς ἀβύσσου κα̣ ταβαίνουσιν": 10 τοῦ βίου τῶν ἀνθρώπων" θαλάσσης" ὀνομαζομένου τὰ" κύματα":·· ου ἐνίοτε" εἰς τὸν ο̣ ὐρανὸν" μετεωρίζει τοὺς ποιοῦντας αὐτα ον···:···· καὶ εἰς τὸν ᾳ δην" ε ως τῆ̣ ς ἀβύσσου" οἱ φαῦλοι καὶ τὰ κατώτερα τῆς γῆς:·" βασιλευ σιν οὐδεν··· ην ἐκείνου διδάσκειν; ὡς ἐν προφήταις κ̣ α̣:·· ἐν αἰσθη····" μ̣ έγα" ἐστὶν τὸ κατὰ" σοφίαν"" βασι̣ λ̣:" βασιλευ····· ν ου τος δὲ γ̣ ὰρ̣ τὰ αἰσθ̣ ητὰ α λέγει ν:··· η̣ τος ει ναι····· ε· ει. καὶ ἐὰν ο λως θελήσῃς ἀκοῦσαι: λ̣··· ς μόνος γὰρ ὁ Δαυὶδ η ν ὁ" βασιλεύσας" πρὸ αὐτοῦ" ἐν̓ Ιερουσαλήμ": ἀλλ̣' οὐκ" ἐν τῇ̓ Ιερουσαλήμ"·" ἐβασίλευσαν" οἱ κριταί, ἀλλ' οὐκ" ἐν τῇ̓ Ιερουσαλήμ": κ̣ αι ευρη· κο·...······· ἐκκλησίας" Ιερουσαλὴμ" καλουμένης̣: υ̣ ς πρό τερον αὐτ···· ντας. οὐ μέγεθος̓ ἑαυτοῦ ου ν·: ν τὸ" κατὰ τὸν ευ̣ σω αυ̣ νθρωπον" καὶ κατὰ τὸν" νοῦν", ἀλλὰ μέγεθος·················· κατὰ τὸ αυ̣ ρχειν τὸ ἐν σω̣······· ς. ἐπερ·" ἐμεγαλύνθην" λέγει; οὐκ·········· δ̣· λέγει, ἀλλ' ῃ 29" ἐκκλησιαστής"··: συναγορευσ· μ: αλλ ως αρχοντ·:" ἐμεγαλύνθην"·: τηδευμα·· ν·: νεας· κ̣ α: και λεξ: πινακ: τες. 1, 17a καὶ ευ̣ δωκα καρδίαν μου τοῦ γνῶναι σοφίαν καὶ γνῶσιν. ακουε··: των βασ: οτητος μ: ραθη μεν·: ανεπιβ:·· ωσω... νενοήκασιν ἐνίοτε κ̣ αὶ δυσφ:·· νει καὶ ἀσυνστροφῶς φράζουσιν ἀ̣ λ̣ λ̣·· δ̣ ε πρὸς τῷ νοει:· ειν δύναται. τοῦτο γοῦν ἐστιν καὶ τὸ παρὰ Παύλῳ λεγόμενον:" χαρισμάτων" τοῦ" πνεύματος"" λόγος σοφίας" καὶ" λόγος γνώ σεως": μόνο̣ ν̣" λόγον" ευ̣ χει τοῦ" γιγνώσκειν", ὁ δ̣ ὲ καὶ αυ̣ λλοις διεξιέναι τὰ ν: εν̣ ος̣ ἐκεῖνος ευ̣ χει" λόγον σοφίας". ἀμέλει γοῦν καὶ ἐν παροι μί̣ αις: ετάχθησαν" καὶ ἐξέτεινον λόγους καὶ ο̣ ὐ̣ προσείχετε"·· ω: βουλη, καὶ μεθ' ε τερα λέγει" καὶ ἐξέτεινον λόγους καὶ οὐ προσ είχετε"... δι̣: και" γνώσεως" αὐτη·" γι̣ γ̣ νώσκων" οὐ πά̣ ντως καὶ δι̣ εξ̣ ι̣ έ̣ ναι καὶ α·: ται τὰ" γνωσθέντα". ὁ δὲ" σοφίαν" ευ̣ χων καὶ τοῦτο ποιεῖ. δυνα τὸν κ: κατὰ τὸν ὁρισμὸν αὐτῆς ἐπιστημ··· θείων καὶ ἀνθρωπί νων:·" ἀνθρώπινα" ἐπιστάμενος κα····" θείων" ευ̣ χων" γνῶ̣ σιν" κα̣:" γιγνώσκει" μόνον. 1, 17b παραβολὰς καὶ ἐπιστήμην ευ̣ γνων ἐγώ." ἐγὼ" ὁ ταῦτα απ······ ν," ἐγὼ" ὁ" ἐκκλησιά ζων" ὑπερ: τὸν" λόγον" τοῦ" ἐκκλησιαστοῦ". καὶ λέγει ο τι" παραβολὰς καὶ ἐπιστήμην ευ̣ γν̣ ων"········ ι ινα ἀπὸ τοῦ εὐαγγελίου τὴν διάθεσιν λάβωμεν: αι ἀκούων σαφηνί 30:" ευ̣ ξω" τυγχάνων αὐτὸ του:" σκιᾶς" τοῦ" νόμου" ἀκου:" παραβολὰς ευ̣ γνων"." παραβο:· περ̣ ὶ τῆς αἰσθητῆς:" ευ̣ σω ἀνθρώπου": εναι κατὰ:" γν̣ ῶσις" ἡ τῶ̣ ν:" ματαιότητα": υ̣ μην οἱ δὲ λό̣ γοι̣:" μάταια διώκουσιν":" ευ̣ δωκε̣ ν ὁ θεὸς τοῦ περισπᾶ σθαι:· ἐκφέρειν αὐτοῦ·······... γ̣ α̣ ρ̣···:· ἐν ταῖς" παραβο λαῖς"·············· ε̣ τ̣ ερον δὲ και······:" ἐπιστήμη". ἐπερ······· τ̣ η̣ μ̣········" ἐγώ" ὁ αυ̣ λλος παρα·: τινα̣. εἰ γὰρ········ εν········ γέγονα διὰ τοῦτο ε···: ο̣ υ̣ τω... το······· ν. 1, 17c ο τι καί γε τοῦτό ἐστιν προαίρεσις πνεύματος. ω δε ἡ" προαίρεσις: εται καὶ τὸ" γνῶ̣ ν̣ α̣ ι̣ παραβολὰς καὶ ἐπιστήμην"" προαίρεσις"...... κ̣ α̣:" πν̣ εῦμα" ὁτὲ μὲν τὴν γνώμην ση̣ μαί̣ νε̣ ι̣ ὁτὲ δὲ τὴν ψυχήν. επ̣····:· ζηται··· αὐτεξούσιον· ἐπιμ̣ ελητῶς αὐτὰ ἐδέξατο. 1, 18a ο τι ἐν... πλήθει σοφίας πλῆθος γνώσεως. τ̣ ῷ γὰρ" πλήθει" τ̣ η̣: σ̣ ε̣ ω̣···· ι··· επ̣ ι̣ πλειον··· η" γνῶσις" πολλάκις ι σταται... μ̣ ε·:· ο̣ υμην...·· ειν δυν·····" πλῆθος" δὲ τῆς" γνώσεως"···: σοφὸς καὶ νοεῖ καὶ διεξοδεύει······· ι̣ καὶ εἰσάγει αυ̣ λλους εἰς· η̣: π· ν καὶ τε λειωσιν··········· στρέφει τοῦτο" ο τι ἐν πλήθει:· ὑπο δεέστερον ε··········" γνῶσις". τὰ ιυ̣ σα γὰρ προστ̣: σ̣ τρεφον τα πρός τί εἰσιν······ πρὸς τὸ μικρὸν λέγεται·:·... τ̣ α 31..............................................:· υ̣ χ̣··· ορ·······: α̣ ι̣ δυστυχίας νικᾷς καὶ·...·· ας: παράδειγμα λαβεῖν ο τι πρότερον ουκ···· ντα:··· η μεν πρὸ τούτου κ̣ αὶ εἰ πρ̣ οσ̣ θ̣ ήκ̣ η̣ ν̣

λαβοι...: ο... λ̣ ην πρὶν αὐτὴν λάβω. 2, 1b... καὶ ἰδὲ ἐν ἀγαθῷ:...·· ἐστιν τὸ" ἀγαθόν". οἱ γὰρ τὴν φύσιν τοῦ ἀληθῶς" ἀγαθοῦ":·· τα ἐκτὸς ἡγοῦνται" ἀγαθὰ" καὶ περιμάχητα οὐκ εω: τοιαύ̣ τ̣ η αι ρεσις οι ον τὸ κάλλος ερι···· ως" ἀγαθὸν" ι̣ ς̣ εὐμορφίαν: τα σωματικὰ τὰ ἐκτός. ἐκ τῆς γὰρ πείρ̣ ας τού̣ των ευ̣ ννο̣ ια:·· το̣ δοκοῦν" ἀγαθόν"; τὸν τὰ" μάταια δι̣ ώκ̣ ε̣ ιν̣"... δοκουν····...:...:· ευ̣ δειξεν ο τι οὐ περὶ τῶν κυρίως" ἀγαθῶν"̣̣ λέ̣ γει, ἀλλὰ τ̣ ῶν̣:· ν ἀναγωγὴν ευ̣ χει ταῦτα. ἐ̣ ὰ̣ ν······· μεν αὐτὰ κα: λαμβάνομεν δὲ̣ αὐτὸ καὶ ἑτέρως ε······· υσματων:·· σῶμα Χριστοῦ" λέγεται χρ········ κεφαλὴ αὐτῷ: ν λέγω καὶ ἐγὼ περὶ ἐμαυτοῦ·· ἐπέστησα καὶ" ευ̣ γνων": περὶ τοῦ σώματος λέγω ε······ εστηκα καὶ 32.............................................. γελοι· ς̣·····················: βέβαιον κ̣ α̣ ὶ̣ οὐ στάσιμον εἰ̣ κ̣ αὶ̣ τῇ̣" εὐφρο̣ σύνῃ" τῇ καταλλήλῳ" τῷ γέλωτ̣ ι"·········:······· ν··· δ̣ ιὰ" τί̣ ποι·:······· ιν̣ ο̣ υ̣ τω τὰ̣ ῥητὰ̣ λάβωμεν τὰ περ··:" ἀρ θήσονται βωμοὶ τοῦ γέλωτος, ἁμαρτήματα τοῦ̓ Ισραήλ":" βωμοὶ τοῦ γέλωτός" εἰσιν. ω σπερ εἰσὶν θεοποιουν:" ω ν ὁ θεὸς ἡ κοιλία", ου τω καὶ οἱ τὸν" γέλωτα", τουτέστι: ἀνθρώ πινα πράγματα" θεοποιοῦσιν τὸν" γέλωτα" καὶ" βωμ: διεξερχόμενοι ω σπερ χαριστηρίους λόγους του̣:· ε··· λεγ······" β̣ ωμου····· ε····· ιοι̣ ου τοι δε·: δυνατὸν δ̣ ὲ καὶ πρὸς τὸ ῥητὸν ου τως̣ αὐτὸ λαβεῖν: εἰς τοῦτο······ ω στε" δαμάλεις ποιῆσαι" τα·: ο τι ὁ ἐκ" χρυ̣ σοῦ"" πεποιημένος"" μόσχος" δ·: ἐστιν······ ε· ι μᾶλλον τοῦτον τὸν: παζοντες···· υ̣ σονται μετὰ ταῦτα" οὐαὶ" γὰρ: τουτέστιν οἱ νῦν ἡδονὴν θηρεύοντες καὶ ἐπαυ: μετὰ ταῦτ̣ α····· αι·· ν ἐνταῦθα ἀποταξ·:" γελάσει" τὸν̣ ἀληθινὸν" γέλωτα", τὴν" χαρὰν π:... 