Reader

DESCRIPTIO VITAE GUILLELMI DUCIS.

Quoniam quidem gloriosissimorum martyrum digerendo luculenta praeconia, eorumque praepollentissima propalando elucidare gesta, illius exstant munia, qui illius bravium in praesenti saeculo contulit victoriae, coelestisque in regno emolumentum praebuit immarcessibilis gloriae: idcirco praepotentissimi ducis Guillelmi vitam, actusque, atque triumphum non fucis verborum, neque excellentis orationis ornamento sublimiter praebaltea tum; verum simpliciter tenuique naturalis prolationis sermone commentatum, breviter praelibando texemus: Quatenus historia gestorum ejus saepissime recitata excitet animos omnium, quin etiam a linea progeniei ipsius descendentium, ad coelestium praemia gaudiorum. Eaque nostrae fidei fundamentum fortiter solidetur, nostrae Religionis cultus solerter nutriatur, mundi labentis decipientisque contemptus nascatur, desiderium amorque supernorum fruge salutiferi operis profusius generetur, incentivum sanctitatis augmentetur, gradus provectionis erigatur, janua supernae contemplationis salutifero itinere penetretur.

Igitur gloriosissimus dux praepotensque comes Guillelmus, et aeterno regi athleta dilectissimus, ex prosapia insigni, patre Daco, scilicet Rollone, matre Francigena, videlicet Poppa, ut praecedenti libro peroratum est, genitus, Rothomagensi urbe exstitit oriundus. Quem genitor omnium suppellectilium ubertate locuples, rerumque omnium emblemate dives, Bothoni cuidam ditissimo comiti sacro baptismate perfusum ad educandum commendavit, eumque ad erudiendum ut decebat tradidit. Denique pulcherrimus puer penes orthodoxos vitaeque honestissimae viros familiariter degens, divaeque memoriae, bonaeque indolis fore incipiens, suae juventutis aetatem opimo quaternae virtutis commercio propensius pollentem Jesu Christo consecravit, seque divinis totis nisibus subactum mancipavit. Enimvero divina profusius gratia replebatur, septifluique muneris sapientia locupletius ditabatur; quotidieque meritorum affluentia gratius augebatur, divinis dogmatibus affluenter instruebatur, monasticis ubertim sanctionibus vigorabatur, ecclesiasticae religionis dispensatione libenter insignibatur, mellifluaeque dulcedinis nectare abundanter infundebatur. Erat quippe effigie conspicuus, statura procerus, mente strenuus, morum probitate grandaevus, vir fieri perfectus, totis nitens viribus. Hujus saeculi aspernabatur jactantiam, vitabatque mundi viriliter pompam. Laetissimus plane erat facie, serena paci ficus mente, dulcissimus eloquio, mansuetissimus conversationis negotio. Cupiebat labile linquere saeculum, seque Gimegias fieri monachum. Saepius animo id' replicabat, crebrisque cogitationibus mente determinatis haerebat. Explorabat sedulus quid super hoc vellit Christus. Judicium quaerebat hujus rei, si forte venerit coelitus illi. Quapropter lacrymis sedulo incumbebat, corpusque ab escis duriter suspendebat. Pernox vigiliis insistebat, ciboque pauperes recreabat. Hujus animositatis aestu inflammatus, novit se fieri monachum mundum derelicturus.

DESCRIPTIO VITAE GUILLELMI DUCIS. APOSTROPHA AD GUILLELMUM.

