Jerome

Reader

Read texts in the original and in translation.
Settings
Not signed in
Find in Jerome
You can also type short locations such as 1, 1.1, 1:2, or 1-3 inside the current work.
Commentarium in Dionysii periegetae orbis descriptionem
Choose a text id="mobileReaderAuthor" class="mobile-reader-author" href="/authors/eustathius-thessalonicensis-pg-135-136" aria-label="More works by Eustathius Thessalonicensis PG 135"> —
⋯
More
Original / primary: Pg Scrape Grc
q.1
Commentarium in Dionysii periegetae orbis descriptionem ΕΥΣΤΑΘΙΟΥ ΠΑΡΕΚΒΟΛΑΙ. [ΕΠΙΣΤΟΛΗ.] Πρὸς τὸν πανσέβαστον δοῦκα κύριον̓ Ιωάννην, τὸν υἱὸν τοῦ πανσεβάστου σεβαστοῦ καὶ μεγάλου δρουγγαρίου, κυρίοὐ Ανδρονίκου τοῦ Καματηροῦ, Εὐσταθίου, διακόνου ἐπὶ τῶν δεήσεων καὶ μαΐστορος τῶν ῥητόρων, ἐπιστολὴ ἐπὶ ταῖς Διονυσίου τοῦ περιηγητοῦ παρεκβολαῖς. Πινδάρῳ μὲν τῷ σοφῷ πρὸς λύραν εἰπεῖν, ᾠδῆς ὀφειλέτῃ γενομένῳ καὶ τὴν ὀφειλὴν ἐπὶ μακρὸν ἀναβαλλομένῳ, η ρεσε γραφὴν λήθης ἐνστήσασθαι καθ' ἑαυτοῦ, καὶ τοίνυν ο τι τε γλυκὺ μέλος ὀφείλων ἐπιλέλαθεν, ἐκεῖνος λέγει, καὶ τὴν καρδίαν ἀναπτύσσειν ἐθέλει, ὡς α ν ε χῃ ἀναγνῶναι πῆ τῆς ἐκείνου φρενὸς ὁ α νθρωπος γέγραπται, ῳ τὰ τῆς ὀφειλῆς ὑπερέθετο.̓ Εμοὶ δέ, ω πανσέβαστε, κάλλιστε καὶ σοφώτατε, εἰ καὶ ὀφείλειν ἐπῆλθε τὸν ἐν ὑποσχέσει λόγον, καὶ εἰς ἱκανὸν ἀναβάλλεσθαι τὰ τοῦ ὀφειλήματος, ἀλλ' ου τι κατὰ πάθος λήθης· οὐχ ου τως ἐγὼ κάρον πάσχω, οὐδ' ἀπονυστάζω πρὸς α περ ε χειν ἐχρῆν πολὺ τὸ νηφάλιον. Η τίνος α ν ἐπιστραφείην ε τι, τὴν σὴν ἐν οὐδενὶ θέμενος βούλησιν, ο ς ο λην ἐκτέθεικάς μοι τὴν ψυχὴν, ὡς μηδὲν ει ναι ο περ α ν ἐμοὶ βουλητὸν, ο μὴ καὶ σοὶ θελητόν; οὐ τοίνυν ε παθον λήθην ἐφ' οι σπερ κατένευσα, οὐδὲ τὸ τῆς Λητοῦς χρῆμα καὶ τοῦ καθ' ἡμᾶς ε σχεν̔ Ερμοῦ τούτου κατακαυχήσασθαι, καὶ τὴν κατ' αὐτοῦ μάχην κρατῆσαι, καὶ τρόπαιον στήσασθαι, πάθος δέ τι κατασκῆπτον ε τερον ε ξω τῶν ὑπεσχημένων ε ρριπτέ με, καὶ τὴν κατάνευσιν ἀνεσκεύαζεν.̓ Ελογιζόμην γὰρ ὡς ἐν μικρῷ κείσεταί σοι τὸ πρᾶγμα καὶ οὐκ α ν ἐμμερίμνως διατεθείης, ἐφ' οι ς ὁ λόγος η ν ἡμῖν.̓ Ενενόουν τὴν σὴν ἐν λόγοις ἐπίδοσιν, ἐλογιζόμην τὸ μεγαλοφυὲς, τὰς τῆς καρδίας ἀναβάσεις εἰς νοῦν ἀνῆγον. Καὶ τοίνυν τὴν ου τως ἐπὶ τὰ μείζω ἐπέκτασιν συννοούμενος οὐκ ει χον ἐμαυτὸν πείθειν, ὡς α ρα μέλον ε τι σοι ε σται τοῦ λαληθέντος· οὐδὲ σὲ τὸν ἐν λόγοις η δη μάλα πλουτεῖν ἀπαρξάμενον καὶ χρέως ἐνόμιζον τούτου [τοῦ] σμικροτάτου μεμνῆσθαι. Σὺ δὲ ου τω λιχνεύεσθαι τὰ εἰς λόγους μεμάθηκας, ὡς μηδὲ τὰ βραχύτατα περιορᾶν κάτω που πίπτοντα, καὶ ου τω σοι τοῦ τῆς σοφίας πλούτου ε πεισι γλίχεσθαι, ὡς μηδὲ τὰ ἐν λόγοις οι ον ψήγματα παρατρέχειν, ο σα μὴ πάνυ τιμᾶται πολλοῦ. Αμέλει καὶ ἡμῖν οὐ θέλεις ἀφιέναι, εἰ μὴ̓ τὸ ὀφειλόμενον ἀποδώσομεν, οὐδὲ χρεωκοπίαν ἡμῖν ψηφίζῃ, ἀνελίξας δέ σου τὸ τῆς ψυχῆς λογοθέσιον, καὶ ἡμᾶς ἐγγράπτους ὀφειλέτας ἐφευρηκὼς βαρὺς ἐμπίπτεις, καὶ μικροῦ καὶ α γχεις, καὶ οὐκ ἀνήσειν φῂς, εἰ μὴ τὸ δέον ἀποτίσομεν, καίτοι βραχὺ ἐκεῖνο καὶ μικροῦ τινος τιμώμενον, καὶ ο περ α ν ἀφεθὲν οὐ πάνυ τι τὸν μὴ λαβόντα λελύπηκε. Σὺ δέ που καὶ τόκου ζήτησιν ἡμῖν ἐπιγράφεις, καὶ ου τω γίνῃ τοῦ πλείονος.̓ Αλλὰ τοῦτο μὲν ὁ γλυκὺς ἐκεῖνος λυρικὸς ει χε ποιεῖν, ο ς ἐν λόγοις παμπλούσιος ω ν, ει τα δὴ καὶ ὀφειλέτης ει ναι μαθὼν, ἐπὶ τῷ ἀρχαίῳ καὶ τόκον ἡδέως προσκατετίθετο, καὶ τὸν ὀφειλόμενον λόγον ἀποδιδοὺς προσαπεδίδου καί τινα ἐπιθήκην, καὶ ταύτην τόκον ὠνόμαζεν.̔ Ημῖν δὲ οὐ πάνυ ἐν εὐχερεῖ τὸ τοιοῦτον ε σται, οὐ γὰρ κατ' ἐκεῖνον ἡ τοῦ λόγου χρυσῖτις καὶ ἡμῖν τὰς φλέβας εἰς δαψίλειαν ὑπήνοιξε μεταλλείας ῥητορικῆς, ἀλλὰ πάνυ τι τὰ ἐς λόγους πενόμεθα.̓ Αγαπητὸν ου ν, εἰ καὶ τὸ ἀρχαῖον τῆς ὀφειλῆς ἀποτῖσαι ἡμῖν ἐγγενήσεται. Τοίνυν ε χεις ἰδοὺ, σοφωτάτη καὶ σεβασμία μοι κεφαλὴ, εἰ μὲν τό σοι ποθούμενον οὐχ ε χω εἰπεῖν (ο τι μηδὲ περιαυτολογεῖν δεῖ), τὸ χρέος δ' ου ν, ο περ αὐτὸς μὲν η δη πολλάκις ἀπῄτησας, ἡμεῖς δὲ α ρτι καταβαλλόμεθα. Καὶ οι δα μὲν ο τι πολλοῖς τισι τὸ πρᾶγμα, διὰ τὸ μὴ μεγαλεῖον ει ναί τι, οὐ πάντη δόξει εὐέντευκτον. Οὐκ ὀλίγοι γὰρ οἱ τὰ τοιαῦτα γαῦροι καὶ στρυφνοὶ καὶ μεγαλοπρεπεῖς, ἀλλ' ἐμοὶ τὰ τῆς ψήφου ἑτέρως πίπτουσι. Κρίνω γὰρ ει ναι δέον ε καστον ἐπιταχθέντα πρᾶγμά τι καλῶς ἐκεῖνο διαχειρίζεσθαι,
q.2
καὶ ὡς οὐκ α ν ε χοι ῥᾳδίως ψέγεσθαι, κα ν μέγα τι τυγχάνῃ, κα ν μικρὸν ῃ· καὶ τὸν τυχόντα τοῦ τοιούτου καλοῦ καὶ τὸ ταχθὲν δεόντως ἐπιτελέσαντα, τοῦτον ἐγὼ τὸν α νδρα καὶ δεινὸν α ν καὶ σπουδαῖον καὶ δεξιὸν καλέσαιμι, παίζων τε, ο φασι, καὶ σπουδάζων. Οι δας ου ν καὶ αὐτὸς ο πως ἐπιτάξας ε σχες τὰ κάλλιστα τῆς τοῦ Διονυσίου περιηγήσεως ἀπανθίσαι σοι, ο σα συντελεῖν ε χει πρός τε α λλην γνῶσιν, καὶ πρὸς ἀνάπτυξιν δέουσαν, καὶ πρὸς ῥητορείαν γραφῆς, καὶ πρὸς ἐμπειρίας συναγωγὴν, προσερανίσασθαι δὲ τοῖς ἐκείνου καὶ ει τι που α λλο προσεπιτεθῆναι χρεὼν, διὰ τὸ τοῦ Διονυσίου πάνυ ἐπελευστικὸν καὶ ἐν στενῷ περιηγήσεως κείμενον. Τοῦτο δὴ καὶ πεποιήκαμεν κατὰ τό σοι θυμῆρες, πᾶν μὲν ο σον οὐκ αὐτόθεν χρηστὸν προχειρίζεσθαι ἀφέντες παρὰ τῷ τοῦ Διονυσίου βιβλίῳ κεῖσθαι ἀργὸν καὶ ἀπόθετον, α παν δὲ οι ον ἀγαθὸν εἰς χρῆσιν ει ναι τοῖς καταλογάδην ἐπιβάλλουσι τῇ γραφῇ η καὶ α λλως τοῖς τοῦ Διονυσίου ζηλωταῖς, ἀνακινήσαντες καὶ φιλοκάλως ἐπιλεξάμενοι· καὶ ου τω σοφίας ἐκεῖθέν σοι κρατῆρα κερασάμενοι, κατηρτισμένον οι νῳ γυμνῷ στεμφύλων τε καλύμματος καὶ γιγάρτων τραχύτητος. Ηδη δὲ καὶ μυελὸν ω σπερ σοφιστικόν σοι τοῦτον παρατιθέαμεν, ὀστῶδες α παν ποιητικῆς σκληρότητος ὀστρακίσαντες, ὡς α ν τοῦτόν γε τὸν τρόπον τῷ ποιητικῷ ἐνάμιλλοι φαινοίμεθα Χείρωνι, ο ς μυελοῖς ἐξέτρεφε τὸν τῆς Θέτιδος· μᾶλλον μὲν ου ν καὶ πολλῷ βέλτιον ἐκείνου πράττοιμεν α ν, ου τε θηρίων ἀναλεγόμενοι μυελοὺς καὶ οὐδὲ̓ Αχιλλεῖ παρατιθέντες αὐτοὺς, μειρακίῳ Θετταλῷ, πολλῷ τὴν ὠκύτητα τῶν ποδῶν, ο δὴ κα ν ὁ τυχὼν καὶ πολὺς ε χοι α νθρωπος, ἀνδρὶ δὲ τὰ πάντα καλῷ καὶ ὡς ο ντως ὀλβίῳ, βασιλικῷ τὴν τοῦ γένους φύην, μεγαλοφυεῖ τὴν ψυχὴν, λογίῳ τὴν ἐπιτήδευσιν, λαμπρῷ τὴν σωματικὴν ἀναδρομὴν, καὶ ἰδεῖν μὲν Χαρίτων ἀγάλματι, τὰ δ' ἐντὸς ὁποῖον α ν τις τὸν ἀληθῆ καταγράψειεν α νθρωπον. Τοῦτο τοίνυν ου τω ποιοῦντες, καθάπερ ἐστὶ βουλομένῳ σοι, πᾶν ει τι νόστιμον τῆς τοῦ Διονυσίου ποιήσεως, εἰς φιλοτήσιον βρῶμα συσκευάζομεν, προσεπιτιθέαμεν δέ τι καὶ η δυσμα ἑτέρωθεν διακονησάμενοι, καὶ εἰς ο σον η ν δέον ἐπιλεξάμενοι πρός τε συμμετρίαν καὶ ὡς η ν ευ καιρον. Καὶ ου τω τὴν βρῶσιν ταύτην ἐπιπλέον ἀγλαΐζομεν, ἀρτύοντες καὶ ταῖς πολλαχόθεν καρυκείαις ἐπικοσμοῦντες, ὡς α ν μὴ πάντη γλίσχρον ἡμῖν ει η τὸ τῆς δεξιώσεως, οὐδὲν προστιθέντες ἀπηρτημένον, καὶ οι ον μὴ τῆς τοῦ Διονυσίου περιηγήσεως ε χεσθαι· η γὰρ α ν η ν τὸ πρᾶγμα περίεργον καὶ φιλοτιμία κενὴ καὶ φαύλη δοξοσοφία καὶ μακρᾶς τινος γεωγραφίας ὑπόκρισίς τε καὶ νόθευσις· αὐτοῖς δὲ τοῖς τοῦ Διονυσίου ἐμμένοντες, καὶ τὰ μὲν ὡς ἐν παραφράσεως λόγῳ μεταποιοῦντες, καὶ ου τως ἀναπτύσσοντες, τὰ δὲ καὶ αὐτοῖς ε πεσιν ἐξαγγέλλοντες, ει που δέ τι καὶ προσεπιτεθεῖσθαι χρὴ, ἐπιτιθέντες καὶ αὐτὸ, καὶ ου τω τὸ λεπτὸν τῆς ἱστορίας ὡς οι ον εἰπεῖν συμμέτρως παχύνοντες καὶ τὸ μικρὸν ὑποκείμενον ἠρέμα μεγεθύνοντες. Ου κουν περιφρονητέον πάντη τὸ καταπραχθὲν, ει περ ἐντελῶς τὸ ἐπιταχθὲν πεπεράτωται. Διά τοι τοῦτο θαρρεῖν ε πεισί μοι, ὡς οὐκ α ν ἀποφώλιον τῷ πανσεβάστῳ σου υ ψει τουτὶ τὸ πρᾶγμα πεσεῖται, ο τι τε κατὰ τὸ ποθούμενόν σοι τετέλεσται, καὶ ο τι ὁ τὸν Διονύσιον φιλῶν ε χοι α ν ὁμοίως καὶ περὶ αὐτὸ διατίθεσθαι. Καλὸς μὲν γὰρ ὁ Διονύσιος καὶ γλυκὺς ᾳ δειν, καὶ φράζειν γοργὸς, καὶ παντοῖος τὴν ἱστορίαν, καὶ πολλῶν ἀνθρώπων ἰδὼν α στεα, καὶ νόον γνοὺς ὀφθαλμῷ καὶ διδασκαλίᾳ Μουσῶν. Ου τος δὲ ὁ καθ' ἡμᾶς ὑπομνηματισμὸς τῷ τοιούτῳ Διονυσίῳ συμπράττει πρὸς α περ ἀκροατὴς φιλολόγος ἀκούειν γλίχεται. Ει τε γὰρ τελεωτέροις ὁ Διονύσιος ὁμιληταῖς ἐπιτροχάδην ἐλάλησέ ποτε, πρὸς ἀνάμνησιν ὁ λόγος ου τος ἐπεξεργάζεται πλατύνων τὰ καίρια, διὰ τὴν α ρτι τῶν εἰσαγομένων ἁπλότητα· ει τε καὶ α λλως ἐκεῖνος πρὸς εἰσαγομένους λέγει· ἀλλὰ τὸ παρὸν ὑπόμνημα διὰ τοὺς φιλακροάμονας πλείω λαλεῖ· καὶ οὐκ ἀναπληροῖ μὲν ὡς ἀτελῆ εἰπόντα τὸν Διονύσιον, οι ς δὲ ἐκεῖνος ἐχρήσατο, πλατυκώτερον ἐπεξέρχεται, ὡς πρέπει λόγῳ πεζῷ, καὶ ὡς οι ον εἰπεῖν ἐκμυζῶν τῆς ἐκείνου ἱστορίας
q.3
α παν ει τι νόστιμον προσεπιλιπαίνει α λλως αὐτὴν, καὶ τὸ λεχθὲν ἰσχνῶς ἐξάγει περιττότερον, καὶ τὸ τοῦ ἀκροατοῦ λίχνον ἐκθεραπεύει, καὶ τὸ πολὺ δὲ τοῦ πόνου παραιρεῖται, ὡς α ν α περ ἑτέρωθέν ποθεν ε μελλεν ἀναλέγεσθαι ὁ ἀκροώμενος ἀπονητὶ ἐντεῦθεν ε χοι κτᾶσθαι κατά τινα ὑπομνηματισμόν, ο σα γε η κει πρὸς τὸ μέτριον, η δη δέ που καὶ εἰς τὸ ἀναγκαῖον τοῦ πράγματος. Διονυσίῳ μὲν γὰρ ἐμέλησεν ὁλικῆς τινος περιηγήσεως γῆς καὶ ἐθνῶν ἐπελεύσεως· πόθεν δὲ η τοῖς τόποις αἱ κλήσεις η τοῖς ε θνεσιν, η τίνα τὰ ἐπ' αὐτοῖς συμπτώματα, οὐ πάνυ τι ἑκασταχοῦ ἐκεῖνος ἐν λόγῳ θέσθαι ἠθέλησεν· ἡμῖν δὲ εἰς ο σον ἐπιβάλλει συγγενῶς τοῖς τοῦ Διονυσίου τὸ τοιοῦτον φυλαχθήσεται. Καὶ τοῦτο πραγματευόμενοι οὐ διορθούμεθα τὸν περιηγητὴν, ου τε τι τῶν δῆθεν οὐ δεόντως ἐλλειφθέντων ἀναπληροῦμεν, ὡς καὶ ἀνόπιν ε φαμεν, ἀλλὰ τὴν τῆς μετρικῆς ἐπελεύσεως ἀνάγκην παραμυθούμεθα διὰ τὸ λίχνον τῆς ἀκροάσεως. Η γάρ τις α ν φιλομαθεῖν εἰδὼς, ει τα δὴ ἀκούσας τοῦ Διονυσίου γῆς Βοιωτῶν καὶ Λοκρῶν καὶ Θεσσαλῶν καὶ Μακεδόνων ἐν δυσὶν ε πεσι μνησαμένου πρὸς μόνον ο νομα, καὶ μηδέν τι πλέον ἐξιστορήσαντος περὶ αὐτῶν, οὐκ α ν εἰς δέον λιχνεύσεται πλατύτερον μαθεῖν τι περὶ αὐτῶν; ποθήσει δ' α ν ὁ φιλοπευθής, οι μαι, καί τι περὶ Μυσῶν ἀκοῦσαι, ὡς δ' αυ τως καὶ περὶ Βεβρύκων. Ου κ ἀναπαύσει δ' αὐτὸν οὐδὲ τὸ τῆς Λιβύης, οὐδὲ μὴν τὸ τῆς̓ Ασίας, ου τ' ου ν Εὐρώπης ο νομα ψιλόν, εἰ μή τι καὶ περὶ τούτων αἰτιολογούμενον γνώσεται. Τὸ δ' ο μοιον καὶ ἐπὶ α λλων ζητήσει χωρῶν, καὶ μέντοι καὶ περὶ πόλεων. Τοῦτον δὴ τὸν πόθον τοῦ ἀκροατοῦ ἀναπιμπλάντες ἡμεῖς, βραχύ τι περὶ ἑκάστου ο πη δέον εἰπόντες ἀπαλλαγησόμεθα, οὐχ ο σον εἰς φιλοτιμίαν, ἀλλ' εἰς τὸ καίριον. Καὶ Διονύσιος μὲν δρακὶ τῆς ο λης ω σπερ ἐπιλαμβάνεται γῆς, ὡς ἐντεῦθεν αὐτὴν στενοῦσθαι, καὶ μηδὲ ἀμφιλαφῶς τὰ πολλὰ ε χειν· τὸ δὲ γράμμα τοῦτο εὐρυτέραν αὐτὴν ὑπανοίγει, καὶ οι αν ἀμφοτέραις ε χειν τινὰ λαβέσθαι αὐτῆς, καὶ διὰ τοῦτο ε χει τάχα πλέον τι γλαφυρότητος. Καὶ ε στιν ου τω διπλοῦν οι ον ἡμῖν τὸ καλόν. Πᾶν τε γὰρ ἡμῖν ἐντεῦθεν ἠράνισται, ει τι τῶν τοῦ Διονυσίου κάλλιστον καὶ ὁπωσοῦν ἀγαθὸν εἰς χρῆσιν ει τε καὶ γνῶσιν· προσεπεξείργασται δὲ μετρίως καὶ ει τι τούτοις ἑτέρωθέν ποθεν σύμφωνον η κατὰ συγγένειαν σύντροφον. Εἰ τοίνυν τὰ τοῦ ὑπομνήματος τούτου συμπράττει τῷ Διονυσίῳ, εἰκότως α ν ε χοι καὶ τὸ τῆς εὐνοίας κοινόν. Ου τω γὰρ σοφὸς μὲν Ομηρος, ἀγαθὸς δὲ καὶ ὁ τὰ εἰς ἐκεῖνον λαλῶν· καὶ ἀμφοῖν κοι νὸν τὸ τοῦ κέρδους η τοῦ τέλους καλόν. Τὸ δὲ ο μοιον καὶ ἐπὶ τοῦ Διονυσίου καὶ τῶν α λλων σοφῶν. Ει η α ν ου ν ἡμῖν τὸ δῶρον, ῳ δεξιούμεθα τὴν σὴν ἀξιοσέβαστον κορυφὴν, Διονύσιος οὐκέτι ποιητὴς, ἀλλὰ λύσας τὸ μέτρον, καί σοι καταλογάδην τὰ πλείω λαλῶν, οὐ στενολεσχῶν, ἀλλὰ πλατύτερον ἑαυτὸν ἐκτιθεὶς καὶ ἀνακαλύπτων, οι ός ἐστι καὶ ἐκ μετρικῆς συνθήκης εἰς πεζολογίαν ἀναλυόμενος τὰ πολλὰ, οὐ μόνον ᾳ δων, ἀλλὰ καὶ λέγων, ο που τὰ τῆς ᾠδῆς ἡμῖν οὐκ ε χει καιρὸν, καὶ ου τως ἀντὶ ἁπλοῦ γινόμενος οι ον δίγλωσσος, οὐ πάντη μετέωρος, οὐδ' ἐκ μετρικοῦ τὰ πάντα λαλῶν ὀχήματος, ἀλλ' ε στιν ο πη καὶ βάδην τῷ λόγῳ προϊὼν, οὐδ' ἀπὸ σκηνῆς μετρικῆς τὸ σύμπαν φθεγγόμενος, ἀλλὰ πολλὰ καὶ προσωπείου δίχα ποιητικοῦ ὁμιλῶν, οὐκ 20» εἰς τὸ πᾶν ἑρμηνέων χατίζων,» 20 ει ποι α ν ἡ Θηβαία λύρα, ε χων δὲ η δη αὐτόθεν ἐν τοῖς καιρίοις τὸ σαφὲς, ὑποβολέως ἀνενδεές· καί σοι ὡς ἐξ ἀγαθοῦ λειμῶνος α νθη κομίζεται ταῦτα καλὰ, η καὶ ὡς ἐκ φυταλιᾶς ποικίλης τε καὶ καλῆς καρπὸς η δη τρόφιμος εὐγενής. Καὶ τοῖς μὲν α λλοις ὡς ἐπί τινος μεταλλείας τὴν παρ' ἑαυτῷ χρυσῖτιν χύδην ὁ Διονύσιος παραβάλλεται εἰς κατεργασίαν ἐπίπονον, σοὶ δὲ αὐτὸν χορηγεῖ τὸν χρυσὸν ἀκίβδηλον, καὶ χοὸς μὲν μηδὲν ἐπισυρόμενον, ἐπικεκοσμημένον δὲ α λλως καὶ περιττότερον ε χοντα.̔ Ο γοῦν φιλῶν τὰ Διονυσίου φιλοίη α ν καὶ τὸ παρὸν ὑπόμνημα καὶ τὴν τῶν ἐν αὐτῷ ἀπομνημονευμάτων σωρείαν, καὶ εἰς κεστὸν α ν ἐγγράφοιτο αὐτό, καί τι καλὸν λογίζοιτο πολυσύνθετον. Ει περ ου ν καὶ σὺ φιλεῖς μὲν τὸν Διονύσιον, οὐκ
q.4
ἀποστέργεις δὲ οὐδὲ τὴν ἡμετέραν λαλιάν, ἀμφοτέρως α ν ει η σοι τὸ δῶρον φιλητόν, διά τε τὸν Διονύσιον, διά τε τὸν Εὐστάθιον, η δη δὲ καὶ ο τι τὸ ἐπιταχθὲν πεποίηται. Καὶ τοιαῦτα μὲν ἡμῖν τὰ ἐν ε ργῳ. Πρὸ δέ γε τοῦ ε ργου ὀλίγα σοι προθετέον τινὰ, δι' ω ν τήν τε τοῦ Διονυσίου διάθεσιν παραδείξομέν σοι, καὶ τὸ τῆς περιηγήσεως πρᾶγμα σεμνυνοῦμεν καὶ γνώριμον σαφηνιοῦμεν, καὶ τί μὲν αὐτὴ δύναται παραστησόμεθα, τίς δὲ ἡ τῆς γεωγραφίας πρόθεσις, τίς δὲ αυ ἡ τῆς χω ρογραφίας βούλησις, καὶ ει τι δὲ α λλο πρὸ τοῦ ε ργου καίριον. Σοφίσαιτο δ' α ν τις τὰ σεμνὰ τῆς περιηγήσεως ὡς ἐν λόγῳ βραχεῖ ῥητορικώτερον ο νυχι τὴν ὑπ' οὐρανὸν ἐμπεριγράφειν, [ο] τοῖς μὲν ἐν παροιμίαις λαλήσασιν ὡς ἀδύνατον καταπραχθῆναι πέπαικται, τοῖς δέ γε σοφιστευσαμένοις τὴν περιήγησιν εἰς πρᾶγμα τετόλμηται, καὶ ὡς οὐκ ἀδύνατον ἀπελήλεγκται, βιασαμένοις τὴν παροιμίαν, καὶ τεχνασαμένοις τῷ ἀδυνάτῳ δύναμιν. Η γὰρ ου τω μικροῦ πεποιήκασιν, ο σοι τὴν τῆς οἰκουμένης πινακογραφίαν μεμελετήκασιν, ὀνυχιαίῳ που τάχα τινὶ διαστήματι τὴν ἀπείρονα περικλείσαντες, καὶ τὸ τοῦ κατὰ γῆν πληρώματος ἀπερίληπτον ἐπιπέδῳ βραχυτάτῳ καὶ ου τω μικροδιαστάτῳ ἐμπεριγράψαντες. Ου δὴ τολμήματος κατάρξαι μὲν ἱστόρηταἰ Αναξίμανδρος μαθητευσάμενος Θάλητι,̔ Εκαταῖος δὲ μετ' αὐτὸν τῇ αὐτῇ τόλμῃ ἐπιβαλεῖν, μετὰ δὲ Δημόκριτος, καὶ τέταρτος Ευ δοξος. Εἰ δὲ Καρχηδόνα ὑπὸ βοῒ μετρηθεῖσαν διὰ θαύματος ὁ Διονύσιος α γει, ὡς καινόν τι δήπουθεν ο ν, εἰ πόλεως τηλικαύτης διάστημα καταμετρηθείη περιγραφὲν ὑπὸ βύρσης τμήματι, τὸ τὴν ἀμέτρητον οἰκουμένην τομαρίῳ βραχυτάτῳ στενοχωρεῖν ἡλίκου α ν ε σω πίπτοι θαύματος; ου τως ἐν δέοντι τολμηρὸν ἡ φιλοσοφία, ου τω μικροῖς ἐμφαντάζει τὰ μέγιστα, η τις οὐ τῆς γῆς μόνον τὴν συναλοιφὴν κατανεανιεύεται ταύτην ει τε συναίρεσιν εἰς βραχὺ κομιδῆ συμπιέσασθαι, ἀλλὰ καὶ αὐτὸν τὸν οὐρανὸν συναγαγοῦσα κατασμικρύνει, καὶ ὡς οι ον εἰπεῖν κέγχρῳ παραβύει τὸν τηλικοῦτον. Αλλη τις αυ τη παροιμία κατὰ τὴν α νω τεθεῖσαν, ἀδυναμίαν ἐμφαίνουσα πράγματος, προαχθεῖσα δ' ο μως εἰς δύναμιν καὶ αὐτὴ τεχνικῶς. Καὶ τῷ ο ντι τοιοῦτόν τι ποιοῦσιν, οι τὸν τοσοῦτον οὐρανὸν, τὴν ἀπλανῆ σφαῖραν, τὴν ε σω τὰ πάντα σφίγγουσαν, εἰς σμικρὸν σφαιρικὸν ο γκον καὶ, ὡς α ν ει ποι τις, κεγχριαῖον συστρέφουσι, καὶ εἰς δίσκου στροφὴν γογγυλίσαντες καὶ συστείλαντες τοῖς βουλομένοις ἀνὰ χεῖρα τιθέασι· καὶ ο περ ὁ μῦθος τὰς Θετταλὰς γυναῖκάς φησι μαγγανεύειν, ἐπιβουλευούσας τῇ σελήνῃ καὶ α νωθεν κατασπώσας εἰς γῆν, ταὐτὸ κατεπιχειροῦσιν αὐτοὶ, οὐχ ἑνὸς η δευτέρου τῶν α νω πλανήτων, ἀλλ' αὐτοῦ ο λου τοῦ κατ' οὐρανὸν ἀπειρίτου σφαιρώματος; αὐτοῖς α στροις, αὐταῖς ζώναις καὶ πᾶσι τοῖς οὐρανίοις κύκλοις καὶ τμήμασιν ἡμῖν ἐκεῖνον καθέλκοντες. Καὶ Ζεὺς μὲν ὁ παρ'̔ Ομήρῳ, τοῖς περὶ Ολυμπον θώκοις ἐμπρέπων αἰθέριος αὐτῇ γαίῃ, αὐτῇ τε θαλάσσῃ τὰ κάτω μεταστοιχειῶσαι βρενθύεται, αὐτὸς δὲ μὴ α ν ἑλκυσθῆναι κάτω ἀλαζονεύεται· ὁ μέντοι φιλόσοφος βριαρώτερον ἀντιπαλαμᾶται, καὶ τὸ τοῦ Διὸς ἐλέγχει σεμνὸν, καὶ αὐτῷ οὐρανῷ καθελκύσας ἐκεῖνον οὐχ ὑποταρτάριον τὸν αἰθέριον τίθησιν, ὡς ἐκεῖνος τὸν πατέρα, Κρόνον, κάτω βαλὼν, ἀλλ' ἐπὶ χεῖρα τίθησι τοῖς ἀστροθεάμοσι καὶ α λλως τὰ τοιαῦτα σοφοῖς, καὶ [τὸν] οὐρανὸν τοῦτον τεχνασάμενος ὡς εἰπεῖν ὑπουράνιον, ἐν αὐτῷ οι ά τινι κατόπτρῳ φαντάζει τοῖς βουλομένοις τὰ τῶν ἀνωτάτω κινήσεων, καὶ ἐπὶ μὴ ἐξὸν ἐκ τῶν κάτω α νω πτερύσσεσθαι τὸν φιλοσοφεῖν τὰ οὐράνια θέλοντα, βιάζεταί πως τέχνῃ τὸν οὐρανὸν, καὶ κατασπάσας καὶ ταπεινώσας ου τω περαίνει τὰ τῆς προθέσεως, η καὶ α λλως μὴ ε χων ἐν οὐρανῷ θέσθαι τὸν α νθρωπον, οὐράνιον μὲν φυτὸν ο ντα τε καὶ λεγόμενον, περὶ γῆν δὲ ο μως εἱλούμενον, κατάγει τὸν οὐρανὸν καὶ περίγειον τίθησιν, ὡς α ν ὁ περὶ γῆν ἐκεῖνος ου τω τὰ οὐράνια ε χοι καλλιτεχνεῖν. Καὶ γίνεταί τις κἀνταῦθα οι ον κάθοδος οὐρανοῦ πρὸς τοὺς κάτω προσφυέστερον η περ ὁ τοῦ̔ Ησιόδου μῦθος αὐτὸν κατάγει πρὸς φιλότητα γῆς, ναὶ μὴν καὶ σεμνότερον, τά τε
q.5