33 2, 3ab καὶ κατεσκεψάμην εἰ ἡ καρδία μου ἑλκύσει ὡς οι νον τὴν σάρκα μ̣ ου." ἡ̣ κ̣ αρδία̣ μου" ὁ̣ νοῦ̣ ς ἐστιν· εἰ ἐπισπᾶται" τὴν σάρκα" οι α" οι νον"" εὐφροσύν̣ η̣ ς̣" ποιητ̣ ι̣ κὸν," εὐφ̣ ρ̣ α̣ ί̣ νε ται" ἐπὶ τῇ" σαρκὶ" ὡς ἐπὶ" οιυ̣ νῳ". καὶ ου τως ο τι– ἐπεὶ οὐ μόνον" εὐφραίνει ὁ οι ν̣ ος̣ κ̣ α̣ ὶ̣ ἱλαρ̣ ύ̣ νει" ἀλλὰ καὶ ἐξίστη σιν καὶ παραφροσύνην̣ ἐργάζεται" καρδίας"–" κατεσκεψά μην εἰ ἡ σάρξ μου ε λκ̣ ε̣ ται ὡς οι νος" ὑπὸ τῆς" καρδίας". λ̣ έ̣ γει γάρ·" ὑπωπιάζω μου τὸ σῶμα καὶ δουλαγωγῶ̣"." ε̣ λ̣ κει ὡς οι νον τὴν̣ σάρκα" ὁ" ὑπωπιάζων τὸ σῶμα καὶ δουλαγωγῶν" καὶ" τὴν νέκρωσιν τοῦ̓ Ιησοῦ ἐν τῷ σώματι τῷ ἑα̣ υτοῦ περιφέρων". τὴν" σ̣ άρκα"" ἑαυτοῦ", παρεκ τικὸν̣ καὶ ποιητικὸν" εὐφροσύνης̣"" οι νον", κ········. ὁ δὲ" ἐ̣ ν̣ σα̣ ρκ̣ ὶ̣ ω ν" καὶ̣ τὰ" φρονήμ̣ ατα" καὶ τὰ" ευ̣ ργα τῆς σαρκὸς" ἐνεργῶν, ο̣ υ τος ε········" ἑ̣ λκυ························· ν̣·· τ̣ ὴ̣ ν" καρδίαν"" φιλήδονον μᾶλ λον η φ̣ ιλόθε̣ ον"···· ω̣················· τ̣ α̣ ι̣. μὴ πάντως τοῦτο τὸ σῶμα τὸ αἰσθητὸν λέγ̣ ω···························" προ̣ αίρεσιν", περὶ η ς γέγραπται·" ἐγὼ δὲ̣ σὰρξ ὑμῶν εἰμι"························" οἱ δὲ ἐν σαρκὶ ου̣ ντες θεῷ ἀρέσαι οὐ δύνανται". οὐ περὶ ταύτης τῆς" σαρκὸς"························································· θ̣ ε̣·································· πιν················· ἐπερ̣······· κ̣ α̣ ὶ̣ τῇ" σαρκὶ" ἀποδίδοται, οὐ τῷ" οιυ̣ νῳ"; οὐ τῷ" οιυ̣ νῳ" λέγω, ἀλλὰ τῇ" καρδίᾳ" οι α" οι νον ε λκει τὴν σάρκα". καὶ τοῦτο δέ; μὴ γὰρ τὴν ξηρὰν τροφὴν" ε λ κειν" λέγεται, ἀλλὰ τὴν ὑγράν· ἀνιμᾶται γὰρ αὐτήν. διὰ τοῦτο τῇ" ε λκει" κέχρηται λέξει. καὶ τοῦτο δὲ ἰστέον ο τι οἱ πίνοντες η ἐσθίοντες ἐνίοτε τὰ αὐτὰ διαφόρως δέχονται αὐ τῶν τὴν ἀνάδοσιν. ὁ μὲν πίνει" οι νον" καὶ εἰς κόρον καὶ μανίαν ἀναδίδοται, ὁ δὲ εἰς διάχυσιν καὶ ἱλαρότητα." οι νος εὐφραίνει καρδίαν ἀνθρώπου"," οι δε γὰρ σιτοῦνται σῖτα ἀσεβείας καὶ οιυ̣ νῳ παρανόμῳ μεθύσκονται"– οὐκ ει πεν" εὐ φραίνονται"–," οἱ μεθύοντες νυκτὸς μεθύουσιν", οἱ ἐν ἀγ νοίᾳ ου̣ ντες τῶν πραγμάτων καὶ τοῦ φωτὸς μακρὰν ὑπάρχον τες. 2, 3c καὶ καρδία μου ὡδήγησέν με ἐν σοφίᾳ." σοφίαν" ἐνταῦθα οὐ τὴν θεόπεμπτον λέγει, περὶ η ς̓ Ιά κωβος λέγει·" εἰ λείπεταί τις ὑμῶν σοφίας, αἰτείτω παρὰ τοῦ διδόντος θεοῦ πᾶσιν

ἁπλῶς καὶ δοθήσεται αὐτῷ." περὶ η ς πάλιν γέγραπται ο τι" ἀπὸ προσώπου τοῦ κυρίου γνῶ σις καὶ σύνεσίς" ἐστιν. οὐ̣ περὶ ταύτης ου ν, ἀλλὰ τῆς" ἀν θρωπίνης σοφίας"······ περὶ πάντων τῶν ἀγαθῶν φαμεν τῶν περὶ ψυχῆς ο τι τὰ μὲν κτητά ἐστιν ἐξ ἡμετέρας σπου δῆς καὶ" προαιρέσεως", τὰ δὲ θεόδοτα καὶ χορηγούμενα" αυ̣ νω θεν"." ευ̣ στιν" γὰρ" σοφία ἐπίγειος, ψυχική, δαιμονιώδης". 34 αυ τη" ἀνθρωπίνη σοφία" ἐστίν· ἐκ κατορθώματος" ἀνθρωπί νου̣" λ̣ ο̣ γισμοῦ γίνεται ἡ" σοφία" αυ τη. αυ τη ου ν, φησίν, ἡ" ἀνθρωπίνη σοφία"" ἐμοῦ" ου σα, οὐκ" ἐμοῦ" τοῦ" σοφοῦ", οὐκ" ἐμοῦ" τοῦ θεοσόφου, ἀλλ'" ἐμοῦ" τοῦ" ἀνθρώπου" τοῦ ἐπιβάλλοντος τοῖς" πράγμασιν" τοῖς" ἀνθρωπίνοις"" πο νηρὸν" ευ̣ χουσιν" περισπασμόν", αυ τη ου ν" ὡδήγησέν με"·····" καρδίαν μου ὡδήγησεν" αυ τη ἡ" σοφία". ἐπερ· καταλλήλως τῇ" σοφίᾳ" τὸ" ὡδήγησεν";····" ὡδήγησέ̣ ν̣ με" περὶ τὰ" ἀνθρώπινα" ἐν πᾶσιν. ἐκεῖ μὲν καθόλου περὶ τῶν" πνευματικῶν". λέγεται ἐν πρώτῳ ψαλμῷ περὶ τοῦ μακαριζομένου ἀνδρός·" καὶ πάντα, ο σα ἐὰν ποιῇ, κατευοδωθήσεται." ἐνταῦθα ὁ" κατευοδούμενος" ἐν τοῖς" ἀν θρωπίνοις" σπουδάσμασιν" ὁδηγο̣ υμένην" ευ̣ χε̣ ι τὴν" καρ δίαν ἐν σοφίᾳ". ι να καθόλου αὐτὸ λάβωμεν· τὰ μ̣ ὲ̣ ν ἐξ̣ ἑαυτῶν ευ̣ χομεν, ῃ ζῷά ἐσμεν, τὰ δὲ ἐκ σπουδῆς ἡμετέρας, τ̣ ὰ̣ δὲ θεόπεμπ τα. τὸ θέλημ̣ α καθόλου ευ̣ χομεν· ουυ̣ πω λέγω ο τι ἀγαθὸν ευ̣̣ χομε̣ ν̣. ο ταν ἡ θελητικὴ ἡμῶν δύναμις ἐκεῖνα σπουδάζῃ κατορθο̣ ῦναι̣············· νκ······ κατασκευάζει θεοῦ, καλὸν γέγονεν τὸ θέλημα························ θέλημα̣ α̣ ὐτοῦ. ο ταν δὲ τὰ αυ̣ λλα οιη̣ ο̣ ν θελήματα πο··························· πη····················································· μ̣ α̣ ι ν' ου τ̣ ω̣·········· ψ̣ ε̣ κ̣ τ̣ ον̣ η και τ̣·······························̣·· καὶ ἐπὶ τῶν αἰσθήσεων δὲ τὸ αὐτό ἐστιν· δεῖ ου̣ ψιν ευ̣ χειν, ι ν' ου τω τις η ἀγαθῶς η κακῶς αὐτῇ χρᾶται. ἐπερ· τί; αυ̣ τοπον ε πεται, ἐὰν ἡ" σοφία" ἐκείνη" γνῷ" τὰ αἰσθητὰ ταῦτα ο τι" μάταιά" εἰσιν; ἀλλὰ νῦν εἰσάγεται πρόσωπον σπουδάζον περὶ πάντα τὰ τρυφηλά· καὶ τὰ περὶ" ὀφθαλμούς", περὶ" ω τα"–" ᾳυ̣ δοντος" γὰρ καὶ" ᾀδούσης"–, περὶ κτῆσιν τὴν περὶ αἰώρησιν οι ον" φυτείας"–" κολυμβήθρας"–, ευ̣ στω ὡς πρὸς τὸ ῥητὸν λεγό μενα ταῦτα. ο ταν ἀναγωγὴ λέγηται, ῥητέον περὶ τῆς" σοφίας" τοῦ" σοφοῦ", καθ' η ν" σοφός" ἐστιν. καὶ ω σπερ τὸ α γιον πνεῦμα ὁτὲ μὲν ἀπὸ τοῦ χορηγοῦντος ὁτὲ δὲ ἀπὸ τοῦ εἰληφότος ὀνο μάζεται πνεῦμα Δανιήλ, πνεῦμα Ισαΐου, ει τα πνεῦμα θεοῦ, ου τω δύναται καὶ ἡ" σοφία"– ἡ μεγάλη, ἡ θεόπεμπτος, ἡ̓ ἐπιστήμη" θείων καὶ ἀνθρωπίνων καὶ τῶν τούτων αἰτιῶν" ὁτὲ μὲν τοῦ θεοῦ ὁτὲ δὲ τοῦ εἰληφότος· ῃ μὲν χορηγεῖται, τοῦ θεοῦ ἐστιν· ῃ δὲ ἐδέξατο αὐτὴν αὐτός, ῳ κεχορήγηται, καὶ μετέσχεν αὐτοῦ χρηματίζει. 2, 3d καὶ τοῦ κρατῆσαι ἐπ' εὐφροσύ νῃ. ταῦτα, ἐφ' α" ὡδήγησέν με ἡ σοφία"," κρατῶ ἐπ' εὐφροσύ νῃ".······ αι αὐτὰ ἑκατέρως πάλιν λάμβανε καὶ ἐπὶ τῶν κυρίως ἀγαθῶν καὶ ἐπὶ τῶν ἀδιαφόρων. 2, 3ef εως ου ιυ̣ δω ποῖον τὸ ἀγαθὸν τοῖς υἱοῖς τοῦ ἀνθρώπου, ο ποιήσωσιν ὑπὸ τὸν ηλιον. 35 οὐκέτι ω δε τὸ μέγα καὶ θεόπεμπτον ἐκλαμβάνομεν, ἀλλὰ" τὸ τοῖς ἀνθρώποις ἀγαθόν", τὸ περὶ τὰ ἐκτὸς καὶ σωματικά. τοῦτο γὰρ διεῖλεν ἡμῖν ὁ λόγος σημαίνων̣ οτι τὰ μὲν" πρόσκαιρά" ἐστιν, τὰ δὲ" αἰώνια". καὶ ευ̣ στιν τις ἐραστὴς τῶν" προσκαίρων". ο̣ ὐ καθάπαξ ουν τὸ" ἀγαθόν", ἀλλὰ" τοῖς υἱοῖς τῶν ἀνθρώπων, ο̣ ποιήσωσιν ὑπὸ τὸν ηλιον", οὐχ ὑπερ̣ κοσμίως, οὐκ ἀνωτέρω τῶν φαινομένων. 2, 3g ἀριθμὸν ἡμερῶν ζωῆς αὐτῶν. τούτων δὲ οἱ μὲν" πολυχρόνιοι", οἱ δὲ" ὀλιγοχρόνιοί" εἰσιν. καὶ τοῦτο πάλιν θείᾳ κρίσει γίνεται· προνοίας ευ̣ ργον ἐστίν̣. ουτω καὶ̣ ἐν τῷ βιβλίῳ αὐτοῦ τούτου τοῦ" σοφοῦ" τῷ αυ̣ λλῳ τῷ γεγραμμένῳ αὐτοῦ" σοφ̣ ίᾳ" λέγεται̣ περί τινος·" ἡρπάγη· ἡ κακία ἀλλάξει σύνεσιν αὐτοῦ η δόλος ἀπατήσει ψυχὴν αὐτοῦ"···· ἐν τῇ νεότητι σπουδαῖός ἐστι̣ ν, ἀ̣ φα̣ ί̣ ρε̣ μα δέ. οὐ μάτην δὲ τοῦτο γίνεται,