Cum autem, praeveniente gratia divinitatis, secundum vires aetatis polleret titulis istius bonitatis eniteretque affluenter studiis sanctitatis: Northmannorum Britannorumque comites, principesque unanimiter in unum convenerunt, quidque agerent decreturi ad invicem dixerunt: Dux noster, scilicet Rollo, qui et Rotbertus, nimio bellorum labore incessanter attritus, plurimisque aestuantis maris periculis fatigatus, aerumnaque crebrae navigationis afflictus, innumerisque pernoctationibus defectus, pluriumque plagarum livoribus infirmatus, viribus infirmitate evacuatis exhaustus, quin etiam grandivi situs diuturnitate consumptus, non valet regno alterius auxiliari et defendere, sibique et nobis confidenter praeesse et prodesse. Sciscitemur quem in regno praeliis adepto haeredem sibi clegerit, quemque nobis habilem praeposuerit. Est namque ei filius nobilissima Francorum stirpe progenitus, qui et corpore vegetabili sospitate vigorato elegantissimus, sensuque plurimarum studiis rerum informato peritissimus. Favente patre, nobis ducem, eumque praeferamus nobis patricium et comitem. Hujus igitur consilii dispensatione reperta, quin imo omnipotentis Dei dispensante clementia, venerunt unanimes ad Rotbertum, Rothomagensi sede annosae aetatis, senio fessum, lenique sermone, submissoque vultu ad eum dixerunt:« Domine dux praepotentissime, senilis aetatis aggravaris inoportunitate, tibique et nobis non potes salubriter subvenire. Exterae gentes idcirco jam nos affligunt, nostraque penitus sibi diripiunt. Inter nos divortium atque duellum agitur, consorsque ut sit regnum non stabilitur, ideoque publica res annullata dissipatur; elige igitur qui praesit et prosit nobis precamur, cuique diligenter subjiciamur; ut et ipse sit nobis, advocationis gradu dux et patricius, nosque obsequenter et personaliter ei militemus.» Tunc Rollo humillimus suorum verbis coactus, hujusmodi responsionibus est exorsus:« Quoniam omnem valetudinem longaeva aetate auferri non ignoratis, meque non praevalere amplius, neque prodesse vobis cernitis, vestro consilio, vestroque judicio, constituatur dux vobis, qui praesit studiose et prosit, ut usquemodo ego vobis. Est namque mihi filius Francigeno nobilissimae generositatis semine exortus, quem Botho princeps militiae nostrae ut filium educavit, moribusque et studiis belli sufficienter instruxit. Illum, precor, eligite ducem vobis et protectorem, patricium et comitem Subveniat vobis sagaciter in consiliis, prositque vobis constanter in praeliis. Ab adversariis vo hostiliter protegat, pacemque inter vos continuam legaliter faciat. Monasticis rebus, ut dictum est mihi, vult se mancipari, theoricisque mutato habitu subnecti.» Tunc comites hujus responsionis affamine hilares, responderunt dicentes:« Ille nobis erit dux haereditarius et opportunus, ejusque dignanter obtemperabimus praecepto, gentisque Franciscae regnum faciemus ei acclivium.» Dux autem suorum militum verbis faventium suis voluntatibus hilaris, praecepit Bothoni militiae principi, ut adduceret spem populi, scilicet Guillelmum adolescentem sibi. Botho vero ad patrem celeriter Guillelmum adduxit, accersitis principibus totius regni. Tunc charissimum pignus excepit amabiliter benignus pater, utque fas erat amplexus est dulciter, praesagitque spirituali mente annos pueritiae illum non mediocriter transcendere. Gaudebant ambo, Guillelmus honore paterno, Et pater insignis Guillelmi ex actibus almis. Cernuus hic senio probitatis prole gaudebat, Et soboles luculenta aetatis patre vetustae. Hic cito scansurus coelum de teste futuro. Hic renaturus mundo genitore beato. Amplexusque sacros amplexibus hi replicantes, Oris melliflui libabant oscula semper. Gratantes pariter genitor sobolesque resedit.