α λλα καὶ ο τι ἐκεῖνον μὲν νύκτα ἐπάγειν̔ Ησίοδος λέγει, ἐπειδὰν κατέλθῃ, ὁ δὲ οὐρανὸς ου τος, ο ν ἡ τῆς μαθήσεως θεωρία πρὸς τῇ γῇ ποιεῖ, οὐ σκότος ἐπάγειν οι δεν, ἀλλὰ γνῶσιν τεχνικὴν φωσφορεῖ. Οὐδ' α ν ει ποι τις ἐνταῦθα, «ὀρώρει δ' οὐρανόθεν νύξ,» τὸ̔ Ομηρικὸν, ἀλλ' ἐκεῖνο καὶ μάλιστα, «ὡς α ρα οὐρανόθεν ὑπερράγη α σπετος αἰθήρ·» λαμπρὸν γὰρ ἐντεῦθεν ἀπαιθριάζει μαθήσεως φῶς. Οὐρανὸν μὲν ου ν τοιόνδε Αρατος α ν ε χοι περιφέρειν, καὶ ο σοι κατ' ἐκεῖνον ποιητικῶς η καὶ α λλως καταλογάδην τοὺς τοιούτους κυλίουσιν οὐρανοὺς, Μοῦσαί τινες οι ον κατὰ τὰς ᾀδομένας προσκαθήμενοι, καὶ πρὸς ἐναρμόνιον ῥυθμίζοντες κίνησιν. Διονύσιος δὲ ὁ νῦν ἡμῖν ὁμιλῶν τὰ περὶ τὴν γῆν κατεργάζεται, καὶ περὶ ταύτην ὡς μέτρῳ πρέπον ε χει πονούμενος, πτερῷ λόγου κοῦφος αἰρόμενος, καὶ τάχιον σύμπασαν τὴν οἰκουμένην περιιὼν, η περ οἱ θρυλούμενοι ἀετοὶ, δι' ω ν ὁ τοῦ μύθου Ζεὺς τὴν ὑφ' η λιον κατεμέτρησε, καὶ τὸν ἀκροατὴν ἑαυτῷ συμμετάγων, καὶ ποιῶν συμπτερύσσεσθαι, Δαίδαλος οι α συμπεριπτάμενον Ικαρον· πλὴν ο σον ἐνταῦθα τὰ τῆς πτήσεως ἀσφαλῆ, καὶ πάντη πάντως ἀμφοῖν ἀκίνδυνα, καὶ ἡλίῳ ἀνεπιβούλευτα. Μήτι δὲ α ρα καὶ ἡ τοῦ χθονίοὑ Ερμοῦ πορεία, καὶ ἡ χρυσῆ ῥάβδος, η ν καθ' Ομηρον ε χων ἐκεῖνος πτεροῖς περιικνεῖται τήν τε τραφερὰν τήν τε ὑγρὰν, ἡ τῆς περιηγήσεως αυ τη ἐστὶν ὁδός τε καὶ μέθοδος, καὶ ἡ ἀνὰ χεῖρα τῷ τεχνίτῃ γραφὶς, ἡ διατυποῦσα τὸν περίγειον πίνακα· ὑφ' ω ν ὁ μανθάνων ποδηγεῖται ω σπερ καὶ χειραγωγεῖται, καὶ πᾶσαν ἀμογητὶ τὴν οἰκουμένην, ὡς τάχος πτεροῦ, περιοδεύσας, πρόεισι τῷ νῷ ταύτην περιδραμὼν καὶ λόγῳ χειραγωγοῦντι καταμαθών. Καὶ ου τω μὲν ἐνταῦθα τὸν χθόνιον α ν τις̔ Ερμῆν φαντάσηται. Οτε μέντοι τῶν κάτω ἀπαναστὰς ὁ περιηγούμενος τὸν οὐρανὸν περιοδεύει, καὶ γραμμὰς α γει, καὶ πόλους στρέφει, καὶ ἀστέρας μετρεῖ, μονονουχὶ ψαύων τῶν α νω χειρὶ, καὶ δακτύλῳ καθυποδεικνὺς τὰ ἐκεῖ, καὶ ου τω γῆς μὲν ὑπερανιπτάμενος, τὰ δὲ οὐράνια περιηγούμενος, τότε δὴ οὐ χθόνιος ου τος̔ Ερμῆς, ἀλλὰ κατὰ τὸν ποιητὴν εἰπεῖν τὴν αὐτὴν ἐν χερσὶ ῥάβδον ε χων «πέτεται κρατὺς̓ Αργειφόντης, χρυσόρραπις.» Καί τις α ν ει ποι διὰ ταῦτα κομψότερον τὴν τῆς περιηγητικῆς μεθόδου δύναμιν, οἰκειότερον η περ ἐπὶ τῆς καθ' Ομηρον Εριδος, τὰ μὲν πρῶτα ὀλίγην κορύσσεσθαι, περιαθροῦσαν πάντως τὰ κάτω που καὶ περὶ γῆν, αὐτὰρ ε πειτα ἐπὶ χθονὶ βαίνουσαν οὐρανῷ κάρη στηρίζειν, ὁπηνίκα τὰ κατ' οὐρανὸν ἐπιβάλλει θεωρεῖν ὁ περιηγούμενος. Καὶ ου τω μὲν α ν ὡς ἐν ἐπιτόμῳ σεμνολογήσειέ τις τὸ τῆς περιηγήσεως ἀγαθὸν, δίχα γε τῶν μετ' ὀλίγα ῥηθησομένων· α δὲ καὶ εἰσέτι χρὴ τῷ λόγῳ προλαβεῖν ταῦτά εἰσιν, ο τι οὐρανοβάμονος μὲν̔ Ερμοῦ Αρατος ἐντελὴς ὑποφήτης ὡς ἐν μέτρῳ τοῖς εἰσαγομένοις ἐμπεριλέλειπται, καλλιγραφῶν τὰ ἐν οὐρανῷ φαινόμενα· τοῦ δὲ περὶ γῆν ταχὺ τὸ πτερὸν λύοντος̔ Ερμοῦ ὑποδρηστὴρ πρός γε τὸ παρὸν Διονύσιος, ο ν ὁ νοῦς τῶν Μουσῶν α γων, ὡς αὐτὸς κομπάσει προϊὼν, πᾶσαν τὴν γῆν ποιεῖ περιπολεῖν ἀπλανῶς. Ει ληχε δὲ τὴν περιηγητοῦ κλῆσιν, παρὰ τὸ περιηγεῖσθαι, ο περ τὴν κατὰ λεπτὸν δηλοῦν ἀφήγησιν βούλεται· καθὸ καὶ τῶν τινες ῥητόρων ὁ μὲν, περιήγησαί μοι, φησὶ, τὰ ἐν ᾳ δου, ο ε στιν, ε κθου πρὸς λεπτὸν ἀφηγούμενος· ὁ δὲ περιήγησιν υ βρεως20 τὴν ὁμοίαν λέγει ἀφήγησιν. Τὸ δὲ περιηγεῖσθαι καὶ περιοδεύειν λέγεται, ὡς ο τε τις περιοδεῦσαι λέγει τὴν Πελοπόννησον, τὸ δ' αὐτὸ ε στιν εἰπεῖν καὶ καταγράφεσθαι καὶ μετρεῖσθαι. Ου τω γάρ που αὐτὸς ὁ Διονύσιος θάλασσάν τινα ἐρεῖ καταγράψασθαι καὶ ἀναμετρήσασθαι. Δεῖ δὲ εἰδέναι καὶ ο τι πολλὰ τῶν παλαιῶν περὶ τὴν ἀληθῆ γεωγραφίαν καὶ χωρογραφίαν ἐσπουδακότων, η ν μάλιστα τῶν α λλων̓ Αλέξανδρος ἐκ τῆς τῶν ἐμπειροτάτων, ὡς λέγεται, γραφῆς ἠκριβώσατο, δοθείσης αὐτῷ ὑπὸ Ξενοκλέους τοῦ γαζοφύλακος, πάντοθεν ὁ Διονύσιος τὸ καλὸν ἠρανίσατο, καὶ τὰ μακρὰ τῶν α λλων αὐτὸς ἐπιτεμὼν συντομωτάτην ταύτην καὶ ἀκριβεστάτην γεωγραφίαν ἐξέθετο εἰς ἐγχειρίδιον τοῖς βουλομένοις εὐσύνοπτον, οὐδέν τι τῶν τοῖς
q.6
γεωγράφοις ὀφειλομένων καταλιπών.̔ Ιστορίαις τε γὰρ παραρτύει τὸ ποίημα, φράζει δέ που καὶ τόπων η ἐθνῶν ἰδιότητας, χειραγωγεῖ δὲ καὶ τῷ τῆς ἱστορίας ἀληθεῖ, ο περ ἐστὶ γεωγραφίας ἀρετὴ, παρενσπείρει δέ που καί τινα μαθηματικώτερον· καὶ ο λως οὐδέν τι τῶν γεωγραφικῶν ἀγαθῶν ἀφῆκεν, ου μὴ γεῦμά τι τῇ αὑτοῦ ποιήσει ταύτῃ ἐντέθεικεν, ὀλιγόστιχον μὲν τὸ ποίημα ἐκτεθειμένος, ἀκροθιγῶς δὲ πάντων ἁψάμενος τῶν καλῶν, καὶ σπερματικῶς πᾶν ἐν αὐτῷ τὸ τῆς γεωγραφίας καλὸν ἐνθέμενος. Τοιοῦτος δὲ ω ν οὐκ ἐνστερνίζεται τὴν τοῦ γεωγράφου πρόσρησιν, οὐ μόνον διὰ τὴν σμικρότητα τοῦ βιβλίου, ἀλλὰ καὶ ο τι ε ργα τινὰ καὶ α λλα γεωγράφου εἰσιν, ω ν οὐ πάνυ τι θιγγάνει αὐτός. Πρὸς τοίνυν τὸ καθολικώτερον τῆς κλήσεως καὶ γενικώτερον ἀνάγει ἑαυτὸν, ο περ ἐστὶν ἡ περιήγησις.̓ Ιστέον γὰρ ο τι περίοδος γῆς καὶ περιήγησις ταὐτὸν νοοῦσι καὶ εἰς μίαν ε ννοιαν ε ρχονται. Διὸ καὶ ὁ̓ Αμασεὺς γεωγράφος συχνὰ περὶ τὰς τοιαύτας λέξεις εἱλεῖται, οὐ μόνον γεωγραφίαν τὴν ἑαυτοῦ ἐπιστήμην ἀξιῶν καλεῖσθαι, ἀλλ' οὐδὲ περιήγησιν καὶ περίοδον λέγεσθαι ἀπαξιῶν. Καὶ ου τω μὲν περίοδος γῆς καὶ περιήγησις εἰς ε να κατὰ πολυωνυμίαν συνάγονται νοῦν, καί εἰσιν ὀνόματα γενικὰ, ε χοντα ὑφ' ἑαυτὰ τήν τε γεωγραφίαν καὶ τὴν χωρογραφίαν η τοι τοπογραφίαν, ω ν ἡ μὲν γεωγραφία τῆς καθόλου θεωρίας ε χεται, καθά φασιν οἱ παλαιοὶ, ὡς ἐάν τις ο λον τι ἀναγράψηται σῶμα, καὶ ε στιν γεωγραφία κατ' ἐκείνους μίμησις διαγραφῆς τοῦ κατειλημμένου ο λου μέρους τῆς γῆς μετὰ τῶν ὡς ἐπίπαν συνημμένων αὐτῷ. Ιδιον δέ φασιν αὐτῆς, τὸ μίαν καὶ συνεχῆ δεικνύειν τὴν ἐγνωσμένην γῆν, ὡς ε χει φύσεώς τε καὶ θέσεως, μέχρι μόνων τῶν ἐν ο λαις περιγραφαῖς αὐτῇ συνημμένων. Καὶ τοιαύτη μὲν ἡ γεωγραφία, ε ργον ε χουσα περὶ τὴν τῆς γῆς ἁπάσης ὁλότητα καταγίνεσθαι ὁλοσχερέστερον, καὶ οὐ πρὸς λεπτὴν διεξόδευσιν.̔ Η μέντοι χωρογραφία περιήγησις μέν ἐστι καὶ αὐτὴ καὶ περίοδος γῆς, καθὰ καὶ ἡ γεωγραφία, πλὴν οὐχὶ τῆς ο λης, ἀλλὰ μέρους τινὸς αὐτῆς, καὶ ὡς εἰπεῖν χώρας η χωρῶν η χωρίων τινῶν. Διόπερ οὐδὲ γεωγραφία λέγεται, η τοι τῆς γῆς ἁπάσης καταγραφὴ, ἀλλὰ χωρογραφία, τουτέστι διαγραφὴ χώρας τινός. Φασὶ δὲ οἱ παλαιοὶ περὶ τῆς χωρογραφίας, καὶ ο τι τὸ χωρογραφικὸν τέλος τῆς ἐπὶ μέρους ε χεται προσβολῆς, τουτέστι τοῖς μερικοῖς ἐπιβάλλει, ἀπεναντίας τῇ γεωγραφίᾳ.̔ Η μὲν γὰρ ω σπερ ὁλότητι σώματος τῇ ο λῃ γῇ ἐπιβάλλει, ἡ δὲ χωρογραφία μέρει τινὶ τῆς γῆς ἐπιχειρεῖ, ὡς ει τις ἐξ ο λου σώματος ἀποτεμόμενος ὠτίον μόνον η ὀφθαλμὸν, διαγράφει αὐτό· ου τω γὰρ ἡ μὲν γεωγραφία ο λον τὸ τῆς γῆς ἐκτίθεται σῶμα, οὐ καταγινομένη περὶ τὰ σμικρότατα, χωρογραφία δὲ τῶν λεπτῶν γινομένη συναπογράφει καὶ τὰ βραχύτατα, οι ον λιμένας, κώμας ἁπάσας, δήμους, κρήνας, πόλιν πᾶσαν, ποταμὸν α παντα, ὁδῶν ἐκτροπὰς καὶ τοιαῦτα πολλά· οὐχ ο τι οὐ καταγίνεται περὶ τὰ τοιαῦτα καὶ ἡ τῆς γεωγραφίας τέχνη, ἀλλ' ο τι σπανίως καὶ οὐκ ἐξ ἀνάγκης, οι α τέλος ε χουσα τὸ καθόλου εἰπεῖν ἐν ὁλικαῖς περιγραφαῖς· χωρογραφία δὲ, μὴ καὶ τοῖς βραχυτάτοις ἐπεξιοῦσα, οὐκ α ν οὐδὲ χωρογραφία λέγοιτο. Τῆς τοίνυν γεωγραφίας καὶ χωρογραφίας τοιαύτας διαφορὰς ἐχουσῶν, ὁ Διονύσιος χωρογράφῳ μὲν οὐδὲν ε χει κοινὸν, ἐγγίζει δὲ τῷ γεωγράφῳ, ὁλοσχερῶς τὰ περὶ πᾶσαν τὴν γῆν ἐκτιθέμενος, καὶ περιιὼν ἐπελευστικῶς κατά τινα περιγραφὴν ὁλικὴν, καὶ ὡς εἰπεῖν γεωγράφος ω ν συναλειπτικὸς, οὐ χώραν η χώρας περιηγεῖσθαι προθέμενος, ἀλλ' ἐν ἐπαγγελίᾳ γεωγραφίας τὸ ποιημάτιον ἐπιτόμως τὸ ἀνὰ χεῖρας ἐκθέμενος, καθάπερ ἐκ προοιμίων αὐτὸς ἀνεκρούσατο, σκοπὸν προγράψας μέγαν τῆς αὐτοῦ εὐσυνόπτου ποιήσεως, ὡς ε πος εἰπεῖν, τὸ «γαῖάν τε καὶ εὐρέα πόντον ἀείδειν·» καὶ ου τω «γαῖαν ὁμοῦ καὶ πόντον ἑνὶ ξυνώσας ἀγοστῷ,» τοῦτο δὴ τὸ περὶ Τυφῶνος τεραστίως λογοποιηθέν. Εστι δὲ ὁ Διονύσιος ου τος κατὰ τὴν τῶν παλαιῶν θεωρίαν τοῖς πλάσμασι γλαφυρὸς, μεταδιώκων τὸ ἀνθηρὸν, οι ά τις γραφεὺς α ριστος, καὶ ἀναλεγόμενος ἀντὶ μὲν συμμετρίας, φασὶ, γραφικῆς τὰ τῶν ὀνομάτων εὐσύνθετα· ἀντὶ δὲ χρωμάτων τὰς ἀνθηροτέρας τῶν λέξεων. Πυκνὸς δέ
q.7
ἐστι καὶ τὴν συμπλήρωσιν καὶ τὴν ἐπανάληψιν, συχνὰ καὶ τοῖς τοιούτοις διὰ σαφήνειαν ἐναγλαϊζόμενος σχήμασι. Καὶ δριμείαις δὲ, ὡς φανήσεται, πολλαχοῦ χρῆται λέξεσι, ναὶ μὴν καὶ ἀναπτύξεσιν ἐτυμολογικαῖς. Εστι δὲ ου καὶ ἐνδιάθετα λαλεῖ, ο δὴ ποιεῖν δυσχερὲς ἐν περιηγήσει. Παρεν σπείρει δέ που καὶ βασιλικὰ εὐφυῶς ἐγκώμια. Καὶ γνωμολογικῇ δὲ φιλοσοφίᾳ σπανίως μὲν, διὰ τὴν τῆς περιηγήσεως ἀνάγκην, εὑρίσκεται δ' ου ν ο μως χρώμενος, καὶ ο λως διὰ πάντων η κει καλῶν, πρὸς μέτρον τε ᾳ δων καὶ διαλέκτοις ποικιλλόμενος, καὶ μύθῳ χρῆσθαι συμμέτρως οὐ κατοκνῶν, καὶ πλασμάτων χρώμενος πιθανότητι, ο πη τε παρείκει ἐμπλατυνόμενος καὶ ἐκφράσεσιν, ἐπιπλέκων δέ γε καὶ ἱστορίας, καὶ, ὡς προγέγραπται, χειραγωγῶν ου τω νόμῳ γεωγραφικῷ πρὸς ἀλήθειαν, φιλοσοφῶν δὲ καὶ πρὸς μάθημα, ἐν οι ς περὶ τοῦ Κρονίου ὠκεανοῦ διαλαμβάνει, καὶ τῆς ὑμνουμένης νήσου τῆς Θούλης, καὶ τοῦ ὑπὸ τὸν καρκίνον κλίματος, καί που καὶ εἰς φύσιν προκύπτων, ὡς ο τε τῆς τῶν Τρωγλοδυτῶν γῆς τὸ λυπρόχωρον αἰτιολογεῖ, η δη δέ που καὶ εἰς θεολογίαν ἀναβαίνων πρὸς αὐτῷ τῷ τέλει τοῦ βιβλίου, ὁπηνίκα τὰς τῶν περὶ γῆν διαφορὰς θεωρεῖ. Μούσας δὲ καλεῖ μὲν, ὡς ποιηταῖς ε θος, οι α δὲ φιλόσοφον σύγγραμμα μετιὼν, τάχα δὲ καὶ διὰ τὸ καινοπρεπέστερον, οὐ πρώταις αὐταῖς̔ Ομηρικῶς ἐντυγχάνει, οὐδ' εἰς αὐτὰς αὐτίκα τρέχει, ἀναρρήξας τὴν βαλβῖδα τοῦ λόγου, ἀλλ' ο τε πρὸς ταῖς ἀκμαῖς τῆς περιηγήσεως γίνεται, τότε δὴ αὐτὰς προσφωνεῖ.̓ Επαινετέος δὲ καὶ τῆς ἐν καταρχῇ εὐκρινείας ἐστί. Τὸν γὰρ σκοπὸν ἐξ αὐτῆς ἀρχῆς ἐκτίθεται τοῦ συγγράμματος ἐν ὀλίγοις ε πεσι· μετ' οὐ πολὺ δὲ καὶ τὸ χρήσιμον τῆς περιηγήσεως ἐκτίθεται, γνῶσιν αὐτὸ ει ναι λέγων τοῦ ἀκροατοῦ, καὶ διδασκαλίαν αυ θις ἐκ τοῦ μαθόντος εἰς α λλους οὐκ εἰδότας, καὶ τιμὴν η τις ἐντεῦθεν τῷ διδάσκοντι περιγίνεται. Οτι δὲ καὶ εἰς α λλα πλείω καὶ ἀναγκαιότατα χρήσιμα τὰ τῶν περιηγήσεων, δηλοῦσιν οἱ παλαιοὶ, λέγοντες ο τι τε βιωφελὴς ἡ περιήγησις, καὶ ο τι νοῦν συνάγει τῷ ταύτης ἐμπείρῳ, καὶ ο τι στρατηγοῖς μάλιστα καὶ βασιλεῦσι σύμφορός ἐστι, καὶ α λλα τοιαῦτα.̔ Ιστοροῦσι δὲ καὶ ο τι διὰ τὸ ταύτης χρήσιμον̔ Ηρακλῆς τε καὶ Διόνυσος ἐξετόπιζον ἑαυτοὺς, τὴν τῶν κλιμάτων γνῶσιν σπουδάζοντες. Καὶ ο τι καὶ̓ Αλέξανδρος διὰ τοῦτο ἐφιλοτιμήσατο τὸν ἠῷον ἱστορῆσαι ὠκεανόν. Καὶ Σέσωστρις δὲ, φασὶν, ὁ Αἰγύπτιος πολλὴν περιεληλυθὼς γῆν πίναξί τε δέδωκε τὴν περίοδον, καὶ τῆς τῶν πινάκων ἀναγραφῆς οὐκ Αἰγυπτίοις μόνον, ἀλλὰ καὶ Σκύθαις εἰς θαῦμα μεταδοῦναι ἠξίωσε. Καὶ Πλάτων δὲ, φασὶ, τοῦ πράγματος ἐρῶν, οὐ μόνον ἐπὶ Σικελίαν, ἀλλὰ καὶ ἐπ' Αι γυπτον ἀπεδήμησε. Σεμνύνει δὲ καὶ τὸν̔ Ομηρικὸν̓ Οδυσσέα οὐχ η ττον τῶν α λλων τὸ πολλῶν ἀνθρώπων ἰδεῖν α στεα καὶ νόον γνῶναι. Καὶ ου τω συνάγουσιν οἱ παλαιοὶ ἐκ πολλῶν τὴν περιήγησιν φιλόσοφον ει ναί τι χρῆμα καὶ βασιλικόν. Καὶ ταῦτα μὲν τὰ χρηστὰ τῆς περιηγήσεως.̔ Ο δὲ Διονύσιος Λίβυς μὲν ἱστορεῖται τὸ γένος· συγγράψαι δὲ καὶ α λλα βιβλία λέγεται, Λιθιακά τε καὶ̓ Ορνιθιακὰ καὶ Βασσαρικὰ, ω ν τὰ μὲν Λιθιακὰ ἐνεκρίθησαν καὶ αὐτὰ, διὰ τὴν τοῦ χαρακτῆρος ὁμοιότητα, τὰ δὲ Βασσαρικὰ διὰ τὴν τραχύτητα οὐκ α ξια τούτου κριθέντα εἰς τὸν Σάμιον ἀνηνέχθησαν Διονύσιον, τὰ δὲ̓ Ορνιθιακὰ εἰς α λλον τινὰ Φιλαδελφέα Διονύσιον, ο ν διὰ λέξεως ἀκυρολογίαν ἀπεκάλουν ὑπόκενον. Τὸ δὲ παρὸν ποίημα ἱστορικὸν καλοῦσιν οἱ παλαιοὶ, συγκείμενον ἐκ τοπικοῦ καὶ πραγματικοῦ καὶ χρονικοῦ καὶ γενεαλογικοῦ, εἰς α διαιρεῖσθαι τὴν ἱστορίαν φασίν· ἐκ μὲν τοπικοῦ, ο τι καὶ ὁ πᾶς ἐνταῦθα τοῦ βιβλίου σκοπὸς τόπων γῆς ἐστι περιήγησις· πραγματικοῦ δὲ, ἐν οι ς α λλα τέ τινα ἱστορεῖ καὶ ἐθνῶν ε θη ἐκτίθεται· χρονικοῦ δὲ, ὡς ο τε καιροῦ μέμνηται, καθ' ο ν αὐτὸς περιῆν, ο τι δηλαδὴ οὐκ ἐπὶ τῶν ὑπάτων, ἀλλ' ἐπὶ τῶν ἀνάκτων· γενεαλογικοῦ δὲ, οι ον ο τε τοὺς Σαυρομάτας ἐξ̓ Αμαζόνων ει πε κατάγεσθαι, καὶ ἐκ δούλων τοὺς̓ Επιζεφυρίους Λοκρούς. Οἱ δ' αὐτοὶ παλαιοὶ ἐπαινοῦσι καὶ τὸ προοίμιον τοῦ παρόντος βιβλίου, ὡς τὰς ἐπιβαλλούσας ε χον ἀρετάς. Φασὶ γὰρ ο τι ἀρεταὶ
q.8
προοιμίων περιοχὴ, προσοχὴ καὶ συμπάθεια· ω ν ἡ μὲν περιοχὴ τέλος ε χει τὸ προεκθέσθαι τὸν τοῦ ἑξῆς λόγου σκοπὸν, ἡ δὲ προσοχὴ ἐπιστρέφει τὸν ἀκροατὴν καὶ ο λον ει ναι τοῦ λόγου ποιεῖ, ἡ δὲ συμπάθεια καὶ πρὸς ἐπιείκειαν καὶ πρὸς συγγνώμην τοῦ λέγοντος προκαλεῖται τοὺς ἀκροατάς. Καὶ Διονύσιος ου ν, φασὶ, σκοπὸν τοῦ βιβλίου ἐν προοιμίῳ εἰπὼν τὸ μέλλειν γαῖάν τε καὶ εὐρέα πόντον ἀείδειν, προσοχήν τε ἐποίησε, κινήσας τὸν τοῦ ἀκροατοῦ νοῦν ὡς ἐπὶ μεγάλῃ τῇ ὑποσχέσει, οὐ μὴν δὲ ἀλλὰ καὶ περιοχὴν κεφαλαιώδη τοῦ ο λου βιβλίου τούτῳ τῷ τρόπῳ ἐξέθετο.̓ Εν δὲ τῷ «ἀνδρῶν α κριτα φῦλα» συμπάθειαν ἐξεκαλέσατο καὶ ἐφειλκύσατο, οι α συγγνώμης τευξόμενος, ει που φανείη ἀσθενὴς περὶ τὴν τῶν ου τω πολλῶν καὶ ἀκρίτων ὑφήγησιν. Πολὺ δὲ τὸ σαφὲς ἡ παροῦσα ποίησις ε χει, καὶ μάλιστα τὸ εὐκρινὲς, ὡς προείρηται, οὐ μόνον διὰ τῶν ἐπαναλήψεων, καθάπερ ε φαμεν, καὶ τῶν συχνῶν συμπληρώσεων, ἀλλὰ καὶ διὰ τῶν πυκνῶν προεκθέσεων, ο που γε καὶ τρόπους διδασκαλίας ὁ Διονύσιος ἐν πολλοῖς ἐκτίθεται δι' εὐκρίνειαν, προλέγων ο τι τοιῶσδε τὸ διδασκάλιον προχειρίσεται. Πολλαχοῦ δὲ καὶ προσέχειν προκαλεῖται τὸν ἀκροατὴν, ὡς α ν μὴ ἐξυπτιάζων αὐτὸς νομίζοι περιηγεῖσθαι τοῦτον ἀδιευκρίνητα. Πολὺ δὲ καὶ τὸ κάλλος ε χει τὸ συγγραμμάτιον τοῦτο, καὶ ο λως οὐδενὸς ἀμοιρεῖ τῶν πολλῶν ποιητικῶν καλῶν τὸ μικρὸν τῆς ποιήσεως τοῦτο σωμάτιον. Εἰ δέ τινας ε χει καὶ κῆρας βραχυτάτας, καθά που σῶμα καλὸν δοθιῆνάς τινας οὐ προφανεῖς τοῖς πολλοῖς η λειχῆνας παρεμπεφυκότας οὐκ ἐν καιρίῳ, ἀφ' ω ν η κιστα τὸ πολὺ τοῦ κάλλους ἀχρειοῦται, σκεπτέσθωσαν οἱ περίεργοι καὶ οὐ πάνυ φιλόκαλοι.̔ Ημεῖς γὰρ οὐ μυῖαι τοῖς ε λκεσιν ἐφιζάνουσαι, μέλισσαι δὲ τοῦ τῶν Μουσῶν λειμῶνος τὸ κάλλιστον ἀπανθίζουσαι. 1 Οτι τὸ τοῦ περιηγητοῦ ἐνταῦθα προοίμιον ἐκ Πινδαρικῆς ᾠδῆς παρέξεσται. Πίνδαρος μὲν γὰρ ἐν τῷ ἐπαινεῖν ἀεθλοφόρον τινὰ Κορίνθιον προοιμιάζεται, ο τι «̓ Ολυμπιονίκην ἐπαινῶν οι κον γνώσομαι ὀλβίαν «Κόρινθον·» ὑφ' η ς δηλαδὴ ὁ οι κος περιέχεται, ὡς μέρος αὐτῆς.̔ Ο Διονύσιος δὲ μιμησάμενος ἐκεῖνον ἐνταῦθά φησιν· «̓ Αρχόμενος γαῖάν τε καὶ εὐρέα πόντον ἀείδειν, καὶ ποταμοὺς πόλιας τε καὶ ἀνδρῶν α κριτα φῦλα, μνήσομαι ὠκεανοῖο βαθυρρόου», τοῦ τὴν γῆν δηλονότι καὶ τὰ ἐν αὐτῇ περιειληφότος, καὶ ἐν ῳ πᾶσά ἐστιν ἡ γῆ.̔ Ομοίως ου ν α μφω ἐσχημάτισται τὰ προοίμια. Τὸ δὲ ἐν τῷ ὠκεανῷ τὴν χθόνα πᾶσαν ει ναι παρακατιὼν α λλως φράζει λέγων· «Πάντη «δ' ἀκαμάτου φέρεται σθένος ὠκεανοῖο», καί· «ὠκεανὸς περιδέδρομε γαῖαν α πασαν.» Τοῦτο δὲ σύμφωνόν ἐστι τῷ̔ Ομηρικῷ «τῷ ἀψορρόου ὠκεανοῖο.» Πάντως γὰρ ὠκεανὸς ἀψόρροος ὁ εἰς ἑαυτὸν ὀρούων, η γουν ἐπανιὼν καὶ εἰς κύκλου σχῆμα περιαγόμενος, καὶ ου τως ἐναποκλείων ἑαυτῷ τὴν γῆν· καθὰ καὶ̓ Ορφεὺς ἐν τῷ περὶ Διὸς καὶ Ηρας φησὶ λέγων, κύκλον δ' ἀκαμάτου καλλιρρόου ὠκεανοῖο, ο ς γαῖαν δίνῃσι πέριξ ε χει ἀμφιελίξας· ὡς τοῦ ὠκεανοῦ περιειληφότος τὴν γῆν, καθὰ καὶ̓ Ερατοσθένης δοξάζει, ου ζηλωτής ἐστιν ἐν πολλοῖς ὁ τὸ οἰκουμενικὸν τουτὶ συνταγμάτιον ποιησάμενος. Διὸ καὶ ἐστεφανῶσθαι τὴν γῆν φησιν, η τοι κύκλῳ περιειλῆφθαι τῷ ὠκεανῷ, α τε νῆσον.̓ Επεὶ δὲ τὸ ἐστεφανῶσθαι ὑπεμφαίνει τὸ κατὰ κύκλου περιαγωγὴν ἀκριβῆ καὶ περιφέρειαν ἰσοδιάστατον τὴν γῆν ὑπὸ τοῦ ὠκεανοῦ περιέχεσθαι (ο περ οὐκ ἀληθές ἐστι, καθὰ καὶ̔ Ηροδότῳ δοκεῖ, λέγοντι μὴ ἀποδέχεσθαι τοὺς λέγοντας κυκλοτερέα τὴν γῆν ὡς ἀπὸ τόρνου), ἐπάγει πρὸς διόρθωσιν τὸ «οὐ μὴν πᾶσα διαπρό» (η τοι διόλου) «περίδρομος», ἀλλὰ δηλαδὴ προμήκης, ὡς ῥηθήσεται, δίκην σφενδόνης. Τοιαύτη γὰρ τὸ σχῆμα ἡ οἰκουμένη γῆ, καθὰ καὶ Ποσειδωνίῳ δοκεῖ. Διὸ καὶ εἰς δύο κώνους τέμνεται ἡ οἰκουμένη, ὡς ἐν τοῖς μετὰ ταῦτα ἐρεῖ ὁ Διονύσιος· ω ν ει ς μὲν ὁ ἀποτελῶν τὴν̓ Ασίαν, ει ς δὲ ὁ ἐκ τῆς Εὐρώπης καὶ τῆς Λιβύης ἀπαρτιζόμενος. Τῆς δὲ τοιαύτης οἰκουμενικῆς σφενδόνης τὰ ὀξύτερα μὲν πρός τε τῇ ἀνατολῇ εἰσι καὶ πρὸς τῇ δύσει, α δὴ κελεύθους ἠελίου καλεῖ, τὰ εὐρύτερα δὲ πρός τε τῷ ἀρκτώῳ κεῖται μέρει καὶ τῷ νοτίῳ· ω στε τῶν δύο
q.9
κώνων ὁμοῦ κατὰ τὰς βάσεις ο ντων, τὸ μὲν κατὰ τὰς κορυφὰς ὀξὺ πρὸς ε ω κεῖσθαι καὶ δυσμὰς, τὸ δὲ κατὰ τὰς βάσεις εὐρὺ πρὸς νότον καὶ βορρᾶν. 4 Ορα δὲ ο τι νῆσον εἰπὼν τὴν ἀπείρονα γῆν εὐτελῶς καὶ σμικροπρεπέστερον ἀνέστησεν α λλως τὸ τῆς κλήσεως ταπεινὸν διὰ προσθήκης ἐπιθέτου σεμνοῦ καὶ ἐπῆρεν εἰς υ ψος τὸ πρᾶγμα, οὐκ ἁπλῶς νῆσον αὐτὴν εἰπὼν, ἀλλὰ προσονομάσας ἀπείριτον, ο περ ταὐτόν ἐστι τῷ ἀπείρονα, καὶ ου τως ἀντιδιαστείλας αὐτὴν πρὸς τὰς α λλας νήσους, αι τινες διὰ τὸ μὴ α πειρον εὐδείελοι λέγονται, τουτέστιν ευ δηλοι, εὐπεριόριστοι. Φησὶ γὰρ ο τι ἐν ἐκείνῳ πᾶσα χθὼν α τε νῆσος ἀπείριτος ἐστεφάνωται. Δεῖ δὲ εἰδέναι ο τι κα ν εὐρύτερα τὰ τῆς οἰκουμένης βόρεια καὶ τὰ νότια, καθάπερ ει ρηται, ἀλλ' οἱ παλαιοὶ πινακογράφοι τῆς Εὐρώπης μὲν τὴν καταγραφὴν εὐρύνειν λέγονται πλέον πρὸς βορρᾶν, ὡς α ν ε χοιεν ἐγγράφειν εὐκρινῶς τὰ ἐν αὐτῇ πολλὰ ε θνη, τὴν δὲ Λιβύην ἀπεστένουν, ὡς ὑπερβάλλουσαν τῷ μεγέθει τὰ ἐντὸς αὐτῆς ε θνη, διὰ τὸ πολὺ τῆς ἐκεῖ ἀοικήτου, ι να μὴ ἐγκέηται, φασὶ, τῷ πίνακι χωρίον διάκενον. 7 Σφενδόνῃ δὲ τὴν οἰκουμένην εἰκάζει ὁ Διονύσιος η τῷ λιθοβόλῳ ὀργάνῳ η καὶ αὐτῇ τῇ σφενδόνῃ τοῦ δακτυλίου. Εἰ δέ τις ὀκνεῖ τοῦτο παραδέχεσθαι, ἀφαιρείσθω καὶ τῆς τοῦ δακτυλίου σφενδόνης καὶ τὸ ο νομα. Εοικε γὰρ καὶ αὐτὴ τοιαύτη πάλαι ποτὲ ου σα κατὰ τὸ ἀρχαῖον ἐφ' ἑκάτερα μὲν εὐρύνεσθαι, ἐπὶ θάτερα δὲ καθ' ὁμοιότητα τῆς ὁμωνύμου πετροβόλου σφενδόνης συνάγεσθαι εἰς ὀξύτερον. Οἱ δὲ παλαιοί φασι καὶ κόσμον τινὰ γυναικεῖον σφενδόνην καλεῖσθαι, ο μοιον τῇ τηλεβόλῳ σφενδόνῃ ο ντα, πλατὺν μὲν καὶ αὐτὸν τὰ μέσα καὶ πρὸς τῷ μετώπῳ πίπτοντα, ἐκ λεπτοτέρων δὲ καὶ ὀξυτέρων τῶν α κρων ὀπίσω δεσμούμενον. Ην δὲ, φασὶ, καὶ ὀπισθοσφενδόνη παρὰ τοῖς κωμικοῖς ἐκ τοῦ ἐναντίου τῇ τοιαύτῃ σφενδόνῃ, διὰ τὸ γελοιότερον περιτιθεμένη τῇ κεφαλῇ, καὶ ὀπίσω μὲν ε χουσα τὰ πλατύτερα, τὰ δὲ ὀξύτερα καὶ τὸν δεσμὸν περὶ τὸ ε μπροσθεν. Οτι τὴν ο λην γῆν, καίπερ μίαν ου σαν φύσει καὶ συνεχῆ, οἱ α νθρωποι τρισσαῖς ἐπ' ἠπείροις ἐδάσαντο. Τοῦτο δὲ ἐκ τῶν̔ Ηροδότου παραπέφρασται, εἰπόντος ο τι τῇ γῇ μιᾷ ου σῃ τριφάσια κεῖνται ὀνόματα, ἐπωνυμίας ε χοντα γυναικῶν. Ει τα ὁ Διονύσιος φιλοτιμούμενος ἑνὶ ε πει περιλαβεῖν τὰ τοιαῦτα τρία τῆς γῆς τμήματα φησί· «πρώτην μὲν Λιβύην, μετὰ δ' Εὐρώ πην̓ Ασίην τε.»̓ Ιστέον δὲ ο τι προτάττει τῶν α λλων τὴν Λιβύην καὶ νῦν καὶ ἐν τοῖς ἑξῆς, οὐ κατά τινα περιηγητικὴν ἀνάγκην, ἀλλὰ καὶ οι α Λίβυς φιλῶν τὰ οἰκεῖα, καὶ ου τω τὸ ἑαυτοῦ ε θνος τῶν λοιπῶν προτιθέμενος.̔ Ο τοίνυν̓ Αμασεὺς γεωγράφος οὐχ ου τω προσπαθῶς ε χων α λλως μετεχειρίσατο τὴν περιήγησιν, καὶ ἐκ τῆς Εὐρώπης ἀρξάμενος εἰς τὴν Λιβύην κατέληξεν. 11 Οτι πέρατα Λιβύης ἑσπέριον μὲν τὰ Γάδειρα, περὶ ω ν ἐν οἰκείῳ τόπῳ ῥηθήσεται, ἑῷον δὲ τὸ Κανωβικὸν στόμα τοῦ Νείλου, περὶ ου μικρὸν ο σον εἰρήσεται. Οτι μετὰ Φρόντιδος θάνατον (κυβερνήτης δὲ α ριστος Μενελάου ὁ Φρόντις, υἱὸς̓ Ονήτορος) ἐξωσθέντες ἀνέμῳ βορρᾷ οἱ περὶ τὸν Μενέλαον προσίσχουσι τῇ̔ Ρόδῳ ὑπὸ κυβερνήτῃ ο ντες τῷ̓ Αμυκλαίῳ Κανώβῳ. Τῶν δὲ̔ Ροδίων τῆς̔ Ελένης καταδραμόντων, περιῆλθε γὰρ αὐτοὺς μνήμη ω ν ἐν τῇ Τροίᾳ κακῶν ε παθον δι' αὐτὴν, φεύγουσι μὲν ἐκ τῆς̔ Ρόδου οἱ ἀμφὶ τὸν Μενέλαον, κατάγονται δὲ εἰς Φοινίκην, ο θεν εἰς Αι γυπτον. Ου δὴ ἀκεσάμενοι τὰ σκάφη καμόντα τῇ δυσχερείᾳ τοῦ πλοῦ διέτριβον χρόνον τινὰ, ἐν ῳ Κάνωβος ἀποθνήσκει· ο ν θάψας ἐντίμως ὁ Μενέλαος συνοικίζει πόλιν ἐπὶ τῷ μνήματι, τοὺς ἀχρειοτάτους τοῦ στόλου ἀφεὶς μένειν ἐκεῖ, καὶ τὴν πόλιν ἐπ' αὐτῷ Κάνωβον ὀνομάζει· ε νθα που καὶ νῆσος τὸ̔ Ελένιον, τῇ̔ Ελένῃ παρώνυμον. Φασὶ δὲ τὴν Κάνωβον ταύτην̓ Αλεξανδρείας ἀπέχειν στάδια ἑκατὸν καὶ ει κοσι πεζῇ ὁδεύουσιν.̓ Εκ δὲ τοῦ Κανώβου ἐκείνου τοῦ κυβερνήτου καὶ ἀστὴρ ἐκεῖ που φαινόμενος Κάνωβος ἐπωνόμασται, ἀφανὴς μὲν τοῖς ἐν τῷ̔ Ελλαδικῷ κλίματι, ἀπὸ δὲ̔ Ρόδου ἀρχόμενος φαίνεσθαι, ο ς ἐν τῷ μεσουρανεῖν τρίτον λέγεται ζωδίου μέρος ἐπέχειν.̔ Ο δὲ τὰ̓ Εθνικὰ γράψας φησὶν, ο τι ε δει μὲν Κάνωπον γράφειν τὴν πόλιν διὰ τοῦ π, γράφεται δὲ ο μως διὰ τοῦ β.