ἀλλὰ θείᾳ κ̣ ρίσει······ ν̣ ειναι τ̣ έλος ζ̣ ωῆ̣ ς τῆς ὠκυμόρου αυ̣ ριστον. καὶ λέ γει·" μήποτε κακ̣ ία ἀ̣ λ̣ λάξει σύνεσιν̣ αὐτοῦ η δόλος ἀ̣ πατήσει ψυχὴν αὐτοῦ". τὸ" μήποτε" ου τως αυ̣ κουε διὰ̣ τὸ ἐνδεχόμενον καὶ̣ καθ' ο ἐν̓ Ιερεμίᾳ ὁ̣ θεὸς λέγει·" ισως ἀκούσονται". αρα γὰρ οὐκ ῃυ̣ δει, εἰ" ἀκούσονται" η οὐ······· ς̣ οὐκ ευ̣ χοντε̣ ς̣; ἀλλὰ τ̣ ο̣·········· τῆ̣ ς" πρ̣ ο̣ αιρέ̣ σ̣ εως" σημαίνει διὰ τοῦ" ιυ̣ σως ἀκούσονται". οὐδέποτε γ̣ ὰρ ἐ̣ πὶ τῶν ὡς ἐπὶ̣ τὸ πλέον·· ἐπ' ευ̣ λαττον τὸ ιυ̣ σον λέγεται ἀντὶ τοῦ ὁπότε ρ ευ̣ τυχεν. ἐπερ· τὰ ὑπὸ τῶν προφητῶν καὶ ἀποστόλων γενόμενα οὐχ" ὑπὸ τὸν η λιον" γέγονεν; ἐὰν ὡς ἀποστόλοις λέγῃς, οὐκ εἰσὶν τῶν" ὑπὸ τὸν η λιον"·" ἐν οὐρανοῖς" γὰρ ευ̣ χουσιν" τὸ πολίτευμα" καὶ" θησαυρίσαντες ἐν οὐρανοῖς ἐκεῖ τὴν καρδίαν ευ̣ χουσιν". ἐὰν δὲ τὰ" ἀνθρώ πινα" αὐτῶν λάβῃς, τῶν" ὑπὸ τὸν η λιόν" ἐστιν. 2, 4ab μεγαλύνω ποίημά μου, οἰκοδόμησά μοι οιυ̣ κους. 2, 4a" ἐμοῦ" τοῦ" ἀνθρώπου"" ποίημα ἐμεγάλυνα". ἐμὸν" ποίημά" ἐστιν τὸ περὶ ου μέλλω εἰπεῖν·" ἀνθρώπινόν" ἐστιν θέλημα. πάλιν ὁμοίως· εἰ" ἀνθρώπινον" θέλημα ου τω λαμβά νεις ὡς διδόμενον" ἀνθρώπῳ" θεόθεν, ουτω λέγεται ἐπαι νετῶς" ποίημα" τοῦ" ἀνθρώπου", οὐ θηρίου" ποίημα", οὐ κτήνους, οὐκ ἐξηγριωμένου τινός, οὐ δαίμονος. ἐὰν δὲ πάλιν τὰ" ἀνθρώπινα" οι ον τὴν" κτῆσιν", τὴν" φυτείαν" τῶν" ἀμπελώνων", τὴν τῶν" οικων"" οἰκοδομὴν" αυ̣ λλως ἀκούεις ω δε τὸ" ἀνθρώπου" θέλημα. 2, 4b οἰκοδόμησά μοι οιυ̣ κο̣ υ̣ ς̣. ἰδίωμά ἐστιν τῇ Σύρων φωνῇ τὸ “ουτως ἐλάλησάν μοι”, “ἐσπούδασάν μοι”. καὶ εἰ μὲν θέλεις" οικους" ει ναι τὰς ἐπαινετὰς 36 πράξεις, ἑκάστη" οι κός" ἐστιν τοῦ ευ̣ χοντος. οἱ τοὺς̓ Ιησοῦ" λόγους ἀκούσαντες καὶ ποιήσαντες"" ἐπὶ τὴν πέτραν οἰκοδομοῦσιν τοὺς θεμελίους". καὶ ἐπειδὴ ἡ καθόλου ἀρετὴ μία ἐστίν, ὁ ταύτην σπουδάζων ε να" οικον οἰκοδομεῖ ἐπὶ τὴν πέτραν"" καταβαλλόμενος" αὐτῆς τὴν" οἰκοδομήν", τὸν ἀρραγῆ τοῦ θεοῦ λόγον, τὸν Χριστὸν αὐτόν. ἐὰν δὲ εἰς τὰς κατ' ειδος ἀρετὰ̣ ς σκοπῇς–, ἑπεὶ ἑκάστη ειδός ἐστιν τοῦ κατορθοῦντος, πληθυντικῶ̣ ς λέγει τοὺς" οικους οἰκοδόμησά μοι". οὐ πάντες οἱ τὰ" ἀνθρώπινα" σπουδάσματα πε ριέποντες καὶ μεταδιώκουσιν" οικου"" οἰκοδομὴν" αὑτῶν κα̣ ὶ̣ τ̣ ὴν" κτῆσι̣ ν", ἀλλὰ μόνον τὴν χρῆσιν. ἐπεὶ ουν ὁ λέγων ταῦτα οὐχ ὁ τυχών ἐστιν, ἀ̣ λ̣ λ' ὁ ἀκριβωμένην ευ̣ χων νόησιν παρὰ τοὺς αυ̣ λλους πολλοὺς ἀνθρώπους, λέγει περὶ ἑαυτοῦ τ̣ α̣ ῦ̣ τ̣ α̣ οτι" ἐμεγάλυνα ποίημά μου" ὡς" ἀνθρώπινον". ευ̣ νιοι δὲ οὐδὲ αὐτὸ τοῦτο ιυ̣ σασιν, ποῖον θεϊκὸν" ἀγαθόν" ἐστιν καὶ ποῖον" ἀνθρώπινον". 2, 4c. 5a ἐφύτευσά μοι ἀμπελῶνας, ἐποίη σά μοι κήπους καὶ παραδείσους. καὶ" ἀμπελῶνας" πολλάκις αἰσθητῶς ει χε ὁ" σοφός", ἀλλ' οὐτῷ α̣ ὐ̣ τῷ τρόπῳ. ευ̣ λε̣ γον······· με·····"̓ Αβ̣ ραὰμ πλ̣ ούσιος̣ η ν", οὐ δεδούλωται δὲ τῷ πλούτῳ· εἰ γὰρ τὸν κληρονόμο̣ ν̣ προσέφερεν ἀπαιτηθεὶς ὑπὸ τοῦ̣ θεοῦ θ̣ υσ̣ ί̣ αν̣, πολ̣ λ̣ ῷ̣ πλ̣ έον τὰ̣ χρ̣ ήματα̣. αυ̣ λλοι δὲ θέλουσιν μᾶλλον ἀποθανεῖν η ἀφαιρεθῆ̣ ν̣ α̣ ι̣ π̣ λού̣ τ̣ ων̣· π̣ ο̣ λλάκις γοῦν ἠκούσαμεν οτι σπάσαντος πλοίου ευ̣ μεινάν τινες συναποθανεῖν θέλοντες τοῖς χρήμασιν. 2, 5b καὶ ἐφύτευσα ἐν αὐτοῖς ξύλον πᾶν καρποῦ. τὰ μὲν τοῦ ῥητοῦ φανερά ἐστιν. τὰ δὲ ἐπὶ τῆς ἀναγωγῆς ιυ̣ δωμεν. οἱ γενάμενοι" κλήματα τῆς ἀμπέλου τῆς ἀληθινῆς" καὶ αὐτὸ τοῦτο" αυ̣ μπελος καρπο φόρος" γενάμενοι ἐπὶ τῷ φέρειν καρπὸν θεῖον, οἰνοφόρον," εὐφραίνοντα καρδίαν ἀνθρώπου"" ἀμπελῶνας ἐφύτευσαν", τὰς ὑπερφυεῖς ἀρετάς, τὰς τῆς γνώσεως ἀληθείας διανοη τικάς. αυται γὰρ" εὐφραίνουσιν" τὸν" φυτεύσαντα". εἰ γὰρ" ἐφύτευσεν", καὶ τρυγήσει· τρυγήσα̣ ς πίεται ἐσθίων τοὺς" κα̣ ρποὺς τῶν πόνων" αὐτοῦ." παράδεισοι" δέ εἰσιν οἱ ευ̣ χοντες" ἀκρόδρυα" ἐδώδ̣ ι̣ μα," κῆπο̣ ι̣" δὲ λαχανώδη" καρπὸν" ευ̣ χοντες. ὁ" σοφὸς" ουν ἐν

ο λοις" καρποφορεῖ" τὰς ἀρετὰς τὰς διανοητικάς, τὰ δόγ ματα τῆς εὐσεβείας. εἰ δὲ τὰ αυ̣ λλα οι ον τάχα τὰ περὶ τὸ σῶμα, ἐκεῖνα αυ̣ γριός εἰσιν" παράδεισος". τὰ δὲ αυ̣ λλα τα δε αλλα τὰ χαμαίζηλα. ευ̣ χει δὲ καὶ περὶ αὐτὰ πολλάκις ὁ 37" αυ̣ νθρωπος", κα ν" σοφὸς" ῃ·" καυ̣ ν τε ἐσθίῃ κα ν πίνῃ, πάντα εἰς δόξαν θεοῦ ποιῶν", ου τος ευ̣ χει" κῆπον". περὶ γὰρ τῶν μ̣ ι̣ κρῶν ὁ ἀπόστολος λέγει" ειυ̣ τε τι ποιεῖτε"– παρὰ τὸ" ἐσθίειν" καὶ" πίνειν", φανερὸν οτι κατωτέρω τῶν" ἀνθρωπίνων" ἐστίν– λέγει" εἰς δόξαν θεοῦ ποιεῖτε". ἐὰν ου ν ἡ" σοφία" τ̣ οῦ" σοφοῦ" ῃ" σοφὸς" τ̣ αῦτα λέγῃ, πάντα ἀνάγεται. ἐὰν δὲ ἡ" καρδία" τοῦ" ἀνθρώπου", ῃ θνητὸν ζῷόν ἐστιν λογικόν, τὰ" ἀνθρώπινα" λάμβανε κατορθώματα καὶ σπουδάσματα. μὴ γὰρ ἐκεῖνος ὁ λέγων" ψυχή, ευ̣ χεις ἀγαθὰ πολλά· φάγε, πίε" οὐκ ει χεν κ̣ αὶ" ἀμπελῶνας" καὶ" παραδείσους"; ἐπερ· ὡς ἐξ αλλου προσώπου λέγει ταῦτα; ειυ̣ πο̣ μεν οτι λέγει ῃ ποῖός ἐστιν· οὐκ αὐτῷ μόνῳ ἐπι γράφεται, ἀλλὰ παντὶ τῷ τὴν αὐτ̣ ὴν ευ̣ χοντι ποιότητα. τὰ λεγόμενα ὑπὸ" ἀνθρώπου" οὐ μόνον παρ' ἐκείνου τοῦ ῥητοῦ προσώπου λέγεται, ἀλλὰ π̣ αντὸς" ἀνθρώπου" ἀνθρωπίνως κινουμένου. καὶ φύσει ου τως ὡς ἐπὶ τῶν παραδειγμάτων καὶ τὰ πρόσωπα λαμβάνομεν· οι ον ἐλέγομεν οτι ὁ παρ' Ελλησιν σοφὸς οὐκ ευ̣ στιν χαμαίζηλος, οὐκ ευ̣ στιν χαίρων ἡδοναῖς, οὐ πλούτῳ, οι ον Σωκράτης γέγονε̣ ν. λέγω οι ον Σωκράτης· μόνον αὐτὸν λέγω, ἀλλ' ἐπεὶ γνώριμος ἐγένετο πολλ̣ οῖς ἐξ αὐτοῦ δ̣ ε̣ ί̣ κνυμι πάν̣ τα τὸν κατ' αὐ̣ τ̣ ὸν ο̣ υ̣ τω πεποιωμέ̣ νον. 2, 6ab ἐποίησά̣ μοι κ̣ ολυνβ̣ ήθρας̣ ὑδά των τοῦ ποτίησαι ἀπ' αὐτῶν δρυμὸν βλαστῶντα ξύλα. ἐπὶ" ἀμπελῶνος" καὶ οἱ" παράδεισοι" καὶ οἱ" κῆποι" δέ ονται ποτισμοῦ. λέγει ἐπιμεμελῆσθαι καὶ τοῦ δαψιλῆ ευ̣ χειν τὰ" υδατα" καὶ ο τε δεῖ ἐπιρρεῖν τὸν ποτισμόν. καὶ πρὸς