Tunc Rollo, principibus convocatis secretius, dixit postulativis verbis omnibus:« Ecce quem requiritis, ecce haeres nostrae possessionis, ecce qui praeerit vobis. Isti, vobis faventibus, trado regnum, labore certaminum, sudoreque praeliorum adeptum. Iste vice mei dominabitur hujus gentis, haeresque erit praedignus nostrae dominationis. Istius virtutem imitamini, quantusque erit praesago spiritu intuemini. Legibus et statutis nostris constanter auxiliabitur, jusque et decretum nostrum, hoc superstite, non delebitur: vos quoque terra, quam sorte dedi vobis non frustrabit, insuper augendo ampliabit. Quapropter manus vestras gratia servandae fidelitatis manibus hujus date, nostraeque fidei sacramento fidem continui insolubilisque servitii, et militationis isti, precor, facite.» His dictis Berengerus comes, et Alannus pariter, caeterique Britones, nec non Northmannorum principes, subdiderunt se volentes Guillelmo unanimes, juramento sacrae fidei illi se colligaverunt, manusque suas manibus illius vice cordis dederunt. Voveruntque se militaturos, contraque finitimas gentes debellaturos. Ab hinc namque peracto unius lustri spatio, Rollone defuncto, et in coelesti solio feliciter, ut credimus, coronato, Northmanni pariter et Britanni in unum convenerunt, tenoremque fidei Guillelmo praecellentissimo duci et patricio, firmamento suae fidei iterum sanxerunt. Adeptus siquidem culmen tanti honoris. et dignitatatis, constipatus dignissime comitibus militibusque condignis, vovit Christo se regnum auxiliaturum, nullique unquam facturum praejudicium ullum. Erat namque ditatus honoribus sanctimoniae et magnificentiae, illustratus commerciis prudentiae et cautelae, sancti Spiritus clementia praeeunte. Terrena hujus saeculi animo parvipendebat, sicuti in pueritia devoverat. Legibus paternis populum strenue regebat, hisque reos suppliciis damnabat. Vitae innocentis regulam sedulus tenebat, ecclesiasticae dispensationis gubernacula laicali ordine sagaciter administrabat. Animi corporisque virtute omnibus praecellebat, rerum forensium prudentia omnes exsuperabat. Bonae voluntatis exemplo omnes informabat, doctrina patientiae et religionis omnes cogebat. Constans defensor erat in adversis, conciliator sagacissimus in prosperis. Veritas et gloria in domo ejus, aequitas et justitia in operibus ejus. Sermone veritatis arguebat delinquentes, correptione severissima increpabat desides. Cum autem talibus supernae dispensationis muneribus abundantius polleret, bonaeque actionis suae fama pene per universum orbem largissime propalata crebresceret, tenorem fidei quam promiserant penitus abdicantes, coeperunt contra Guillelmum ducem esse rebelles. Hujus namque inaestimatae opinionis veritas cum ad notitiam ipsius praepotentissimi ducis pervenisset, misit legatis suos ad Britones, ut resipiscerent celeriter, et venirent famulari sibi Rothomo festinanter. Illi autem in infidelitatis suae perseverantia stultitius commorantes, legatos remiserunt ad ducem Guillelmum, dicentes:« Non militabimus tibi ultra, nec famulabimus, quia sub imperio Franciscae dominationis semper viximus. Rollo vero tuus genitor, conglobatis barbarorum advenarumque turmis Franciam olim invasit, et terram, quam modo possides, ut pacificus regno esset, tibi regis dono acquisivit. Terra vero, quam tenemus, non ei data fuit in haeredum suorum possessionem, sed attributa tandiu ut ex ea viveret, donec reaedificaretur terra, quam dono regis receperat vastatam. Nihil nobis et tibi, nisi amicitia et concordia, paribus voluntatibus aequalique consilio deliberato. Regem usquemodo habuimus, duce et protectore non caruimus. Nullius terrae nisi Franciae incubuit Britannia servitio, nec subjugavit se cujusquam imperio.» Audiens autem Guillelmus dux Dacorum hujus Britannicae legationis mandatum, convocat principes Northmannorum istius rei causa ad consulendum. Quibus coadunatis, seriem istius mirandae legationis in auribus eorum retulit. Tunc quidam Bernardus secretorum Guillelmi ducis conscius, Bothoque princeps domus, admirati super his legationibus, dixerunt omnibus:« Mirum, et inauditum, atque nobis stupendum hujus mandati responsum. Cum patre tuo olim Rollone Dacia exterminati, finesque Anglorum permenso maris pelago vix aggresi, ipsos in nos insurgere volentes resistendo hostiliter deviximus, eosque usque ad internecionem severiter prostravimus. His rege Alstemo pacifice sedatis, nobisque vi ventorum terram Walgrorum ingressis, ipsi conglobatoque exercitu voluerunt resistere nobis. Quos opportune invasimus, eosque nobis praeliis subjugavimus. Denique Radebodum Frisonem, hincque Rainerum Hasbacensem penetravimus; illos nobis tributarios fecimus. His ita se habentibus, Franciam venimus, eamque bellis praeoccupavimus, totamque praeter munitiones urbium depopulavimus. Nobis vero morantibus in obsidione circa Parisios, propter amorem regis Alstemi Anglos iterum repedavimus, injurios infidelesque ejus vi et potestate subjecimus. Anglis vero nostrae ditionis arbitrio regi Alstemo subactis, cum majore priore exercitu Franciam repedavimus, bellisque eam plurimis contrivimus. Videns autem rex Carolus, quod non praevaleret adversum nos, pacem et concordiam a nobis requisivit, filiamque suam Rolloni tuo patri in conjugio dedit. Hancque terram pro pignore pacis in perpetuam haeredum nostrorum possessionem nobis voluntarie tradidit, Britonesque ad serviendum, terramque ipsorum ad vivendum subjugavit. Patre tuo tibi superstite, tibi sacramento verae fidei et servitio se subdiderunt. Post lugubre damnum patris, fidem renovantes tibi usque modo servierunt. Nunc et nos quid facimus contra deservientes rebellesque Britannos, qui tanta et talia praelia peregimus? effeminatos viribusque exhaustos nos esse recognoscunt, ideo talia remandare ausi sunt. Alimonia hujus terrae, qua vegetamur corpore, putant nos inermes esse, viribusque penitus deficere. Sentiant robur nostrum hujus regni conversatione non tabidum, vigoremque nostrum experiantur robustissimum. Comprehendantur in consiliis, quibus cogitant, superque responsis suis, ad interitum et ad correptionem sui nequidquam resipiscant. Disperdamus arrogantiam illorum in virtute nostra, eorumque supercilium conteramus potentia nostra.»