q.10
̓ Απὸ δὲ τοῦ Κανώβου ἀνδρὸς η τῆς Κανώβου πόλεως καὶ τὸ στόμα Νείλου, ὡς εἰκὸς, Κανωβικὸν ἐπωνόμασται, ο που, κατὰ τὸν Διονύσιον, ὁ βορειότατός ἐστι τῆς Αἰγύπτου μυχὸς, ὡς πρὸς τῇ ἐκεῖ θαλάσσῃ περατουμένων τῶν τῆς Αἰγύπτου βορείων μερῶν. Τοῦτο δέ τινες τὸ Κανωβικὸν στόμα τοῦ Νείλου καὶ̔ Ηράκλειον καλεῖσθαί φασι, λέγοντες ο τἱ Ηρακλῆς φέρων ἐξ ἐπιταγῆς Εὐρυσθέως τὰ χρύσεα μῆλα, καὶ θέλων Λιβύην πᾶσαν ἐξιστορῆσαι, η λθε καὶ εἰς τὰ τοῦ Νείλου στόματα, καὶ δὴ καλεῖται ἀπ' αὐτοῦ καὶ ε ν τῶν στομάτων̔ Ηράκλειον, τὸ Κανωβικόν.̓ Ηλευθέρωσε δὲ καὶ τοὺς Αἰγυπτίους ἁπάσης βίας, διαβὰς δὲ καὶ εἰς Αμμωνος ε θυσε μεγαλοπρεπῶς. Καὶ ου τω μέν τινες· ὁ δὲ Γεωγράφος διιστᾷ, τὸ μὲν̔ Ηράκλειον στόμα ἱστορῶν καὶ̔ Ηρακλέους ε χειν ἱερὸν, τὸ δὲ Κανωβικὸν ἀρχὴν ει ναι λέγων τοῦ ἐν Αἰγύπτῳ Δέλτα.̓ Εμφαίνει δὲ ἐκεῖνος καὶ τρυφᾶν τοὺς Κανωβίτας, ἐν οι ς λέγει τὸν Κανωβισμὸν καὶ τὴν ἐκεῖ λαμυρίαν. Εστι δὲ, ὡς ἱστοροῦσί τινες, καὶ νῆσός τις Κάνωβος. Περὶ δὲ τοῦ κυβερνήτου Κανώβου καὶ τοιοῦτος φέρεται λόγος, ο τι κοιμώμενος ὁ Κάνωβος κατὰ τὸν αἰγιαλὸν περιπέπτωκεν αἱμορροΐδι· ο φεως δὲ ει δος ἡ αἱμορροῒς, οὐκ ε χουσα ἰθυτενῆ τὴν τὸν ὁλκὸν συνέχουσαν ὀστώδη α κανθαν· η τις αἱμορροῒς τῇ ἐπιπτώσει, φασὶ, τοῦ Κανώβου θλιβεῖσα τὸν αὐχένα δάκνει ἐκεῖνον.̔ Ως δὲ η ν τοῦ λοιποῦ α φυκτα τῷ ἀνθρώπῳ καὶ ε θνησκεν ἐκ τοῦ δήγματος, ἡ̔ Ελένη περιπαθῶς σχοῦσα καὶ τὸ θηρίον τὴν αἱμορροΐδα συσχοῦσα ε θλασε τὴν αὐτῆς α κανθαν, ἰθυτενῶς ε χουσαν ε τι τότε, καὶ ἐξέβαλε τοὺς περὶ τὴν ῥάχιν σπονδύλους, ἀμυνομένη ου τω τὸ θηρίον· καὶ τὸ ἐντεῦθεν κεκλασμέναι τὰς ῥάχεις αἱ αἱμορροΐδες εἰσί. Καὶ ου τω μὲν ὁ μῦθος αἰτιολογεῖ τὸ περὶ τὴν αἱμορροΐδα φυσικὸν σύμπτωμα.̔ Ο δὲ λόγος πέσοι α ν ποτε καὶ εἰς ἀνθρώπου σκῶμμα, ἐάν τις ὀφεώδης ω ν τὴν κακίαν ε χῃ τι καὶ περὶ τὰ κατὰ τὴν ῥάχιν κακόν. 13 Οτι τὴν Κάνωβον πόλιν περιφράζων ου τω φησί· «τέμενος περίπυστον̓ Αμυκλαίοιο Κανώβου», τουτέστιν αὐτὴ ἡ πόλις ἡ Κάνωβος. Ου τω καὶ κατωτέρω θέλων εἰπεῖν ἐν μιᾷ λέξει ὠκεανός, φησὶ περιφραστικῶς «ἀκαμάτου ῥόος ὠκεανοῖο», η γουν αὐτὸς ὁ ὠκεανός. Τέμενος δὲ Κανώβου οἱονεὶ ἱερὸν η τόπος τῷ Κανώβῳ ἰδιόκτητος. 14 Οτἰ Ασίας καὶ Εὐρώπης νότιον μὲν μεσόριον ὁ̔ Ελλήσποντος, νοτιώτατον δὲ ὁ Νεῖλος. Πρὸς βορ ρᾶν δὲ τὴν Εὐρώπην ὁρίζει τῆς̓ Ασίας ὁ Τάναϊς, ο ς ἑλισσόμενος διὰ τῆς τῶν Σαυροματῶν καὶ Σκυθῶν γῆς εἰς τὴν Μαιῶτιν λίμνην κατασύρεται.̓ Ιστέον δὲ ο τι οὐχ ἁπλῶς τὰ πρὸς βορρᾶν τοῦ Τανάϊδος τῇ Εὐρώπῃ προσνέμεται, ἀλλὰ μόνα ο σα πρὸς δύσιν ἀπ' αὐτοῦ ἀφορίζονται· τὰ δέ γε πρὸς αὐγὰς τοῦ Τανάϊδος τῇ̓ Ασίᾳ προσλογίζονται. Φησὶ γοῦν αὐτὸς προϊὼν ο τι ὁ Τάναϊς ἀποτέμνεται εἰς δύσιν Εὐρώπην, εἰς δ' αὐγὰς̓ Ασίδα γαῖαν. Οὐ μὴν λέγει ο τι ἀποτέμνεται εἰς βορρᾶν μὲν τὴν Εὐρώπην, εἰς δὲ νότον τὴν̓ Ασίαν· ο θεν καὶ αὐτοὺς τοὺς Μαιώτας καὶ τοὺς Σαυρομάτας̓ Ασιανοὺς ἱστορεῖ, διότι οὐ πρὸς δύσιν αὐτοὺς ἀφορίζει ὁ Τάναϊς. Ετι δὲ, ὡς ἐνταῦθα λέγει, ὁ Τάναϊς εἰς Σκυθίαν σύρεται βορείαν ου σαν· καὶ ἀλλαχοῦ δέ φησι· «Σκυθικοῖς ἐπιτρέχει πεδίοις.» Οἱ δὲ Σκύθαἰ Ασιανοί εἰσι κατὰ τὸν Διονύσιον· ου κουν ἁπλῶς Εὐρωπαῖα πάντα τὰ βόρεια τοῦ Τανάϊδος, ἀλλ' ο σα πρὸς δύσιν ἀπ' αὐτοῦ ὁρίζονται.̓ Ιστέον δὲ ο τι ὁ ποταμὸς ου τος διὰ τὸ τεταμένως ῥεῖν Τάναϊς̔ Ελληνιστὶ καλούμενος, Σίλις, ω ς φασί τινες, παρὰ τοῖς παροικοῦσι βαρβάροις ὠνόμασται. Οτι δὲ καὶ α λλοι ποταμοὶ ἐν βαρβάροις ῥέοντες ο μως ἐξελληνίζονται τῇ κλήσει δῆλον. Τοιοῦτος γὰρ καὶ ὁ Νεῖλος καὶ ὁ Θερμώδων καὶ ὁ̓ Αράξης καὶ α λλοι πολλοί· καὶ ὁ̓ Ηριδανὸς δὲ οὐ βάρβαρον ο νομα, κατὰ τὸν̔ Ηρόδοτον, ἀλλὰ̔ Ελληνικὸν, ποιηθὲν, φησὶν, ὑπό τινος ποιητοῦ. Τοῦ δὲ Τανάϊδος α λλοι μέν φασι μὴ γνωρίζεσθαι τὰς πηγὰς,̔ Ηρόδοτος δὲ ἐκ λίμνης μεγάλης αὐτὸν λέγει εἰς λίμνην ε τι μείζονα τὴν Μαιῶτιν εἰσβάλλειν, λέγων καὶ ο τι ἡ Μαιῶτις οὐ πολὺ ἐλάττων τοῦ Πόντου ἐστὶ, λεγομένη, φησὶ, καὶ μήτηρ τοῦ Πόντου. Κἀκεῖνο δὲ εἰδέναι χρὴ, ο τἰ Αρριανὸς καὶ α λλον Τάναϊν ἱστορεῖ Σκυθικὸν, ο ν̓ Αλέξανδρος ἐπικινδύνως διεπέρασεν. 16 Οτι τὸ «σύρεται ὁ Τάναϊς ἐς
q.11
Σκυθίην καὶ ἐς Μαιώτιδα λίμνην», καὶ τὸ «συρόμενος Λιβύηθεν» καὶ τὰ τοιαῦτα ὡς ἐπὶ ο φεων ει ρηται τροπικῶς, οι α τῶν ποταμῶν ὀφεωδῶς πως ἑλισσομένων. Τοιοῦτον δὲ καὶ τὸ «πόντος ὁλκὸν ἑλίσσων»· κυρίως γὰρ ὁλκὸς τὸ σῶμα τοῦ ο φεως. 19 Οτι ὁ Διονύσιος μὲν τὰς τρεῖς ἠπείρους, τὴν Λιβύην, τὴν Εὐρώπην καὶ τὴν̓ Ασίαν, τὰ μέγιστα τῆς οἰκουμένης τμήματα, υ δασιν ἀλλήλων νοσφίζει, τουτέστι χωρίζει καὶ διαιρεῖ, καὶ τοὺς αὐτῶν ο ρους ἐξ ὑδάτων μεσολαβούντων γνωρίμους ποιεῖ, διὰ τὸ ση μειωδέστερόν τε καὶ εὐκρινέστερον. Αλλοι δὲ, οι ς οὐκ ἀρέσκεσθαι αὐτὸς φαίνεται, διὰ τὸ δυσόριστον καὶ οὐκ εὐκρινὲς, τὰς τοιαύτας τρεῖς μεγίστας ἠπείρους ἀπ' ἀλλήλων ἠπείροις ἑτέραις σμικροτέραις διαχωρίζουσι, λέγοντες̓ Ασίας μὲν καὶ Εὐρώπης ο ρον ει ναι τὸν μέγιστον καὶ πλατύτατον ἰσθμὸν τὸν μεταξὺ Κασπίας καὶ Εὐξείνου, περὶ ο ν ἰσθμὸν σὺν πολλοῖς α λλοις τόποις καὶ ὁ θρυλούμενός ἐστι τοῦ Προμηθέως Καύκασος καὶ ἡ ἑῴα γῆ τῶν̓ Ιβήρων, ἡ μεταξὺ Κόλχων καὶ̓ Αλβανίας. Αλλον δὲ καὶ αυ θις ἰσθμὸν μέγαν τὸν μεταξὺ̓ Αραβίου κόλπου καὶ Αἰγύπτου ο ρον ει ναί φασι Λιβύης καὶ̓ Ασίας. Καὶ ο ρα ο πως ἰσθμοῦ λεγομένου συνήθως καὶ κοινότερον τοῦ μεταξὺ δύο θαλασσῶν στενοῦ τόπου, αὐτὸς τῇ λέξει παραχρησάμενος ἰσθμοὺς ἐνταῦθα ἐτόλμησεν εἰπεῖν τὰς ου τω πλατυτάτας καὶ πολυτενεῖς ἠπείρους, ὡς δηλοῖ τὸ «ἰσθμὸς τέταταί τις», καὶ τὸ «μακρὸς καὶ ἀθέσφατος ἐς νότον ε ρπει». Καὶ ἐν τοῖς ἑξῆς δὲ ἠπείρου πλατὺν ἰσθμὸν λέγει τὸν μεταξὺ τοῦ Εὐξείνου πόντου καὶ τοῦ̓ Ισσικοῦ κόλπου, ου ἐντὸς «α σπετά,» φησι, «φῦλα τιταίνεται.»̓ Εν τούτοις δὲ ἐκθεραπεύει τὴν τόλμαν, καὶ δοκεῖ ἀνθομολογεῖσθαι διὰ τοῦ τέταται, καὶ διὰ τοῦ μακρὸς καὶ ἀθέσφατος καὶ πλατὺς, ὡς οι δε μὲν τὸν κυρίως ἰσθμὸν, τίθησι δὲ ο μως γενικώτερον τὴν λέξιν καὶ ἐπὶ πάσης ἠπείρου ἁπλῶς, η ν μέσην ἀπείληφεν ἡ ἑκατέρωθεν θάλασσα. 27 Οτι ἀκάματον τὸ τοῦ ὠκεανοῦ σθένος λέγει διὰ τὸ τοῦ στοιχείου ἀνέκλειπτον. Ου τω δὲ καὶ πῦρ ἀκάματον τὸ ἀεὶ ἐνεργοῦν καὶ α σβεστον λέγεται. 28 Οτι ω σπερ ἡ γῆ μία ου σα εἰς τρισσὰς ἠπείρους μερίζεται, ου τω καὶ ὁ ὠκεανὸς ει ς ω ν πολλαῖς ἐπωνυμίαις η ρμοσται· κύκλῳ γὰρ περιειληφὼς τὴν γῆν τετραχῶς τέμνεται ὁλοσχερῶς κατὰ τὰ τέσσαρα κέντρα τοῦ κόσμου. Καὶ ὁ μὲν πρὸς ζέφυρον ὠκεανὸς Ατλας ἑσπέριος λέγεται, η γουν ἑσπέριον πέλαγος καὶ̓ Ατλαντικόν· ὁ δὲ πρὸς βορρᾶν πεπηγὼς λέγεται πόντος καὶ Κρόνιος καὶ νεκρὸς, ὡς μετ' ὀλίγα ῥηθήσεται· ὁ δὲ τῆς ἀνατολῆς ἠῷος καλεῖται καὶ̓ Ινδικὸς, ὁ δὲ πρὸς νότον̓ Ερυθραῖός τε ὀνομάζεται καὶ Αἰθιόπιος. Σημειωτέον δὲ ο τι ἐν οι ς μέρος τι λέγει τοῦ ὠκεανοῦ, πόντον Κρόνιον καὶ αυ θις̓ Ινδικὸν κῦμα θαλάσσης, καὶ ἐν τῷ «οι εἰσιν ἀπὸ νοτίας ἁλός», καὶ «σκιδνάμενος ἐκ Κρονίας ἁλός», οὐ ποταμὸν νοεῖ τὸν ὠκεανὸν κατὰ τοὺς πολλοὺς τῶν ποιητῶν· τὸ γὰρ πόντος καὶ τὸ κῦμα θαλάσσης καὶ τὸ α λς οὐδὲν προσήκουσι ποταμοῖς.̓ Ακόλουθα ου ν ὁ Διονύσιος νοεῖ τοῖς σοφοῖς, οι ε ξω θάλασσαν καλοῦσι τὸν ὠκεανόν. 29 Οτι ἐν οι ς παρὰ τῷ Διονυσίῳ ζέφυρος καλεῖται Λοκρὸς, καὶ αυ θις Λοκροὶ̓ Επιζεφύριοι, ἀντίδοσις γίνεται κλήσεων, τοῦ μὲν ἐθνικοῦ ὀνόματος διαβαίνοντος πρὸς τὸν ζέφυρον α νεμον, τοῦ δὲ ζεφύρου αυ πάλιν ἐπιτιθεμένου τῷ τῶν Λοκρῶν ε θνει. Λοκρὸς μὲν γὰρ διὰ τοὺς Λοκροὺς καλεῖται ὁ ζέφυρος, ο ε στι Λοκρικός· καθάπερ καὶ̓ Ισμαρικὸς ἐν τοῖς ἑξῆς ὁ βορρᾶς, ἀπὸ̓ Ισμάρου πόλεως Θρᾳκικῆς, ε νθα μάλιστα βορρᾶς καταρρήγνυται. Λοκροὶ δ' αυ θις̓ Επιζεφύριοι λέγονται, ὡς πρὸς ἀνέμῳ ζεφύρῳ κείμενοι, ο ς πνέει δι' αὐτῶν. Οτι δὲ καὶ α λλῳ λόγᾠ Επιζεφυρίους καλοῦσί τινες τοὺς τοιούτους Λοκροὺς, ἐν δέοντι τόπῳ ῥηθήσεται. 31 Οτι ε θνος Σκυθικὸν οἱ̓ Αριμασποὶ, καὶ τούτους ου τος μὲν ἀρειμανέας η ἀρειμανίους λέγει, Αἰσχύλος δὲ μονῶπα στρατὸν ὀνομάζει, διότι τοξικώτατοι ο ντες ἐπιμύουσι τὸν ε τερον ὀφθαλμὸν, διὰ τὸ πρὸς τὴν βολὴν ευ στοχον. Καὶ τάχα διὰ τὴν α γαν ἐκ παίδων εἰς τοῦτο συνάσκησιν, ὡς καὶ οἱ παλαιοὶ λέγουσιν, εἰς βραχύτερον αὐτοῖς συνέσταλται ὁ ε τερος τῶν ὀφθαλμῶν. Ετι δὲ καὶ τοιοῦτοι, ὡς εἰκὸς, ἐκ προϋπαρξάντων ὁμοίων
q.12
γεννῶνται πατέρων, καὶ τούτου γινομένου εἰσαεὶ, περιέστη τὸ πάθος εἰς ἐθνικὴν ἰδιότητα· οὐ γὰρ δήπου, φασὶν, α λλως ἡ φύσις ου τω τερατῶδες γένος ε θνους ἐξήνεγκε. Καὶ αὐτὸ δὲ τοῦτὀ Αριμασποί, καθὰ καὶ̔ Ηροδότῳ δοκεῖ, ἐκ τοῦ τοιούτου πάθους καλοῦνται, ὡς οι ον εἰπεῖν μονόφθαλμοι· ἀρί μὲν γὰρ τὸ ε ν Σκυθιστὶ, μασπὸς δὲ ὁ ὀφθαλμός.̔ Ιστορεῖ δὲ̔ Ηρόδοτος καὶ τοὺς χρυσοφύλακας γρύπας ἀνωτέρω αὐτῶν ἐπὶ θάλασσαν, λέγων καὶ ο τι ω σπερ εἰσί τινες̔ Υπερβόρεοι, ου τω καὶ ὑπερνότιοι· καὶ ο τι ὁ Αβαρις ὁ ὑμνούμενος̔ Υπερβόρειος η ν, ο ς οὐδέν τε σιτεῖσθαι λέγεται καὶ τὸν ὀϊστὸν περιφέρειν κατὰ πᾶσαν τὴν γῆν. 32 Οτι ὁ πρὸς̓ Αριμασποῖς ὠκεανὸς πεπηγώς τε καλεῖται καὶ Κρόνιος καὶ νεκρός. Καὶ ἡ τούτου αἰτιολογία ε νεκα φησὶν ἀφαυροῦ ἡλίου, μὴ δυναμένου λεπτῦναι καὶ λῦσαι καὶ ἐξαερῶσαι τὸ ἀναγόμενον ὑγρόν. Βράδιον γὰρ, φησὶν, ὑπὲρ α λα τήνδε φαείνει, ἀεὶ δὲ σκιεραῖς παχύνεται νεφέλαις ὁ η λιος, διὰ τὴν τῶν νεφῶν πύκνωσιν. Ψυχρὸς ου ν ὡς ἀληθῶς ὁ τόπος, καὶ διὰ τοῦτο κλήσει αὐχεῖ συγγενεῖ τῇ α γαν ψυχρότητι. Κρόνιος δὲ καλεῖται διὰ τὸ λέγεσθαι τῶν ἐκεῖ τόπων α ρχειν τὸν ἀστέρα Κρόνον, ο ς εἰς ψύξιν τίθεται ψυχρὸς ὑπὸ τῶν ἀποτελεσματικῶν ἐκλαμβανόμενος, διὸ καὶ τὸ ψυχρὸν αὐτῷ ἀνάκειται.̔ Ο δὲ μῦθος καὶ, τὰ τοῦ Κρόνου ἐκτεμὼν αἰδοῖα ἐκεῖ ῥίπτει. Παρὰ δέ γἐ Απολλωνίῳ τῷ ποιητῇ ευ ρηται Κρονία λεγομένη θάλασσα καὶ ὁ μυχὸς τοῦ̓ Ιονίου κόλπου, ἀπὸ νήσου τινὸς Κρονίας καλουμένης τὴν τοιαύτην κλῆσιν λαχὼν, ὡς καὶ ἀπὸ̓ Ικάρου τινὸς νήσου κατά τινας τὸ̓ Ικάριον πέλαγος. Οτι δὲ οἱ τοιοῦτοι παρωκεάνιοι τόποι πολὺ τὸ ψύχος ε χουσι, δηλοῖ καὶ τὰ α νω τῶν̓ Αριμασπῶν̔ Ριπαῖα ο ρη, ἐξ ω ν ὁ ψυχρὸς βορρᾶς πνεῖ, ε νθα χιὼν οὐδέποτε ἐπιλείπει. 36 Οτι τὴν ἀνατολὴν ου τω περιφράζει, ο που πρώτιστα φαείνεται ἀνθρώποις η λιος, η τοι ο που ἐστὶν ἡ ἀνατολὴ, ε νθα καὶ τὸν ἠῷον καὶ̓ Ινδικὸν ει ναί φησιν ὠκεανόν· ἠῷον μὲν λεγόμενον, διὰ τὸ ἐκεῖθεν ἀνατέλλοντος ἡλίου τὴν ἡμέραν γίνεσθαι, η καὶ, ὡς ε ν ἀνθ' ἑνὸς εἰπεῖν, ἠῷον ἀντὶ τοῦ ἀνατολικὸν, ἠὼς γὰρ πολλάκις καὶ ἡ ἀνατολή·̓ Ινδικὸν δὲ διὰ τοὺς παροικοῦντας̓ Ινδούς. Ιστέον γὰρ ο τι πολλοὶ κόλποἰ φανήσονται ἀπὸ ἐθνῶν η πόλεων καὶ ο λως ἐκ τῶν παροικούντων ἐπονομαζόμενοι, ὡς ὁ̔ Υρκάνιος, ὡς ὁ̓ Ισσικὸς, ὡς ὁ Αἰθιοπικὸς, καὶ α λλοι πολλοί. 38 Οτι ὁ̓ Ερυθραῖος πόντος ὁ καὶ Αἰθιόπιος ε τερός ἐστι τοῦ̓ Αραβίου κόλπου, ο ς τῆς νοτίας θαλάσσης ἐστὶν ἀποχέτευμα, καθὰ καὶ ὁ Περσικὸς, ὡς μετ' ὀλίγα ῥηθήσεται.̓ Αλλὰ τοῦτο μὲν κατὰ τὸν Διονύσιον. Ετεροι δὲ τὸν̓ Αράβιον κόλπον καὶ τὸν̓ Ερυθραῖονταυτίζοντες ἱστοροῦσιν, ο τι ὁ̓ Ερυθραῖος κόλπος ποταμοῦ δίκην στενός ἐστι καὶ μακρὸς ἐπὶ πολλοὺς πάνυ σταδίους, μέχρι τοῦ στόματος στενοῦ καὶ αὐτοῦ παντάπασιν ο ντος. Καλεῖται δὲ̓ Ερυθραῖος η ἀπὸ τῆς ὑποκειμένης τῷ υ δατι μιλτώδους [καὶ] ἐρυθρᾶς γῆς, η ἐκ τῶν ὑπερκειμένων τοιουτοχρόων ὀρέων, οι ς ε ωθεν προσβάλλων ὁ η λιος ἐρυθρὰν φαντάζει τῇ θαλάσσῃ τὴν ἐπιφάνειαν, ἀνακλωμένης τῆς ο ψεως. Φησὶν ου ν ὁ παρὰ τῷ γράψαντι τὰ̓ Εθνικὰ Οὐράνιος ου τως ὀνομαζόμενος, ο τι τὰ παρακείμενα ο ρη δεινῶς ἐρυθρά εἰσι καὶ πορφυρᾶ, καὶ ἐπὰν βάλλῃ εἰς αὐτὰ ὁ η λιος, κα ταπέμπει εἰς τὴν θάλασσαν ἡ αὐγὴ σκιὰν ἐρυθράν· καὶ ο μβρῳ δὲ κατακλυσθέντων τῶν ὀρέων εἰς θάλασσαν συρρέοντι τοιαύτη, φησὶ, γίνεται ἡ θάλασσα τὴν χροιάν.» Τινὲς δὲ ἐρυθρὰν ει πον διὰ τὸ πυροῦσθαι μάλιστα τῷ ἡλίῳ τὸ ἐκεῖ κλίμα· διὸ, φασὶ, καὶ Αἰθίοπες οἱ κατοικοῦντες λέγονται, ὡς κεκαυμένοι τὴν ο ψιν.̔ Ο δὲ Γεωγράφος τὰ τῶν πολλῶν ἐπιτέμνων ταῦτα γράφει περὶ τῆς̓ Ερυθρᾶς· «̓ Ερυθρὰ θάλασσα λέγεται ἀπὸ χροιᾶς ἐμφαινομένης κατ' ἀνάκλασιν, ει τε ἀπὸ ἡλίου κατὰ κορυφὴν ο ντος, ει τε ἀπὸ τῶν ὀρῶν ἐρυθραινομένων ὑπὸ τῆς καύσεως. Οἱ δὲ ἀπὸ πηγῆς τινος υ δωρ εἰς τὴν θάλασσαν εἰσαγούσης ἐρευθὲς καὶ μιλτῶδες, οἱ δὲ ἀπὸ̓ Ερύθρα τινὸς, πρώτου περαιωθέντος ἐπὶ σχεδίας ει ς τινα ἐκεῖ νῆσον, διὰ ἱπποφόρβιον οἰστρηθὲν ὑπὸ λεαίνης, καὶ οἰκήσαντος ἐκεῖ καὶ ἡγησαμένου τῶν τόπων. Τινὲς δὲ καὶ Περσέως ει πον υἱὸν ει ναι τοῦτον τὸν̓ Ερύθραν.» Διονύσιος
q.13
μέντοι προϊὼν ἐμφαίνει ἀπὸ̓ Ερυθραίου τινὸς βασιλέως τὸν τόπον κληθῆναι, ου καὶ τάφον ἐκεῖ ει ναι λέγει. Οτι δὲ τὸ μιλτῶδες χρῶμα ἐρευθές ἐστιν, ὡς ἀνωτέρω γέγραπται, δῆλον τῇ αἰσθήσει· ο θεν καὶ ὁ ποιητὴς ἐμβάπτων ταῖς ναυσὶ τὰ πρόσωπα μιλτοπαρῄους αὐτὰς καλεῖ. 39 Οτι πρὸς νότον πολὺς ἀοικήτου χθονὸς αὐλὼν η ἀγκὼν ἐκτέταται, θερμοῖς κεκαυμένος ἡλίοις, ο ς καὶ καλεῖται διακεκαυμένη ζώνη, ε ρημος οἰκούντων ου σα, διὰ τὴν ἐκεῖ α γαν θερμότητα.̓ Ιστέον δὲ ο τι ου τω νοητέον καὶ πρὸς τῷ βορείῳ ὠκεανῷ ἀοίκητον ὁμοίως ει ναι τόπον, διὰ τὴν λίαν ψυχρότητα· διὸ καὶ προμήκης ἡ οἰκουμένη, ὡς ει ρηται, παρατέταται δίκην σφενδόνης, καὶ οὐκ ἀκριβῶς ἐσφαίρωται, ὡς ὑπεξαιρουμένων τῶν ἑκατέρωθεν ἀοικήτων. Οτι δὲ καὶ πρὸς βορρᾶν πολλή ἐστι γῆ νομάδων ἀοίκητος, ὡς ει ρηται, διὰ ψυχρότητα, δῆλον ε σται ἐν τοῖς ἑξῆς.̓ Ιστέον δὲ καὶ ο τι τὰ τῆς οἰκουμένης α κρα τὰ παρακείμενα τῇ διὰ καῦμα η διὰ ψύχος δυσκράτῳ καὶ ἀοικήτῳ δοκεῖ τοῖς σοφοῖς ἀποτεύγματα, η γουν ἀποτυχίας, ει ναι τῆς εὐκράτου, καὶ ἐκπτώσεις τινὰς καὶ ἐλαττώματα· καὶ δῆλόν φασι τοῦτο καὶ ἐκ τῶν βίων· Κακόβιοι γάρ εἰσιν οἱ ἐν τοῖς τοιούτοις α κροις οἰκοῦντες καὶ γυμνῆτες τὰ πολλὰ καὶ νομάδες, καὶ τὰ βοσκήματα δὲ αὐτοῖς μικρὰ καὶ οἱ κύνες. Τάχα δέ, φασι, καὶ οἱ νοτιώτατοι Πυγμαῖοι ἀπὸ τῆς τούτων μικροφυΐας ὑπενοήθησαν καὶ ἀνεπλάσθησαν. Οὐδεὶς γὰρ ἑωρακὼς ἐξηγεῖται πίστεως α ξιος. Σημείωσαι δὲ ο τι οὐ παρὰ Λιβανίῳ μόνον καὶ Αἰλιανῷ πληθυντικῶς οἱ η λιοι· ἰδοὺ γὰρ καὶ παρὰ Διονυσίῳ ἐνταῦθα ἐν τῷ «μαλεροῖς κεκαυμένος ἡλίοις.»̓ Αλλ' ὁ μὲν Λιβάνιος ἐπὶ ἡμερῶν τοὺς ἡλίους τίθησιν, ο τε που λέγει τὴν μῆνιν ἐπὶ πολλοῖς ἡλίοις διαφυλαχθῆναι· οἱ δὲ α λλοι τὰς ὁσημέραι τοῦ ἡλίου λάμψεις ἡλίους φασίν. Αλλως γὰρ μοναδικός ἐστιν ὁ η λιος, καὶ διὰ τοῦτο οὐ θέλει ἐν τῷ κλίνεσθαι πληθύνεσθαι, ω σπερ ου τε ἡ γῆ, κα ν αἱ χώραι γαῖαι λέγωνται, ὡς μετὰ ταῦτα φανήσεται· ου τε ἡ α λς, κα ν τὰ πελάγη θαλάσσας ὁμοίως λεγομένας ἀκούωμεν. 41 Οτι εἰπὼν τέσσαρα τὰ πελάγη τοῦ ὠκεανοῦ, τὸ ἑσπέριον̓ Ατλαντικὸν, καὶ τὸ ἀρκτῶον Κρόνιον, καὶ τὸ κατὰ τὴν ε ὠ Ινδικὸν, καὶ τὸ νότιον Αἰθιοπικὸν, καὶ ου τω τοῖς τοῦ κόσμου τέσσαρσι κέντροις ἐπεξελθὼν, ἐπάγει συμπληρωματικῶς α μα καὶ ἐπιφωνηματικῶς, ο τι «Ου τως ὠκεανὸς περιδέδρομε γαῖαν α πασαν»· ὡς η δη δείξας ο τι πᾶσαν τὴν γῆν στεφανοῖ, ὡς προείρηται· εἰ καί τινες τῶν παλαιῶν ἀντιλέγειν ἐβούλοντο, καθὰ καὶ̔ Ηρόδοτος, ο ς οὐκ ἀποδέχεται τοὺς γράφοντας τὸν ὠκεανὸν ῥέειν πέριξ τῆς γῆς. 45 Οτι τὸν ὠκεανὸν εἰς τέσσαρα διελὼν, ὡς προείρηται, ἱστορεῖ καὶ τέσσαρας αὐτοῦ κόλπους μεγίστους εἰς τὴν γῆν ε σω ἐρεύγεσθαι, ε να μὲν τὸν ἑσπερίαν θάλασσαν τίκτοντα, τὴν ἀπὸ Γαδείρων διήκουσαν ε ως καὶ εἰς Παμφυλίαν, ο που καὶ ἡ Κύπρος· ε τερον δὲ τὴν ἐκ τοῦ βορρᾶ Κασπίαν θάλασσαν, τὴν καὶ̔ Υρκανίαν· τρίτον δὲ ἀπὸ νοτίας θαλάσσης, η τοι νοτίου ὠκεανοῦ, τὸν Περσικὸν κόλπον ἀντικρὺ κείμενον τῆς Κασπίας· καὶ τέταρτον τὸν̓ Αραβικὸν, ἀντικείμενον τῷ Εὐξείνῳ ἐκ νότου καὶ αὐτὸν, καλούμενον̓ Αραβικὸν, διὰ τοὺς αὐτόθι Αραβας, ὡς καὶ ἡ Περσὶς θάλασσα τοῖς Πέρσαις παρονομάζεται, καὶ τοῖς̔ Υρκανίοις καὶ Κασπίοις ἡ αὐτῶν παρώνυμος θάλασσα. Τὸν δὲ̔ Υρκάνιον κόλπον τὸν καὶ Κάσπιον ὀλίγον μὲν λέγει, ὡς πρὸς τὴν ἑσπερίαν θάλασσαν τὴν συρομένην ἀπὸ Γαδείρων ε ως καὶ εἰς Παμφυλίαν, τῶν α λλων δὲ προφερέστερον ἱστορεῖ, τοῦ Περσικοῦ τε δηλαδὴ καὶ τοῦ̓ Ερυθραίου. Λέγει δὲ καὶ ο τι μικροὺς μὲν κόλπους ὁ ὠκεανὸς πλέονας, ὡς δὲ προϊὼν ἐρεῖ, καὶ ἀπειρεσίους ε νθα καὶ ε νθ' ἀπερεύ γεται εἰς α λα ε νδοθι βάλλων, η γουν θαλάσσας ε σω τῆς οἰκουμένης ἀποτελῶν· μεγίστους δὲ τέσσαρας, ου ς καὶ πρὸς ο νομα ἐξέθετο, καθάπερ ει ρηται. 48 Οτι τὴν Κασπίαν θάλασσαν Πτολεμαῖος μὲν λιμνοειδῶς περιγράφων περιοδεύεσθαι λέγει πεζῇ βαδίζουσι· συμφωνεῖ δὲ αὐτῷ καὶ̔ Ηρόδοτος, ἐν οι ς λέγει ο τι ἡ Κασπία ἐστὶν ἐφ' ἑαυτῆς, οὐ συμμίσγουσα τῇ ἑτέρᾳ θαλάσσῃ. Διονυσίῳ μέντοι δοκεῖ τῆς Κρονίας ἁλὸς αὐτὴν ἀποσκίδνασθαι ἐκ βορέαο. Λέγει γὰρ ἐν τοῖς ἑξῆς, ο τι ὀξὺ ἐπ' α ρκτους ἑλκομένη προχοαῖς ἐπιμίσγεται
q.14