μὲν τὸ ῥητὸν τοῦτο. πρὸς δὲ διάνοιαν ου τως· ὁ" φυτεύων" ἀρετάς, ὁ ευ̣ ργα αριστα, ὁ ἐπιτηδεύματα σπουδαῖα καὶ τοῦ πῶς ταῦτα ἀρδεύῃ, ινα παραμένωσιν καὶ αὐξάνωσιν, προνοεῖται. καὶ αυταί εἰσιν αἱ" κολυνβῆθραι". δυνατὸν δὲ καὶ τοῦτο εἰπεῖν· ενεκα τοῦ" κολυμβᾶν" καὶ καθαίρεσθαι. οὐ μόνον ουν τὰ" παντὸς καρποῦ ξύλα"" ποτίζουσιν" αἱ" κολυνβῆθραι" αυται ἀλλὰ καὶ τοῦ" δρυμοῦ". κυρίως δὲ" δρυ μὸς" λέγεται ὁ ἀκάρπων" ξύλων" τόπος· οὐδὲν γὰρ ετερόν ἐστιν" δρυμὸς" η τόπος ἀκάρπων" ξύλων"– ἀκάρπων δὲ ου τω οὐκ ἐδωδίμων. ἐν τῷ ᾳυ̣ σματι τῶν ᾀσμάτων ὁ νυμφίος καὶ ἡ νύμφη λέγουσιν·" αἱ δοκοὶ οιυ̣ κων ἡμῶν αυ̣ μπελοι, φατνώματα ἡμῶν κυπάρισσος." εἰς ταύτην τὴν χρείαν" φυτεύει"" δρυμὸν βλ̣ αστῶντα ξύλα". οὐ λοχᾷ ω δε λῃστήριον ἐν τῷ τοιούτῳ" δρυμῷ", οὐ θηρία, ἀλλὰ αὐτὸ τοῦτο ε̣ ἰς χρείαν παραλαμ βάνονται. καὶ ο τι εἰσὶν" ξύλα" τοιαῦτα κατὰ ἀναγωγὴν πολλαί εἰσιν διδάςκουσαι γραφαί." διάνοιξον, ὁ Λίβανος, τὰς θύρας σου, καταφαγέτω πῦρ τὰς κέδρους σου· ὀλολυξάτω πυλη πίτυς, διότι μεγιστᾶνες μεγάλως ἐταλαιπώρησαν." τοὺς" μεγιστᾶνας" 38" ξύλα" ει πεν καὶ" δρυμοὺς" καὶ" πίτυας". 2, 7ab ἐκτησάμην δούλους καὶ παιδίσκας καὶ οἰκογενεῖς ἐγένοντό μοι. δείκνυσιν οτι καὶ τὴν ἐν θεραπείᾳ καὶ ὑπηρεσίᾳ ει χεν σπουδήν. δυνατὸν ἀνάξαι αὐτὰ τοῦ ῥητοῦ φανεροῦ ου̣ ντος. αἱ πράξεις δύνανται ειναι" δοῦλαι", θεραπαινίδες, οἱ δὲ ἀστεῖοι καὶ ὀρθοὶ λογισμοὶ οἱ περὶ̣ τὰ φρονητέα" δοῦλοι". δεῖ ουν καὶ ταῦτα ὑποτεταγμένα ευ̣ χειν τὸν" σοφόν". οτε χρείαν ευ̣ χει" δούλων", ευ̣ χει αὐτοὺς ἑτοίμους πρὸς ὑπηρεσίαν. ευ̣ χομεν ου ν καὶ κτητούς· τοὺς ἐξ̣ ἐπιμελείας ἡμετέρας καὶ σπουδῆς" κτώμεθα" λογισμοὺς καὶ πράξεις. 2, 7c καί γε κτῆσις βουκολίου καὶ ποιμνίου πολλὴ ἐγένετό μοι." βασιλεὺς" ω ν καὶ ἐν τοῖς" ἀνθρωπίνοις" πλουτῶν ει χεν καὶ ταῦτα. πρὸς δὲ διάνοιαν· εἰσὶν" βουκόλια" πνευματικὰ καὶ" ποίμνια"

πάλιν νοητά. τὰ γὰρ συναγόμενα" ποίμνια" ἐκ τῶν" προβάτων τῶν ἀκουόντων τῆς φωνῆς αὐτοῦ" τῶν ποιμαινομένων ὑπ̣' α̣ ὐ̣ τ̣ οῦ τοῦ̣" σοφοῦ" εἰσιν" ποίμνια". καὶ ὁ κτώμενος πάλιν ἐκεῖν̣ ος σπουδάζῃ······ Πα̣ ῦλος····· ε̣········· ν α· λ̣ ω̣ ν σημαίνων ευ̣ λεγεν·" μὴ τῶν βοῶν μέλει τῷ θεῷ; η πάντως περὶ ἡμῶν λέγει;" ευ̣ χει" βουκόλια" ὁ νοῶν τοὺς ἀποστόλους· ὁ νοῶν τὰ τοῦ Χ̣ ριστοῦ" πρόβατα" τὰ τῆς" φωνῆς αὐτοῦ" ἀντίλημψιν δεχό μενα ευ̣ χει βουκολια" ποίμνια". ἐπερ···· ν κατ' ἀναγωγὴν τί; αἱ νοήσεις ἐκεῖναι αἱ γεωργικόν τι ποιοῦσαι, αἱ σχίζου σαι τὴν γῆν, αἱ ἀρδεύουσαι, αἱ πατοῦσαι τὰ γενήματα τὰ γενάμενα ἐκ τῆς σπουδῆς τῆς γεωργικῆς" βόες" εἰσίν. ο σοι δὲ εὐστάθειαν ευ̣ χουσιν καὶ πραότητα, οὐ̣ σὺν λόγῳ δέ, ουτοι" πρόβατά" εἰσιν μόνης" φωνῆς"̓ Ιησοῦ" ἀκούοντες"· μόνον" ἀκούουσιν" τῶν γραφῶν. κατὰ ῥητόν, οὐκ ἀνηγμένως· οιδας οτι καὶ ἡ ἀνθρωπίνη" φωνὴ" δύο ευ̣ χει· ευ̣ χει τὸ ἀκουστὸν καὶ τὸ σημαίνειν. ῃ ἀκουστή ἐστιν καὶ ἐκ συλλαβῶν σύνκειται," φωνή" ἐστιν· ῃ δὲ σημαίνει τινὰ καὶ ἐκλαμβάνομεν τὰ σημαινόμενα διανοητικῶς, τότε λόγος ἐστίν. διὰ τοῦτο γοῦν ἐλέγομεν καὶ τὸν̓ Ιωάννην" φωνὴν̣ βοῶντος" ειναι" ἐν τῇ ἐρήμῳ". ἐ λαμβάνετο δὲ ἡμῖν ὁ̓ Ιωάννης κατὰ ἀναγωγὴν" φωνὴ" η λέξις τῶν γραφῶν τῶν παλαιῶν. ἡ γὰρ διάνοια αὐτῶν ὁ" βοῶν" λόγος ἐστίν. προτρέχει ουν ἡ" φωνὴ" ἀεὶ τοῦ λόγου. τῶν ὑπηρετούντων ουν καὶ εἰς τὰς χρείας τὰς ἐμὰς συντελούντων οἱ μὲν λογικοί εἰσιν" δοῦλοι" καὶ" δοῦλαι", τὰ δὲ" πρόβατα" καὶ" βόες" τὰ ἀλογώτερα κινήματα, σὺν λόγῳ δὲ ἀγόμενα. 39 2, 7de ὑπὲρ πάντας τοὺς γεναμένους ευ̣ ν προσθέν μου ἐν Ιερουσαλήμ. ὡς πρὸς τὸ ῥητὸν τοῦτο λέγει·" ὑπὲρ πάντας τοὺς" αρχοντας" ἐν̓ τῇ̓ Ιερουσαλὴμ" ἐγὼ καὶ ἐν τούτοις ευυ̣ πορος ημην ἐν τῷ ευ̣ χειν" βοῦς καὶ ποίμνια". πρὸς δὲ διάνοιαν ουτως·" πάντες" οἱ κατὰ ἀρετὴν βιοῦν τες πολῖται τ̣ ῆς"̓ Ιερουσαλήμ" εἰσιν. καὶ ἐπεὶ καὶ ἐν τού τοις διαφορά ἐστιν– οἱ μὲν γ̣ ὰρ μείζους, οἱ δὲ ἐλάτ το̣ υς καὶ οἱ μὲν αὐξάνοντες ἐπὶ πολὺ, οἱ δὲ ηδη ηὐξηκότες–, διὰ τοῦτο ου τος ὁ ταῦτα λέγων ὁ τέλειος" σοφός", ὁ μαρτυρούμενος ο τι “πάντων σοφώτερος γέγονεν καὶ οὐδ εὶς γέγονεν κατ' αὐτόν”, ευ̣ χει τὰς κτήσεις τὰς εἰρημένας" ὑπὲρ" τοὺς αυ̣ λλους τοὺς" ἐν τῇ̓ Ιερουσαλὴμ" βασιλεύ σαντας. ἐπερ· κατὰ τὸν" σοφὸν" οὐκ η ν αὐτοῦ σοφώτερος; καὶ τοῦτο δ̣ ὲ αυ̣ κουε ο τι πρὸ τοῦ̣ τέλου̣ ς αυ̣ λλοι αυ̣ λλων μᾶλλόν εἰσιν κατά τι, οὐ κατὰ πάντα. ἰατρὸς ἰατροῦ λέ γεται μᾶλλον ἐ̣ νίοτ̣ ε κατὰ τὸ χειρουργικὸν μόνον, καὶ ε τερος ἑτέρου κατὰ τὸ διαιτητικόν. ἐὰν ουν ὁ Δανιὴλ̣ ἐ̣ πὶ τὰ τῆς αλλης σοφίας μᾶλλον ην, οὐ πάντως κατὰ πάντα μᾶλλον ην τοῦ Σολομῶνος·" ευ̣ δωκεν κύριος φρόνησιν τῷ Σολομὼν ὑπὲρ πάντας", λέγει. πρὸς δὲ διάνοιαν···· λ̣··· ς τῶν ἁγίων τ̣ ὰ̣" χαρίσμα τα" τοῦ" πνεύματός" ἐστιν· αυ̣ λλος αυ̣ λλου κ̣ ατά τι̣ γ̣ νωσ τικώτ̣ ε̣ ρ̣ ό̣ ς̣ ἐ̣ σ̣ τιν καὶ ε τερος ἑτέρου" π̣ ίστι̣ ν" ευ̣ χει τὴν" πάν τα" δυναμένην, ηη̣ ς̣ τ̣ ὰ" ευ̣̣ ργ̣ α̣ μεγάλα" ἐστίν, κ̣ α̣ ὶ αυ̣ λ λος αυ̣ λλου" κυβέρνησιν" ευ̣ χει· 2, 8ab συνήγαγόν μοι καί γε ἀργύριον καί γε χρυσίον καὶ περιουσιασμοὺς βα σιλέων καὶ τῶν χωρῶν. πάλιν τὸ τοῦ ῥητοῦ φανερόν· ἐκ τῶν τιμιωτέρων μερῶν τοῦ πλούτου πλεονάσας– τίμια γὰρ μέρη εἰσὶν" χρυσὸς" καὶ" αυ̣ ργυρος"– καὶ ἐπιτελεῖς ει χεν" βασιλεῖς". διὰ τοῦτο λέγει" καὶ περιουσιασμοὺς βασιλέων". πρὸς διάνοιαν δὲ τοῦτο λέγομεν· πολλαχοῦ τῶν θείων παιδευμάτων ὁ νοῦς καὶ τὰ νοητὰ διὰ τοῦ" χρυσοῦ" φανεροῦται, ὁ δὲ προφορικὸς λόγος καὶ ἡ ἀρετὴ αὐτοῦ διὰ τοῦ" ἀρ γύρου"·" αυ̣ ργυρος πεπυρωμένος γλῶσσα δικαίου", τουτέστιν ὁ προφορικὸς αὐτοῦ λόγος καὶ α διὰ τοῦ προφορικοῦ λόγου ω ς περ ὁμιλῶν παιδεύει· ου τω καὶ" τὰ λόγια κυρίου λόγια ἁγνά, ἀργύριον πεπυρωμένον δοκίμιον τῇ γῇ". ὁ δὲ νοῦς" χρυσός" ἐστιν. οταν γοῦν λέγῃ οτι" κατὰ τὸν τύπον τὸν δειχθέν τα σοι ποιήσεις ἐν τῷ ου̣ ρει", ει τα