ὠκεανοῖο. Καὶ ου τω μὲν διαφωνοῦσιν αὐτοί. Οἱ δὲ παλαιοὶ συμφωνίαν τῇ τοιαύτῃ τῶν περιηγητῶν διαφωνίᾳ τεχνώμενοί φασιν ο τι τάχα διὰ τόπων ἀδήλων ὁ Κρόνιος ὠκεανὸς ἑαυτὸν ἐκπέμπων ἀναδίδωσι τὸν̔ Υρκάνιον κόλπον. Καὶ ου τω σωθήσεται καὶ ὁ λόγος ὁ λέγων τὴν Κασπίαν κύκλῳ πεζεύεσθαι, καὶ ὁ εἰπὼν ἐκ τῆς Κρονίας θαλάσσης γεννᾶσθαι αὐτήν. 58 Οτι ἡ ἑσπερία θάλασσα ου τως ἐστὶ μεγάλη, καὶ, ὡς αὐτός που ἐρεῖ, ἀπείριτος, ω στε ἐπὶ τὰς τρεῖς ἠπείρους τῆς οἰκουμένης λοξοῖς ἐπιστρέφεται πελάγεσιν, α λλοτε μὲν νήσοις περίδρομος, α λλοτε δὲ η ὀρέων πέζαν ὑποξύουσα η πόλεων. Καὶ ο ρα τὸ ὑποξύουσα, ὡς ἐὰν ει πῃ τις ὑποτρίβουσα ἐν τῷ παραρρεῖν· καὶ ε στιν ἀστεία ἡ τῆς λέξεως τροπὴ, ὡς ἐπὶ ξυομένων ποδῶν. 62 Οτι τὰς μὲν ἀρχὰς εἰς τὸν τῆς περιηγήσεως σκοπὸν ἐπειγόμενος ὁ Διονύσιος, ὡς προείρηται, καὶ α μα ι να καὶ φιλοσοφώτερος δόξῃ, καὶ τὸ κοινὸν ποιητικὸν ἐκκλίνῃ ε θος, καινοπρεπέστερον παρῆκε τὰς Μούσας, ὡς ποιητῇ πρέπον, ἐπικαλέσασθαι· καὶ ου τω τὰς μὲν ἀρχὰς τῆς περιηγήσεως, πρὸς μέντοι αὐτῷ τῷ ε ργῳ γενόμενος, καὶ ο τι ποιητής ἐστιν αἰσθόμενος, καὶ ὡς οὐκ α νευ Μουσῶν, η τοι γνώσεως μυθωδικῆς, περιοδευτέα τὰ τῆς γῆς αὑτῷ ἐννοησάμενος, προφανῶς αὐτὰς τῆς περιηγήσεως ἡγεμόνας καλεῖ, ὡς α ν ἀρξάμεναι, φησὶ, στοιχηδὸν ἐνέποιεν τὰς σκολιὰς κελεύθους. Καὶ σημείωσαι ο τι εἰ καὶ ἐν α λλοις τὸ ἐννέπειν διπλασιάζει τὸ ν, ἀλλ' ἐνταῦθα κατὰ φύσιν δι' ἑνὸς ἐκφέρεται ν, καθὰ καὶ ἐν τοῖς ἑξῆς. 64 Οτι περὶ τὰ Γάδειρἁ Ηρακλέος ἑστᾶσι στῆλαι πρὸς τοῖς τέρμασι τῆς γῆς, μέγα θαῦμα. Φασὶ δὲ αὐτὰς η ἀνδριάντας ει ναἱ Ηρακλέος, η πόλεις ἐπωνύμους ἐκείνῳ, η καὶ λόφους ἐπονομαζομένους αὐτῷ. Εστι δὲ αὐτῶν ἡ μὲν Εὐρωπαία, Κάλπη καλουμένη βαρβαρικῶς,̓ Αλύβη δὲ καθ' Ελληνας· ἡ δὲ Λιβυκὴ, κατὰ βαρβάρους μὲν Αβεννα καλουμένη,̔ Ελληνικῶς δὲ Κυνηγετική. Μέγα δὲ θαῦμα ὁ Διονύσιός φησιν αὐτὰς η διὰ τὸ ὑψηλόν· ο ρη γάρ εἰσιν, ω ν τὸ υ ψος οὐ μεῖον ἑκατὸν, ω ς φασιν, ὀργυιῶν· η διὰ τὸ θαυμαστὸν τῆς α χρις ἐκεῖ τοῦ̔ Ηρακλέος ἐλεύσεως.̓ Εκαλοῦντο δέ ποτε καὶ Κρόνου στῆλαι, ει τα καὶ στῆλαι Βριάρεω, διὰ τὸ μέχρι τῶν τῆδε ο ρων διήκειν τὰ κατ' ἐκείνους. Τὰ Γάδειρα δὲ νῆσος πλησίον τοῦ ὠκεανοῦ περιμήκης κατὰ τοὺς παλαιοὺς, ὡς οι α ταινία, τουτέστι καθάπερ ὑφάσματος τμῆμα στενὸν καὶ μεμηκυσμένον, ο περ ἡμεῖς φασκίαν φαμέν. Λέγεται δὲ καὶ ἡ Γάδειρα θηλυκῶς. Καλεῖται δὲ ου τως οἱονεὶ γῆς δειρὰ, ο ε στι τράχηλος, διὰ τὸ τῆς ἠπείρου στενὸν, τῆς ἑκατέρωθεν σφιγγούσης τὸν ἐκεῖ ὀλιγοστάδιον πορθμόν. Εστι δὲ καὶ πόλις ἐκεῖ Γάδειρα.̔ Ο δὲ Γεωγράφος φησὶν ο τι τὰς̓ Ιταλικὰς παρ'̔ Ομήρῳ Πλαγκτὰς πέτρας καὶ τὰς Ποντικὰς Συμπληγάδας τινὲς τῇ μυθικῇ αὐτονομίᾳ μετήγαγον εἰς τὸν ἐν Γαδείροις πορθμὸν, καὶ ταύτας ει ναι στήλας ἐνόμισαν, α ς ὁ Πίνδαρος καλεῖ πύλας Γαδειρίδας διὰ τὴν τοῦ πορθμοῦ στενότητα, εἰς ταύτας ὑστάτας ἐλθεῖν φάσκων τὸν̔ Ηρακλέα. Αλλοι δὲ, ὡς ὁ αὐτὸς Γεωγράφος λέγει, στήλας̔ Ηρακλέος φασὶ λέγεσθαι τὰς ἐν τῷ κατὰ Γάδειραν̔ Ηρακλείῳ, τουτέστι τὰς ἐν τῷ τοῦ̔ Ηρακλέος τεμένει ὀκταπήχεις στήλας, ἐν αι ς ἀναγέγραπται τὸ ἀνάλωμα τῆς κατασκευῆς τοῦ ἐκεῖ ἱεροῦ· ἐφ' α ς ἐλθόντες οἱ πλέοντες ἐποίησαν διαβοηθῆναι ἐνταῦθα ει ναι τὸ τῆς γῆς καὶ τῆς θαλάσσης πέρας. Ετεροι δὲ στήλας, φησὶν, ὑπέλαβον τὴν Εὐρωπαίαν Κάλπην καὶ τὸ ἀντικείμενον αὐτῇ ο ρος ἐκ τῆς Λιβύης, τὴν̓ Αβίλην ἠ Αβίλυκα. Αλλοι δὲ στήλας ἐνόμισαν τὰς πλησίον ἐκεῖ ἑκατέρωθεν νησίδας, ω ν τὴν ἑτέραν Ηρας ὀνομάζουσι νῆσον· καὶ οὐ φαύλως, φησὶ, τὰ τοιαῦτα νησίδια διὰ τὸ εὐπερίγραπτον καὶ σημειῶδες καὶ εὐόριστον στήλαις εἰκάζονται.̓ Εξοχὴν γάρ τινα ἐμφαίνουσι καὶ αὐτὰ οι αν καὶ αἱ στῆλαι καὶ αἱ στυλίδες· καὶ διὰ τοῦτο καὶ τὰ τοιαῦτα στῆλαι α ν λέγοιντο. 66 Οτι ὁ Ατλας ὁ κατὰ βαρβάρους Δύρις μέγιστον ο ρος περὶ τὰ τῆς Λιβύης πρὸς δύσιν ε σχατα, ἀφ' ου καὶ πέλαγος ὠκεάνιον̓ Ατλαντικόν. Διὰ δὲ τὸ πολὺ τοῦ ο ρους μέγεθος Ατλαντας αὐτὸ πολυσπερέας ὁ Διονύσιος καλεῖ, ποιητικῷ τρόπῳ· ὡς καὶ ὁ Ποιητὴς Μάλειαν καὶ Μαλείας φησὶ, καὶ Κρήτην καὶ Κρήτας, καὶ̓ Αθήνην καὶ̓ Αθήνας, καὶ τὸ πρόσωπον δέ
q.15
που πληθύνει δι' ε μφασιν, πρόσωπα λέγων, καὶ τὸ τόξον τόξα, καὶ τὸ α ρμα ὁμοίως α ρματα.̔ Ο δὲ τὰ̓ Εθνικὰ γράψας ε θνος Λιβυκὸν λέγει τοὺς Ατλαντας. Καὶ̔ Ριανὸς δὲ, ω ς φασιν,̓ Ατάραντάς τινας ἱστορεῖ, καὶ μετ' ἐκείνους κεῖσθαι τοὺς α τλαντας, οι καὶ λέγονται μὴ βλέπειν ὀνείρους.̓ Ωνόμασται δὲ τὸ ο ρος ἀπ' ἀνδρὸς ἐγχωρίου Ατλαντος, περὶ ου ἐν τοῖς εἰς τὴν̓ Οδύσσειαν κάλλιον γέγραπται.̓ Ενταῦθα δὲ, ω ς φησιν ὁ Διονύσιος, καὶ χάλκεος εἰς οὐρανὸν ε δραμε κίων, ἠλίβατος, πυκνοῖς καλυπτόμενος νεφέεσσι. Καὶ τάχα ὁ Διονύσιος ἐν τούτοις ἱστορικήν τινα θεραπείαν παρακαλεῖ τῆς μυθικῆς κιονοφορίας τοῦ Ατλαντος.̔ Ο γάρ τοι κίων ου τος, ου περ, ὡς αὐτὸς λέγει, κορυφὴν οὐκ ε στιν ἰδεῖν διὰ τὰ καλύπτοντα νέφη, δόξοι α ν τῷ πολλῷ τοῦ υ ψους ε ως εἰς τὸν αἰθέρα ἀνήκειν, καὶ ου τως λέγοιτ' α ν ἀνέχειν τὸν οὐρανὸν, ὡς ει ναι τούτῳ τῷ τρόπῳ τὸν Ατλαντα τὸ ο ρος οι όν τινα κιονοφόρον, ει τε καὶ αὐτόχρημα κίονα κατὰ τὸν̔ Ηρόδοτον. Τινὲς δὲ ἐνταῦθα ἀντὶ τοῦ χάλκεος κίων «χάλκεος α ξων» γράφουσιν· ὡς ἐκεῖ που τάχα διήκοντος τοῦ κοσμικοῦ α ξονος, ὡς καὶ τοῦτο ἐν τῷ α λφα τῆς̓ Οδυσσείας γέγραπται.̔ Ηρόδοτος δὲ τοιαῦτα περὶ τούτων λέγει· «Μετὰ τοὺς Γαράμαντας ε θνος διὰ δέκα ἡμερῶν ὁδοῦ Ατλαντες, α νθρωποι ἀνώνυμοι, τουτέστι κοινῶς μὲν λεγόμενοι Ατλαντες, ἑνὶ δὲ ἑκάστῳ μὴ ε χοντες κείμενον ο νομα. Λέγει δὲ καὶ ο τι καταρῶνται ὑπερβαλλόντως τῷ ἡλίῳ οἱ Ατλαντες, διότι κατακαίων ἐπιτρίβει αὐτοὺς, καὶ ο τι στενὸν καὶ κυκλοτερὲς τὸ τοιοῦτον ο ρος ὁ Ατλας καὶ ὑψηλότατον, ὡς μὴ ει ναι δυνατὸν ἰδεῖν τὰς αὐτοῦ κορυφὰς, καὶ μηδὲ νέφη αὐτάς ποτε ἐπιλείπειν· ο θεν καὶ κίονα οὐρανοῦ φασιν αὐτὸ οἱ ἐπιχώριοι, καὶ ο τι ἐπώνυμον αὐτοῦ τὸ ε θνος οἱ Ατλαντες, ου τε ε μψυχον οὐδὲν σιτούμενοι, ου τε ἐνύπνια ὁρῶντες.»̓ Ιστέον δὲ ο τι ω σπερ τὸν Ατλαντα κίονα ει πομεν οὐρανοῦ λέγεσθαι, ου τω καὶ τὴν Αι τνην οὐρανίαν κίονα ει πεν ὁ Πίνδαρος. 69 Οτι ὁ̓ Ιβηρικὸς κόλπος Εὐρώπης ἐστὶν ἀρχὴ καὶ Λιβύης· μέσος γάρ, φησιν, ἑλίσσεται ἀμφοτέρων, ου παρὰ πλευραῖς καὶ αἱ τοῦ̔ Ηρακλέος κεῖνται στῆλαι. Τὸν δὲ μετεκδέχεται Γαλάτης ῥοῦς, η τοι τὸ Γαλατικὸν πέλαγος· ἀντὶ κτητικοῦ γὰρ ει ρηται, ω σπερ καὶ Αἰσχύλος Σκύθην οι μον λέγει τὸν Σκυθικόν. Ορα δὲ ο πως ἐν ο λῳ τῷ παρόντι χωρίῳ εὐφυῶς καὶ ἐπικαίρως τοῖς παρίσοις η τοι τοῖς ἰσοκαταλήκτοις ῥήμασι συχνῶς χρῆται ὁ Διονύσιος, τὴν ὑπτιότητα καὶ ἀνάπτωσιν τῆς περιηγητικῆς ἀφηγήσεως ἀνιστῶν τῷ κάλλει καὶ τῇ γοργότητι ἐν τῷ λέγειν «πόντος̓ Ιβηρικὸς ἐγκέχυται» καὶ «μέσσος ἑλίσσεται» καὶ «Λιγυστιὰς ε λκεται α λμη» καὶ «ἐπὶ Κύρνον ἐρεύγεται ἁλμυρὸν υ δωρ» καὶ «Σαρδόνιος μορμύρεται πόντος «καὶ» ὠρύεται Τυρσηνὶς θάλασσα» καὶ «κυρτὸς ἐπιστρέφεται Σικελὸς ῥόος» καὶ α λλα τοιαῦτα. Σκόπει δὲ καὶ τὴν ἐν τοῖς ὀνόμασιν ἐπίχυσιν καὶ ποριμότητα τοῦ ποιητοῦ, ἐν τῷ «πόντος̓ Ιβηρικὸς» καὶ «Γαλάτης ῥόος» καὶ «Λιγυστιὰς α λμη» καὶ «Κύρνιον ἁλμυρὸν υ δωρ» καὶ «Τυρσηνίδος οι δμα θαλάσσης.»̓ Ιστέον δὲ ο τι τὸν ἀπὸ τῶν Γαλατῶν ὀνομαζόμενον Γαλάτην ῥοῦν, η τοι τὴν Γαλατικὴν θάλασσαν, Κελτογαλάται παροικοῦσι, καὶ ο τι λέγονται η ττονες ἀκράτου οἱ Γαλάται ει ναι. Λέγεται δὲ ου τω καλεῖσθαι ἀπὸ Γαλάτου τινὸς υἱοῦ̓ Απόλλωνος. 75 Οτι καὶ ἡ Μασσαλία Γαλατική ἐστι, Φωκεῖς δὲ ῳ κησαν αὐτὴν, οἱ ἐκ τῆς ε ω φυγόντες τὴν τοῦ Κύρου δουλείαν. Καὶ ο τι ο ρμον ἡ Μασσαλία ε χει ἐπί στροφον, ο ε στι περιφερῆ, περίδρομον καὶ καμπύλον, η ου ἐπιστρέφονται οἱ ναυτιλλόμενοι.̓ Αγαθὸς γὰρ τοῖς Μασσαλιώταις λιμὴν ὁ Λακύδων. Τὸ δὲ ἐπίστροφος καὶ παρ'̔ Ομήρῳ κεῖται, ο που λέγει ο τι καὶ̓ Οδυσσεὺς ἐπίστροφος η ν ἀνθρώπων. Φασὶ δὲ τοὺς Μασσαλιεῖς εὐδοκιμῆσαί ποτε περί τε ὀργανοποιΐαν καὶ ναυτικὴν παρασκευήν. Εστι δὲ οὐ μόνον χώρα Μασσαλία, ἀλλὰ καὶ πόλις Λιγύων περί που τὴν Κελτικὴν, ἐτυμολογουμένη ἀπὸ τοῦ μάσσαι, ο ε στιν ἐκδῆσαι, Αἰολικῶς, καὶ ἀπό τινος ἁλιέως. Προσπλέων γάρ, φασιν, ὁ τῶν ἀποίκων Φωκαέων κυβερνήτης καὶ ἰδὼν ἐκεῖ ἁλιέα, ἐκέλευσε μάσσαι, η τοι δῆσαι, τὸ ἀπόγαιον πεῖσμα· ο θεν καὶ ἡ πόλις Μασσαλία, παρὰ τὸ μάσσειν καὶ
q.16
τὸν ἁλιέα. 76 Οτι μετὰ τοὺς Μασσαλιώτας οἱ Λίγυες, ου ς Λιγυστίνους ὁ Λυκόφρων καλεῖ.̓ Ονομάζονται δὲ ου τως ἀπὸ Λίγυος ἀνδρὸς, ο ς τὸν̔ Ηρακλέα ἐκώλυεν εἰς τὰς Γηρυόνου βοῦς ἀπιόντα· ο τε καί φασιν οἱ μῦθοι ὡς ἐπέλιπε μὲν τὸν̔ Ηρακλέα πᾶν ἀμυντήριον βέλος, ὁ δὲ ηυ ξατο τῷ Διὶ ἐπαμῦναι· κἀκεῖνος ἀναγαγὼν νεφέλην λίθους α νωθεν υ σεν, ἐξ ω ν καὶ τὸ λίθινον πέδον μεταξὺ Μασσαλίας καὶ̔ Ρηγίνης, μεστὸν χειροπληθῶν λίθων, ου ς ὑπὸ κεραυνῶν συνεχῶν η τυφωνικῶν ἀναθυμιάσεων διαρραγῆναί φασιν οἱ σοφοὶ, καὶ ἐκ πλακώδους συνεχείας κατακερματισθῆναι εἰς μικρὰ, τὸν μῦθον ἀφέντες ληρεῖν α θέλει. Ζῶσι δὲ ἀπὸ θρεμμά των οἱ Λίγυες τὸ πλέον καὶ γάλακτος καὶ κριθίνων πομάτων. Ου τω δὲ σφενδονῶσιν, ὡς ἡ ἱστορία λέγει, ω στε ὀρνέων ἐπιφανέντων διορίζονται εἰς ποῖον ε καστος βαλεῖ, ὡς πάντες τευξόμενοι. Οἱ μέντοι παρὰ Τυρσηνοῖς Λίγυρες ἀπὸ Λίγυρος ποταμοῦ ὀνομάζονται.̓ Ιστέον δ' ο τι ἐοίκασι καὶ Κολχικοί τινες Λίγυες ει ναι α ποικοι τῶν Εὐρωπαίων, καὶ δηλοῖ ὁ Λυκόφρων, ἱστορῶν ἐν τοῖς Κόλχοις Κύταιαν Λιγυστικὴν πόλιν.̓ Αριστοτέλης δὲ ἱστορεῖ τῶν τινας Λιγύων ἑπταπλεύρους πρός τινων λέγεσθαι, οὐ πιστεύων αὐτὸς τῷ τοιούτῳ λόγῳ, διὰ τὸ τοῖς ἀνθρώποις ἀνὰ ὀκτὼ ἑκατέρωθεν ει ναι πλευράς. 78 Οτι τοὺς̓ Ιταλοὺς, ὡς τότε μοναρχοῦντας, μέγα κοιρανέειν λέγει, καὶ Αὐσονῆας, η τοι Αυ σονας, ὀνομάζει. Καὶ σημείωσαι ο τι τοὺς αὐτοὺς ει ναι λέγει Αυ σονας καὶ̓ Ιταλούς. Λέγονται δὲ Αυ σονες ἀπὸ Αυ σονος, ο ς πρῶτος τῶν κατὰ̔ Ρώμην βασιλεῦσαι πρός τινων ἱστορεῖται,̓ Οδυσσεῖ γεγονὼς ἐκ τῆς Κίρκης, η, κατὰ τὸν τὰ̓ Εθνικὰ γράψαντα, ἐκ Καλυψοῦς γεννηθεὶς τῷ Ατλαντι, ἀφ' ου καὶ τὸ Σικελικὸν πέλαγος Αὐσόνιον ἐκλήθη ποτέ. Λέγει δὲ αὐτοὺς παρὰ τὸν Λιγυστικὸν ει ναι κόλπον, ἀρξαμένους ἀπὸ βορέου, καὶ διήκοντας ε ως τῆς Λευκῆς Πέτρας, η ς καὶ ἐν τοῖς ἑξῆς μεμνήσεται. Ακρα δὲ αυ τη ἐστί, περὶ η ς ου τως ἱστορεῖται· α κρα Λευκὴ Πέτρα καλουμένη ἀπὸ χρόας, εἰς η ν τελευτᾷ τὸ̓ Απέννιον ο ρος.̓ Απὸ̓ Ιταλοῦ δέ τινος ὀνομάζονταἰ Ιταλοί, ὡς καὶ ἀπὸ Αυ σονος Αυ σονες.̓ Ιστέον δὲ ο τι ἀπὸ τοῦ Αυ σονος παράγωγον Αὐσονεύς, ὡς Αἰθιοπεύς, ἡγεμονεύς, καὶ πλεονασμῷ τοῦ ι, διὰ δακτύλου συγκρότησιν, Αὐσονιεύς· ἐξ ου τὸ Αὐσονιῆες. 80 Οτι τὸν Σικελικὸν πορθμὸν καθ' ὑποκορισμὸν η παρωνυμίαν πορθμίδα καλεῖ, λέγων ο τι ἡ Λευκὴ Πέτρα Σικελικῆς ἐπὶ πορθμίδος ἐρρίζωται. Αλλως δέ γε πορθμίδα φασὶν οἱ παλαιοὶ τὴν ἁλιάδα, ο ε στι τὸ ἁλιευτικὸν πλοιάριον, η καὶ τὸ ἁπλῶς μικρὸν πλοῖον, ὡς δηλοῖ Εὐριπίδης, ε νθα Κρησίαν πορθμίδα φησὶν, η γουν πλοῖον Κρητικόν. Καὶ τὴν̓ Ασίαν δὲ̓ Ασιάδα παρωνύμως καλέσει ἐν τοῖς ἑξῆς ὁ Διονύσιος, εὐτελέστερον μὲν ου τω ποιῶν διὰ τὸ ὑποκοριστικὸν σχῆμα, τὴν δὲ τοῦ μέτρου ἀνάγκην ου τως ἀποπληρῶν. 82 Οτι οὐ μόνον Σαρδώ ἡ νῆσος, ὡς τὸ Σαπφώ, ἀλλὰ καὶ Σαρδών Σαρδόνος, ὡς τρυγόνος, ἐξ η ς ὁ Σαρδόνιος κόλπος, ὁ μετὰ τὴν Κύρνον. Περὶ δὲ Σαρδόνος καὶ Κύρνου ἐν ἰδίῳ τόπῳ ῥηθήσεται. Φαίνεται δὲ μετὰ τὸ Λιγυστικὸν ει ναι καὶ Κύρνιον πέλαγος, τὸ περὶ τὴν Κύρνον νῆσον· ἐνδοτέρω δὲ τούτου τὸ Σαρδόνιον. 83 Οτι μετὰ τὸν Σαρδόνιον κόλπον θάλασσα πρὸς νότον ἡ Τυρρηνὶς, καλουμένη ου τως, διότι παράκεινται αὐτῇ πρὸς βορρᾶν οἱ Τυρρηνοὶ, καθάπερ οἱ Γαλάται τῇ Γαλατικῇ, καὶ οἱ Λίγυες τῇ Λιγυστικῇ, καὶ διὰ τὸ τοὺς Τυρρηνοὺς πειράτας ποτὲ γενομένους αὐτόθι συνιστᾶν τὰ λῃστήρια· ἐκεῖθεν δὲ πρὸς ἡλίου, φησὶν, αὐγὰς κυρτὸς ἐπιστρέφεται ὁ Σικελικὸς ῥόος, μέχρι τοῦ τε Παχύνου, ἀνατολικοῦ ἀκρωτηρίου Σικελικοῦ, καὶ τοῦ κατὰ Κρήτην Κριοῦ μετώπου.̓ Εξήπλωται δὲ, φησὶ, καὶ μέχρι τοῦ̓ Ιονίου κόλπου ἐπιστρεφόμενος καὶ κυρτούμενος ε ως καὶ ἐκεῖ· διὸ καὶ κυρτὸν αὐτὸν ὠνόμασεν, ὡς μὴ κατ' εὐθυωρίαν προϊόντα μέχρι τῆς Κρήτης, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸν̓ Ιόνιον παρεκνεύοντα. Σημείωσαι δὲ ο τι νῦν μὲν ε ως τοῦ Κρητικοῦ μετώπου τοῦ Κριοῦ περαίνει τὸ Σικελικὸν πέλαγος, προϊὼν δὲ α χρι καὶ Σαλμωνίδος αὐτὸ τῆς Κρητικῆς ἑῴας α κρας προάγει. Ενθα τις ἐπιστατικώτερον τῷ λόγῳ διδοὺς ἑαυτὸν ευ ροι α ν διώνυμον τὸ Σικελικὸν πέλαγος, αὐτό τε τοῦτο
q.17
Σικελικὸν καλούμενον, ἀλλὰ δῆτα καὶ Κρητικόν. Φησὶ γὰρ ἐκεῖ ὁ Διονύσιος ἐν σχήματι ἐπανα λήψεως, ο τι «ἐκ δ' ὀρέων Σικελῶν Κρήτης ἀναπέπταται οι δμα μακρὸν, Σαλμωνίδος α χρι καρήνου·» οὐ λέγων ο τι ἐκ τοῦ μετώπου τοῦ Κριοῦ τὸ Κρητικὸν πέλαγος, ἀλλ' ἐκ τῶν ὀρέων τῶν Σικελικῶν πέπταται, καὶ ι σως δυοῖν ο ντων περάτων τῷ πελάγει τούτῳ, ἑνὸς μὲν Σικελικοῦ, ἑνὸς δὲ Κρητικοῦ, ποτὲ μὲν Σικελικὸν ἐκ τοῦδε καλεῖται, ποτὲ δὲ ἐκ τοῦ ἑτέρου Κρητικόν. Εἰ δέ τις ι σως τὸ «ἐκ δ' ὀρέων Σικελῶν» νοήσει ἀντὶ τοῦ μετὰ τὰ ο ρη τὰ Σικελικὰ, τότε δύνανται δύο ει ναι πελάγη, ἰδίᾳ μὲν τὸ Σικελικὸν ε ως τοῦ μετώπου τοῦ Κριοῦ, ἰδίᾳ δὲ ἐκεῖθεν τὸ Κρητικὸν ε ως Σαλμωνίδος. 87 Οτι ἡ τῆς Κρήτης α κρα η τις εἰς α λα πολὺ νένευκεν, ἡ περὶ τὴν Γόρτυνα, παραυγάζει, τουτέστι παρεκφαίνει καὶ φαντάζει, μέτωπον κριοῦ τοῖς πόρρωθεν βλέπουσι, καὶ ἐντεῦθεν ε χει τὴν κλῆσιν, ὀνομαζομένη Κριοῦ μέτωπον. Δεῖ δὲ εἰδέναι ο τι ἐστὶ καὶ περὶ τὸν Ευ ξεινον πόντον ε τερον μέτωπον Κριοῦ, ὡς ἐν τοῖς ἑξῆς ῥηθήσεται, ἀρκτικὸν ο ρος, διὰ τὴν αὐτὴν κἀκεῖνο αἰτίαν ου τω καλούμενον.̓ Ιστέον δὲ ο τι πολλάκις ε κ τινων τόπων πόρρωθεν ὁρωμένων ζωική τις φαντασία πέμπεται καθ' ὁμοιότητα δι' ἀπάτην ο ψεως· καὶ ο τι τοιοῦτόν τι πάσχων ὁ ὀφθαλμὸς καὶ περὶ τὸν Ευ ξεινον καὶ περὶ τὴν Κρήτην μέτωπα φαντάζεται Κριοῦ. Καὶ ὁ κατὰ τὴν Νιόβην δὲ μῦθος ου τω πως θεραπεύεται, φαμένων τινῶν ἀκρωτήριον ει ναι Φρύγιον ἐοικὸς γυναικείῳ προσώπῳ τοῖς πόρρω ἀφεστηκόσιν, ἐξ ου υ δωρ ἀένναον καταρρεῖ, ο περ ὁ μῦθος εἰς δάκρυον αὐτοματίζει τῇ Νιόβῃ.̔ Ορῶμεν δὲ καὶ τοὺς τὴν γραφικὴν τέχνην δεινοὺς εἰς λεόντων μιμήματα η τοιούτων τινῶν θηρίων προτομὰς τὰς τῶν ὀρέων ἐκτυποῦντας κορυφάς, ὡς τῆς ο ψεως τοιαῦτά τινα φανταζομένης πόρρωθεν. 88 Οτι ἡ Γόρτυν καὶ Γόρτυνα λέγεται τρισυλλάβως, καὶ τὸ μὲν κλίνεται Γόρτυνος, ὡς Φόρκυνος, τὸ δὲ Γορτύνης, ὡς λέαινα λεαίνης.̔ Ιερὰν δὲ αὐτὴν λέγει η ἁπλῶς διὰ τὸ ε νδοξον, ἡ Ομηρικῷ ζήλῳ, ὡς καὶ̔ Ομήρου τὰς πόλεις ου τω καλοῦντος διὰ τὸ φυλακτικὸν τῶν ἐν αὐταῖς. Κτίσμα δὲ ἡ Γόρτυν Ταύρου ἐκείνου τοῦ τὴν Φοίνισσαν Εὐρώπην ἁρπάσαντος, ο ς Κρήτης η ν βασιλεύς. Μεγάλη δὲ αυ τη ἡ πόλις κατὰ τὸν Γεωγράφον, εἰπόντα· «πόλεις Κρήτης μέγισται, Γόρτυνα, Κυδωνία καὶ Κνωσσός.» Λέγει δὲ ὁ αὐτὸς καὶ ο τι Γόρτυνα δευτερεύει μετὰ Κνωσσὸν κατὰ δύνα μιν, καὶ ο τι συμπράττουσαί ποτε ἀλλήλαις πάντας ει χον ὑπηκόους τοὺς ἐκεῖ. Οτι ἡ Φαιστὸς, η ν ὁ Διονύσιος ἠπειρώτιδα λέγει, διεῖχε θαλάσσης μὲν σταδίους ει κοσι, Γόρτυνος δὲ ἑξήκοντα. Κατεσκάφη δὲ ὑπὸ Γορτυνίων.̓ Εξ αὐτῆς η ν̓ Επιμενίδης ὁ ποιήσας δι' ἐπῶν Καθαρμούς. 92 Οτι ὁ̓ Ιόνιος κόλπος μετὰ τὸν Σικελικὸν εὐρύνεται πρὸς βορρᾶν, αυ θις δὲ κάμπτων πρὸς ἑσπέριον μυχὸν ε ρπει, ἀφορῶν πρὸς τὸν τὴν ἑσπερίαν θάλασσαν προβαλλόμενον ὠκεανόν.̓ Ιστέον δὲ ο τι οὐ μόνον̓ Ιόνιος κόλπος καλεῖται, ἀλλὰ καὶ̓ Αδρίας ὁ αὐτὸς λέγεται καὶ̓ Αδριανὴ θάλασσα. Οἱ δὲ ἀκριβέστεροι τὸν̓ Ιόνιον μέρος τοῦ̓ Αδρίου φασί. Λέγεται δὲ̓ Ιόνιος, ὡς καὶ τῷ Λυκόφρονι δοκεῖ καὶ τῷ Αἰσχύλῳ, ἀπὸ τῆς̓ Ιοῦς. Διενήξατο γὰρ ἐκείνη βοῦς γενομένη κἀνταῦθα. Οἱ δέ φασιν ἀπὸ̓ Ιάονος, ἀνδρὸς̓ Ιταλοῦ, η ἀπὸ̓ Ιονίου, ἀνδρὸς̓ Ιλλυριοῦ. Λέγουσι δέ τινες καὶ τὸ ἀπὸ Γάζης μέχρις Αἰγύπτου πέλαγος̓ Ιόνιον λέγεσθαι ὁμοίως ἀπὸ τῆς̓ Ιοῦς. Καὶ τὴν ἐκεῖ δὲ Γάζαν̓ Ιώνην καλοῦσί τινες, ε νθα βοῦς η ν ἐν ἀγάλματι τῆς̓ Ιοῦς, η τοι τῆς σελήνης·̓ Ιὼ γὰρ ἡ σελήνη κατὰ τὴν τῶν̓ Αργείων διάλεκτον. Τοῦ δὲ ἀνωτέρω ῥηθέντος̓ Ιάονος υἱὸς̓ Αδρίας ἱστόρηται, ἀφ' ου τὸ αὐτὸ πέλαγος καὶ̓ Αδριατικὸν λέγεται. Αλλοι δὲ ου τω φασίν· ε στιν̓ Αδρία πόλις ἐπιφανὴς, καὶ παρ' αὐτὴν κόλπος̓ Αδρίας, καὶ ποταμὸς ὁμοίως· ἀγαθὴ δὲ, φασὶ, βοσκήμασιν ἡ ἐκεῖ γῆ, ω στε καὶ δὶς τίκτειν τοῦ ἐνιαυτοῦ καὶ διδυμοτοκεῖν. 95 Οτι εἰσιόντι τὴν̓ Ιονίαν θάλασσαν κατὰ μὲν τὰ σκαιὰ ἡ τῶν Αὐσόνων κεῖται χώρα, δεξιτερὴν δὲ κατὰ χεῖρα ἡ̓ Ιλλυρίς ἐστι γῆ, ου τω καλουμένη ἀπὸ̓ Ιλλυριοῦ υἱοῦ Κάδμου. Δαλματία δ' ἐφύπερθεν, η ν καὶ λέγει ἐνυαλίων πέδον ἀνδρῶν, διὰ τὸ μαχίμους ει ναι τοὺς ἐκεῖ. Φασὶ δὲ τοὺς Δαλματεῖς δι' ὀκταετηρίδος
q.18