" ποιεῖ" χρυσὴν" λυχνίαν" τινά, νοητὴν αυ̣ ρα. καὶ" ἐὰν κοιμηθῆτε ἀνὰ μέσον τοῦ κλήρου, πτέρυγες περιστερᾶς περιηργυρωμέναι, καὶ τὰ μετά φρενα αὐτῆς ἐν χλωρότητι χρυσίου"· ὁ" κοιμώμενος ἀνὰ μέ σον τῶν κλήρων", τῶν δύο διαθηκῶν," πτέρυγας" τὰς τοῦ πνεύματος κτᾶται. καὶ ἐπειδὴ καὶ τὰ" χαρίσματα" τοῦ" πνεύματος" ἐκ τῶν γραφῶν ἀναδείκνυται," περιηργυρωμέναι" εἰ σὶν αυ ται αἱ" πτέρυγες". καὶ μετὰ τὰς" φρένας" καὶ τὰς 40" πτέρυγας"" χλωρότης χρυσίου" εὑρίσκεται. ὁ νοῦς" χρυσίον" ἐστίν. μετὰ τὰς ἐξ" ἀργύρου" πεποικιλμένας" περιστερὰς" καὶ" χλωρότητα" ει πεν. ἡ" χλωρότης" ἐπὶ φυτοῦ σημεῖον ζωῆς ἐστιν. ἐπεὶ ου ν ὁ νοῦς καὶ φρ̣ ήν ἐστιν καὶ" χρυσίον"–, ὁ μὲν" χρυσὸς" πεφανέρωται" δόκιμος" ει ναι ὑπεροχῇ τοῦ" ἀργυρίου"· ἡ γὰρ̣" χλωρότης" μαρτυρεῖ αὐτῷ τὸ ζώπυρον ει ναι. πρὸς τὴν ἀναγωγὴν ο̣ υν̣ λέγομεν. λέγομεν οτι ὁ πε πληρωμένος" χρυσοῦ"– τουτέστιν νοῦ– καὶ ευ̣ χων" ἀργύρια"– τὰ θεῖα τοῦ̣" κυρίου λ̣ όγια"– δύναται καὶ πολλ̣ οὺ̣ ς ὑπο̣ τελεῖς ευ̣ χειν" βασιλεῖς". διὰ τοῦτο ου ν οἱ καθ' ἡμᾶς" σοφοί", ο τε καὶ περὶ τὰ αυ̣ λλα ευ̣ σ̣ χον πλ̣ έον, πλέον τῶν αλλων ειχον." Μωϋσῆς" γοῦν" παιδευθεὶς πάσῃ σοφίᾳ Αἰγυπτίω̣ ν" πλέον τι ειχεν τῶν αλλων̔ Εβραίων ευ̣ χων" περιουσιασ μὸν βασιλέων καὶ τῶν χωρῶν" τῶν εἰσηγητῶν τῶν Αἰγυπτίων σοφιῶν. Δανιὴλ πάλιν πεπαίδευτα̣ ι" γραμματικήν, σοφίαν", μαγείαν, τὰ αυ̣ λλα, καὶ πλέον ει χε τῶν αυ̣ λλων. αὐτίκα γοῦν περὶ δυνάμεων μεγάλων ἐκπεσουσῶν λέγεται·" μὴ σὺ σοφώ τερος ει τοῦ Δανιήλ;" μὴ γάρ. εἰ γὰρ" ἀποσφράγισμα ὁμοιώσεως" η ν καὶ" στέφανος κάλλους" καὶ" ἐν τῷ παραδεί σῳ", εἰ" ἐγένετο ο μοιος" αὐτῷ" τεθεὶς μετὰ τῶν χερουβὶν" καὶ" πάντα λίθον χρηστὸν ἐ̣ νδε̣ δεμέ̣ νος"············· ἐν" ἀ̣ ν̣ θρώπο̣ ις"" σοφο·"" σοφώτερος". ευ̣ χουσίν τι ου ν πλέον οἱ" σοφο̣ ί̣", ο τ̣ αν καὶ τὰ" ἀνθρώπινα" εἰδείησαν. καὶ ἐκ τῆς ἱστορί̣ ας̣ σκ̣ ό̣ πει· κεῖται ἐν τῇ γρ̣ αφῇ πολλάκις διάφορα" φυτὰ"̣ καὶ" ξύλα". καὶ ὁ μὲν τούτων ευ̣ χει τὴν ἱστορίαν, ὁ δὲ ο̣ ὐ̣ οὐ̣ δ' ε̣ ἰ̣ δὼς πλειόνως νοεῖν τὰ ῥητὰ ταῦτα τὸν ευ̣ χοντα τὴν ἱστορίαν." λίθοι πολυτελεῖς" εἰσιν. καὶ ὁ μὲν αὐτοὺς οι δεν, ὁ δὲ οὐκ οιδεν. ἐὰν ἀμφότεροι κατὰ θεὸν" σοφοὶ" ω σιν, οὐκ εχει τι πλέον ὁ εἰδὼς καὶ τὴν φύσιν τῶν" λίθων". μανθάνομεν ουν οτι οὐκ ἐξ ολων ἐξωβλητά ἐστιν τὰ τῶν" ἀνθρώπων" λόγια." περιουσιασμὸς βασιλέων" ἐστὶν" χρυσός"," αργυρος" καὶ" λίθοι". ἡ" φυτεία" δὲ ἡ προλεχθεῖσα, ἐπειδὴ" ἀμπελῶνας" καὶ" παραδείσους" καὶ τὰ αυ̣ λλα δ̣ ι̣ αιρεθέντα ἐκεῖνα ευ̣ χει, τῶν" χωρῶν" ἐστιν. κυρίως γὰρ" χώρα" ἐστὶν ἡ ἐκ τῆς γῆς" βλαστῶσα". αὐτίκα γοῦν καὶ ὁ σωτὴρ περὶ σίτου λέγων λέγει·" ἐπ άρατε τοὺς ὀφθαλμοὺς ὑμῶν καὶ θεάσασθε οτι λευκαί εἰσιν αἱ χῶραι". 2, 8cde ἐποίησα μοι ᾳδοντας καὶ ᾀδούσας καὶ ἐντρυφήματα υἱῶν τοῦ ἀνθρώπου οἰνοχόους καὶ οἰνοχόας. 2, 8cd οὐδὲν παρῆκα τῶν εἰς τέρψιν καὶ εὐφροσύνην" ἀνθρώπων" συντελούντων. ὡς γὰρ ειπον περὶ" φυτειῶν" πολ λῶν καὶ" ποιμένων" καὶ" προβάτων" καὶ τῶν λοιπῶν λέγει οτι καὶ τὰ αλλα πρὸς τέρψιν καὶ ἡδονὴν παρέλαβον καὶ" ἐποίησα ᾳδοντας καὶ ᾀδούσας", χορὸν συνεστησάμην ἐξ" ᾀδόντων" ἀνδρῶν 41 καὶ" ᾀδουσῶν" γυναικῶν καὶ ευ̣ τι" οἰνοχόους καὶ οἰνοχόας". ταῦτα" ἐντρυφήματά" ἐστιν τῶν" ἀνθρώπων", τῶν" υἱῶν τοῦ ἀνθρώπου"," ἐκείνων" τῶν" υἱῶν" τῶν μὴ ου̣ ντων" θεῶν"." ἐκείνους" γὰρ" θεοὺς ειπεν, πρὸς ους ὁ λόγος τοῦ θεοῦ ἐ γένετο". ου τοι δὲ" ὡς αυ̣ νθρωποι ἀποθνῄσκοντες" οντες ου̣ ντες τὰ κινοῦντα καὶ ἐγείροντα τέρψιν καὶ ἡδονὴν κοινὴν καὶ" ἀνθρωπίνην" ἐσπούδασαν ευ̣ χειν. ἐὰν κατὰ τὸν Σολομῶνα ου ν ῃ τὰ ἀπαγγελλόμενα," ᾳδοντας καὶ ᾀδούσας πεποίηκεν". εἰσὶν δὲ ἐπαινετῶς" ᾳυ̣ δοντες καὶ ᾳυ̣ δουσαι" ἁρμονίως καὶ συμφώνως." νεανίσκοι καὶ παρθένοι, πρεσβύτεροι μετὰ νεωτέρων αἰνεσάτωσαν τὸ ου̣ νομα κυρίου".

" πρεσβύτεροι μετὰ νεωτέρων, νεανίσκοι καὶ παρθένοι"· ιυ̣ δε οἱ" ᾳδοντες" καὶ αἱ" ᾳδουσαι" ἐκείνας τὰς" ᾠδὰς" τὰς" πνευματικὰς", περὶ ω ν ὁ μακάριος ἀπόστολος γράφει·" ᾳυ̣ δοντες καὶ ψάλλοντες ᾠδαῖς πνευματικαῖς". καὶ ωσπερ οἱ χοροδιδάσκαλοι ἱστᾶσιν εκαστον καὶ ἑκάστην τῶν χορευόν̣ των καὶ χορευουσῶν ἐν τόπῳ τινὶ καὶ βαθμῷ, ιν' ουτως ἡ κρᾶσις τῆς ἁρμονίας τῶν φθ̣ όγγ̣ ων γένωνται, ου τω καὶ οἱ κατὰ θεὸν" ψάλλοντες" καὶ ἐνηρμοσμένως τοῦτο ποιοῦντε̣ ς ωσπερ χοροδιδάσκαλον εχουσιν αὐτὸν τὸν σωτῆρα η τὸ̣ ν" σοφὸν" αυ̣ νδρα̣ τὸν ω δε καλούμενον Σολομών, ι να ῃ" σοφός" ἐστιν λάβωμ̣ εν αὐτόν. 2, 8d καὶ ἐντρυφήματα υἱῶν τοῦ ἀν θρώπου. κατα̣ λλ̣ ήλω̣ ς τοῖς̣" ἐντρυφήμασιν" ω δε" υἱὸν ἀνθρώ που" ηυ̣ τοι τὸν" σωτῆρα" λέγομεν η τὸν τηρήσαντα·························· οἱ τούτου" υἱοὶ" καταλ λήλως τῇ χορείᾳ" καὶ ἐντρυφήματα" μεταδιώκουσ̣ ιν καὶ ευ̣ χουσιν. 2, 8e οἰνοχόους καὶ οἰνοχόας. πάλιν̣ λέγομεν ο τι βούλεται δεῖξαι ὁ λόγος ο τι ἡ αὐτὴ ἀρετὴ ἀνδρῶν καὶ γυναικῶν ἐστιν· κοινή ἐστιν σωφροσύνη ἀνδρῶν καὶ γυναικῶν ἀρετὴ καὶ δικαιοσύνη καὶ ἀνδρεία. αυ ται ου ν καὶ ου τοι" οἰνοχοῦσιν". α γὰρ ευ̣ χουσιν καὶ πράττουσιν καὶ φρονοῦσιν, καὶ αυ̣ λλους" ποτίζουσιν". καὶ ὁ" οι νος" ου τος τρυγᾶται ἀπὸ τῆς" ἀμπέλου τῆς ἀληθινῆς". τοῦτον ἡ" σοφία ἐκέρασεν εἰς κρατῆρα τὸν ἑαυτῆς". κρᾶσιν γὰρ τῆς ἐν ανθρωπήσεως καὶ τῆς θεότητος ποιήσασα ἡ" σοφία εἰς κρα τῆρα" τὸν ιυ̣ διον" οινον ἐκέρασεν". δυνατὸν δὲ καὶ̣ κατὰ αυ̣ λλον τρόπον τὴν κρᾶσιν λαβεῖν, ἐπεὶ πολλάκις καὶ τὰ τῆς ἱστορίας ὠφελεῖ καὶ τὰ τοῦ γράμματος." ἐκέρασεν" τὰ νοητὰ τοῖς αἰσθητοῖς, τὰ πνευματικὰ τοῖς κατὰ τὸ γράμμα καὶ λέγει· “δεῦτε," πίετε" πάντες" ο ν ἐκέρασα οι νον", δεῦτε λάβετε”. καὶ οὐ πάντως πρὸς αυ̣ νδρας μόνους λέγει, ἀλλὰ καὶ πρὸς γυναῖκας. δυνατὸν δὲ καὶ κατὰ ἀλληγορίαν, ὡς πολλάκις ειυ̣ ρηται, οτι αἱ ψυχαὶ αἱ ἐξ ἑαυτῶν προφέρουσαι μαθήματα οὐ μαθοῦσαι παρὰ αλλου καὶ σπείρουσαι αλλαις ψυχαῖς, αι ς παιδεύ 42 ουσιν, ανδρες εἰσίν, αἱ δὲ ἐξ ἑαυτῶν μὴ δυνάμε̣ ναι τεκνοῖν αἱ ἐκ διδασκαλίας εἰσὶν προφερόμεναι, καὶ ο τε ἐπὶ ταύτην τὴν διακονίαν πεπαίδευνται ανδρες, αἱ ποθούμεναι δὲ ψυχαὶ γυναῖκες. αυ ται ου ν καὶ" οἰνοχοοῦσιν"– καὶ" οἰνοχόαι" καὶ" οἰ νοχόες" εἰσίν– τὸν πνευματικὸν" οινον ον, ον ἐκέρασεν ἡ σοφία", ἐπιμετροῦσαι καὶ ἐπιμερίζουσαι ταῖς δυναμέναις" ποιεῖν"." ἀπέστειλεν", φησίν," ἡ σοφία τοὺς ἑαυτῆς δούλους μετὰ ὑψηλοῦ κηρύγματος λέγουσα· δεῦτε φάγετε τῶν ἐμῶν αυ̣ ρτων οἱ ἐνδεεῖς φ̣ ρενῶν καὶ πίετε οινον, ον ἐκέρασα ὑμῖν· ἀπολείψετε ἀφροσύνην, ινα εἰς τὸν αἰῶνα βασιλεύσητε." οὐ πρὸς αρρενας κατὰ τὸ σῶμα μόνον προτείνει τοῦτο τὸ" κήρυγμα" ἀλλὰ καὶ πρὸς θηλείας τῷ σώματι. πάντες δὲ, καὶ ουτοι κἀκεῖνα̣ ι," εἰσιν τῆς" σοφίας μετὰ ὑψηλοῦ κηρύγματος" προφέροντες τὸ “δεῦτε" πίετε τὸν οινον, ον ἐκέρασα, καὶ φάγετε αυ̣ ρτους", ου ς εὐτρέπι σα" ὑμῖν".” οἱ̣ δὲ ὑπὸ" σοφίας" διδόμενοι" αυ̣ ρτοι" σοφοὺς καὶ φρονίμους τοὺς" ἐσθίοντας" ποιοῦσιν. καὶ ὁ" πινόμενος" ὑπ' α̣ ὐ̣ τῆ̣ ς̣" οι νος"" νηφαλίαν μέθην" ἐνποιεῖ καὶ" εὐφροσύνην" θείαν τοῖς μετὰ̣ αὐτ̣ ῆς" πιοῦσιν". θεώρει γοῦν τί λέγει·" φάγετε", λέγει," τῶν ἐμῶν αυ̣ ρτων οἱ ἐνδεεῖς φρενῶν"– τῶν̣ δὲ αἰσθητῶν" αρτ̣ ων" δύνανται καὶ σοφοὶ καὶ μὴ σοφοὶ μεταλαμβάνειν–" καὶ πίετε̣ οινο̣ ν, ινα̣ ἀπολείψετε ἀφροσύνη̣ ν". ἐπερ· ινα τὸ" κέρασμα" τί; τοῦτο ει πον̣········ ε················· ρ······ ἐνανθρωπήσει καὶ ωσπερ μία κρᾶσι̣ ς γεγένηται· ου τω γὰρ καὶ ἐσφάλησάν τινες· οὐκ ἐσκόπησαν οτι δύο ἀνομοίων κρᾶσις γέγονεν. καὶ οἱ μὲν εἰς τὴν ἀνθρωπότητα μόνην σκοπήσαντες ειυ̣ ρηκαν ο τι ψιλὸς αυ̣ νθρωπός ἐστιν, οι ός̣

ἐστιν ὁ Σαμοσ̣ α τεὺ̣ ς Παῦλος καὶ Φωτεινός. οἱ δὲ εἰς τὴν δόκησιν ευ̣ φθασαν μόνῃ τῇ θεότητι προσσ̣ χόντες. τὸ κρᾶμα ουν ἡ μῖξις ἐστὶν τῆς ἐνανθρωπήσε̣ ως κ̣ αὶ̣ τ̣ ῆ̣ ς θεότητος. ει πον δὲ καὶ αλλας διανοίας οτι τὰ πνευματικὰ καὶ α̣ ἰ̣ σ̣ θητὰ̣ κ̣ ατα̣ μιγόμενα κρᾶσιν ποιεῖ. 2, 9abc ἐμεγαλύνθην κ̣ αὶ προσέθηκα παρὰ πάντας τοὺς γενομένους μου ευ̣ ν προσθεν ἐν̓ Ι̣ ερ̣ ουσαλήμ. ἀ̣ ε̣ ὶ ἐν τῷ" προστιθέναι" ἐστὶν ὁ" σοφός", οταν προκόπτῃ. ἐν τῷ βίῳ δὲ τ̣ ὸ̣ ευ̣̣ σ̣ χ̣ ατ̣ ον̣ κα̣ ὶ̣ πρῶτόν ἐστιν τελειωθῆναι." οταν", φησίν," συντελέσει ανθρωπος, τότε αυ̣ ρχεται". ἀμέλει γ̣ ο̣ ῦ̣ ν καὶ̣" οταν τὸ" ἐνδεχόμενον" τέλειον" ἐν τῷ βίῳ τούτῳ χωροῦσιν,· ε······" ἐκ μέρους γιγνώσκο μεν". ἀεὶ ουν ἐν τῷ" προστιθέναι" ἐστὶν ὁ σπουδαῖος. τοῦ το, νομίζω, καὶ̓ Ισοκράτης ει πεν·" α μεμάθηκας, διατήρει ταῖς μελέταις προσλάμβανε δὲ ταῖς ἐπιστήμαις." ὁ δὲ" προσλαμβάνων" ἀεὶ" προστίθησιν" ἐπερ· κατὰ δ̣ ιάνοιαν ἐκ προσώπου τοῦ σωτῆρος; 43 δύναται τοὺς προφῆτας καὶ Μωσέα λέγειν· πρὸ αὐτοῦ γὰρ ἐπεδήμησαν αὐτοί, προεθέσπισαν καὶ προκατήγγειλαν αὐτοῦ τὴν παρουσίαν. τίς δὲ ἡ" προσθήκη"; ακουε· ἐκεῖνοι προεθέσπιζον, α ημελλεν̓ Ι̣ ησοῦς ποιεῖν τε καὶ διδάσκειν· αὐτὸς δὲ ἀνεπλήρωσεν αὐτά. ἀεὶ δὲ ἡ ἐν έργεια τῶν δυνάμεων" προσθήκη" ἐστίν. ὡδοποίουν ἐκεῖνοι, ου τος δὲ τέλος ἐπέθηκεν τῇ" ὁδῷ" ἑαυτὸν εἰς τοῦτο προβα λὼν καὶ εἰπών·" ἐγώ εἰμι ἡ ὁδός, ἡ ἀλήθεια". αὐτίκα γοῦν τοῖς μαθηταῖς λέγει·" ἐὰν μὴ περισσεύει ὑμῶν ἡ δικαιοσύνη πλέον τ̣ ῶν γραμματέων καὶ φαρισαίων". ὁρᾷς ο τι οἱ̓ Ιησοῦ μαθηταὶ" περισσεύσαντες" ἐκείνην ευ̣ χουσιν" παρὰ" τὴν τῶν προτέρων. 2, 9d καί γε σοφία μου ἐστάθη μοι. ἡ" σοφία μου ἐστάθη"· ἡ ἐνδεχομένη π̣ ληρ̣ ωθῆναι ἐνταῦ θα πεπλήρωται." στάσιν" δὲ ω δε τὴν προσδιαστολὴν κινήσεω̣ ς λέγει. ὁ̣ προκόπτων ἐν τῷ κινεῖσθαί ἐστιν, ἐν τῷ σπεύδειν, ἐν τῷ τρέχειν. ου τω γοῦν κ̣ αὶ ὁ Παῦλ̣ ος τελειωθεὶς κατὰ τὸν" δρόμον", ο ν ει λατο ἀνύσαι, λέγει·" τὸν δρόμον τετέ λεκα"·" ἐστάθη μοι" ὁ" δρόμος"" μου". καὶ ω δε ἡ" σοφία μου ἐστάθη μοι". δυνατὸν̣ δ̣ ὲ καὶ ου τως ἐκ περιουσίας εἰπεῖν οτι τὰ αυ̣ ξια λόγου σταθμίζεται. οὐδεὶς γὰρ η ου̣ στρακα η λίθους σταθμίζει, ἀλλὰ χρυσὸν μόνον. ἡ̣" σοφία" ου̣ ν̣" μου ἐστάθη μ̣ οι". ει πεν ου ν καὶ ἐν αλλοις·" τιμιωτέρα δ̣ έ ἐστιν ἡ σο φία λίθων πολυτελῶν" καὶ" λάβετε παιδείαν καὶ μὴ ἀργύ ριον καὶ γνῶσιν ὑπὲρ χρυσίον̣ δεδοκιμαςμένον". ἡ" σοφία" ου ν" μου" ἀξία τοῦ σταθμισθῆναι γέγονεν. καὶ ω σπερ τὰ καλὰ λέγομεν αυ̣ ξια ἀριθμοῦ ει ναι καὶ λόγου, ου τω καὶ τοῦ σταθμισθῆναι αυ̣ ξιά εἰσιν τὰ καλά. τὸ πρότερον ου ν λεχθὲν ἀναντίρρητόν ἐστιν, ο τι οὐ κλονοῦμαι οὐκέτι ω δε κἀκεῖσε, ἀλλ'" ευ̣ στη μοι ἡ σοφία" κἀγὼ αὐτῇ" ευ̣ στην". 2, 10ab καὶ πᾶν, ο ῃυ̣ τησαν οἱ ὀφθαλ μοί, οὐκ ἀφεῖλον ἀπ' αὐτῶν. ὡς πρὸς τὸ ῥητὸν τοῦτο̣ λέγει· εἰ γέγονα ἐν ἐπιθυμίᾳ τινὸς τῶν αἰσθητῶν," οὐκ ἀφεῖλον αὐτὸ ἀπὸ τῶν ὀφθαλμῶν μου". ευ̣ σχον, ο ἐπόθησα ἰδεῖν. ὁ̓ Ιωάννης ἐν τῇ κατ' αὐτὸν ἐπιστολῇ λέγει·" ἡ ἐπιθυμία", φησίν," τῶν ὀφθαλμῶν καὶ ἡ ἀλαζονεία τοῦ βίου οὐκ ευ̣ στιν ἐκ τοῦ πατρός". εἰ καὶ" οὐκ ευ̣ στιν" δὲ" ἐκ τοῦ πατρὸς" ὡς τὰ" χαρίσματα" τοῦ" πνεύματος", ο μως" ἐκ θεοῦ" ἐστιν καὶ ταῦτα. οὐ δεῖ μέντοι ἐνπαθῶς ευ̣ χειν τὴν περ̣ ὶ τὰ ὁρώμενα ἐπιθυμίαν, ἀλλ' ὡς ἐνδεχόμενον. καὶ οἱ ἐκ τῆς θέας αὐτῶν οι ον ἀγεωμέτρη τός τις, ἐὰν ιυ̣ δῃ σχήματα ευ καταγεγραμμένα καὶ ευυ̣ ρυθμα̣ 44 καὶ ἀπὸ καλοῦ χρώματος, ἐν ἐπιθυμίᾳ αὐτὰ βλέπει· ὁ δὲ ἐπι στήμων οὐ ζητεῖ, εἰ ἐκ καλοῦ καλου χρώματος η εὐρύθμως, ἀλλὰ ἐπιστημονικῶς θεωρεῖ ἀπ' αὐτῶν, α δεῖ αὐτὸν ἐκλαβεῖν ἀπὸ τῶν ὁρωμένων. οὐδὲν ου ν, φησίν, ω ν δεῖ ἐπιθυμῆσαι ὁρα τῶν, ευ̣ ξω μου γέγονεν. λοιπὸν ὁ νοῦς ου̣ μμα ψυχῆς ὑπάρχων ευ̣ χει κατάλληλα θεάμα τα, ω ν