ποιεῖσθαι τῆς χώρας ἀναδασμὸν κατά τινα ἀναγραφὴν, καὶ οὐδὲ νομίσμασι χρᾶσθαι, πολλὴν ταύτην ἀφελομένους τοῦ βίου κιβδηλίαν. Διχῶς δὲ τὸ ε θνος λέγεται, καὶ Δαλμάται καὶ Δαλματεῖς.̔ Η δὲ πόλις αὐτῶν Δάλμιον η Δελμίνιον η Δέλμινον. 98 Οτι καὶ ἐνταῦθα οὐ κατὰ κοινὴν κυριολεξίαν ἰσθμὸν ει πε τὸν περὶ τοὺς Αυ σονας τὸν πλατύτατον· οὐ γὰρ ἐστένωται οὐδὲ ὁ τοιοῦτος ἰσθμός· διὸ ἐπάγει ὡς καὶ ἐν τοῖς πρὸ τούτου θεραπείαν, λέγων ο τι παραπέπταται α σπετος, πουλυτενὴς, τρισσαῖς θαλάσσαις περίδρομος. Καὶ εὐθὺς ἐπάγει ποίαις θαλάσσαις περιείληπται ὁ τοιοῦτος ἰσθμὸς, λέγων πάνυ γοργῶς ο τι Τυρσηνῇ Σικελῇ τε καὶ̓ Αδριάδι πληθούσῃ. Ει τα εἰπὼν ο τι ἑκάστη τῶν τοιούτων τριῶν θαλασσῶν πρός τινα α νεμον τεκμαίρεται τὸν ὁλκὸν, σχηματίζει πάλιν κατὰ γοργότητα ου τω «Τυρσηνὴ ζέφυρον, Σικελὴ νότον,̓ Αδριὰς ευ ρον» φιλοτιμησάμενος ἑνὶ στίχῳ ἐνθεῖναι τάς τε τρεῖς θαλάσσας καὶ τοὺς τρεῖς ἀνέμους, εἰς ου ς ἑκάστη τὸ ἑαυτῆς παρασύρεται ῥεῦμα.̔ Οποῖόν τι πεποίηκε πρὸ τούτου, ὡς προγέγραπται, καὶ ἐν τῷ «πρῶτα μὲν Λιβύην, μετὰ δ' Εὐρώπην̓ Ασίην τε» τὰς τρεῖς ἠπείρους ἐκεῖ ἑνὶ ε πει συμπεριλαβών. Σημείωσαι δ' ο τι ἐνταῦθα μὲν Τυρρηνὴν ἀμφιτρίτην, ἀνωτέρω δὲ Τυρρηνίδα θάλασσαν ει πεν, ἐν διαφόροις καταλήξεσιν. 103 Οτι πρὸς τὰ νότια τῆς Σικελικῆς χθονὸς ε λκεται κόλπος ε σω Λιβύης, νοτίαν Σύρτιν ἑλίσσων, τὴν ἑτέραν τὴν εὐρυτέραν· ἐνδοτέρω δὲ ταύτης δυτικωτέρα ἐστὶν ἡ ἑτέρα Σύρτις, ἀφαυρὸν ε χουσα πόρον, ο ε στι μικροτέρα ου σα, η τις, φησὶ, τηλόθεν ἐρχομένην δέχεται πλημμυρίδα πόντου. Περὶ δὲ τῆς τοιαύτης πλημμυρίδος ἐν τοῖς μετὰ ταῦτα ῥηθήσεται. Σημείωσαι δὲ ο τι ἐνταῦθα ὁ περιηγητὴς τῇ ὑπέρ προθέσει ἐπὶ τῶν νοτίων ἐχρήσατο, εἰπὼν ὑπὲρ Σικελικῆς χθονὸς τὴν νοτίαν Σύρτιν ἑλίσσεσθαι. Ποιήσει δὲ τοῦτο πλειστάκις καὶ ἐν τοῖς εἰσέπειτα· ω στε οὐκ ἐπὶ βορείων μόνον ἡ ὑπέρ πρόθεσις τίθεται, διὰ τὸ ε ξαρμα τὸ ἐν αὐτοῖς, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῶν νοτίων. Οὐδὲ γὰρ οὐδ' ἐκεῖνα ἐστέρηνται τοῦ εἰς υ ψος ἐξῆρθαι, εἰ καὶ ἡμῖν δοκεῖ ταπεινά. Οτι δὲ καὶ ἐπὶ βορείων τίθησι τὴν ὑπέρ, ἐκδηλότατόν ἐστιν.̓ Ερεῖ γοῦν ἐν τοῖς ἑξῆς «βορειοτέρη γαίης ὑπὲρ Εὐρωπείης», τουτέστι πρὸς τὰ βόρεια τῆς Εὐρώπης. 108 Οτι μέλλων ἀπὸ τῶν δύο Σύρτεων μεταβῆναι εἰς τὴν ἑξῆς περιήγησιν σχήματι τοιούτῳ χρᾶται συμπληρωτικῷ, γοργῷ τε καὶ σεμνῷ· «Ως οἱ μὲν βοόωσιν ἑλισσόμενοι δύο κόλποι. Καὶ μετὰ ταῦτα δὲ πολλαχοῦ διὰ σαφήνειαν χρᾶται συχνὰ ταῖς συμπληρώσεσιν η τοι ἀποθέσεσιν. 110 Οτι ἡ Σαλμωνὶς ἑῴα ἐστὶν α κρα τῆς Κρήτης, ω σπερ αυ πάλιν δυτικὸν α κρον αὐτῆς τὸ τοῦ Κριοῦ μέτωπον· περὶ τοῦτο τὸ τῆς Σαλμωνίδος, ὡς αὐτός φησι, κάρηνον, η τοι ἀκρωτήριον, ἀναπέπταται τὸ Κρητικὸν πέλαγος, μᾶλλον δὲ α χρι καὶ αὐτοῦ περαίνεται τὸ ει τε Σικελικὸν ει τε καὶ Κρητικὸν, καθὰ πρὸ μικροῦ ει ρηται, πέλαγος· ου καθεξῆς ἡ Φαρία θάλασσα, μεθ' η ν ἡ Σιδωνία· καὶ ἐπὶ ταύτῃ τελευταῖος ὁ περὶ Κύπρον κόλπος, η γουν ὁ̓ Ισσικός. Περὶ ω ν καὶ μετ' ὀλίγα λελέξεται. 112 Οτι τὸ φρίσσειν κυρίως ἐπὶ θαλάσσης λέγεται. Φησὶν ου ν ο τι φρίσσουσιν η τε Φαρία καὶ ἡ Σιδωνία θάλασσα, ἐλαυνόμεναι πνοαῖς̓ Ισμαρικοῦ βορρᾶ ὀρθὸν φυσιόωντος, ἐπεὶ κατ' ἐναντία κεῖνται τοῦ βορρᾶ. Ει πε δὲ τὸ φρίσσουσιν ἀντὶ τοῦ ὀρθοῦνται, καὶ εἰς υ ψος αι ρονται τοῖς κύμασιν.̓ Εντεῦθεν δὲ καὶ ἡ φρίξ, ὡς καὶ ὁ Ποιητής· «μελαίνη φρικὶ καλυφθείς,» η τοι τῇ ἐπαναστάσει τοῦ κύματος. Οτι δὲ θαλασσία λέξις τὸ φρίσσειν, ἐν τοῖς τοῦ̔ Ομήρου κάλλιον γέγραπται. Τὸν δὲ βορρᾶν̓ Ισμαρικὸν ει πεν ἀντὶ τοῦ Θρᾳκικὸν, ἀπὸ̓ Ισμάρου πόλεως Θρᾴκης.̓ Ιστέον δὲ ο τι τὴν Φαρίαν ταύτην θάλασσαν, η τις μετὰ τὸ Κρητικόν ἐστιν, ὡς ει ρηται, πέλαγος, καὶ Παρθένιον κόλπον ἐκάλουν οἱ παλαιοί· καὶ ο τι ω σπερ Σιδωνία καὶ̓ Ισσικὸς ἀπὸ̓ Ισσοῦ πόλεως καὶ Σιδῶνος, ου τω καὶ Φαρία διὰ τὴν̓ Αλεξανδρινὴν Φάρον, η τις ἐστὶ νῆσος ἐν δεξιᾷ κειμένἠ Αλεξανδρείας, πύργον ἀνέχουσα μέγιστον, ἐκπυρσεύοντα τοῖς καταπλέουσι. Περὶ δὲ ταύτης τῆς Φάρου ει ρηται μὲν καὶ ἐν τοῖς εἰς τὴν̓ Οδύσσειαν, ῥηθήσεται δὲ καὶ ο τε τῷ λόγῳ εἰς̓ Αλεξάνδρειαν ε λθωμεν. 117 Οτι ὁ Διονύσιος τὴν Σιδῶνα κλίνων ἀκολούθως̔ Ομήρῳ
q.19
ἐν τῷ «Σιδωνία θάλασσα», ἐκτείνει μὲν τὸ τῆς ἀρχούσης δίχρονον, συστέλλει δὲ τὸ ο τὸ μετὰ τὴν α ρχουσαν.̔ Ομοίως καὶ ἐν τοῖς ἑξῆς, «Βύβλον τ' ἀγχίαλον καὶ Σιδόνα ἀνθεμόεσσαν.» Οἱ δὲ υ στερον τὰς ο λας πλαγίας τῆς Σιδῶνος τῷ ω μεγάλῳ παραληγομένας ἐκφέρουσιν. 119 Οτι ἡ περὶ τὴν Παμφυλίαν χώραν θάλασσα, περὶ η ν ἡ Κύπρος, οὐ μόνον Παμφύλιος κόλπος λέγεται κατὰ ἐθνικὴν [η] τοπικὴν κλῆσιν, ἀπὸ τοῦ τῶν Παμφύλων ε θνους, ἀλλὰ καὶ̓ Ισσικὸς ἀπὸ̓ Ισσοῦ πόλεως κειμένης μεταξὺ Συρίας καὶ Κιλικίας. Φησὶ γοῦν καὶ ὁ Διονύσιος, ο τι ὁ̓ Ισσικὸς κόλπος ε λκεται ἐπὶ βορρᾶν̓ Ισσοῦ α χρι πόλεως, Κιλίκων χώραν παραμείβων. Ταύτην δὲ τὴν πόλιν̓ Αλέξανδρος ὀνομαστὴν ποιήσας, ὡς τὸν Δαρεῖον ἐκεῖ νικήσας, ἐκάλεσε Νικόπολιν. Ου τος ὁ κόλπος, ὡς ὁ Διονύσιος λέγει, α γχι τῆς τῶν Κιλίκων γῆς ἐλθὼν εὐθύτερος, κατὰ ἰσοδρομίαν τινὰ, κἀκεῖ ἀποπαυσάμενος, ἐκεῖθεν ὡς ἐν υ σπληγγι δνοφερῇ, τουτέστιν ὡς ἐν καμπτῆρι, στρεπτὴν ἐπὶ ζέφυρον ἐπερεύγεται α λμην, ἠρέμα ἐπὶ δύσιν κάμπτων καὶ στρεφόμενος καὶ ἀφορῶν εἰς τὸν ζέφυρον. Σημείωσαι δὲ ο τι υ σπληγξ οὐ μόνον, ὡς ἐνταῦθα, ἐπὶ καμπτῆρος λέγεται, ἀλλ' ε στιν ο τε καὶ ἐπὶ ἀφετηρίας, ο ε στι καγκέλου.̓ Ονομάζεται δὲ ου τω καὶ ἡ ὑστριχὶς, οὐ τὸ ζῶον, ἀλλὰ τὸ πληκτικὸν ο ργανον, λεγόμενον ου τω διὰ τὸ ἐκ τριχῶν ὑείων εἰς πληγὴν συγκροτεῖσθαι. Δέρμα γὰρ ὑὸς στενὸν καὶ ἐπίμηκες ἀποτεμόμενοί τινες αὐταῖς θριξὶ καὶ τοῦ μήκους τῶν τριχῶν κείραντες, ὡς α ν ε χοιεν αυ ται ου τω κεντεῖν σταθηρότερον, ε τυπτον τοὺς μαστιγίας, καὶ ἐκαλεῖτο υ σπληγξ τὸ τοιοῦτο τῆς μάστιγος ἐργαλεῖον. Καὶ α λλως δὲ ἡ τοιαύτη υ σπληξ πλέγμα η ν ἀπὸ ὑείων τριχῶν.̓ Ιστέον δὲ ο τι παρὰ Θεοκρίτῳ ἡ υ σπληγξ ει ρηται καὶ ἐπὶ παγίδος ὀρνέου τεθειμένη, διὰ τὸ συγκεκροτῆσθαι ὡς εἰκὸς ἀπὸ ὑστριχίδος πλέγματος.̓ Ιστέον δὲ καὶ ο τι πρώτως μὲν ὑστριχὶς ἐλέχθη τὸ τῆς πληγῆς ο ργανον, ὁποῖον καὶ η ν, ἐκεῖθεν δὲ καὶ ὁ καμπτὴρ τοῦ ἀγῶνος υ σπληγξ ὠνόμασται, διὰ τὸ τοὺς ι ππους ἐκεῖ προσεκτικώτερον νύσσεσθαι καὶ πλήσσεσθαι· ο θεν καὶ νύσσα ὁ τοιοῦτος τόπος λέγεται.̓ Επεὶ δὲ καὶ ἐκ πρώτου δρόμου οἱ ι πποι ταῦτα πάσχουσι, διὰ τοῦτο καὶ ἡ ἀφετηρία υ σπληγξ, ε τι δὲ καὶ νύσσα ἐλέγετο. 123 Οτι εἰ καὶ εὐτελῶς καὶ μικροπρεπῶς, ο μως, ὡς ἐξὸν η ν ἐν παραβολῇ, δράκοντι τὸν τοσοῦτον̓ Ισσικὸν εἰκάζει κόλπον, λέγων ο τι ἐκεῖνος ἐν ἁλὶ κόλπος ἑλίσσεται, ὡς δράκων βλοσυρωπὸς ἑλίσσεται ἀγκύλος ε ρπων, νωθὴς, ὑφ' ῳ πᾶσα βαρύνεται ο ρεος α κρα ἐρχομένῳ. Τοῦτο δὲ λέγει, διὰ τὸ καὶ τὸν̓ Ισσικὸν κόλπον ε νθα καὶ ε νθα βαρυνόμενον ταῖς προχοαῖς ἑλίσσεσθαι, δυσπόρευτον κεχυμένον καὶ πολὺ τὸ κεκλασμένον καὶ κατὰ τοὺς ο φεις καμπύλον ε χοντα. Σημείωσαι ου ν ο τι διὰ μόνας τὰς καμπὰς τοῦ̓ Ισσικοῦ ἡ τοῦ ο φεως ει ληπται παραβολή, καὶ διὰ τοῦτο ε χει ἀσφαλῶς. Αλλως γὰρ πολὺ ε χει τὸ ταπεινὸν, εἰ ὁ τοσοῦτος κόλπος ὁλκῷ παραβέβληται ο φεως. Δράκοντι μὲν γὰρ προσαρμόσαι παραβολὴν ἐκ πελάγους ὑψοποιόν ἐστι, πέλαγος δὲ τηλικοῦτον παραβαλεῖν ἁπλῶς δράκοντι, καταβάλλει τὸ τοῦ κόλπου μέγεθος. Ορα δὲ ο τι φανερῶς ἐνταῦθα τὸ βλοσυρωπός δι' ἑνὸς σ ἐκφέρεται, δηλοῦν τὸ α γριον καὶ ὑποσεσυρμένον τοῦ βλέμματος. 126 Οτι ω σπερ τὸ α ποτὲ μὲν στερεῖ, ποτὲ δὲ ἐπιτείνει, ου τω τὸ νη. Τὸ μὲν γὰρ νηλεής ἐλέου δηλοῖ στέρησιν, τὸ δὲ νήχυτος κόλπος δαψίλειαν χύματος. 129 Οτι ὁ̓ Ισσικὸς κόλπος ὁ κατὰ Κύπρον, ὡς ει ρηται, διὰ τῆς γῆς τῶν Παμφυλίων ε ρχεται, διὸ καὶ Παμφύλιος λέγεται. Διήκει δὲ καὶ μέχρι τῶν Χελιδονίων νήσων, περὶ ω ν μετὰ ταῦτα εἰρήσεται· ε χει δὲ τελευταῖον σῆμα πρὸς ζέφυρον τὴν τῶν Πατάρων α κραν, η τις διορίζει Λυκίαν τε καὶ Καρίαν. Σῆμα δὲ τὸ σημεῖον η τοι τὸ πέρας λέγει κατὰ λόγον φιλόσοφον· τὸ γὰρ σημεῖον τουτέστιν ἡ στιγμὴ, πέρας ἐστὶ γραμμῆς, ὡς καὶ ἐνταῦθα τῆς περιόδου τοῦ πελάγους τούτου δυτικὸν σῆμά ἐστι τὰ Πάταρα.̓ Ιστέον δὲ ο τι Πάταρα καλεῖται ὁ ῥηθεὶς τόπος, η ἀπὸ Πατάρου υἱοῦ̓ Απόλλωνος καὶ Λυκίας τῆς Ξάνθου, η ἀπὸ τῆς πατάρας, ο δηλοῖ̔ Ελληνιστὶ τὴν κίστην, η τοι τὴν κιβωτόν. Φασὶ γὰρ ο τι πατάραν ἀθύρματα τῷ
q.20
̓ Απόλλωνι περιέχουσαν, πέμματά τινα ἐν σχήματι λύρας καὶ τόξου καὶ βελῶν, α νεμος ἁρπάσας ἀπό τινος παιδίσκης καὶ ὑπολαβὼν εἰς θάλασσαν ε βαλε τὴν Λυκιακὴν, καὶ τῇ ἐκεῖ χερρονήσῳ προσήγαγεν· ο θεν καὶ ἡ χερρόνησος ἱερά τε ἀνεῖται τῷ̓ Απόλλωνι, καὶ τὴν κλῆσιν ἀπὸ τῆς τοιαύτης πατάρας, η τοι κιβωτοῦ, ἐκέρδανε. Κρατεῖ δὲ περὶ τούτου καὶ τοιαύτη τις ἱστορία· Πάταρος καὶ Ξάνθος λῃσταὶ, παῖδες Λαπαιῶνος, βίον ἐκ τοῦ πειρατεύειν ἀποχρῶντα πορισάμενοι κατέλυσαν τὴν τοῦ λῃστεύειν πλάνην, καὶ τῇ Λυκίων γῇ προσσχόντες ῳ κησαν βεβαίως ἐκεῖ. Καὶ ἀπὸ μὲν τοῦ πρεσβυτέρου Ξάνθου ποταμὸς ἐκεῖ Ξάνθος ἐκλήθη καὶ πόλις ὁμώνυμος, ἀπὸ δὲ τοῦ λοιποῦ ἐκλήθη τὰ Πάταρα. 132 Οτι αἱ Σποράδες νῆσοι περὶ τὸ Αἰγαῖον κεῖνται πέλαγος, ῳ οὐδεὶς ε τερός, φησι, κόλπος ὑψόθι μορμύρων ἐναλίγκια κύματ' ὀφέλλει. Αι τιον δὲ τούτου φασὶ τὸ πλῆθος τῶν αὐτόθι νήσων, αι ς προσρήσσοντα συχνὰ τὰ κύματα ἐπαναστρέφει, καὶ τῇ συνδρομῇ βιαιότερον κορυφούμενα πολὺν ἐγείρει τὸν κλύδωνα. Διὸ καὶ ὁ Διονύσιός φησιν «ε νθα κῦμα ῥησσόμενον νήσοις περιβρέμεται Σποράδεσι·» περὶ ω ν ἐρεῖ ἐν τοῖς ἑξῆς.̓ Ιστέον δὲ ο τι οὐ μόνον πέλαγος Αἰγαῖον, ἀλλὰ καὶ πεδίον τι περὶ τὴν Φωκίδα γῆν ἱστορεῖται καλούμενον Αἰγαῖον ἐκεῖνο παρὰ τὸν ἐκεῖ ῥέοντα Αἰγᾶν ποταμόν. 135 Οτι ὁ τοῦ Αἰγαίου πόντου πλατὺς πόρος ἀπὸ Πατάρων ἀρχόμενος εἰς Τένεδον καὶ Ιμβρον περαίνεται.̓ Εκεῖθεν δὲ στενὸς ε ρχεται αὐλὼν συρόμενος πρὸς βορρᾶν ε ως εἰς τὴν καθ' ἡμᾶς ταύτην τὴν πρὸ τοῦ πόντου τοῦ Εὐξείνου· ἀφ' ου καὶ ὀνομάζεται Προποντίς. Καλῶς δὲ ει πε τὸ αὐλὼν στενός, ὡς πρὸς διαστολὴν τοῦ Αἰγαίου πλατυτάτου ο ντος. Στενὴ γάρ ἐστι καὶ οἱονεὶ αὐλωνοειδὴς ε κτασις ὁ̔ Ελλήσποντος. Δεῖ δὲ εἰδέναι ο τι ἡ Προποντὶς καὶ στόμα ἁπλῶς λέγεται, καὶ μετὰ προσθήκης δὲ στόμα πόντου, δηλαδὴ τοῦ Εὐξείνου, ο ς καὶ κατ' ἐξοχὴν Πόντος λέγεται, ὡς μετ' ὀλίγον εἰρήσεται. Αἰγαῖον δὲ πέλαγος, ω ς τισι δοκεῖ, λέγεται παρὰ τὰς ἐν Εὐβοίᾳ Αἰγὰς, τόπον ου τω καλούμενον, ε νθα τοὺς τοῦ Ποσειδῶνος ι ππους ἀναπαύει ὁ Ποιητής. Οἱ δὲ παρὰ τὸν Αἰγαίωνα τὸν̔ Ομηρικὸν, ὡς ἐν τῇ̓ Ιλιάδι γέγραπται. 138 Οτι καὶ ἐνταῦθα ἰσθμόν τινα πλατὺν ἱστορεῖ περιεχόμενον ὑπό τε τῆς Προποντίδος καὶ τοῦ Αἰγαίου πελάγους, ο ς ἑῷος μὲν κείμενος πρὸς νότον δὲ καθελκόμενος α σπετα φῦλα τῆς̓ Ασιάδος γῆς ἀγκαλίζεται, ἐν οι ς εἰσι καὶ Αἰολεῖς καὶ Ιωνες. Οτι τὴν ὑπέρ πρόθεσιν καὶ ἐνταῦθα ἐπὶ τῶν νοτίων τίθησιν, εἰπών «τῆς δ' υ περ α σπετα φῦλα τιταίνεται πρὸς νότον.» Καὶ ἡ αἰτία προείρηται. 140 Οτι μετὰ τὴν Προποντίδα τὸ τοῦ Θρᾳκικοῦ Βοσπόρου στόμα ἐστιν, η γουν ὁ Θρᾳκικὸς Βόσπορος, ὁ καὶ Μύσιος, ο ν ζεύξας ὁ Δαρεῖος περί που τὸ̔ Ιερὸν στόμα εἰς Θρᾴκην διέβη, μεθ' ο καὶ εἰς Σκύθας ἐπέρασε, γεφυρώσας καὶ τὸν Ιστρον. Τὸν δὲ Θρᾳκικὸν τοῦτον Βόσπορον οἱ μέν φασιν ει ναι τὰ κατὰ Χαλκηδόνα καὶ Βυζάντιον στενά. Φησὶ γοῦν περί τινος ὁ̓ Αρριανός, ο τι «ἐλαύνει ἐπὶ Χρυσόπολιν, ε νθα ὑπὸ νύκτα περάσας τὸν Βόσπορον·» καὶ τὰ ἑξῆς. Οἱ δὲ μάλιστα τὰ α νω που τοῦ καλουμένοὐ Ανάπλου. Τοῦτον δὲ τὸν Βόσπορον ἐνήξατο, φησὶ, ποτὲ ἡ̓ Ιὼ βουλαῖς Ηρας δάμαλις ου σα. Διὸ καὶ Βόσπορος λέγεται, οἱονεὶ βοὸς πόρος τῆς ἐκείνης οἰστροπλῆγος, περὶ η ς̓ Αρριανὸς ου τω φησί· «Πορθμὸς ὁ κατὰ Χαλκηδόνα καὶ Βυζάντιον, ο ποτε Μύσιος, διότι Μυσοὶ ἀντιπέραν ῳ κουν ποτὲ τῆς Θρᾴκης· υ στερον δὲ Βόσπορος, ἐπὶ τῇ συμφορᾷ τῆς̓ Ιοῦς, η ν κατὰ μῆνιν Ηρας οἰστρηθεῖσαν εἰς τοὺς χώρους τούτους ἀφικέσθαι καὶ ταύτῃ διαπεραιώσασθαι οἱ μῦθοι ἐποίησαν.» Λέγει δὲ ὁ αὐτὸς καὶ ο τι κατά τινας οὐκ ἀπὸ τῆς ῥηθείσης βοὸς ὁ τοιοῦτος Βόσπορος, ἀλλ' ἀπό τινος ἑτέρας ὠνόμασται, η τις, φησὶ, Φρυγῶν ἐπικειμένων, ἐμβάλλει ἀδεῶς εἰς τὴν θάλασσαν, καὶ περαιοῦται ἀβλαβῶς τὸν κατὰ Χαλκηδόνα καὶ Βυζάντιον Βόσπορον· καὶ ου τω καθηγεμὼν ἐκείνοις γίνεται κατά τινα θεοφορίαν (η γουν μαντείαν), η τις διεκελεύετο βοῦν ἡγεμόνα καταστῆσαι τῆς ὁδοῦ. Ο καὶ ποιήσαντες ἐκεῖνοι διεπεραιώσαντο ἀσφαλῶς· καὶ μνῆμα, φησὶ, τοῦ πόρου τούτου ε στηκε βοῦς χαλκῆ, ὑστέρῳ ποτὲ χρόνῳ ὑπὸ Χαλκηδονίων ἱδρυθεῖσα· καὶ τάχα ἐκ ταύτης καί τις
q.21
ἐκεῖ τόπος καλεῖται Δάμαλις ε ως καὶ νῦν. Θρᾴκιος δὲ ὁ Βόσπορος καλεῖται ἀπὸ τῶν πρὸς δύσιν αὐτοῦ οἰκούντων Θρᾳκῶν, ω σπερ ἀπὸ τῶν ἀντιπέραν ποτὲ Μυσῶν ἐκλήθη, ὡς ει ρηται Μύσιος. 142̔ Ο δὲ Διονύσιος περὶ τούτου λέγει καὶ ο τι στενώτατος δὴ ἐκεῖνος ἁπάντων ἐστὶ πορθμὸς τῶν α λλων, οἱ θαλάσσης εἰσὶ πολυκλύστου. Τετραστάδιον γάρ τοι τοῦ τοιούτου Βυζαντικοῦ στόματος ει ναί φασι, καθὰ καὶ̔ Ηρόδοτος ἱστορεῖ. Λέγει δὲ καὶ ὁ Γεωγράφος, ο τι τὸ Βυζαντικὸν στόμα Θρᾴκιον Βόσπορον καλοῦσιν, ε στι δὲ τετραστάδιον. Τοῦ μέντοἱ Ελλησπόντου τὸ στενότατον ἑπταστάδιόν ἐστι, περί που τὴν Θρᾳκίαν χεῤῥόνησον κατὰ Σηστόν· ἑπταστάδιον δὲ κατὰ τὸν Γεωγράφον ὁμοίως καὶ τὸ τοῦ Σικελικοῦ πορθμοῦ στενώτατον. Σημειωτέον δὲ ο τι ἐκκέκοπται κατά τινα διαφορὰν τοπικὴν ὁ Θρᾴκιος Βόσπορος τῆς Προποντίδος, καὶ ε στι βορειότερος μὲν αὐτὸς, νοτιωτέρα δὲ ἡ Προποντίς.̔ Ιστέον δὲ καὶ ο τι ἀκριβέστερόν φασιν οἱ λέγοντες ὑπὲρ Χαλκηδόνα ει ναι τὸ στόμα τοῦ Πόντου, ε νθα καὶ τὸ μάλιστα στενὸν, καὶ ου ἐγγὺς κατὰ τὸν Διονύσιον αἱ Κυάνεαι πέτραι, καὶ ο θεν, ὡς αὐτός φησιν, οἰγόμενος παραπέπταται ὁ Πόντος. Δεῖ δὲ σκοπῆσαι ει τε τὸν̔ Ελλήσποντον καὶ τὴν Προποντίδα εἰς ε ν τι συναλειπτέον, η μᾶλλον μετὰ τὸν πλατὺν Αἰγαῖον τρία ταῦτα βορειότερα ῥητέον· πρῶτον μὲν τὸν στενὸν αὐλῶνα τοῦ̔ Ελλησπόντου· μετὰ δὲ τὴν Προποντίδα· ει τα βορειότερον τὸ στόμα τοῦ Πόντου. Εχει γὰρ ἀμφιβόλως ταῦτα διὰ τοὺς παλαιοὺς, ω ν οἱ μὲν μόνα τὰ κατὰ Σηστὸν καὶ Αβυδον̔ Ελλήσποντον ει πον, οἱ δὲ καὶ ο λην τὴν Προποντίδα, οἱ δὲ μέρος τι αὐτῆς τὸ ἐντὸς Περίνθου η τοἱ Ηρακλείας, τῷ̔ Ελλησπόντῳ ἀπένειμαν. Οἱ δὲ καί τι τοῦ Αἰγαίου πελάγους τῷ̔ Ελλησπόντῳ προσέθεντο· καθά που τάχα καὶ Ομηρος, ο περ καὶ πλατὺν ἐκεῖνος λέγεἱ Ελλήσποντον. Τούτοις δὲ μὴ φαινόμενος ἀκολουθεῖν ὁ Διονύσιος εἰς τρία διαιρεῖ τὸ μεταξὺ Αἰγαίου καὶ Εὐξείνου υ δωρ, ει ς τε τὸν̔ Ελλησπόντιον στενὸν αὐλῶνα τὸν ε ως Προποντίδος, καὶ ἀνωτέρω εἰς αὐτὴν τὴν Προποντίδα, καὶ εἰς τὸν μετ' αὐτὴν Θρᾴκιον Βόσπορον. Ου τω δὲ νοεῖ καὶ̔ Ηρόδοτος λέγων τὸν μὲν Βόσπορον τείνειν εἰς τὴν Προποντίδα, αὐτὴν δὲ καταδιδόναι εἰς τὸν̔ Ελλήσποντον· μεθ' ο ν τὸ χάσμα τοῦ Αἰγαίου πελάγους. Ορα δὲ καὶ ο τι καλῶς προσέθηκεν ὁ Διονύσιος ἀνωτέρω ἐπὶ τῶν πορθμῶν τὸ «οι θαλάσσης εἰσί», διὰ τοὺς ι σως νομίζοντας δύνασθαι πορθμοὺς λέγεσθαι καὶ τοὺς ποταμούς. Κατὰ γὰρ τὴν συνήθη χρῆσιν ου τι πω πορθμὸς καὶ ὁ ποταμὸς, καὶ ταῦτα στενὸς ω ν πόρος μεταξὺ δύο γαιῶν· ἀλλ' αὐτὸς μὲν κεκλήρωται τὸ ποταμὸς λέγεσθαι, ὁ δὲ πορθμὸς ὁρίζεται θαλάσσης ει ναι πόρος στενὸς, ἑκατέρωθεν γῇ μεσολαβούμενος.̓ Ιστέον δὲ ο τι ἐστὶ καὶ Κιμμέριος Βόσπορος ὁ περὶ Χερσῶνα, ὁ καὶ Μαιωτικὸς, ου τὸ στενότατον ει κοσι στάδια η καὶ ὀλίγον τι πλέον. Λέγεται δὲ Βόσπορος μὲν διὰ τὴν αὐτὴν αἰτίαν καὶ ἐκεῖνος, ἐκ τῆς̓ Ιοῦς τῆς βοὸς, Κιμμέριος δὲ διὰ τὸ παροικοῦν ὁμώνυμον ε θνος, ου πολὺς λόγος, ὡς τὴν̓ Ασίαν η ν ο τε καταδραμόντος ε ως καὶ εἰς αὐτὴν Βιθυνίαν. Εστι δὲ καὶ Βόσπορος̓ Ινδικός. Καὶ ὁ περὶ τὸ Βυζάντιον δὲ λιμὴν ου τως υ στερον ἐκλήθη κατὰ παραγραμματισμὸν η μᾶλλον κατὰ τὴν παρὰ τοῖς ῥήτορσι λε γομένην παραφθορὰν, Φωσφόριον ὀφείλων καλεῖσθαι, ω ς φασιν οἱ παλαιοί. Φιλίππου γὰρ ἐν πολιορκίᾳ διορύξαντος ει σοδον κρυπτὴν, ο θεν οἱ ὀρύσσοντες ε μελλον ἀφανῶς ἐξαναδῦναι τοῦ ὀρύγματος, ἡ̔ Εκάτη φωσφόρος ου σα δᾷδας ἐκεῖθεν ε φηνε τοῖς πολίταις. Καὶ τὴν πολιορκίαν ου τω φυγόντες Φωσφόριον οἱ ἐγχώριοι τὸν τόπον ἐκάλεσαν. 144 Οτι περὶ τὸν Θρᾴκιον Βόσπορον αἱ Κυάνεαι πέτραι εἰσὶ, κατὰ κυριωνυμίαν ου τω καλούμεναι· ἐξ ω ν ἀνοιγόμενος ὁ Ευ ξεινος παραπέπταται πολὺς ω ν καὶ πολὺν ἐπ' ἀνατολῆς μυχὸν ε ρπων. Καὶ ο ρα τὸ ἀνοιγόμενος· προσφυῶς γὰρ ει ρηται ὡς πρὸς τὸ στόμα τοῦ Πόντου. Τὰς δὲ πέτρας ταύτας καὶ ἀναιδέας λέγεἱ Ομηρικῷ ζήλῳ, ὡς ει περ ε μψυχοι η σαν, ἐξ̔ Ομήρου λαβὼν τὸ ἐπίθετον. Καὶ μῦθον ει ναι φησὶ, πλαζομένας ποτὲ αὐτὰς, η τοι κινομένας ἀτάκτως, καναχηδὸν ἐπ' ἀλλήλαις φέρεσθαι· εἰ καὶ υ στερον, ἐπειδὴ
q.22
ἡ̓ Αργὼ παρέπλευσεν αὐτὰς, ε στησαν ἐφ' ἑνός. Φησὶ δὲ ὁ Γεωγράφος αὐτὰς ἐκεῖ που ε σω τοῦ Πόντου ει ναι δύο νησίδια, τὰ μὲν τῇ Εὐρώπῃ προσεχὲς, τὸ δὲ τῇ̓ Ασίᾳ. Πίνδαρος δὲ διὰ τὴν μυθικὴν κίνησιν καὶ ζῆν ταύτας τὰς πέτρας τολμᾷ λέγειν, καὶ ἐπιμένων τῇ σκληρᾷ ταύτῃ τροπῇ, τεθνάναι φησὶν αὐτάς, ὁπηνίκα διεξέδυ αὐτῶν ἡ̓ Αργώ. Γέγραπται δὲ περὶ τούτων καὶ ἐν τῇ̓ Οδυσσείᾳ, ἐν τῷ περὶ Πλαγκτῶν λόγῳ. Τὸ μέντοι πλαζομένας, ο περ ὁ Διονύσιος ἐνταῦθά φησι, δίδωσι νοεῖν ο τι δύνανται καὶ αυ ται κατὰ τὰς̔ Ομηρικὰς Πλαγκταὶ λέγεσθαι, καθὰ καὶ̔ Ηρόδοτος ἱστορεῖ, λέγων ο τι Πλαγκτὰς προτέρον οἱ Ελληνες ε λεγον ει ναι αὐτάς· εἰ καὶ ἐκληρώσαντο ἰδίως τὸ τοιοῦτον ο νομα αἱ παρ'̔ Ομήρῳ Σικελικαὶ Πλαγκταί. 146 Οτι τὸν Ευ ξεινον, α πλουν τε ο ντα καὶ Αξεινον θάλασσάν ποτε καλούμενον, Ευ ξεινον οἱ υ στερον κατὰ σχῆμα εὐφημισμοῦ μετεκάλεσαν. Αξεινος δὲ ἐλέγετο (ταὐτὸν δὲ εἰπεῖν ἀπόξεινος κατὰ τὸν Σοφοκλῆν) η διὰ τὸ μὴ ε χειν νήσων καταγωγὰς, η διὰ τοὺς περιοικοῦντας Σκύθας, ἀνεπιμίκτους βαρβάρους, οι καὶ ἐξενοθύτουν καὶ ἐσαρκοφάγουν, καὶ ἀνθρώπων κρανίοις ἐχρῶντο ἐκπώμασιν. Ετεροι δέ φασιν̔ Ηρακλέα κεκαθαρκέναι τὰ τῇδε, καὶ εἰς Ευ ξεινον μετασκευάσαι τὸν α ξεινον. Αλλοι δὲ εἰς Ιωνας ἀνάγουσι τὸ τοιοῦτον ἀρίστευμα, οι πόλεις πολλὰς ἐν τῇ παραλίᾳ ῳ κισαν. 147̓ Ιστέον δὲ ο τι τοῖς παλαιοῖς ὁ Ευ ξεινος πόντος μέγιστος τῶν καθ' ἡμᾶς δι' ἀπειρίαν ἐδόκει, καὶ οἱ πλέοντες ἐκεῖ ἐκτοπίζειν ἐνομίζοντο, καθὰ καὶ οἱ ε ξω Στηλῶν, καὶ α λλος τις ω σπερ ὠκεανὸς τοῖς τότε ὑπε λαμβάνετο, καὶ τὸ εἰς αὐτὸν πλέειν ἐξωκεανίζειν ἐνομίζετο. Διὸ καθὰ προερρέθη καὶ κατ' ἐξοχὴν ἰδίως Πόντος ἐλέγετο· καθὰ καὶ ου τος ὁ ποιητὴς αὐτὸν καλεῖ ἐν τῷ «δεξιὰ Πόντου», καὶ «καλέουσι δὲ μητέρα Πόντου», καὶ «Πόντου τὸ μυρίον υ δωρ». Διὰ δὲ τὸ κακόξενον καὶ δύσπλοον αὐτοῦ καὶ τὸ εἰς Πόντον ἀπελθεῖν ο μοιον η ν τῷ εἰς μέγα κακὸν, ὡς καὶ οἱ παλαιοί φασιν· ο περ μέχρι καὶ εἰς α ρτι κρατεῖ. Καὶ τοῦτο δηλοῖ μὲν καὶ ὁ Γεωγράφος, λέγει δὲ καὶ ὁ Δειπνοσοφιστὴς τὸ ἐκ πολλοῦ Πόντου ταὐτὸν ει ναι ὡς ἐὰν ει πῃ τις ἐκ πολλοῦ ὀλέθρου.̔ Ηρόδοτος δὲ ἀξιοθέατον Πόντον τὸν Ευ ξεινον λέγει καὶ πελαγέων ἁπάντων θαυμασιώτατον, ἱστορῶν καὶ τὸ μῆκος αὐτοῦ καὶ τὸ πλάτος πόσων σταδίων ἐστίν. 148 Οτι αἱ τοῦ Εὐξείνου πόντου κέλευθοι λοξαὶ ἐπιτρέχουσιν ἀεὶ πρὸς βορέην τε καὶ ἀντολίην ὁρόωσαι, καὶ ο τι περὶ αὐτὸν δύο κολῶναι, η τοι α κραι καὶ ἐξοχαὶ, ε νθα καὶ ε νθα, ἡ μὲν νοτιωτέρα ἡ Κάραμβις περὶ τὴν Παφλαγόνων γῆν, φυλάττουσα μέχρι καὶ νῦν τὴν ἀρχαιογονίαν τῆς κλήσεως, ἡ δὲ βορειοτέρα, η τις ἐστὶ τὸ τοῦ Κριοῦ μέτωπον τὸ η δη καὶ ἀνωτέρω ῥηθὲν, τὸ περί που τὰ Κιμμέρια. Αἱ δὲ δύο αυ ται α κραι ου τως ἀλλήλαις ἀντικείμεναι ὑψοῦ τε ἀνέχουσι καὶ ἐπὶ πολὺ τῆς θαλάσσης εἰσέχουσι, καὶ διέχουσι μὲν ἀλλήλων ο σον α ν ὁλκὰς πλοῦν ἐπὶ τρίτον η μαρ ἀνύσῃ, ο μως δὲ α μφω συνιᾶσιν ἐναντίαι καθ' ὁμοιότητά́ τινα καὶ αὐταὶ τῶν Πλαγκτῶν πετρῶν· ὡς ἐκ τούτου οἱονεὶ διθάλασσον τοῖς ἑκατέρωθεν πλέουσι δοκεῖν τὸν Ευ ξεινον, κολουομένης ὡς ε ν τινι διατειχίσματι ταῖς δυσὶ ταύταις μακραῖς κολώναις τῆς ὁράσεως· ω στε καὶ τοὺς ἐκ τῶν ἑῴων πρὸς τὰ ἑσπέρια πλέοντας καὶ τοὺς ἐκ τῆς ἑσπέρας ἐπὶ τὰ ἑῷα δοκεῖν εἰς αὐτὰς συντελεῖσθαι τὴν θάλασσαν, οι α μὴ διϊκνουμένης τῆς ὁράσεως αὐτοῖς ὑπερέκεινα, ὁπηνίκα δὲ περὶ τὸ μέσον τῶν ἀκρωτηρίων γένοιντο ου τοί τε καὶ ἐκεῖνοι, τότε δὴ τὴν λοιπὴν αὐτοῖς διαφαίνεσθαι θάλασσαν, ω σπερ ἑτέραν δευτέραν ὑπανοιχθεῖσαν, μὴ βλεπομένην προτοῦ. Διὰ γὰρ τὴν τῶν ἀκρωτηρίων τοιαύτην ἀντίθεσιν διαιρεῖσθαί πως ὁ Ευ ξεινος τοῖς πόρρωθεν βλέπουσιν εἰς πελάγη δύο δοκεῖ, τῷ ἑκατέρωθεν γινομένῳ σφιγγόμενος πορθμῷ, καὶ τούτῳ τῷ τρόπῳ φαίνεται διδύμη θάλασσα, καθά που λέγει ὁ Σοφοκλῆς. Καὶ ταῦτα μὲν ου τως. Οἱ δὲ παλαιοὶ περὶ τούτων ου τως φράζουσιν ἐπιτομώτερον καὶ γοργότερον· «̔ Ὁ Ελλήσποντος ἐκδίδωσι πρὸς α ρκτον εἰς τὴν Προποντίδα, ἡ δὲ εἰς τὸν Ευ ξεινον, ο ς διθάλασσός ἐστι τρόπον τινά· κατὰ μέσον γὰρ α κραι δύο προπίπτουσι, διέχουσαι ἀλλήλων περὶ δισχιλίους πεντακοσίους σταδίους, καὶ
q.23
συνάγουσι τὸν μεταξὺ πόρον, καὶ ποιοῦσι δύο πελάγη μεγάλα.» 152 Οτι ω σπεῥ Υψιπύλἡ Υψιπύλεια,̓ Απάμ̓ Απάμεια, Πηνελόπη Πηνελόπεια, Λαοδίκη Λαοδίκεια, ἐρήμη ἐρήμεια, κολώνη κολώνεια· ου τω καὶ Εὐρώπη Εὐρώπεια. Καὶ τὴν Εἰδοθέαν δὲ Εἰδοθέειαν αὐτὸς μετ' ὀλίγα ἐρεῖ.̔ Ο δὲ σχηματισμὸς̓ Ιώνων ι διος. 157 Οτι τὸν Ευ ξεινον, ου λοξὰς ε φθασεν εἰπὼν τὰς κελεύθους, τόξῳ ἀπεικάζει τεταμένῳ Σκυθικῷ. Σκυθικὰ δὲ τόξα τὰ ἐκ κεράτων συγκείμενα. Καὶ νευρᾶς μὲν ει ναι σημεῖα τίθησι τὰ τοῖς εἰσπλέουσι δεξιὰ τοῦ Πόντου, η τοι τὰ νότια, εὐθὺ διαγραφέντα, τουτέστι ταθέντα κατ' εὐθεῖαν γραμμὴν, καὶ ὑπερβάντα τὴν Κάραμβιν, ἐκτὸς πεσοῦσαν τῆς γραμμῆς, πλὴν οὐ πρὸς νότον, ἀλλ' εἰς βορέαν ὁρῶσαν· ι να μὴ σκολιὰ γένηται ἡ τοῦ τόξου νευρὰ, προσλογιζομένης καὶ τῆς καμπῆς τῆς Καράμβεως. Τὰ δὲ τοῦ Πόντου βόρεια τὰ τοῖς ἐκ τῆς Προποντίδος εἰσπλέουσι σκαιὰ, η γουν ἀριστερὰ, σχῆμα ε χειν φησὶ τῶν τοῦ τόξου δύο κεράτων, διὰ τὸ καὶ αὐτὰ ὁμοίως τοῖς τοῦ τόξου κέρασιν ἐπὶ δισσὴν κυρτοῦσθαι στροφάλιγγα ἑκατέρωθεν τοῦ Μετώπου τοῦ κριοῦ.̓ Ιστέον δὲ ο τι ω σπερ ὁ Ευ ξεινος πρὸς τόξον ει κασται, ου τω καὶ α λλοι τόποι πολλοὶ διαφόρως εἰκάζονται πρός τινας ὁμοιότητας. Ου τω γὰρ τὴν Αι γυπτον δελτωτὸν τρίγωνον ἡ ἱστορία φησίν. [̓ Εντεῦθεν τὰ δύο κριοῦ ἐτυπώθησαν μέτωπα, τό τε Κρητικὸν καὶ τὸ Ποντικόν.] Ου τω τὴν̓ Αλεξάνδρειαν εἰκάζουσι χλαμύδι στρατιωτικῇ, τὴν̓ Ιταλίαν κισσῷ, τὴν̓ Ιβηρίαν βύρσῃ βοὸς, τὴν Νάξον ἀμπέλου φύλλῳ, τὴν τοῦ Πέλοπος πλατάνου πετάλῳ, τὴν Σαρδὼ ι χνει ἀνθρώπου, τὴν Κύπρον δορᾷ προβάτου, τὴν Λιβύην τραπεζίῳ σχήματι, καὶ α λλα δὲ α λλως εἰκάζουσιν οἱ παλαιοί. Σημείωσαι δὲ ο τι τὸ ἐοικέναι τόξῳ τὸν Ευ ξεινον περιφράζων ου τω φησί «τόρνῳ εἰδόμενον περιηγέος α μματι τόξου». Λέγει δὲ τόρνον μὲν τὸ τορνοειδές· ω σπερ ὁ Λυκόφρων στρόβιλον τὸ στροβιλοειδές· α μμα δὲ τόξου τὸν σύνδεσμον τοῦ Σκυθικοῦ τόξου· περιηγές δὲ τὸ περιηγμένον η τοι καμπύλον, τοιοῦτο δὲ τὸ ἐντεταμένον τόξον, ι να λέγῃ ἐοικέναι τὸ τοῦ Εὐξείνου πέλαγος τόξῳ οὐ σκολιῷ, ἀλλὰ στρογγύλῳ γενομένῳ διὰ τὴν τάσιν τῆς νευρᾶς. Περιάγει γὰρ ἡ τάσις τὰ κέρατα εἰς καμπὴν, καὶ ου τως ἀπὸ σκολιοῦ γίνεται περιφερὲς κατὰ τὰς ἁψῖδας τὸ τόξον. Οτε δὲ καὶ εἰς βολὴν ἐπιταθῇ, τότε κυκλοτερὲς τὸ τόξον γίνεται κατὰ τὸν Ποιητήν. Τὸ δὲ περιηγές καὶ ἐπὶ ἀγκίστρου λέγεται. 163 Οτι πρὸς βορρᾶν Εὐξείνου ἡ Μαιῶτις λίμνη, καὶ ο τι Σκύθαι αὐτὴν ἀμφινέμονται καὶ εἰς αὐτὴν τερματοῦνται. Φησὶν ου ν ὁ̔ Ηρόδοτος «Τάναϊν διαβάντι οὐκέτι Σκυθίη.» Εθνος δὲ καὶ οἱ Μαιῶται Σκυθικὸν, πολυανθρωπότατόν τε καὶ α λκιμον, α νδρες γεωργοὶ καὶ πολεμισταί. Τὴν δὲ τοιαύτην Μαιῶτιν μητέρα τοῦ Πόντου καλοῦσιν· ο θεν καὶ τούτου τινές φασι λαχεῖν αὐτὴν τοῦ ὀνόματος· μαῖα γὰρ ἡ τροφός. Διὸ καὶ ὁ Περιηγητής φησιν «ἐξ αὐτῆς Πόντου τὸ μυρίον ε λκεται υ δωρ, ὀρθὸν Κιμμερίου διὰ Βοσπόρου, παρ' ῳ πολλοὶ Κιμμέριοι ναίουσιν ὑπὸ ψυχρῷ ποδὶ Ταύρου.» Φασὶ δέ τινες καὶ μὴ πολὺ ἐλάττονα ει ναι τοῦ Πόντου τὴν αὐτοῦ μητέρα ταύτην τὴν Μαιώτιδα.̓ Ιστέον δὲ ο τι καὶ Μαιῶτις λέγεται διὰ τοῦ ω παρὰ τοῖς παλαιοῖς, ὡς ἀπὸ τοῦ μαιῶ, μαιώσω, καὶ Μαιῆτις διὰ τοῦ η, ὡς ἀπὸ τοῦ μαῖα. Ταῦρον δὲ λέγει ο ρος α λλο παρὰ τὸν μετὰ ταῦτα ῥηθησόμενον ἑῷον Ταῦρον, η βόρειόν τι τμῆμα ἐκείνου τοῦ Ταύρου, ὑφ' ῳ κεῖνται οἱ Κιμμέριοι, τὸ Σκυθικὸν ε θνος. Ενθα καὶ ἡ Ταυρικὴ χερρόνησος, μεγάλη ου σα, καὶ ω ς φασί τινες τῇ Πελοποννήσῳ ἐοικυῖα καὶ τὸ σχῆμα καὶ τὸ μέγεθος, παρακειμένη δυσμικὴ τῷ στόματι τῆς Μαιώτιδος. Οἱ δὲ ἐνταῦθα Σκύθαι Ταυροσκύθαι λέγονται ἀπὸ τοῦ ἐκεῖ Ταύρου ο ρους, ο περ οι δε καὶ̔ Ηρόδοτος, ἱστορῶν καὶ αὐτὸς ο ρη Ταυρικὰ, Σκυθικά. Περὶ δὲ Κιμμερίων ζήτει ἐν τοῖς εἰς τὴν̓ Οδύσσειαν. Τὸ δὲ ὑπὸ ψυχρῷ ποδὶ Ταύρου ε χει τι ἀστεῖον καὶ αἰνιγματῶδες κατὰ τὴν ὁμωνυμίαν τῶν λέξεων. 170 Οτι τὸ τῆς περιηγήσεως ἐνταῦθα χρήσιμον ἐκτιθέμενος λέγει· «̓ Ερῶ σοι τὸ τῆς γῆς ἁπάσης ει δος, ο φρα καὶ οὐκ ἐσιδὼν ε χοις ευ φραστον ὁπωπὴν (η γουν θεωρίαν), ἐκ δὲ τοῦδε γεραρός τε καὶ αἰδοιέστερος ει ης,
q.24
τοῖς ἀγνοοῦσι τάδε πάντα περιηγούμενος»· ὡς ει ναι τὸ τῆς περιηγήσεως τέλος τὴν τοῦ μαθητοῦ γνῶσιν, ει τα καὶ τὴν πρὸς α λλους ἀγνοοῦντας ἀπ' αὐτοῦ διδασκαλίαν, τούτων δὲ τέλος αυ θις τὴν ἐκ τῶν διδασκομένων τιμήν. 172 Ορα δὲ τὸ αἰδοιέστερος, ποιητικώτερον ο ν καὶ τῷ μέτρῳ χρήσιμον. Κεῖται δὲ ἡ λέξις καὶ παρὰ Πινδάρῳ· ἐκεῖνος δὲ καὶ ἀφθονέστερον λέγει καὶ α λλα τοιαῦτα. 175 Οτι τὸ τῆς Λιβύης ει δος α λλοι μὲν εἰς ὀρθο γώνιόν τι καταγράφουσι τρίγωνον, ὁ δὲ Διονύσιός φησιν αὐτὸ τραπεζίῳ ἐοικέναι, σχήματι γεωμετρικῷ τετραπλεύρῳ, ε χοντι τὴν α νω πλευρὰν ἐλάττονα τῆς ὑποτεινούσης, ὡς ὑπόκειται· ἑῷα ἑσπέρια Καὶ γὰρ τῆς Λιβύης στενοῦται μὲν ὀξυνόμενα τὰ πρὸς τοῖς Γαδείροις, τουτέστι τὰ ἑσπέρια, εὐρύνεται δὲ τὰ πρὸς ε ω καὶ Αι γυπτον. Καὶ ου τω μὲν οἱ τῶν παλαιῶν ἀκριβέστεροι, οι καὶ συντρέχουσι τῷ τοῦ Διονυσίου σκοπῷ, λέγοντος, ο τι ἡ Λιβύη ἐς μυχὸν μὲν ὀξύνεται ὠκεανοῦ τὸν πρὸς τοῖς Γαδείροις, τὸν ου ρον δὲ αὐτῆς τὸν εὐρύτερον̓ Αραβίης τεκμαίρεται α γχι θαλάσσης· α λλοις δέ τισι δοκεῖ πλατεῖαν μὲν ει ναι ὑποτείνουσαν γραμμὴν τὴν βορείαν παραιγιαλῖτιν, ἀπ' ἐναντίας δὲ αὐτῆς στενοτέραν ὑπερτείνουσαν, τὴν πρὸς τῇ Αἰθιοπίᾳ νοτίαν ὠκεανῖτιν πλευρὰν, ὡς ει ναι τὸ σχῆμα τοιοῦτον· ἑῷα ἑσπέρια Οι ς οὐ πάνυ α ν τις ἀρέσκοιτο, τῷ Διονυσίῳ προσέχειν θέλων καὶ τῇ φύσει τοῦ πράγματος. Φασὶ δὲ οἱ παλαιοὶ ο τι τὸ τραπέζιον σχῆμα κατὰ μετρικὴν ἀνάγκην ἐνταῦθα ε χει ἐν τῇ παραληγούσῃ τὸ δίχρονον· α λλως γὰρ διὰ διφθόγγου, φασὶν, ἐκφέρεται. Οὐ γὰρ ὑποκορίζεται ἀπὸ τῆς τραπέζης, ἀλλ' ἀπὸ τοῦ τραπεζεύς γίνεται, ὡς τάχα τῶν πάλαι τραπεζέων τοιουτοσχήμοσι χρωμένων τραπέζαις διὰ τὸ στερρὸν τῆς βάσεως. Λιβύη δὲ ἡ χώρα λέγεται, η ἀπὸ γυναικὸς ὁμωνύμου, Λιβύης δηλαδὴ τῆς̓ Επάφου, η διὰ τὸ τοῦ τόπου αὐχμηρὸν, κατὰ παραγραμματισμόν τινα, οἱονεὶ λιφύη τις ου σα, ὡς ἐλλιπὴς ὑετοῦ. Οἱ δὲ παρὰ τὸν α νεμον τὸν λίβα, ὡς ἐκεῖθεν πνέοντα. Οπερ δοκεῖν ε οικε καὶ τῷ Διονυσίῳ, καθάπερ ε στι τεκμήρασθαι ἀπὸ τῆς παρηχήσεως αὐτοῦ τῆς τοιαύτης «ἐς λίβα μὲν Λιβύην, ἐς δ' αὐγὰς̓ Ασίην.» Νικίας δέ τίς φησι τὰς τρεῖς ἠπείρους ἀπό τινων κληθῆναι ἀνδρῶν, Εὐρώπου,̓ Ασίου καὶ Λίβυος, ω σπερ καὶ α λλοι μυρίοι τόποι ἀπό τινων προσώπων ἀξίων λόγου ἐκλήθησαν· οι ον ἀπὸ Περσέως ἡ Περσὶς, καὶ Κρήτη ἀπὸ Κρητὸς, καὶ̓ Αφρικὴ ἀπὸ Αφρα τινὸς συνεκδημήσαντος τῷ̔ Ηρακλεῖ ἐπὶ τὰς Γηρυόνου βοῦς, καὶ α λλοι ἀπ' α λλων. Σημειωτέον δὲ ο τι καὶ μέρος τι τῆς Λιβύης τῆς χώρας ἐστὶν ἰδίως ου τω καλούμενον Λιβύη· παρὰ γοῦν τοῖς παλαιοῖς εὑρίσκομεν τὸ «ἀμφοτέρας Λιβύας·» τοῦτο δὲ τάχα ἐμφαίνει καὶ τριχῶς τὴν Λιβύην λέγεσθαι, τήν τε ο λην χώραν καὶ μέρος τι αὐτῆς εἰς δύο Λιβύας ὑποδιαιρούμενον, ω σπερ καὶ τὴν̓ Αρμενίαν καὶ τὴν Καππαδοκίαν εἰς πολλὰς Καππαδοκίας καὶ̓ Αρμενίας οἱ παλαιοὶ κατατέμνουσι. Τοιοῦτον δέ τι καὶ περὶ τῆς̓ Ασίας ἐν τοῖς ἑξῆς ῥηθήσεται.̓ Επὶ μέντοι τῆς Εὐρώπης ε μπαλιν γέγονεν· ἐκείνης γὰρ μέρος τι ἐξῃρέθη τοῦ λέγεσθαι Εὐρώπη, ὡς ἐν τοῖς περὶ Εὐρώπης λεχθήσεται. Θηροτρόφον δὲ τὴν Λιβύην ἱστοροῦσι καὶ ε ρημον τὴν πολλήν. Ελαφος δὲ καὶ υ ς α γριος ἐν αὐτῇ οὐκ ε στιν, ὡς οἱ παλαιοὶ λέγουσι. Δοκεῖ δὲ καὶ ἡ τοῦ τετρώρου χρῆσις ἐκεῖθεν εὑρεθῆναι. Φησὶν ου ν̔ Ηρόδοτος, ο τι τέσσαρας ι ππους ζευγνύναι παρὰ Λιβύων Ελληνες ε μαθον. Τοσοῦτον δὲ, φασὶν, ἡ Λιβύη ἀπολείπεται τοῦ τρίτον ἀκριβῶς ει ναι μέρος οἰκουμένης κατὰ τὴν εἰς τρία ι σα τομὴν, ω στε καὶ συντεθεῖσα μετὰ τῆς Εὐρώπης οὐκ α ν ἐξισάζειν δόξοι τῇ̓ Ασίᾳ· πῶς α ν ου ν ει η τρίτον τῆς ο λης οἰκουμένης, η τις οὐδὲ εἰς τεταρτημόριον προσλογίζεται; ο καὶ ὁ Διονύσιος ἐμφαίνει ἐν τῷ περὶ τῆς̓ Ασίας λόγῳ. Οτι πρώτῃ ἐνταῦθα ἐπαναλήψει χρῆται ἐν τῷ «Λιβύη ἐς νότον ε ρπει, ἐς νότον ἀντολίην τε·» ἐπαναλαβὼν διὰ κάλλος καὶ διὰ σαφήνειαν καὶ δὶς εἰπὼν τὸ ἐς νότον. 179 Οτι περὶ τὴν̓ Αραβίαν ἡ γῆ τῶν ἑτέρων κελαινῶν Αἰθιόπων, η γουν τῶν ἀνατολικωτέρων, ἀντιδιαστελλομένων τοῖς ἑσπερίοις Αἰθίοψι. Καὶ γὰρ καθ' Ομηρον οἱ μὲν δυσομένοὑ Υπερίονός εἰσιν, οἱ δὲ ἀνιόντος· ὡς ἐν τοῖς εἰς τὸ αʹ τῆς̓ Οδυσσείας
q.25
γέγραπται. 180 Οτι α γχι τῶν ἑῴων Αἰθιόπων οἱ̓ Ερεμβοὶ, οι κατὰ σαφεστέραν μετάληψιν (η γουν μεθερμήνευσιν) λέγονται καὶ Τρωγλοδύται, ου τω καλούμενοι διὰ τὸ ὑπὸ τὴν ε ραν βαίνειν καὶ τρώγλας ὑποδεδυκέναι· λέγονται καὶ Σαρακηνοὶ οἱ αὐτοί. Τούτων τῶν̓ Ερεμβῶν ἡ γῆ παραδαλέῃ ὁμοία ἐστὶ, τουτέστι δορᾷ παρδάλεως, ὡς διψηρὰ, φησὶν, ου σα καὶ αὐχμήεσσα, καὶ ω δε καὶ ω δε κυανέαις κατάστικτος φολίδεσσιν καὶ ου τω ποικίλη κατὰ παρδαλῆν. Διάφορος γὰρ ἀληθῶς ἡ τοιαύτη γῆ τοῖς χρώμασι διὰ τὴν τοῦ ἡλίου ε κκαυσιν. Εἰσὶ δὲ Τρωγλοδύται καὶ ἐν Εὐρώπῃ περί που τὴν Τριβαλλῶν γῆν καὶ περὶ Καύκασον δὲ τὸν βόρειον ὁμοίως· ου τοι δὲ διὰ τὴν α γαν ψυχρότητα δύονται ὑπὸ γῆν. Καὶ οἱ Παρνάσιοι δὲ αὐτόχθονες τοιοῦτοί τινές εἰσι. Περὶ δὲ Τρωγλοδυτῶν καὶ̓ Ερεμβῶν γέγραπται καὶ ἐν τοῖς εἰς τὴν̓ Οδύσσειαν. Οτι δὲ οἱ παρὰ τῷ Διονυσίᾠ Ερεμβοὶ καὶ Τρωγλοδύται λέγονται, δηλοῖ καὶ ὁ εἰπὼν ῥήτωρ· «Τρωγλοδύται, μοῖρα Αἰθιοπικὴ, νομαδικὴ καὶ̓ Αράβων ο μορος. Λέγονται δὲ καὶ ὀξύτητα δρόμου εὐτυχεῖν καὶ ἀπὸ σφενδόνης ἀκροβολίζεσθαι α ριστα.»̔ Ο δ' αὐτὸς καὶ ἐτυμολογῶν τὴν τοῦ ε θνους κλῆσίν φησιν ο τι ο τε τοὺς ἀνθισταμένους διαδιδράσκουσιν, ἐπτερωμένοι τῇ ποδωκείᾳ εἰς ὀπάς τινας βραχυστόμους καὶ χηραμοὺς κρυφίους πετρῶν καταδύονται.̔ Ηρόδοτος δὲ καὶ τοὺς Τρωγλοδύτας Αἰθίοπας ει ναι ἱστορῶν φησιν ο τι «οἱ Τρωγλοδύται Αἰθίοπες τάχιστοι ἀνθρώπων εἰσὶ πάντων, σιτοῦνται δὲ καὶ ο φεις καὶ σαύρας. Τῇ δὲ διαλέκτῳ τετρίγασι, καθάπερ αἱ νυκτερίδες.» 185 Οτι περὶ τὴν α κραν γλωχῖνα, ο ε στι γωνίαν, τοῦ ῥηθέντος Λιβυκοῦ τραπεζίου σχήματος, ἀγχοῦ τῶν Στηλῶν οἰκοῦσιν οἱ Μαυρούσιοι, ου ς καὶ Μαύρους οἱ̔ Ρωμαῖοι ε λεγον. Εὐδαίμονα δὲ γῆν ε χουσιν ου τοι καὶ μεγαλόδενδρον καὶ πολύδενδρον, ἐξ ω ν καὶ μέγισται μονόξυλοι τράπεζαι. Καίτοι δὲ νομαδικῶς ζῶντες οἱ Μαυρούσιοι καλλωπίζεσθαι ἱστόρηνται κόμης τε ἐμπλοκῇ καὶ χρυσοφορίᾳ καὶ σμήξει ὀδόντων καὶ ὀνυχισμῷ.̓ Επὶ δὲ τοῖς Μαυρουσίοις, φησὶ, τὰ τῶν νομάδων παραπέπταται α σπετα φῦλα, ου ς φησιν̔ Ηρόδοτος̔ Ηλίῳ καὶ Σελήνῃ θύειν μόνοις ἐκ τῶν α λλων θεῶν. Καὶ ο ρα ο τι καὶ ἐνταῦθα νομαδικά εἰσιν ε θνη νότια, καθὰ καὶ ἀρκτῶα ἐν Σκύθαις, ου ς καὶ διὰ τὸ νομαδικὸν καὶ ου τω βοσκηματῶδες βόσκεσθαί φησι σὺν παισὶν ἀνὰ η πειρόν τε καὶ υ λας πλανωμένους καὶ θήραν βίου ζητοῦντας κακήν. Οὐ γὰρ ε μαθον, φησὶ, γῆς τομὴν δι' ἀρότρου, οὐδὲ βοῶν αὐτοῖς ἀκούεται αὐλιζομένων μυκηθμὸς, οὐδὲ τερπνὸς ὁλκὸς ἁμάξης, ἀλλ' οι α θῆρες ἀνὰ τὰς υ λας βουκολοῦνται, νήϊδες ἀσταχύων καὶ ἀπευθέες ἀμήτοιο. Καὶ ο ρα τὸ βουκολοῦνται, ληφθὲν εἰς ἐτυμολογικὴν ἀνάπτυξιν τῆς κλήσεως τῶν νομάδων, καθὰ καὶ τὸ βόσκεσθαι. Νομάδες γὰρ πάντως ἀπὸ τοῦ νέμεσθαι, τὸ δὲ νέμεσθαι καὶ τὸ βουκολεῖσθαι καὶ τὸ βόσκεσθαι ταὐτόν τι σημαίνουσιν. Εστι δὲ τὸ μὲν νήϊδες ἀνεπιστήμονες παρὰ τὸ νη στερητικὸν καὶ τὸ εἰδέναι, τὸ δὲ ἀπευθέες ἀντὶ τοῦ ἀμαθεῖς, μὴ ἀκούσαντες. Ομηρος δὲ ἐπὶ τοῦ μὴ ἀκουσθέντος τὴν λέξιν τίθησιν, ἐν οι ς ἀπευθέα λέγει τὸν ἀνήκουστον καὶ α γνωστον ο λεθρον. Τερπνὸν δὲ τὸν τῆς ἁμάξης λέγει ὁλκὸν, ὡς τὴν γεωργίαν καὶ τὸν η μερον βίον ἀποδεχόμενος· α λλως γὰρ δύσηχος καὶ οὐχ ἡδὺς ὁ τῆς ἁμάξης ὁλκός. 187 Οτι τὸ ἀγρόνομοι Μασυλῆες προπαροξύνεται ὁμοίως τῷ πρωτότοκοι παῖδες, ἐπεὶ οὐκ ἐνέργειαν ἀλλὰ πάθος σημαίνει. Τοὺς γὰρ ἐν ἀγροῖς νεμομένους η τοὺς κατὰ τὰ α γρια νεμομένους ἡ λέξις δηλοῖ. Πολύβιος δὲ Μασουλεῖς γράφει αὐτούς. 195 Οτι Καρχηδὼν μητρόπολις Λιβύης, Φοινίκων ἀποικίαν σχοῦσά ποτε, μετὰ τοὺς Νομάδας ου σα. Λέγει δὲ αὐτὴν ευ ορμον· λιμένα γὰρ ε χει εὐκατάγωγον, ἱδρυμένη ἐπὶ χερρονήσου. Πολλὴ δέ ἐστι παρὰ ταῖς ἱστορίαις ἡ πόλις, καὶ πλοῦτον ε σχε βαθὺν καὶ δύναμιν πολλήν· διὸ καὶ ὁ Διονύσιος ἐπὶ θαύματι ἐπαναλαμβάνει καὶ αὐτὴν λέγων «Καρχηδὼν Λιβύων, ἀτὰρ πρότερον Φοινίκων, Καρχηδὼν, η ν μῦθος ὑπὸ βοΐ (τουτέστι βύρσῃ) μετρηθῆναι.» Καὶ ε στιν αυ τη δευτέρα παρὰ τούτῳ ἐπανάληψις. Τρὶς γὰρ ει πεν ἐνταῦθα τὸ Καρχηδών. Φασὶ δὲ ο τι ἐρημωθεῖσα ἡ Καρχηδὼν, καθ' ο ν καιρὸν καὶ ἡ Κόρινθος,
q.26
ἀνελήφθη πάλιν, τουτέστιν ἀνωρθώθη, ὑπὸ Καίσαρος τοῦ ἐπιλεγομένου Θεοῦ, ου υἱὸς ὁ Σεβαστὸς, πέμψαντος ἐκεῖ ἐποίκους̔ Ρωμαίους.̔ Ιστόρηται δὲ καὶ ο τι Ταρσεῖς ἡ θεία γραφὴ οὐ τὴν Ταρσὸν κατά τινας, ἀλλὰ τὴν Καρχηδόνα ταύτην καλεῖ προκαθημένην τῆς̓ Αφρικῆς.̔ Η δὲ περὶ τῆς ῥηθείσης βοὸς ἱστορία τοιαύτη ἐστί· Διδὼ ἡ τοῦ Πυγμαλίωνος ἀδελφὴ, θυγάτηῤ Αγήνορος η Βήλου βασιλέως Τυρίων, ἡ καὶ Ελισσα καλουμένη, καὶ Αννα. Συχαίῳ γενομένη γυνὴ ἀνδρὶ Φοίνικι, Τύρον ῳ κει· τοῦτον δὴ τὸν α νδρα ὁ Πυγμαλίων σὺν αὐτῷ ἀποδημοῦντά που δολοφονεῖ ε ρωτι χρημάτων.̔ Ο δὲ δι' ὀνείρων σημάνας τὸ πάθος τῇ γυναικὶ κελεύει φεύγειν· οὐκέτι γὰρ ει ναι πιστὰ τῷ Πυγμαλίωνι, ἐν δευτέρῳ χρημάτων τὰ φυσικὰ τιθεμένῳ θεσμά.̔ Η δὲ προσλαβομένη τινὰς τῶν Τυρίων, συναραμένη δὲ καὶ τὰ χρήματα ε ρχεται ἐπὶ Λιβύην. Τοῦ δὲ Νομάδων καὶ Μαζίκων βασιλέως̓ Ιάρβαντος ἐκβάλλοντος αὐτὴν, ἠξίου ἡ γυνὴ χῶρον αὑτῇ τιμῆς ἀποδόσθαι ο σον α ν ῥινὸς, η γουν βύρσα, ἐπιλάβοι βοός. Τυχοῦσα δὲ τοῦ ἀξιώματος διὰ τὸ δόξαι μικρὰ αἰτῆσαι, λαμβάνει βύρσαν, καὶ κατατεμοῦσα εἰς λεπτὰ καὶ τὸν λεπτοτομηθέντα ἱμάντα ἐπεκτείνασα ε σχε τὴν κύκλῳ ἐμπεριληφθεῖσαν γῆν τῷ ἱμάντι, εἰς μῆκός τε καὶ εἰς πλάτος πολὺν ο ρον τῇ πόλει τῷ τοιούτῳ σοφίσματι περιγράψασα. Καὶ ου τως ἡ Καρχηδὼν Φοινίκων ἀνέκαθεν ου σα τῶν μετὰ τῆς Διδοῦς νῦν Λιβύων ἐστί. Διδὼ δὲ ἐκάλεσαν οἱ πλεονεκτηθέντες τὴν τοιαύτην γυναῖκα ἐπιχωρίῳ φωνῇ, ὡς α ν ει ποι τις ἀνδροφόνον, διαβάλλοντες ἐκείνην ὡς δῆθεν αἰτίαν ε χουσαν τοῦ ἀνδροφονῆσαι διὰ τὸν ἐκ τοῦ ἀδελφοῦ φόνον.̔ Η δὲ τῆς πόλεως ἀκρόπολις διὰ τὴν ῥηθεῖσαν ἱστορίαν τῆς βοὸς Βύρσα ἐκλήθη τὸ παλαιόν. Φασὶ δὲ καὶ ο τι ὁ ῥηθεὶς̓ Ιάρβας τὴν πόλιν μετὰ τὴν κτίσιν καθάρας ἐκάλεσε τῇ Λιβύων φωνῇ Καινὴν πόλιν, υ στερον δὲ ἐκλήθη Καρχηδών. Αλλοι δὲ ου τως ἱστοροῦσι· «Καρχηδὼν ἡ πόλις ἀπὸ Καρχηδόνος τινὸς, ἀνδρὸς Φοίνικος.̓ Εκαλεῖτο δὲ καὶ Καινὴ πόλις καὶ Καδμεία καὶ Κακκάβη, ο περ τῇ ἐγχωρίῳ διαλέκτῳ ι ππου δηλοῖ κεφαλήν.̓ Εξ αὐτῆς φασι Κλειτόμαχον ει ναι τὸν̓ Ακαδημαϊκὸν φιλόσοφον, τὸν καὶ̓ Ασδρούβαν καλούμενον, ο ς ἠκροάσατο τοῦ σοφοῦ Καρνεάδου κηʹ ἐτῶν α νθρωπος ἐλθὼν̓ Αθήναζε α μοιρος, φασὶ, καὶ τῶν πρώτων στοιχείων, καὶ ο μως ὀξύτητι φύσεως καὶ α κρᾳ μελέτῃ εἰς πολὺ σοφίας ἐληλακώς.» Οἱ δὲ καὶ τοῦτο περὶ Καρχηδόνος φασὶν, ὡς α ρα οἱ περὶ τὴν Ελισσαν, η γουν οἱ μετὰ τῆς Διδοῦς, ὀρύσσοντες εἰς πόλεως κτίσιν, καὶ βοὸς εὑρόντες κεφαλὴν, ἀπέσχοντο τοῦ ὀρύσσειν, οι α ὀπτευσάμενοι μόχθους καὶ δουλείαν συνεχῆ, ο καὶ οἱ βόες πάσχουσιν.̓ Ορύξαντες δὲ περί που φοίνικα πεφυτευμένον ευ ρον κεφαλὴν ι ππου, καὶ συμβαλόντες σημαίνεσθαι σχολὴν αὑτοῖς καὶ παρ' α λλων δόσιν τροφῆς, καθὰ καὶ τοῖς ι πποις, ε κτισαν ἐν τῷ τοιούτῳ τόπῳ τὴν Καρχηδόνα, καὶ ταῦτα πότιμον υ δωρ μὴ ε χοντι· καὶ τάχα διὰ τοῦτο καὶ Κακκάβη ἐκλήθη, ὡς ἀνωτέρω ε κκειται. 198 Οτι μετὰ τὴν Καρχηδόνα Σύρτις ἡ μικροτέρα, ἡ καὶ Λωτοφαγῖτις, μεθ' η ν πρὸς αὐγὰς ἡλίου ἡ ἑτέρα ε ρχεται α σπετος, εὐρυτέραις βαρυνομένη προχοαῖς. Πολλὴ δὲ ἡ τῶν Σύρτεων χαλεπότης, ω ς φασιν οἱ παλαιοὶ, διὰ τὸ τεναγῶδες τοῦ βυθοῦ, καὶ ο τι κατὰ τὰς ἐκεῖ ἀμπώτεάς τε καὶ πλημμυρίδας συμβαίνει, κατὰ τὸν Γεωγράφον, ἐμπίπτειν τοὺς παρατυχόντας εἰς τὰ βραχέα καὶ καθίζειν καὶ ει ναι σπάνιον τὸ σωζόμενον σκάφος. Τοῦτο δὲ καὶ ὁ Διονύσιος ἐμφαίνων φησίν «ε νθα α λλοτε μὲν κορυσσομένης Τυρσηνίδος θαλάσσης πλημμυρὶς ἐγείρεται, α λλοτε δὲ α μπωτις ξηραῖς ἐπιτρέχει ψαμάθοις» εἰρηνοῦντος δηλονότι τοῦ πόντου, καὶ μὴ κορυσσομένου τοῖς κύμασι. Καὶ ἀνωτέρω δὲ ὁ αὐτὸς ε φη περὶ τῆς μικρᾶς, ο τι τηλόθεν ἐρχομένην δέχεται πλημμυρίδα πόντου. Τεναγώδης δὲ ὁ τόπος, ὡς ἐρρέθη, καὶ οὐκ ἀεὶ βαθεῖα θάλασσα, ἀλλὰ κατὰ καιρούς τινας πολὺ τοῦ υ δατος ἐπισυρομένη· ο θεν καὶ Σύρτις καλεῖται. Εστι δὲ ἡ μὲν ἐλάττων Σύρτις χιλίων ἑξακοσίων σταδίων, ὡς οἱ παλαιοί φασι, τὴν περίμετρον, τῆς δὲ μεγάλης ὁ κύκλος πεντακισχιλίων σταδίων. Τὸ δὲ πρὸς αὐτῶν πέλαγος Λιβυκὸν καλεῖται ἀποτελευτῶν