ευ̣ ρωτα ευ̣ χει. ο ταν ου ν ἐπίρροιά τις καὶ ἐπιπνοὴ γένη ται τῶν καλῶν καὶ ἐπαινετῶς ὁρωμένων," οὐκ ἀφῃρέθη" τι" ἀπὸ τῶν ὀφθαλμῶν", ω ν" ῃυ̣ τησεν"." αἰτεῖ" δὲ ὁ νοῦς κατ άλληλα θεωρήματα, ὀρχήσεις η τὰ π̣ α̣ ραπλ̣ ή̣ σ̣ ια. 2, 10cd οὐκ ἀπεκώλυσα τὴν καρδίαν μου ἀπὸ παντὸς εὐφραίνοντος. ὡς πρὸς τὸ ῥητὸν λέγω·" ευυ̣ φρανεν τὴν καρδίαν μου" θέα ἀγρῶν καὶ" παραδείσων" καὶ τῶν αυ̣ λλων– καὶ ευ̣ σχον αὐτά–" κολυνβήθρας ὑδάτων" καὶ" δρυμοὺς βλαστῶντας̣ ξύλα" καὶ" πᾶν καρποῦ ξύλον"– καὶ ευ̣ σχον καὶ ταῦτα– καὶ" ᾳυ̣ δοντας καὶ ᾀδούσα̣ ς"– κ̣ αὶ ὑ̣ πῆρκταί μοι ταῦτα–" οἰνοχόους καὶ οἰνοχόας". οὐδὲν ου ν τῶν συντελούντων πρὸς" εὐφρο σύνη̣ ν" ἡ" καρδί̣ α μου ἐκωλύθη", ἀλλὰ" πάντων" ἐπέτυχεν," πάντων" ἐπειράθη.̣ δυνατὸν δ̣ ὲ κ̣ αὶ πρὸς ἀναγωγήν· ἡ" καρδία" ὁ νοῦς ἐσ τιν." ο που γὰρ ὁ θησαυρός, ἐκεῖ κα̣ ὶ̣ ἡ καρδία ευ̣ σται̣" κ̣ αὶ" ἀναλάβω̣ μεν καρδίας ἡμῶν πρὸς ὑψηλὸν ἐν τῷ̣ ο̣ ὐ̣ ρα νῷ"– οὐ̣ τὸ μέρος δὲ τοῦ σώματος τὸ καλούμενον καρδία, ἀλλὰ ὁ νοῦς– καὶ ευ̣ τι" μακάριοι οἱ καθαροὶ τῇ καρδίᾳ"– τουτ έστιν τὸν νοῦν– καὶ" ἀκούσατέ μου οἱ ἀπολωλεκότες τὴν καρδίαν". ταύτην ου ν" οὐ" δεῖ" κωλύειν ἀπὸ παντὸς εὐφρα̣ ί̣ νοντος"." εὐ̣ φ̣ ραίνει" δὲ αὐτὴν τὰ κατάλληλα θεάματα, τὰ ἐπιστημονικὰ θεωρήματα· ἐπιστήμην δὲ τὴν κατὰ θεὸν λέ γω. 2, 10e ο τι καρδία μου εὐφράνθη ἐν παντὶ μόχθῳ μου. οι δας ο τι, ἐάν τις κατὰ τὴν" καρδίαν"" μοχθῇ" περί τι καὶ ἀποτυγχάνῃ, λυπεῖται. ἐν οὐδενὶ ου ν, φησίν, τῶν προσ δοκουμέ̣ νων μετὰ" μόχθου" ἀποτυχία μοι γέγονεν. πάλιν" μοχθεῖ" ὁ τὴν" φρόνησιν ζητῶν", ὁ τὴν ἀρετὴν πειρώμενος θηρεύειν. ο ταν α παντα αὐτῷ········· εως οὐκ ἐξέπεσεν τῶν προσδοκουμένων, περὶ ω ν" ἐμόχθησεν". 2, 10φγ καὶ τοῦτο ἐγένετό μοι μερὶς ἀπὸ παντὸς μόχθου μου. τὸ παρελθὸν τὸ ἀνυσθὲν. λάβε κατὰ ἀμφοτέρας τὰς θεωρίας." ἐμόχθησα" περὶ τῶν" ἀνθρωπίνων"–" πά̣ ν̣ τα" ὑπῆρκταί μοι–, περὶ ἀρχῆς– καὶ" βασιλεὺς γέγονα"–, περὶ εἰρήνης τῆς κατὰ τ̣ ὴν βασιλείαν– καὶ" γέγονεν" καὶ αυ τη. 45 πάλιν πρὸς τὴν ἀναγωγήν· ὁ" μοχθήσας" περὶ τῶν ὠφελούν των τὴν ψυχὴν καὶ τὸν" ευ̣ σω αυ̣ νθρωπον" κοσμούντων λέγει ο τι" ἐν παντὶ μόχθῳ μου ηὐφράνθην". 2, 11abc καὶ ευ̣ βλεψα ἐγὼ ἐν πᾶσιν τοῖς ποιήμασίν μου, οι ς ἐποίησαν αἱ χεῖρές μου, καὶ ἐν μόχθῳ, ῳ ἐμόχθησα τοῦ ποιεῖν. αἱ" χεῖρές μου" δραστήριοι καὶ ποιητικαὶ δυνάμεις ουσαι" ποιοῦσιν" καὶ ἐνεργοῦσιν. καὶ" πάντα ειδον μάταια" ου̣ ντα ταῦτα τὰ ὑπὸ τῶν" χειρῶν" τούτων τῶν φαινομένων γινόμενα καὶ τῶν κατ' αὐτὰς ἐνεργειῶν. δύναται δὲ καὶ" μόχθος" λέγεσθαι νῦν τὸ μοχθηρόν. μοχ θηρά ἐστιν, α πράττ̣ ουσιν οἱ" αυ̣ νθρωποι", ῃ" ανθρωποί ἐσμεν"· ῃ" κατὰ σάρκα περιπατεῖν" βουλόμεθα καὶ" φρονοῦμε̣ ν τὰ τῆς σαρκός". ὁ" μόχθος" ου ν ου τος τῷ ου̣ ντι ἐκβλητέος ἐστίν," μάταιός" ἐστιν· ο μως̣ ματαιάζεται ὑπὸ τῶν πλείσ των" ἀνθρώπων". συναριθμεῖ δὲ καὶ αὐτὸς ἑαυτὸν τοῖς τοι ούτοις, ἐπεὶ κα̣ ὶ αὐτὸ̣ ς" αυ̣ νθρωπός" ἐστιν. καὶ ευ̣ λεγον ο τι οὐδεὶς λέγων κατὰ πλούτου πένης ω ν ἀκούεται, ἀ̣ λ̣ λ̣ ὰ̣ δεῖ τὸν τοιαῦτα διδάσκοντα πεπειρᾶσθαι πάντων τῶν" ἀνθρωπίνων". ἡ διδασκαλία ου ν τότε ἀνύει καὶ κατ' ὀρθὸν χωρεῖ, ο ταν ὁ προφέρων αὐτὴν ἐνέχηται ἐκείνοις, οι ς ἀπαγορεύει, δεικ νὺς ο τι αὐτὸς δεό̣ ντως αὐτ̣ οῖς χρᾶται. εἰ γὰρ······· η̣" ἐποίει" α·· α ευ̣ λεγεν ευ̣ λεγ· ν ο τι αδ··········· φ̣·· λ̣··· κ̣ α̣ ὶ τα̣ ῦτα. 2, 11d κα̣ ὶ ἰδοὺ τὰ πάντα ματαιότης καὶ προαίρεσις πνεύματος....·····" προαιρούμεθα" ταῦτα οὐ δεδοκιμακότες, οὐ σὺν" σοφίᾳ" τοῦτο······ ν····" προαίρε̣ σ̣ ι̣ ς" δ̣ ὲ̣ λέγεται ἡ μέση, ῃ ἐστιν ευ καὶ χει ρόνως χρήσασθαι. κ̣ α̣ ὶ̣ ευ̣̣ λ̣ εγον ο̣ τι η τὴν γνώμην σημαίνει τὸ" πνεῦμα" η τὴν ψυχήν. ἀμφότερα γὰρ δηλοῦται ἐ̣ κ̣ τῆς λέξεω̣ ς

ο ταν·...· λέγῃ" καὶ γνώσονται οἱ πλανώμενοι τῷ πνεύματι σύνεσιν"– οἱ" πλανώ̣ μενοι" τῇ γνώμῃ– καὶ" ι να ἡ παρ θένος η ν ἁγία πνεύματι καὶ σώματι" τουτέστιν γνώμῃ καὶ πράξ̣ ει.... λέγεται δὲ καὶ ἡ ψυχὴ" πνεῦμα" ὡς ἐν τῷ" ω σπερ τὸ σῶμα χωρὶς πνεύματος νεκρόν ἐστιν". καὶ ὁ Στέφανος λέγων" κύριἐ Ιησοῦ, δέξαι τὸ πνεῦμά μου" περὶ τῆς ψυχῆς ἑ̣ αυτοῦ λέγει καὶ τῆς λογικῆς οὐσίας. 2, 11e καὶ οὐκ ευ̣ στιν περισσεία ὑπὸ τὸν η λιον. τοῦτο λέγει ο τι τὰ" ὑπὸ τὸν η λιον" ὑπάρχοντα οὐδὲν πλέον ποιεῖ τοῖς σπουδάζουσιν. ὁ σπουδάζων ευ̣ χειν τὰ ὑπερ κόσμια καὶ τὰ ὑπερουράνια καὶ τὰ ὑπὲρ" τὸν η λιον" ευ̣ χει τινὰ" περισσείαν" καὶ πλέον τι τῶν αυ̣ λλων. οἱ δὲ σπουδά ζοντες ευ̣ χειν τὰ" ὑπὸ τὸν η λιον" οὐδὲν πλέον ευ̣ χουσιν. ἐπερ· τὸ ου ν" αυ̣ νω", τίς" περισσεία" τῷ" ἀνθρώπῳ"; 46 ταὐτὸν···········, ἐπεὶ οὐδεμ̣ ία̣" περισσεία" ἐστίν. τί" περιττὸν" ευ̣ χει ὁ" αυ̣ νθρωπος"" ὑπὸ τὸν η λιον" ζῶν;" ἐγὼ η λθον", λέγει ὁ σωτήρ," ινα ζωὴν ευ̣ χωσιν καὶ περισ σὸν ευ̣ χωσιν". ἡ ἐπιδημία τοῦ σωτῆρος κατεσκεύασεν" ζωήν" τινα ἐν τοῖς" ἀνθρώποις". εἰ" ζωὴ" ε πεται τί" περιττόν"; τὸ ἀθάνατον τὸ ἀνάγον εἰς" βασιλείαν οὐρανῶν". οὐδεμία δὲ" περισσεία" ἐστὶν τοῖς σπουδαζομένοις" ὑπὸ τὸν η λιον". μὴ γὰρ ὁ πλούσιος, ῃ" αυ̣ νθρωπός" ἐστιν, πλέον ευ̣ χει τῶν αυ̣ λ λων" ἀνθρώπων". ἐ̣ περ· τὴν ἀναγωγήν·" καὶ ἐπέβλεψα ἐγὼ ἐν τοῖς ποιή μασιν" καὶ" οὐκ ευ̣ στιν περισσεία ὑπὸ τὸν η λιον̣"; τοῦτο δυνάμεθα εἰπεῖν ο τι" φωτιζόμενος" ὑπὸ τοῦ" ἡλίου τῆς δικαιοσύνης" οὐχ" ὑπ'" αὐτόν ἐστιν, ἀλλ'" ἐν" αὐτῷ." ἐκλάμψουσιν" γάρ, φησίν," οἱ δίκαιοι ὡ̣ ς ὁ η λιος ἐν τῇ βασιλείᾳ τοῦ πατρὸς αὐτῶν", οὐχ" ὑπὸ τὸν η λιον". ἐάν τις λέγων ἑαυτὸν χριστιανὸν ει ναι καὶ" πεφωτισμένον" ὑπὸ τοῦ" φωτὸς τοῦ ἀληθινοῦ", τοῦ" ἡλίου τῆς δικαιοσύνης", τὰ" ἀνθρώπινα" πράττῃ καὶ σπουδάζῃ ταῦτα, ω ς ἐσμεν νῦν οἱ πολλοί, ου τος" ὑπὸ τὸν η λιόν" ἐστιν. ου τως ω ν" ὑπὸ τὸν η λιον" οὐδὲν" περιττὸν" ευ̣ χει· κα ν μύρια λέγῃ ἀπὸ τῶν γραφῶν, μὴ πράττῃ δὲ καθ' αὐτά, οὐδὲν" περιττὸν" ευ̣ χει. 2, 12ab καὶ ἐπέβλεψα ἐγὼ τοῦ ἰδεῖν σοφίαν καὶ περιφορὰν καὶ ἀφροσύνην. περιφορὰ δέ ἐστιν ἡ μὴ ευ̣ χουσα στάσιν, ἡ ω δε κἀκεῖ σε μεταβάλλουσα τὸν μετιόντα." ἐγὼ" ου ν θεωρήσ̣ ας" ευ̣ σ̣ την̣". ἀλλ' ἡ" περίφορα" εσ̣··············· τ̣ ο ζῆν τῶν" ἀνθρώπων" καὶ ἡ" προαίρεσις"··········· σ̣ τ̣· σ̣·" τ̣ οῦ ἰδεῖν σοφίαν καὶ ἀφροσύνην", ι να τῆς μὲν ἀπόσχωμαι, τῆς̣ δ̣ ὲ μετ̣ αποιήσ̣ ωμαι. εἰ μὴ η ν" περιφορὰ" τουτέστιν" προαίρεσις" ω δε κἀκεῖσε αυ̣ γουσα, περ̣ ι̣ σ̣ σ̣ όν τι̣ η̣ ν̣ τὸ" γνῶναι"" σοφίαν καὶ ἀφροσύνην". ἐπειδὴ δὲ ευ̣ στιν" γνόντα τὴν ἀ̣ φροσύνην" καὶ τὸ ἐπιβλαβὲς αὐτῆς καὶ τὸ ἀνόσιον καταλιπεῖν αὐτήν, καὶ" γιγνώσκεται ἡ σοφία". τῶν γὰρ ἐναντίων ἡ αὐτή ἐστιν ἐπιστήμη. ἡ δὲ" ἐπίγνωσις" τῶν̣ ἐναντίων" περιφέρει" ω δε κἀκεῖσε· μεταδιώκεται γὰρ ὁτὲ μὲν ἐπαινετῶς ὁτ̣ ὲ δὲ ψεκ τῶς. 2, 12c ο τι τίς ὁ αυ̣ νθρωπος, ο ς ἐπ- ελεύσεται ὀπίσω τῆς βουλῆς; ηυ̣ τ̣ οι τὸ σπάνιον σημαίνει η τὸ μὴ ὑπάρχον· πολλάκις γὰρ τὸ μὴ ὑπάρχον τ̣ ὸ" τίς" σημαίνει. ο ταν λέγῃ" τίς ἐν- καλέσει κατὰ ἐκλεκτῶν θεοῦ;" ἀντὶ τοῦ οὐδείς." τί ου ν ἐροῦμεν; εἰ ὁ θεὸς ὑπὲρ ἡμῶν, τίς καθ' ἡμῶν;" ἀντὶ τοῦ οὐδείς. ο ταν δὲ λέγῃ" τίς σοφὸς καὶ συνήσει ταῦτα;" καὶ" τίς αυ̣ ρα ἐστὶν ὁ πιστὸς καὶ φρόνιμος;", τὸ σπάνιον καὶ δυσεύρετον σημαίνει. ευ̣ στιν̣ δὲ ὁτὲ καὶ τὸ ἀδύνατον 47 σημαίνει, ὡς ἐὰν λέγῃ" ὁ θεός, τίς ὁμοιωθήσεταί σοι;". σημαίνει δὲ καὶ τὸν λεγόμενον αυ̣ τομον, τὸν ἰδικῶς ποιόν, ὡς ἐὰν λέγῃ" αυ̣ νθρωπός τις εὐγενὴς ἐπορεύθη εἰς χώραν μακράν, λαβεῖν ἑαυτῷ βασιλείαν", τὸ" τις" ω δε τὸν αυ̣ τομον σημαίνει. ἐνίοτε δὲ καὶ πεῦσιν δηλοῖ ὡς τὸ" τίς ἀναβήσεται εἰς τὸ ου̣ ρος τοῦ κυρίου;"

καὶ" κύριε, τίς παροικήσει ἐν σκηνώματί σου;". μεγάλου" ἀνθρώπου" ἐστὶν τὸ ἀκολυθεῖν τῇ" βουλῇ", τὸ" ὀπίσω" αὐτῆς βαδίζειν. ὁ γὰρ" ἀποστρεφόμενος" αὐτὴν καὶ" ῥίπτων τοὺς λόγους τοῦ θεοῦ εἰς τὰ ὀπίσω μισήσας π̣ αι- δ̣ εία̣ ν" οὐ πορεύεται" ὀπίσω τῆς βουλῆς". περὶ τοῦ τοιού- του λέγεται καὶ τῶν ὁμοίων αὐτῷ·" διελογίσαντο βουλήν, η ν οὐ μὴ δύνωνται στῆσαι"·" οὐ δύνανται" τελε̣ ιῶσαι αὐτήν. καὶ λαμβάνεις ἐπὶ ἱστορίας τοιαῦτα·" διελογίσατο" ὁ Φαραὼ καὶ οἱ̣ συνφρονοῦντες αὐτῷ ἐλαττῶσαι καὶ ἀναιρῆσαι τὸ γένος τῶν̔ Εβραίων, ο τε τὰ" αυ̣ ρρενα" προσέταττεν" εἰς τὸν ποταμὸν ῥιπτεῖσθαι", καὶ" οὐκ ἠδυνήθη σταθῆναι" ἡ" βουλή"." διελογίσαντο" θάνατον κατὰ τοῦ ςωτῆρος οἱ ἐναντιούμενοι δαίμονές τε καὶ" αυ̣̣ νθρωποι" καὶ" οὐκ ἠδυνήθη στῆναι". ευ̣ δοξαν γὰρ καταλύειν αὐτοῦ τὴν διδαςκα- λίαν καὶ τὴν προτροπὴν θανάτῳ αὐτὸν περιβαλόντες καὶ ἐ- νόμιζον τοῦτο" σταθῆναι". ἐπερ· ἐνταῦθα ου ν κατὰ τὸ σπάνιον;······· ι̣ ν··· ου τως ο· ι········" αυ̣ ν̣ θρωπος" ὁ πορευόμενος" ὀ̣ πίσ̣ ω··········· ς̣" αυ̣ λογα" κινῶ̣ ν" ι π- ποι θηλυμανεῖς γίνονται"" οὐ" σὺν λόγῳ" τι πράτ̣ τ̣ ο̣ ντες". τὸ" αυ̣ λογον" δὲ̣ ο̣ ὐ̣" ζῷον" βουλευτικόν ἐστιν. διὰ τοῦτο οὐδὲ" π̣ ρ̣ ο̣ αίρεσίς" ἐστιν ἐν τοῖς" ἀλόγοις"." βουλὴ" γ̣ άρ τίς ἐστιν ἡ̣" προαίρεσις". ἡ" περιφορὰ" ου ν ἡ με̣ τ̣ άβασ̣ ις ἐκ τῆς" σοφ̣ ίας" εἰς τὴν" ἀφροσύνην" καὶ ἐξ ἐκείνης εἰς ταύτην. ει πον γὰρ ο τι" προα̣ ί̣ ρεσιν" δηλοῖ. ἐπερ·" ἐπέβλεψα"; καταλλήλως λαμβάνο̣ μεν τῇ" σοφίᾳ" τὴν" ἀφροσύνην". σπου- δάζων τὴν" σοφίαν" ἐνταῦθα λέγει. ἀμφότερα" γιγνώσκοντες" τοῦ̣ μὲν ἀπεχόμεθα, τὸ δὲ αἱρούμεθα. ἀδύνατον δέ ἐστιν" αυ̣ νθρωπον" τέλειον καθ············ ω στε ἐκτὸς ει ναι καὶ" ἀφροσύνης̣" καὶ" σοφίας" καὶ σωφροσύνη̣ ς. 2, 12d. 13a σὺν τ̣ ὰ πάντα ἐποίησεν αὐ- τή· καὶ ει δον ἐγὼ ο τι ευ̣ στιν περισ- σεία τῇ σοφίᾳ ὑπὲρ τὴν ἀφροσύνην. ω δε μ̣ ὴ̣ συνκριτικῶς λάβῃς τὸ πλέον̣ ευ̣ χειν οὐδὲ τὸ ὑπάρχον τῇ" σοφίᾳ" καὶ τῇ" ἀφροσύνῃ" οὐδὲ τὸ τῇ" ἀφροσύνῃ" καὶ τ̣ ῇ" σοφίᾳ"· τὰ γὰρ συνκριτικὰ οὐκ ἀεὶ ὁμοίω̣ ς λέγεται. ἐν γοῦν τῷ εὐαγγελίῳ ὁ̓ Ιωάννης λέγει·" ἠγάπησαν οἱ αυ̣ νθρωποι μᾶλλον τὸ σκότος η τὸ φῶς", δηλονότι λέ 48 γων κατὰ τὴν πρόχειρον ἀπόδοσιν ο τι ἀμφότερα" ἀγαπῶν- τες μᾶλλον τὸ σκότος η τὸ φῶς ἠγάπησαν". ἀλλ' ἡ ἐπιφορὰ τοῦ ῥητοῦ οὐκ ἐᾷ τοῦτο νοεῖν· ἐπήγαγεν γὰρ ο τι" πᾶς ὁ πο- νηρευόμενος μισεῖ τὸ φῶς". εἰ ου ν" μισεῖ τὸ φῶς", πῶς" μᾶλλον" αὐτοῦ τὸ" σκότος" τις" ἠγάπησεν"; τὸ ω δε ου ν οὐ συνκριτικόν ἐστιν, ἀλλὰ προκειμένων ἑκατέρων τὸ ε ν" ἠγά- πησεν", τὸ ε τερον δὲ ἀπεστράφη. ου τω λημπτέον καὶ τὸ" φιλ ήδονοι μᾶλλον η φιλόθεοι"· οὐχ ο τι καὶ τὴν ἡδονὴν φιλοῦσιν καὶ τὸν θεόν, μᾶλλον δὲ τὴν ἡδονήν, ἀλλὰ ταύτην ἐφίλ̣ ησαν, ο̣ ὐδαμῶς δὲ τὸν θεόν. τοιοῦτόν ἐστιν καὶ τὸ" ἠγάπησαν κακίαν ὑπὲρ ἀγαθοσύνην"· φαῦλός ἐστιν περὶ ου ταῦτα λέγεται· ου τος δέ ἐστιν ὁ διαβαλὼν τὸν Δαυὶδ τῷ Σαοὺ̣ λ Δωὴχ ὁ Σύρος 2, 13b ὡς περισσεία τοῦ φωτὸς ὑπὲρ τὸ σκότος. μὴ γὰρ ο λως συνκρίνεται τὸ" σκότος" τῷ" φωτί"· πλέον τι τοῦ" σκότους" ευ̣ χει, φθαρτικόν ἐστιν τοῦ" σκότους", ευ̣ νθα, ἐὰν ἐπιβῇ τὸ" φῶς", ἀφανίζεται τὸ" σκότος". ευ̣ χει ου ν σύνκρισιν ο μως, ἐπειδὴ διὰ παραδειγμάτων δείκνυται καὶ τὰ ὁμώνυμα ἐκ τῶν προσπαραλαμβανομένων σαφηνίζεται. ἐπεὶ τὸ τόδε" ὑπὲρ" τόδε καὶ συνκριτικῶς λαμβάνεται, οταν ἀμφότερα ευ̣ χωσιν εν καὶ τὸ αὐτὸ, ἀλλὰ τὸ ετερον πλειόνως, καὶ ο ταν τὸ μὲν ευ̣ χῃ τὸ δὲ μὴ ευ̣ χῃ, διὰ τοῦτο τὸ παράδειγ μα δείκνυσιν ο τι ὡς τὸ" φῶς" περισσό̣ τε̣ ρ̣ ον ευ̣ χε̣ ι, ε̣ ἰ̣ λαμβάνεται συ̣ νκριτικῶς, ου τως ἡ" σοφία" τῆς" ἀφροσύνης" πλέον τι ευ̣ χει. ευ̣ σ̣ τι γ̣ ὰρ̣" φ̣ ῶ̣ ς̣" μ̣ ὲν ἡ" σοφί̣ α"," σκότ̣ ο̣ ς̣" δ̣ ὲ̣ ἡ" ἀφροσύνη".

2, 14a τοῦ σοφ̣ οῦ οἱ ὀφθαλμοὶ ἐν κεφαλῇ αὐτοῦ. εἰρηκὼς" σοφὸν" ει ναι τὸν αυ̣ νω πρ······ ν̣ ε· κο̣ τα καὶ πάντα πράττοντα κατὰ" σοφίαν"," αυ̣ φρονα" δὲ τὸν ἀντικείμενον καὶ ἐναντιούμενον, ινα μή τις̣ ἐπὶ ῥητοῦ ταῦτα λάβῃ, χωρεῖ εἰς τὸν" ευ̣ σω αυ̣ νθρωπον" καὶ̣ λέγει ο τι" τοῦ σοφοῦ οἱ ὀφθαλμοὶ ἐν τῇ κεφαλῇ αὐτοῦ" εἰσιν. ἐὰν ἐπὶ τῶν αἰ̣ σθ̣ ητῶν" ὀφθαλμ̣ ῶν" λάβωμ̣ ε̣ ν, ἐν τῷ αὐτῷ προσώπῳ ευ̣ χει καὶ ὁ" αφρων" καὶ ὁ" σοφὸς" τοὺς" ὀφθαλμούς". ὁ δὲ" σοφὸς" ουν, ῃ" σοφός" ἐστιν, αυ̣ νω νένευκεν πρὸς τὸν Χριστόν, τὴν" κεφαλὴν" αὐτοῦ·" ἡ κεφαλὴ" γὰρ" παντὸς ἀνδρὸς ὁ Χριστός ἐστιν". ἡ δὲ" κεφαλὴ" ουν τοῦ" σοφοῦ" ὁ ν̣ οῦς̣ ἐσ̣ τι̣ ν, ω στ̣ ε̣ λέγειν·" ἡμεῖς δὲ νοῦν Χριστοῦ ευ̣ χομεν". ἐκ ταύτης τ̣ ῆς" κεφαλῆς"··· εχε̣········, ἐφ' ῃ" μνήμη" γίνεται. ἐπερ· τοὺς" ὀφθαλμοὺς ἐν κεφαλῇ αὐτοῦ" τὴν̣ ἐκκλησίαν··· ευ̣ στ̣ ιν λέγειν ω στε πάντας νοεῖν; διὰ τοῦτο ὁ" σοφός" ἐστιν ἐν τῇ" σοφίᾳ" ο τι ὁ π̣ αρο̣ νομ̣ αζόμενος ἀπ' αὐτῆς τῷ μετέχειν αὐτῆς.