q.27
εἰς τὴν Αι γυπτον. Αμπωτις δέ ἐστι ξηρασία καὶ ἀνάποσις υ δατος περιοδικὴ, ἀνάπωτις ου σά τις, καὶ ἐν συγκοπῇ α μπωτις. Πάθος δέ ἐστι γινόμενον πολλαχοῦ, οι α τοῦ ἐπιπολάζοντος υ δατος ἀπονοστοῦντος, καὶ ἐν τῷ οι ον ἀναπίνεσθαι ὑπὸ γῆν δυομένου κατὰ χρονικὰς περιόδους τινάς. Αι τιον δέ φασι τοῦ πάθους τού του πνεῦμα ὑπόγεων, ποτὲ μὲν ἐπιὸν, ποτὲ δὲ ἀπιὸν καὶ ὑπονοστοῦν, ο τε τὸ υ δωρ ἀνωθούμενον, ει τα συγκαταδῦνον ποιεῖ τὴν α μπωτιν, η τις, ὡς ἐρρέθη, ἐκ τῆς ἀναπόσεως κέκληται, ω σπερ αυ πάλιν ἐκ τοῦ ἐναντίου ἡ πλημμύρα ὠνόμασται, ὡς ἀπὸ τοῦ πλῷ πλήσω τὸ ἀναπληρῶ, ἐξ ου καὶ ἡ πλήμη παρὰ τῷ Γεωγράφῳ, ἀφ' η ς ἡ πλημμύρα παρῆχθαι δοκεῖ κατὰ παρωνυμίαν τινά. Τάχα δὲ ἀπὸ τῆς τοιαύτης πλήμης καὶ τὸ πλημμελεῖν ἐπί τε πλαδῶντος στομάχου λέγεται καὶ ἑτέρων σημασιῶν μεταφορικῶς. 205 Οτι μέση τῶν Σύρτεων ἡ Νέα πόλις, ἡ καὶ μικρὰ Λέπτις, η ς ὑπὲρ αι αν Λωτοφάγοι ναίουσι, φιλόξενοι ο ντες, περὶ ω ν ἐν̓ Οδυσσείᾳ γέγραπται· ε νθα ποτὲ καὶ̓ Οδυσσεὺς η λθε πλανώμενος. Εστι δὲ καὶ περὶ Καμπανίαν Νέα πόλις διάσημος, ὡς ῥηθήσεται. 209 Οτι οἱ Νασαμῶνες, τὸ Λιβυκὸν ε θνος, ε κ τινος βασιλεύσαντος τὴν ὁμωνυμίαν ε σχον, ο ς Νασάμων βαρυτόνως ἐλέγετο, εἰ καὶ τὸ ἐθνικὸν τὸ ἀπ' αὐτοῦ ὀξύνεται, πρὸς ἀντιδιαστολὴν ι σως τοῦ κυρίου ὀνόματος. Τούτους, φησὶ, Διὸς οὐκ ἀλέγοντας ἀπώλεσεν Αὐσονὶς αἰχμὴ, ἀδίκων χειρῶν κατάραντες.̓ Ανεῖλον γὰρ δόλῳ Λέντουλον στρατηγόν τινἁ Ρωμαίων, ἐκεῖ ἀφιγμένον. Διὸ καὶ ἠνδραποδίσθησαν ὑπὸ̔ Ρωμαίων. Οἱ δέ φασιν αὐτοὺς καταπολεμηθῆναι, ο τε ὁ λεγόμενος ἐμφύλιος ἀνῆπτο πόλεμος, συναγωνιζομένους τῷ Κάτωνι κατὰ τοῦ Καίσαρος. Τὸν δὲ Νασάμωνα, ου τὸ ε θνος ἐπώνυμον, Γαράμαντός τινος γενεαλογοῦσι, τοῦ καὶ̓ Αμφιθέμιδος λεγομένου, ἀφ' ου καὶ τὸ Λιβυκὸν ε θνος οἱ Γαράμαντες ἐκλήθησαν. Οἱ δὲ Νασαμῶνες ο τε ἀποδημοῦσι, πτερὰ ἐπὶ ταῖς κεφαλαῖς ὀρθὰ ε χουσιν, ὡς ὁ Δίων φησίν. Αλλοι δὲ καὶ πολυγύναικας τούτους ἱστοροῦσι, καὶ τὴν μῖξιν τῶν γυναικῶν ποιουμένους ἐπίκοινον. Μαντεύονται δὲ, φασὶν, ἀπὸ ἐνυπνίων, α βλέπουσι φοιτῶντες εἰς τὰ τῶν προγόνων μνήματα. Τιμῶσι δὲ τοὺς ἐν αὐτοῖς δικαιοτάτους εἰς τοσοῦτον, ω στε καὶ τεθνεῶτας ὀμνύουσιν αὐτοὺς τῶν τύμβων ἁπτόμενοι. Καθημένους δὲ, φασὶ, θάπτουσι τοὺς νεκρούς. Εσθίουσι δὲ ἀττελάβους, πρὸς η λιον ξηράναντες· ει δος δὲ ἀκρίδος ὁ̓ ἀττέλαβος. 211 Οτι μεσήπειροι κατὰ Λιβύην οἱ̓ Ασβύσται τὸ ε θνος, ε νθα καὶ τὸ ὑμνούμενον Αμμωνος τοῦ Λιβυκοῦ θεοῦ τέμενος ψαμάθῳ ὑπὸ πολλῇ. Καὶ τούτου τοῦ τόπου τὸ ἐθνικὸν̓ Αμμώνιοι, παρ' οι ς λέγεται ἡ τοῦ ἡλίου ει ναι κρήνη, η τις ἐν ἑκάστῳ νυχθημέρῳ πολλὰς δέχεται τροπὰς, ὡς̔ Ηρόδοτος ἱστορεῖ, κατὰ τὸ ψύχεσθαι καὶ θερμαίνεσθαι περιοδικῶς.̔ Ιστορεῖται δὲ τὰς μαντείας διὰ συμβόλων ἐν Αμμωνος γίνεσθαι, η τοι διὰ σχημάτων τινῶν καὶ κατανεύσεων καὶ ἀνανεύσεων. Τὸ δὲ ψαμάθῳ ὑπὸ πολλῇ ἐτυμολογίας ἐστὶν ἀφορμὴ, ὡς παρὰ τὴν α μμον ἐτυμολογουμένου τοῦ Αμμωνος, η ν πάνυ πολλὴν ὁ νότος τοῖς ἐκεῖ ἐπιφορεῖ. Οἱ δέ φασι τὸν ἐκεῖ Δία Αμμωνα κληθῆναι ἀπό τινος ὁμωνύμου ποιμένος, προκατάρξαντος τῆς τοῦ ἱεροῦ ἱδρύσεως. Ει ρηται δέ τι περὶ Αμμωνος καὶ ἐν τοῖς τοῦ Πινδάρου.̔ Ηρόδοτος δὲ, ταὐτὸν οἰόμενος εἰπεῖν Αμμωνα καὶ Δία, λέγει ο τι κριοπρόσωπον τὸ τοῦ Διὸς η ν αὐτόθι α γαλμα, ἐξ ου καὶ τὸ ε θνος̓ Αμμώνιοι.̓ Αμοῦν γὰρ Αἰγύπτιοι τὸν Δία καλοῦσι. Τῶν τις δὲ μεγάλων φιλοσόφων ἀμοῦν καὶ πατέρα εἰπεῖν ταὐτὸν ει ναι ἱ στορεῖ. Τὸ δὲ μαντεῖον λέγουσι Θηβαίαν γυναῖκα συστήσασθαι, ἱέρειαν τοῦ Θηβαίου Διός.̔ Ιστόρηται δὲ καὶ ο τἰ Αλέξανδρος ὁ Μακεδὼν ἀκούσας Περσέα καὶ̔ Ηρακλέα εἰς Αμμωνος ἀναβῆναι ἐφιλοδόξησεν ἀνελθεῖν καὶ αὐτὸς, καὶ ἐποίησεν ου τω, κοράκων προηγησαμένων αὐτῷ εὐτυχῶς τῆς ὁδοῦ, καίτοι α λλως ἠφανισμένης τὰ σημεῖα τῇ ἐπιχύσει τῆς α μμου· ο τε, φασὶ, καὶ ὁ τοῦ Αμμωνος ἱερεὺς ἀντὶ τοῦ εἰπεῖν παιδίον παιδίος καλέσας βαρβαρικῶς τὸν̓ Αλέξανδρον, ε δοξεν, ὡς ἐν χρησμοῦ λοξότητι, ω παῖ Διός αὐτὸν προσειπεῖν, ου τω τῶν ἐπιτρίπτων κολάκων
q.28
ἐκλαβομένων τὸ βάρβαρον τῆς φωνῆς. 213 Οτι τὴν Κυρήνην ευ ιππον λέγει, η ευ πυργον κατὰ ἑτέραν γραφὴν, καὶ̓ Αμυκλαίων γένος ἀνδρῶν, η τοι Λακώνων, ὡς ἀπὸ μέρους. Μερὶ γὰρ Λακώνων αἱ̓ Αμύκλαι.̓ Αποικία δέ ἐστιν ἡ Κυρήνη νησιωτῶν Θηραίων τῶν ἐκ Λακεδαίμονος ἀνέκαθεν μετοικησάντων.̔ Ο Θήρας γὰρ ἐκεῖνος ὁ στείλας εἰς αὐτὴν ἀποικίαν Λάκων α νωθεν η ν, ὡς καὶ Πίνδαρος ἱστορεῖ, ὁ καὶ ευ ιππον ει ναι τὴν Κυρήνην μαρτυρῶν καὶ πολλαχοῦ ἐγκωμιάζων αὐτήν.̓ Εκαλεῖτο δὲ καὶ Πεντάπολις ἡ Κυρήνη, ἐξ η ς καὶ ὁ ῥήτωρ Συνέσιος. Λέγεται δὲ ο τι καὶ αυ τη, καθαιρεθείσης τῆς τῶν Περσῶν βασιλείας, ὑπὸ̓ Αλεξάνδρου ἀνεκτίσθη.̓ Εκλήθη δὲ Κυρήνη η ἀπὸ Κυρήνης τῆς̔ Υψέως θυγατρὸς κατὰ Πίνδαρον, η ἀπὸ Κυρῆς πηγῆς ἐγχωρίου. Λέγονται δέ ποτε οἱ Κυρηναῖοι καὶ περὶ ἰατρικὴν εὐτυχῆσαι, ὡς̔ Ηρόδοτος ἱστορεῖ. Ου τω δὲ εὐφορωτάτη ἐστὶν ἡ Κυρήνη, ω στε ἐπὶ ὀκτὼ μῆνας ε χει τοὺς Κυρηναίους ἡ ὀπώρα. Εστι δὲ καὶ κρήνη τις αὐτόθι λεγομένἠ Απόλλωνος, καὶ τόπος αὐτόθι ου τως εὐδαίμων, ὡς λόγον ει ναι ο τι ἐνταῦθα οὐρανὸς τέτρηται. 214 Οτι τὸ ε θνος οἱ Μαρμαρίδαι προνενεύκασιν Αἰγύπτου, η τοι πρὸ τῆς Αἰγύπτου τέτανται. Καλοῦνται δὲ ου τως ἀπὸ Μαρμαρίδου τινὸς υἱοῦ Αραβος, καὶ ἡ χώρα αὐτῶν Μαρμαρική. 215 Οτι Γαιτοῦλοι ε θνος μέγιστον Λιβυκόν. Τούτους̓ Αρτεμίδωρος Γαιτουλίους λέγει.̔ Ηρωδιανὸς δὲ προπαροξύνει, λέγων ο τι τὰ εἰς λος παραληγόμενα διφθόγγῳ τῇ διὰ τοῦ ου προπαροξύνεται.̔ Ιστορεῖται δὲ μεγίστους ἀσπαράγους φύεσθαι παρ' αὐτοῖς. 217 Οτι οἱ Γαράμαντες ἐπώνυμοί εἰσιν ὡς προείρηται Γαράμαντός τινος. Ου τοι πάντα α νθρωπον καὶ παντὸς ὁμιλίαν φεύγειν λέγονται, καὶ ου τε ο πλα ε χουσι πολεμικὰ κατὰ τὸν̔ Ηρόδοτον, ου τε ἀμύνασθαι οι δασιν. Οἰκοῦσι δὲ ἐν γῇ θηριώδει μετὰ τοὺς Νασαμῶνας πρὸς νότον α νεμον. 218 Οτι ἐν μυχοῖς τῆς Λιβύης ἠπείρου πρὸς νότον βόσκονται πανύστατοι Αἰθίοπες, αὐτῷ ἐπ' ὠκεανῷ, ε νθα τέμπεα, τουτέστι δάση καὶ ε λη, πυμάτης Κέρνης· Ταύτην δὲ τὴν Κέρνην οἱ μὲν νῆσόν φασιν ἐν τῷ ὠκεανῷ, οἱ δὲ τοῦτο οὐ δέχονται. Καὶ ἡ θέσις δὲ αὐτῆς διαφωνεῖται. Οἱ μὲν γὰρ ἀνατολικὴν αὐτὴν ὑποτίθενται, ὡς καὶ ὁ Λυκόφρων ἐμφαίνει, οἱ δὲ δυτικήν. Διονύσιος δὲ καὶ α λλοι νοτίαν, ο ς τέμπεα Κέρνης εἰπὼν καὶ λιμνάδα αὐτὴν παραδηλοῖ.̔ Ελώδη γὰρ τὰ τέμπεα, ὡς καὶ τὰ Θετταλικὰ Τέμπεα δηλοῖ, δμοίως δὲ καὶ τὰ Μηδικά.̔ Ο δὲ Γεωγράφος παραδηλῶν ψεύδεσθαι τοὺς λέγοντας τὴν Κέρνην σώζεσθαι ου τω φησί· «Κέρνην̓ Ερατοσθένης ὀνομάζει καὶ α λλους τόπους τοὺς μηδαμοῦ γινωσκομένους.»̔ Ο δὲ Λυκόφρων καὶ δυτικήν τινα Κέρνην παραδηλοῖ ὑπὲρ Τυρσηνίαν, ε νθα Κερνεᾶτιν ἱστορεῖ νῆσον, δοκοῦσαν ἀπὸ Κέρνης παρονομάζεσθαι. Τῶν δὲ Αἰθιόπων̔ Ηρόδοτος τοὺς μακροβίους ἱστορεῖ μεγίστους καὶ καλλίστους ει ναι πάντων ἀνθρώπων, σιτεῖσθαι δὲ κρέα ἑφθὰ καὶ πίνειν γάλα, καὶ ζῆν ε τη ει κοσι καὶ ἑκατόν· τινὲς δὲ, φασὶν, ὑπερβάλλουσι καὶ ταῦτα. Σπανιώτατος δὲ ἐν αὐτοῖς καὶ τιμιώτατος ὁ χαλκός· πολὺς δὲ ὁ χρυσὸς, καὶ οἱ δεσμῶται παρ' αὐτοῖς χρυσέαις πέδαις δέδενται. Φέρει δὲ, φησὶν, αὐτοῖς ἡ χώρα καὶ ἐλέφαντας ἀμφιλαφεῖς καὶ ε βενον. Εἰσὶ δὲ κατ' αὐτὸν καὶ α λλοι Αἰθίοπες, οὐκ εἰς τὰ ε σχατα τῆς γῆς, ἀλλὰ πρὸς τῇ Αἰγύπτῳ, ου ς Καμβύσης κατεστρέψατο, δι' ου ς καὶ Αἰθιοπία ἐκλήθη ποτὲ ἡ Αι γυπτος, ὡς καὶ μετ' ὀλίγα ῥηθήσεται. 220 Οτι Βλεμμύων κολώνας, η γουν ἐξοχὰς, λέγει τοὺς δύο καταρράκτας, η τοι καταδούπους καὶ κρημνοὺς, δι' ω ν πιοτάτου κατέρχεται, φησὶν, υ δατα Νείλου, τουτέστι τοῦ πιαίνοντος τὴν ἐκεῖ γῆν. Αἰθιόπων δὲ ὑπακούουσιν οἱ Βλέμμυες, ου τω καλούμενοι ἀπὸ Βλέμμυός τινος, ο ς ὑποστρατηγῶν τῷ βασιλεῖ Δηριάδῃ κατὰ Διονύσου συνεπολέμησε. Καί εἰσι καὶ οἱ Βλέμμυες ε θνος Αἰθιοπικόν· διὸ καὶ αἰθαλέους αὐτοὺς καλεῖ ὁ Διονύσιος, ἐκ τοῦ αι θω, ἐξ ου καὶ οἱ Αἰθίοπες. Λέγει δὲ καὶ ἐγγὺς τῆς Κέρνης ει ναι αὐτοὺς, περὶ η ς ἀνωτέρω ει ρηται. Καταρράκται δὲ ἐν τῷ καθόλου λέγονται οἱ πετρώδεις τόποι, ου ς ἐν τῷ καθ' ὁδὸν βαίνειν οἱ ποταμοὶ ἀναχαιτίζοντας τὸν ῥοῦν εὑρόντες ὑπερβαίνουσι, πολὺ συναγαγόντες τὸ ῥεῦμα καὶ τῇ πλημμύρᾳ
q.29
καταρράσσοντες, η τοι α νωθεν βιαίως κατιόντες· ἐξ ου καὶ οὐρανοῦ καταρράκτας φαμέν. Καί τι ο ρνεον ἀετῶδες καταρράκτης καλεῖται, ὡς α νωθεν καταρράσσον ἐν τῷ θηρεύειν τὰ ο ρνεα. 222 Οτι ὁ Νεῖλος Λιβύηθεν ἐπ' ἀνατολὴν πολὺς ε ρπων ε ως καὶ εἰς τὴν καλουμένην πόλιν Συήνην Σῖρις ὑπὸ Αἰθιόπων κικλήσκεται, ἀφ' ω ν καὶ α ρχεται ῥέειν. Οἱ δὲ περὶ Συήνην στρεφθέντι, τουτέστιν ἐπὶ τὰ βόρεια κάμψαντι, Νεῖλον τὸ ο νομα μετέθεντο. Πολλὴ δὲ ἐν ταῖς ἱστορίαις ἡ Συήνη, ἀπὸ Συήνου τινὸς ου τω κληθεῖσα.̓ Εν ῃ καὶ φρέαρ ει ναί φασι τὰς θερινὰς τοῖς ἐκεῖ διασημαῖνον τοῦ ἡλίου τροπάς· ο που καὶ α σκιοι κατὰ μεσημβρίαν εἰσὶν οἱ ὡρολογικοὶ γνώμονες, διὰ τὸ ὑποκεῖσθαι τοὺς τόπους τούτους τῷ τροπικῷ. Τὸ δὲ Σῖρις οἱ μὲν βάρβαρόν φασιν ει ναι ο νομα, η τοι Αἰθιοπικὸν κατὰ τὸν Διονύσιον· διὸ οὐδὲ χρῆναι λέγουσι ζητεῖν̔ Ελληνικὴν ἐτυμολογίαν αὐτοῦ, οὐδὲ τῆς̓ Ιταλικῆς Σίριδος· πόλις δὲ ἡ Σῖρις ἐκείνη. Οἱ δὲ ἐπιχειροῦσιν ἀπὸ τοῦ Σειρίου ἀστέρος ἀποδοῦναι τὸ τῆς λέξεως ε τυμον.̔ Υπὸ Κύνα γὰρ, φασὶν, ου μέρος ὁ Σείριος ἀστὴρ, πλημμύρει ὁ Νεῖλος, ἐν ἐπιτολῇ Κυνὸς ἀναβαίνων, ο τε ἀποτελοῦνται τὰ παρ' ἡμῖν κατὰ τὴν καθωμιλημένην γλῶτταν λεγόμενα κυνοκαύματα. Οἱ δὲ ἀπὸ τοῦ ει ρω ἐτυμολογοῦσι τὸ Σῖρις, ο δηλοῖ τὸ συμπλέκω, συναρμόττω, ἐπειδὴ εἱρμῷ τινι καὶ τάξει φέρεται, καὶ οὐ παραπροθεσμεῖ τὴν ἀνάβασιν· διὸ καὶ τῇ αὐτοῦ ὑπερβάσει φασὶ μετρεῖσθαι παρὰ τοῖς ἐγχωρίοις τὸν ἐνιαυτόν. Καὶ τὸν Νεῖλον δὲ ὀφείλοντα διὰ διχρόνου μόνου τοῦ ἰῶτα γράφεσθαι, ὡς ἀπὸ τῆς ἰλύος, ο μως διὰ τοῦτο φασι τὴν διὰ διφθόγγου γραφὴν ἀποφέρεσθαι, ὡς α ν ε χῃ πληροῦν καὶ τῇ ποσότητι τῆς ἀριθμητικῆς δυνάμεως τῶν ἐν αὐτῷ γραμμάτων τὸν ἐνιαύσιον καιρόν. Τὸ γὰρ Νεῖλος κατὰ τὴν δύναμιν τῶν ἐν αὐτῷ στοιχείων ποσούμενον τὸν τξέ ἀριθμὸν συντελεῖ, ὁπόσαι εἰσὶ καὶ αἱ κατ' ἐνιαυτὸν ἡμέραι. Καὶ ου τω δείκνυται ο τι ὁ Νεῖλος κατὰ εἱρμόν τινα φέρεται. Καίτοι καὶ α λλῳ τρόπῳ τὸ Νεῖλος ἠτυμολόγηται, παρὰ τὸ νέαν, η τοι ἐνιαυσιαίαν, α γειν ἰλὺν, νέϊλός τις ω ν. Λέγει ου ν καὶ ὁ Ποιητὴς ου τος, ο τι ου τις ποταμῶν ο μοιος τῷ Νείλῳ, ου τε ἰλὺν βαλεῖν, ου τε χθονὸς ο λβον ἀέξειν. Διὸ καὶ ἐργατικὸν ποταμὸν αὐτόν φησιν ὁ̔ Ηρόδοτος. Οτι δὲ πολλὴν ὁ Νεῖλος ἰλὺν βάλλει, δηλοῖ καὶ ὁ λόγος ὁ λέγων ἐπίκτητον ει ναι τὴν Αι γυπτον καὶ δῶρον τοῦ ποταμοῦ, διὰ τὴν ἐκ τῆς τοιαύτης ἰλύος πρόσχωσιν. Ην γὰρ ο τε, φασὶ, πᾶσα ἡ Αι γυπτος ε λος η ν. Τινὲς δὲ Νεῖλόν φασιν ὠνομάσθαι ἀπὸ Νείλου τινὸς ἀπογόνου Ατλαντος, βασιλεύσαντος τῶν ἐκεῖ. Αλλοι δὲ, ο τι Μέλας πρότερον καλούμενος μετεκλήθη Νεῖλος ἀπό τινος Νείλου βασιλικοῦ παιδὸς ἐκεῖ ῥίψαντος ἑαυτόν. Τινὰς μέντοι ἀπό τινος Νειλασίου κεκλῆσθαι ου τως αὐτὸν εἰπόντας, οὐκ ευ λέγοντας ἀπελέγχει ὁ̓ Αρριανός. 226 Οτι ἑπτὰ διὰ στομάτων ἑλισσόμενος ὁ Νεῖλος εἰς α λα βάλλει, υ δατι πιαίνων λιπαρὸν πέδον Αἰγύπτου. Διὸ καὶ πιότατον αὐτὸν φθάσας ὠνόμασεν.̔ Ο δὲ Γεωγράφος λέγει δίχα τῶν ἑπτὰ τούτων στομάτων καὶ α λλα ει ναι α σημα ψευδοστόματα.̔ Ηρόδοτος δὲ πεντάστομον ει ναι λέγει τὸν Νεῖλον, δηλαδὴ κατὰ τὰ φυσικὰ στόματα, ὡς δύο τινῶν ὀρυκτῶν ο ντων. Φησὶ γὰρ ο τι ὁ Νεῖλος ἀπὸ τῶν καταδούπων ἀρξάμενος ῥέει μέσην Αι γυπτον σχίζων εἰς θάλασσαν, σχιζομένου δὲ εἰς τρία, τὸ μὲν ἑῷον σχίσμα ποιεῖ τὸ Πηλούσιον στόμα, τὸ δὲ ἑσπέριον Κανωβικὸν καλεῖται, τὸ δὲ μέσον Σεβεννυτικὸν, ἐξ ου ἀποσχίζονται τὸ Σαϊτικὸν καὶ τὸ Μενδήσιον. Καὶ ου τω πέντε συναγαγὼν τὰ γνήσια στόματα, τὸ λοιπὰ δύο, τὸ Βολβίτινον καὶ τὸ Βουκολικὸν, οὐκ ἰθαγενῆ λέγει στόματα ει ναι, ἀλλὰ ὀρυκτά. Καὶ ταῦτα μὲν ου τως. Εἰς τοσοῦτον δὲ κλύζεται υ δασιν ἡ Αι γυπτος, ω στε καὶ ποταμία νῆσος πρός τινων λέγεται.̓ Ιστέον δὲ ο τἱ Ηρόδοτος μὲν λέγει τοῦ Νείλου τὰς πηγὰς μὴ γινώσκεσθαι· διὸ οὐδὲ αὐτὸς ε χει φράσαι τούτου τὰς πηγάς· «δοκῶ δὲ, φησὶν, οὐδὲ οὐδεὶς̔ Ελλήνων»· ε τεροι δέ φασι τὸν Νεῖλον ἐκ τῶν τῆς σελήνης η τοι ἐκ τῶν Σεληναίων ὀρῶν α ρχεσθαι καὶ ἀπὸ τῆς κινναμωμοφόρου γῆς ἐκ τῶν Αἰθιοπικῶν τερμόνων, καὶ διεξιέναι πᾶσαν ἐπ' εὐθεῖαν τὴν Αι γυπτον κάμψαντα, καὶ ἀπὸ τοῦ μικροῦ καταρράκτου ὑπὲρ Συήνης καὶ
q.30
̓ Ελεφαντίνης πόλεως ἀρξάμενον τῆς καμπῆς, ἐμβάλλειν τε εἰς αὐτὸν ἀπὸ τῆς ε ω δύο ποταμοὺς περιλαμβάνοντας νῆσον εὐμεγέθη καὶ ὀνομαστὴν, τὴν Μερόην, ω ν ὁ μὲν̓ Ασταβόρας, ὁ δὲ̓ Αστάπους καλεῖται. Καίτοι γε ὁ̔ Ηρόδοτος φύσει μέγαν καὶ αὐτάρκη ἑαυτῷ τὸν Νεῖλον ει ναι βούλεται, λέγων ο τι ου τε κρήνη ου τε ποταμός τις εἰς αὐτὸν ἐσδίδωσιν.̔ Ο δὲ ῥηθεὶς μικρὸς καταρράκτης ὀρύς ἐστι, φασὶ, πετρώδης, ἐπίπεδος α νω, τουτέστι πλατεῖα. Δέχεται δὲ τὸν ποταμὸν τελευτῶντα ει ς τινα κρημνὸν, καθ' ου τὸ υ δωρ καταρρήγνυται. Πληροῦσθαι δὲ ὑπὸ θερινῶν ο μβρων τὸν Νεῖλόν φασι, καὶ ὑποκαταβαίνειν μετὰ τεσσαράκοντα ἡμέρας, δι' ο σων καὶ ηυ ξηται. Πελαγίζειν δὲ τὴν Αι γυπτον ἐν τῇ ἀναβάσει αὐτοῦ, ω στε τὰς ἐπὶ λόφων η χωμάτων οἰκήσεις νησίζειν οι ον τοῖς πόρρωθεν βλέπουσιν.̔ Ιστορεῖται δὲ καὶ ο τι ἀπὸ θερινῆς τροπῆς ὁ Νεῖλος ἀρξάμενος πληθύνει, τουτέστι πλημμύρει ἐπὶ ἡμέρας ἑκατόν· ει τα ἐκλιπὼν τὸ ῥεῖθρον καὶ ὀπίσω ἀπελθὼν διατελεῖ βραχὺς τὸν ο λον χειμῶνα· καὶ ο τι λίθος ἐν τῷ Νείλῳ γεννᾶται κυάμῳ παρόμοιος, ο ν ἐὰν ι δωσι κύνες οὐχ ὑλακτοῦσι. Τροφιμώτατον δέ φασι τὸ τοῦ Νείλου υ δωρ ει ναι, διὰ τὴν ἐκεῖ τῶν ἡλίων μετρίαν ε ψησιν, καὶ μεγαλοφυῶν δὲ καὶ γόνιμον καὶ πολύγονον ει ναι. Διὸ καὶ τὰς γυναῖκας ε σθ' ο τε τετράδυμα τίκτειν, η δη δὲ καὶ κατὰ τὴν̓ Αριστοτέλους ἱστορίαν ἑπτάδυμα. 229 Οτι τὸν Νεῖλον καὶ πάνυ πολλὴν ἰλὺν λέγει βάλλειν, ὡς καὶ ἀνωτέρω γέγραπται, καὶ ο λβου χθονὸς ει ναι αὐξητικόν. Λέγει δὲ αὐτὸν καὶ τῆς̓ Ασίας τὴν Λιβύην ἀποτέμνεσθαι, ἀφιέντα κεῖσθαι ἐς λίβα μὲν τὴν Λιβύην, ἐς δ' αὐγὰς τὴν̓ Ασίαν. Σημείωσαι δὲ ο τι καὶ ἐνταῦθα καὶ ἐν τοῖς ἑξῆς δέ που τὴν̓ Ασίαν̓ Ασίδα φησὶ, κατὰ παρωνυμίαν, οὐ μὴν κατὰ ὑποκορισμόν. Οὐ γὰρ εἰκὸς ὑποκορίσαι αὐτὸν τὴν τοσαύτην η πειρον. Ου τω δὲ καὶ αἱ̓ Αμαζόνες παρωνύμως λέγονταἰ Αμαζονίδες, καὶ παρὰ Εὐριπίδη Μαιὰς ἡ τοῦ̔ Ερμοῦ μήτηρ Μαῖα, καὶ τὴν Τυρρηνὴν δὲ θάλασσαν ου τω Τυρρηνίδα ει πεν ὁ Διονύσιος. 232 Οτι τοὺς Αἰγυπτίους ἐγκωμιάζων ὁ Διονύσιος γένος αὐτοὺς ἀριπρεπέων λέγει ἀνδρῶν, οι πρῶτοι, φησὶ, βίου κελεύθους, ο ε στι τέχνας, ἐξευρόντες διεστήσαντο, η τοι διεῖλον, εἰς γεωργίαν, τυχὸν καὶ στρατείαν καὶ ἱερωσύνην καὶ εἰς τοιαῦτά τινα. Πρῶτοι δὲ ἱμερόεντος, φησὶν, ἐπειράθησαν ἀρότρου, καὶ σπόρον ἰθυτάτης ὑπὲρ αυ λακος ἡπλώσαντο· πρῶτοι δὲ γραμμαῖς πόλον διεμετρήσαντο, τὰς τοῦ ἡλίου δηλαδὴ ἐξευρόντες τροπὰς, καὶ θυμῷ, τουτέστιν οι κοθεν ἐκ ψυχῆς καὶ ἀδιδάκτως, φρασάμενοι λοξὸν δρόμον ἡλίου, ὡς αὐτόχρημα θυμόσοφοι. Καὶ ὁ μὲν περιηγητὴς ου τω σεμνολογεῖ αὐτούς. Λέγει δὲ καὶ̔ Ηρόδοτος πρώτους ἀνθρώπων Αἰγυπτίους ἐξευρεῖν τὸν ἐνιαυτὸν, καὶ ο τι τῶν Αἰγυπτίων οἱ̔ Ηλιουπολῖται λογιώτατοι. Αλλη δὲ ἱστορία καὶ πανούργους οι δεν αὐτοὺς, ὡς καὶ Θεόκριτος ὑπεμφαίνει. Οθεν καὶ Αἰγυπτιάζειν λέγεται τὸ υ πουλα πράττειν, καὶ παροιμία κεῖται λέγουσα «Δεινοὶ πλέκειν τοι μηχανὰς Αἰγύπτιοι.»̔ Ιστοροῦνται δὲ καὶ δουλωθῆναι ὑπὸ Περσῶν.̔ Ομώνυμος δὲ ἡ Αι γυπτος Αἰγύπτῳ τῷ Βήλου, τῷ Δαναοῦ ἀδελφῷ. Λέγονται δὲ καὶ ξυρᾶσθαι τὰς κεφαλὰς οἱ Αἰγύπτιοι, καὶ πρὸς η λιον παχύνεσθαι τὸ ὀστοῦν, διὸ καὶ ἐλάχιστοι, φασὶν, εἰσὶν ἐν Αἰγύπτῳ φαλακροί. 239 Οτι καὶ ταῦτα Αἰγύπτου ἐγκώμια κατὰ τὸν Διονύσιον, οὐκ ὀλίγης, φησὶν, ε τυχε τιμῆς· οὐδὲ μὴν οὐδ' ὀλίγη μέγεθος πέλει, ἀλλ' ὑπὲρ τὰς α λλας ευ βοτος εὐλείμων τε καὶ ἀγλαὰ πάντα φέρουσα· α λλοι δὲ καὶ φυσικῶς ὠχυρῶσθαι ἱστοροῦντες αὐτήν φασι κατὰ γῆν τε δυσέμβολον ει ναι καὶ κατὰ τὰ πρὸς θάλασσαν ἀλίμενον, καὶ τὸ «δολιχὴν δὲ ὁδὸν καὶ ἀργαλέην» ὑπὸ τοῦ̔ Ομήρου διὰ τὸ α ξεινον τοῦ τόπου καὶ τὸ ἀλίμενον εἰρῆσθαι λέγουσιν.̓ Εκλήθη δέ ποτε κατὰ τὴν ἱστορίαν ἡ τοιαύτη χώρα καὶ̓ Αερία καὶ Ποταμία καὶ Αἰθιοπία διὰ τοὺς ἐκεῖ Αἰθίοπας, περὶ ω ν πολλοὶ τῶν παλαιῶν ἱστοροῦσι· ναὶ μὴν καὶ̓ Αετία ε κ τινος̓ Ινδοῦ̓ Αετοῦ καλουμένου, καὶ̓ Ωγυγία δὲ καὶ Μελάμβωλος καὶ̔ Ηφαιστία. 242 Οτι τὸ τῆς ο λης Αἰγύπτου σχῆμα τρισσαῖς ἐπὶ πλευραῖς βέβηκε. Τρίγωνος γάρ ἐστι, προσεοικυῖα τῷ δέλτα στοιχείῳ. Καὶ δὴ καὶ ου τω καλεῖται Δέλτα τὸ κατ' Αι γυπτον.
q.31
Φασὶ γὰρ ἐν τῷ νοτίῳ τῆς Αἰγύπτου μέρει δύο ει ναι ο ρη, ω ν ἐν τῷ δεξιῷ ἀνατολικὴν κεῖσθαι τὴν προειρημένην Συήνην· ου τω δὲ ἐγγὺς ἀλλήλων ει ναι ταῦτα τὰ ο ρη, ὡς μηδὲ ἑπταστάδιον ει ναι τὸ μέσον αὐτῶν· κἀκ τούτου τοῦ στενοῦ ἀρχομένην τὴν ἐκεῖσε γῆν πλατύνεσθαι πρὸς τὰ κατὰ θάλασσαν βόρεια ὡς δέλτα, η τοι τριγωνοειδῶς. Εστι δὲ τὸ ῥηθὲν ἐπταστάδιον τὸ ὀξὺ τοῦ Δέλτα, ἐξ ου ὁ Νεῖλος καταρρήγνυται, ω ς φησι καὶ̔ Ηρόδοτος· φασὶ δὲ καὶ ἐν τῷ μέσῳ τῆς Αἰγύπτου ε τερον τρίγωνον ἐξ αὐτοῦ τοῦ Νείλου ἀποτελεῖσθαι σχῆμα, Δέλτα λεγόμενον καὶ αὐτό· ου ἡ μὲν βάσις μεταξὺ τοῦ Πηλουσίου καὶ τοῦ̔ Ηρακλείου στόματος τοῦ Νείλου, πλευραὶ δὲ ἡ δεξιὰ μὲν κατὰ Πηλούσιον, ἡ ἀριστερὰ δὲ κατὰ Κάνωβον καὶ̔ Ηράκλειον. Καλεῖται δὲ, φασὶ, Δέλτα καί τι χωρίον καὶ κώμη τις ἐπὶ τῇ τοῦ Δέλτα κορυφῇ. Σημείωσαι δὲ ο τι ε οικεν ἐκ τῶν ῥηθέντων τὸ δέλτα γράμμα τριγωνοειδῶς σχηματίζεσθαι παρὰ τοῖς παλαιοῖς, ο θεν καὶ δέλτοι κυρίως μὲν οἱ τόμοι ο σοι τριγωνοειδῶς ἐσχηματίζοντο ἐν τῷ πτύσσεσθαι, καθὰ καὶ νῦν ποιοῦσί τινες, υ στερον δὲ ἁπλῶς αἱ βίβλοι δέλτοι λέγονται ἀπὸ τῆς παλαιᾶς χρήσεως· καθὰ καὶ πυξία, διὰ τὸ τοὺς παλαιοὺς ταῖς τῶν πύξων πινακίσι τὰ γράμματα ἐντυποῦν.̓ Ιστέον δὲ ο τι ὁ Ξενοφῶν ἱστορεῖ καὶ τῆς Θρᾴκης τόπον ει ναί τινα Δέλτα καλούμενον. 243 Οτι τοῦ κατ' Αι γυπτον τριγώνου τὸ μὲν πλατὺ τὸ τῆς βάσεως πρὸς ἀκτὰς κεῖται βορεήτιδας, ὡς καὶ ἀνωτέρω γέγραπται, τὸ δὲ ὀξὺ ἐπὶ ἠῶ ε λκεται μέχρι πολυκρήμνου Συήνης, ἐρυμνὸν ο ρεσιν ἀμφοτέροις, τοῖς καταρράκταις λεγομένοις, ω ν μέσα, ὡς προεγράφη, καλλιρρόου κατέρχεται υ δατα Νείλου. Τὸ δὲ ἐπ' ἠῶ φασιν ἐνταῦθα οἱ παλαιοὶ μὴ δηλοῦν τὴν ἀνατολὴν, καλῶς λέγοντες. Νότιον γὰρ πάντως καὶ μεσημβρινὸν, οὐ μὴν ἀνατολικὸν τὸ τοῦ Δέλτα ὀξύ. Διὰ τοῦτο τοίνυν ἠῶ σωματικώτερον τὴν τοῦ Μέμνονος νοοῦσι μητέρα, τὴν̔ Ημέραν τὴν θεὰν τὴν πρὸς τοῖς Αἰθίοψιν, εἰς ου ς καὶ ἡ τοῦ Δέλτα ὀξύτης ἀφορᾷ· η ς̔ Ημέρας ἐν ταῖς νοτίαις Θήβαις ἀνέστηκεν α γαλμα, ὡς ῥηθήσεται. 248 Οτι τὰς Αἰγυπτίας Θήβας ἑνικῶς ἐκφέρει, καὶ ἐρικυδέα λέγει πόλιν τὴν τοιαύτην Θήβην, καὶ ὠγυγίην καὶ ἑκατόμπυλον· ε νθα γεγωνὼς, φησὶν, ὁ Μέμνων ἀνατέλλουσαν τὴν ἑαυτοῦ̓ Ηῶ, τουτέστι τὴν μητέρἁ Ημέραν, ἀσπάζεται· ἀνδριὰς μὲν ω ν, διά τινος δὲ μηχανῆς α μα καὶ ἡμέρᾳ λαμπούσῃ φωνῶν, καὶ ου τω πως ἐξ αὐτομάτου προσλαλῶν οι ον καὶ ἀσπαζόμενος τὴν̔ Ημέραν, η ς ἐλέγετο υἱὸς ει ναι διὰ τὸ ἐν Αἰθίοψι τάχα κάλλιστος ει ναι, καὶ μόνος ὑπερλελευκάνθαι τὴν χροιὰν, πατρὸς ω ν Τιθωνοῦ, ἀδελφοῦ Λαομέδοντος, ο ν πρὸς τῇ Κέρνῃ ἀφορίζει ὁ Λυκόφρων, περὶ η ς ἀνωτέρω γέγραπται. Φασὶ δὲ τὰς Θήβας καὶ Διὸς πόλιν ποτὲ κληθῆναι.̓ Εξαίρει δὲ αὐτὰς τῷ λόγῳ καὶ ὁ Ποιητὴς ἐν τῇ̓ Ιλιάδι.̓ Εννέα δὲ ἱστοροῦνται Θῆβαι, ω ν μία καὶ αυ τη ἡ περὶ Αι γυπτον, μεγίστη μέν ποτε ου σα, ὡς καὶ εἰς ἑκατὸν πύλας ἀνοίγεσθαι, καὶ εἰς σταδίους ει κοσι καὶ τετρακοσίους ἐκτείνεσθαι, νῦν δὲ ἐν ὀνόματι μόνον κειμένη, διὰ τὸ κατεσκάφθαι καὶ ἀνεστατῶσθαι τέλεον. Φασὶ γὰρ ο τι Καμβύσης αὐτὰς ὁ Περσῶν βασιλεὺς εἰς ε δαφος κατέστρεψεν. Οτι δὲ περὶ τοὺς τοιούτους τόπους ὑετὸς οὐ καταρρήγνυται, δηλοῖ ὁ θαυμάζων ο τι ἐπὶ Ψαμμηνίτου τοῦ υἱοῦ̓ Αμάσιος υ σθησαν αἱ Θῆβαι ψεκάδι. Οτι πολλοὶ καὶ ο λβιοι α νδρες τὴν τῆς Αἰγύπτου ε χουσι γῆν, οι ον οἱ ῥηθέντες Θηβαῖοι καὶ οἱ̓ Αλεξανδρεῖς καὶ οἱ μεσήπειροἱ Επταπολῖται καὶ οἱ περί που τὴν παραλίαν τὴν πρὸς τῇ Σερβωνίδι· λίμνη δὲ αυ τη καὶ χώρα, περὶ η ν φασι τὸν Τυφῶνα κεκρύφθαι, πλησίον ου σαν τοῦ πρὸς τῷ Πηλουσίῳ Κασίου ο ρους. Οἱ μέντοι Πηλουσιῶται ἐκτὸς τούτων εἰσὶ τῶν κατ' Αι γυπτον, τὸ γὰρ Πηλούσιον η δη τῆς̓ Ασίας ἐστίν. 251 Οτι ἡ κατ' Αι γυπτον̔ Επτάπολις καὶ̓ Αρκαδία, ὡς ἀπὸ τοῦ βασιλέως̓ Αρκαδίου, υ στερον ἐκλήθη, πρὸ δὲ τούτου καὶ̔ Επτάνομος ἡ Επτανομία ὠνομάσθη. Καὶ τοῦτο μὲν ἐκαλεῖτο διὰ τὸ ἑπτὰ ε χειν νομοὺς, ὁποίους τοὺς Λιβυκοὺς ἡ συνήθης φράσις ει ναι βούλεται, ὡς α ν τις ει ποι ἐνορίας.̔ Επτάπολις δὲ ἐλέγετο ἀπὸ πόλεων παρακειμένων τῷ Νείλῳ, ε ξ μὲν ἐξ ἀριστερῶν, η γουν Μέμφεως, Διὸς
q.32
πόλεως, Μεμνονίας, μικροῦ Καταρράκτου καὶ μεγάλου, καὶ Συήνης, μιᾶς δὲ ἐκ δεξιῶν, τῆς Βαβυλῶνος. Οἱ δὲ α λλως καταριθμοῦσι τὰς τοιαύτας ἑπτὰ πόλεις, τέσσαρας μὲν τῆς Θηβαΐδος, αι εἰσιν ἡ τοῦ Πανὸς, ἡ τοῦ̓ Αντινόου, ἡ τῶν Λύκων καὶ ἡ̔ Ερμοῦ πόλις, τρεῖς δὲ τῆς̓ Αρκαδίας, τὴν̔ Ηρακλέους, τὴν̓ Οξύρυγχον καὶ τὴν Μέμφιν. 254 Οτι Αἰγύπτου πρὸς ζέφυρον οὐ πάνυ πόρρω τοῦ. Κανωβικοῦ Νειλῴου στόματος τὸ Μακηδόνιον πτολίεθρον, ο ε στιν ἡ τοῦ Μακεδόνος̓ Αλεξάνδρου ὁμώνυμος πόλις, ἐν ῃ καὶ ἐτάφη, Πτολεμαίου κομίσαντος, τεθεὶς ἐν πυέλῳ χρυσῇ, η ν συλήσας υ στερον Κόκκης ὁ ἐπικληθεὶς παρείσακτος Πτολεμαῖος ἐν ὑαλίνῃ πυέλῳ τὸν νεκρὸν ε θετο.̓ Αριθμοῦνται δὲ ἐν ταῖς ἱστορίαις̓ Αλεξάνδρειαι ὑπὲρ τὰς δεκαοκτώ. Τούτων μία καὶ αυ τη, πόλις Λίβυσσα η τοι Αἰγυπτία. Ταύτην δὲ καὶ α λλοις μὲν ὀνόμασι διαφόροις κληθῆναί φασί ποτε, ὀνομασθῆναι δὲ καὶ Λεοντόπολιν, διὰ τὸν τῆς̓ Ολυμπιάδος καὶ τοῦτὀ Αλέξανδρον, η ς ἡ γαστὴρ ἐσφραγίσθαι λέοντος εἰκόνι λέγεται. Λέγεται δὲ καὶ ο τε τὴν ἀρχὴν ἡ πόλις ἐμελετᾶτο κτισθῆναι καὶ διεγράφετο, γῆν μὲν μὴ ει ναι πρόχειρον λευκὴν, η ς χρεία η ν τῇ διαγραφῇ κατὰ τὸ σύνηθες, ἀλφίτοις δὲ διαγραφῆναι αὐτὴν, καὶ ο ρνιθας καταπτάντας ἀφαρπάζειν τὰ α λφιτα· ο σύμβολον δόξαι τηνικαῦτα αι σιον τοῖς περὶ τὸν̓ Αλέξανδρον, ο τι δηλαδὴ πολλῶν ἡ πόλις τροφὸς γενήσεται. Λέγεται δὲ καὶ πόλις ποτὲ κληθῆναι κατ' ἐξοχὴν, ὡς νῦν ἡ Κωνσταντίνου πόλις, καὶ ὡς αἱ̓ Αθῆναί ποτε α στυ.̓ Ιστέον δὲ ο τι τοῦ Μακεδών ἐκτείνας ου τος τὴν παραλήγουσαν Μακηδών ει πεν ἐν τῷ Μακηδόνιον πτολίεθρον, οὐκ ε ξω ἀναλογίας λέγων. Ου τω γὰρ καὶ α λλα πολλὰ τῶν κυρίων εἰς δων ὀξυτόνων ὀνομάτων τῷ η παραλήγεται, ὡς καὶ ὁ Σαρπηδών. Ην δὲ καὶ ὁ Μακεδὼν ἡγεμών ποτε τῆς ὁμωνύμου χώρας, η τις καὶ̓ Ημαθία πρότερον ἐκαλεῖτο. Ορα δὲ ο τι παρέφρασε τὴν̓ Αλεξάνδρειαν, οὐκ αὐτὸ τοῦτο εἰπὼν ο περ καλεῖται, ἀλλὰ Μακεδόνιον ὀνομάσας πτο λίεθρον, ὡς α ν εἰς μνήμην ἱστορίας ἀγάγῃ τὸν ἀκροατήν. Ου τω καὶ τὸ Πηλούσιον κατωτέρω Πηλέως ὁμώνυμον πόλιν ἐρεῖ.̓ Εκεῖνο δὲ καὶ τρόπον ε χει ποιητικὸν α λλον, τὴν ἐτυμολογίαν συνήθη καὶ αὐτὴν ου σαν τῷ Διονυσίῳ, οι α ποιητῇ. Λέγει δὲ καὶ ο τι περὶ̓ Αλεξάνδρειαν Σινωπίτου Διὸς μέλαθρον χρυσῷ τιμήεντι κεκασμένον· ο καὶ ἐξαίρων τῷ λόγῳ φησίν· «οὐκ α ν ἐκείνου ναὸν ἐν ἀνθρώποις θεώτερον α λλον ι δοις, ο ε στι θειότερον, οὐδὲ ἀφνειὰν πόλιν ἑτέραν.» Τῷ ο ντι γὰρ πλουσιωτάτη πόλις ἡ̓ Αλεξάνδρεια, ὡς ἱστόρηται. Περὶ η ς καὶ τοιάδε τινὰ λέγεται·̓ Αλεξάνδρεια πόλις πολυάνθρωπος, η ς ὁ λιμὴν ναυσὶ δυσπρόσιτος. Στενός τε γὰρ ἐπ' αὐτὸν ει σπλους, καὶ πέτραις ὑφάλοις τὸν ἐπ' εὐθὺ διακόπτεται δρόμον, καὶ τὸ μὲν ἀριστερὸν αὐτοῦ πέφρακται χειροκμήτοις σκέλεσιν, ἐν δεξιᾷ δὲ νησὶς ἡ Φάρος πρόκειται, πυρσεύουσα τοῖς πλέουσι πρὸς τὴν δυσχέρειαν τοῦ κατάπλου. Περὶ δὲ τὴν νῆσον μέγιστα καταβέβληνται χειροποίητα τείχη, οι ς καὶ προσαρασσόμενα τὰ κύματα καὶ ἀμφαγνύμενα ἐκτραχύνουσι τὸν πόρον καὶ σφαλερὰν διὰ στενοῦ τὴν ει σοδον ἀπεργάζονται.̔ Ο μέντοι λιμὴν ἐντὸς ἀσφαλὴς, καὶ τριάκοντα σταδίους ε νδον ε χει τὸ μέγεθος.̔ Ο δὲ Γεωγράφος περὶ Φάρου φησὶν ου τως· «ἡ Φάρος νησίον περίμηκες προσεχέστατον τῇ ἠπείρῳ.̓ Απὸ δὲ τοῦ Κανωβικοῦ εἰς αὐτὴν στάδια ρνʹ.» Σινωπίτης δὲ Ζεὺς η ὁ Μεμφίτης· Σινώπιον γὰρ ο ρος Μέμφιδος· η ἀπὸ Σινώπης τῆς Ποντικῆς. Φέρεται γὰρ λόγος, ο τι βασιλεῖ τῆς̓ Αλεξανδρείας Πτολεμαίῳ τῷ Λάγου δαίμων τις ἐπιφανεὶς ἐκέλευσε πέμψαντα ναῦν κομίσαι αὐτὸν, μὴ προσδηλώσας καὶ τόπον ο θεν αὐτὸν ἀνακομίσεται.̔ Ο δὲ πέμπει φέρεσθαι τηνάλλως τὴν ναῦν ο πη τύχῃ. Καὶ ὡς προσέβαλεν ἡ ναῦς τῇ Φωκίδι, λαβόντες χρησμὸν οἱ ἐμπλέοντες ἀπελθεῖν εἰς Σινώπην καὶ ἐνέγκαι τὸ προσταχθὲν, η νεγκαν ἐκεῖθεν τὸ τοῦ Σαράπιδος Διὸς α γαλμα. Κἀντεῦθεν Σινωπίτης Ζεὺς, η τοι Σάραπις, ου φασι τὸ α γαλμα τοῖς ὁρῶσιν α δηλον ει ναι οι ας φύσεως η ν. Οἱ δὲ ἀπὸ Σίνωπος ποταμοῦ Σινωπίτην τοῦτον Δία παρήγαγον. 259 Οτι σκοπιὰς τῆς Εἰδοθέας λέγει τὴν κατ'̓ Αλεξάνδρειαν Φάρον, περὶ
q.33
η ς ει ρηται, η τὸν̓ Αντίφαρον, ὑψηλὸν ο ντα καὶ αὐτὸν, ο ς λέγεται τάφος̓ Οσίριδος καὶ Εἰδοθέας τῆς τοῦ Πρωτέως, ο στις Πρωτεὺς τῶν ξενοκτόνων παίδων ἐν τῇ Θρᾳκικῇ Παλλήνῃ ἀπαλλαγεὶς, ὡς ἱστορεῖ Λυκόφρων, ἀποκατέστη εἰς Φάρον μετὰ τῆς θυγατρὸς Εἰδοθέας, καὶ δαίμων ἐνομίσθη θαλάσ σιος. Περὶ ου καὶ ἐν τοῖς εἰς τὴν̓ Οδύσσειαν γέγραπται. 260 Οτι πρὸς ἀνατολὰς Αἰγύπτου περὶ τὴν Κασιώτιδα πέτραν, η τοι περὶ τὸ Κάσιον ο ρος, ἡ πόλις τὸ Πηλούσιον κεῖται, πρὸς τῷ ἐξ αὐτοῦ παρωνύμῳ Πηλουσιακῷ τοῦ Νείλου στόματι ἀνατολικῷ ο ντι. Καὶ ου τος μὲν τὸ Πηλούσιον πτολίεθρον ἐπώνυμον τοῦ Πηλέως φησὶν, ὡς στρατιωτῶν Φθιωτῶν ὑπὸ τῷ Πηλεῖ τεταγμένων οἰκησάντων αὐτὸ, α λλοι δὲ ἀπὸ τοῦ πηλοῦ καὶ τῶν ἐκεῖ ἑλῶν καὶ τελμάτων καλοῦσιν αὐτό. Ναυτικωτάτους δὲ τοὺς Πηλουσιώτας καλεῖ ἐν τῷ λέγειν αὐτοὺς ε ξοχα ναυτιλίας δεδαημένους. Τοιούτους δὲ καὶ Ομηρος οι δε τοὺς Φοίνικας.̓ Ιστέον δὲ ο τι τὸ Κάσιον̔ Ηρόδοτος ὁρίζειν φησὶ τὴν Αι γυπτον καὶ τὴν Συρίαν· καὶ ο τι τὰ νῦν ἰδιωτικῶς Κασιανὰ ὑφάσματα λεγόμενα ἐκ τῶν περὶ τὸ ῥηθὲν Κάσιον ο ρος τὴν ἀρχὴν τῆς κλήσεως ἐοίκασι λαβεῖν, ὡς ὑπεμφαίνει ὁ γράψας τὰ̓ Εθνικὰ, ἐν λόγῳ τιθεὶς τὰ Κασιωτικὰ ἱμάτια. 262 Οτι οἱ Πηλουσιῶται οὐκ εἰσὶν ἀνδράσι Λιβύεσσιν ἐναρίθμιοι. Καὶ γὰρ α στυ ε λαχον, φησὶν, ἐς αὐγὰς Νείλου νενασμένον, η τοι κατοικούμενον. Οἱ δὲ ἀστειότερον λελασμένον γράφουσιν, ο ε στιν ἐπιλελησμένον τοῦ Νείλου, ὡς ε ξω τοῦ Δέλτα καὶ πόρρω αὐτοῦ κείμενον. Καὶ ἡ Σερβωνὶς τοίνυν λίμνη τούτῳ τῷ λόγῳ κεχώρισται τῆς Λιβύης, ὡς ἀνατολικωτέρα τοῦ Πηλουσιακοῦ στόματος, ο περ, ὡς λέλεκται, τῆς̓ Ασίας ἐστί. Σημείωσαι δὲ ο τι ε στιν ἐνταῦθα ζητῆσαι τοιοῦτόν τι· ἐὰν τὸ μὲν Κανωβικὸν στόμα τοῦ Νείλου πέρας τῆς Λιβύης ῃ, ὡς προείρηται, τὸ δὲ ἐπώνυμον τῷ Πηλουσίῳ Πηλουσιακὸν στόμα τῆς ἑῴας ἐστὶ καὶ οὐ Λιβυκὸν, τὴν ἐν μέσῳ τῶν α κρων δύο τούτων Αἰγυπτίαν γῆν ὁποτέρᾳ προσνέμειν χρὴ, α ρά γε τῇ Λιβύῃ η τῇ̓ Ασίᾳ; πρὸς δὲ τὴν τοιαύτην ζήτησιν ε στιν ἐπαγωνίσασθαι, ο τι ὡς μεθόριον οὐδετέρᾳ τῶν δύο ἠπείρων ἀκριβῶς ἡ διὰ μέσου γῆ προσνενέμηται.̔ Ηρόδοτος δὲ φανερῶς διαστέλλει τῶν Λιβύων τοὺς Αἰγυπτίους, ε ν τε α λλοις τόποις καὶ ε νθα λέγει ο τι Αἰγύπτιοι μετὰ Λίβυας ὑγιέστεροι πάντων ἀνδρῶν διὰ τὸ τὰς ω ρας οὐ μεταλλάσσειν.̔ Η δὲ λέγουσα ἱστορία ο τι αἱ ι βεις ἐν Πηλουσίῳ οὐ γίνονται, ἐν δὲ τῇ α λλῃ Αἰγύπτῳ εἰσὶν, Αἰγυπτίαν ει ναι πόλιν ἐμφαίνει τὸ Πηλούσιον. 265 Οτι παχυμερῶς ὁ Διονύσιος περιηγεῖσθαι ὁμολογεῖ, ἐν οι ς περὶ Λιβύης φησίν· «α λλοι δὲ πλεῖστοι τήνδε χθόνα ναιετάουσιν, οἱ μὲν ἐπ' ὠκεανῷ, οἱ δὲ ἀνὰ μέσας ἠπείρους, καὶ τὰ ἑξῆς. Τοῦτο δὲ ποιήσει καὶ ἐν τοῖς εἰσέπειτα πολλαχοῦ. Τὰ δὲ τοιαῦτα νοήματα καὶ σαφήνειαν ἐργάζονται διὰ τὴν συμπλήρωσιν τῶν ἐννοιῶν. Ει ρηται γὰρ ἐξ ἀρχῆς ο τι πάνυ στοχαζόμενος σαφηνείας ὁ Διονύσιος πολλαῖς χρῆται καὶ συμπληρώσεσι καὶ προεκθέσεσι καὶ τοῖς α λλοις, δι' ω ν σαφὴς ὁ λόγος γίνεται. 267 Οτι ἡ Τριτωνὶς, εὐρεῖα λίμνη, μέση Λιβύης ε λκεται· περὶ η ν καί τι νησίδιον ἱστοροῦσιν ει ναι.̓ Απὸ ταύτης ὁ μῦθος τὴν Τριτογένειαν̓ Αθηνᾶν παρωνομάσθαι βούλεται, ὡς γεννηθεῖσαν περὶ αὐτήν. Διὸ καὶ οἱ περὶ τὴν Τριτωνίδα λίμνην τῇ̓ Αθηνᾷ μάλιστα θύουσιν, ω ς φησιν̔ Ηρόδοτος, ο ς καὶ ποταμὸν μέγαν Τρίτωνα καλούμενόν φησιν ἐκδιδόναι εἰς τὴν λίμνην ταύτην μεγάλην ου σαν. Λέγει δὲ καὶ ο τι ταύτης τῆς Τριτωνίδος λίμνης καὶ τοῦ Ποσειδῶνος θυγατέρα φασὶν οἱ ἐκεῖ τὴν̓ Αθηνᾶν, καὶ ο τι μεμφθεῖσα ἡ̓ Αθηνᾶ τῷ πατρὶ Ποσειδῶνι ἐποιήθη εἰς θυγατέρα, τουτέστι θετὴ θυγάτηρ ἐγένετο τῷ Διί. 270 Οτι Εὐρώπη ἡ χώρα ἐξ Εὐρώπης λέγεται καθὰ καὶ ὁ Λυκόφρων φησίν· ἀφ' η ς ὁ Σαρπηδὼν, ὡς ἱστορεῖ Εὐριπίδης ἐν̔ Ρήσῳ.̓ Αγήνορος δὲ αυ τη θυγάτηρ, η ν Ταῦρος ὁ τῆς Κρήτης βασιλεὺς ἐληΐσατο, ναυμαχίᾳ τὴν Τύρον ἑλών. Σημείωσαι δὲ ο τι α λλος ἐστὶν ου τος παρὰ τὸν Λύκιον Σαρπηδόνα. Σαρπηδὼν μὲν γὰρ ου τος ὁ τῆς ῥηθείσης Εὐρώπης ἀδελφός ἐστι Μίνωος καὶ Αἰακοῦ κατὰ τὸν̓ Αρριανὸν, ὁ δὲ ἐκ Λυκίας Σαρπηδὼν ὁ̔ Ομηρικὸς οὐκ α ν ει η τούτοις σύγχρονος.̔ Ιππίας δὲ ἀπὸ̓ Ασίας καὶ Εὐρώπης τῶν
q.34
̓ Ωκεανίδων τὰς ἠπείρους καλεῖ. Τισὶ δὲ οὐκ ἀρέσκει ἐκ γυναικῶν ταῖς ἠπείροις τὰ ὀνόματα κεῖσθαι.̔ Ηρόδοτος δέ φησι τὰ τρία τῆς γῆς τμήματα ἐπωνυμίας ε χειν γυναικῶν, λέγων ο τι Λιβύη μὲν ἀπὸ Λιβύης λέγεται γυναικὸς αὐτόχθονος, ἡ δὲ̓ Ασία ἀπὸ τῆς Προμηθέως μητρὸς ἐπονομάζεται, Λυδοὶ δὲ οὐχ ου τως, ἀλλὰ ἀπὸ̓ Ασίεω τοῦ Ατυος καλεῖσθαί φασιν αὐτὴν, ἀφ' ου καὶ ἐν Σάρδεσι φυλή τις καλεῖταἰ Ασιάς.̔ Η δὲ Εὐρώπη δοκεῖ ἀπὸ τῆς Τυρίας Εὐρώπης λαβεῖν τὸ ο νομα. Οτι δὲ βούλονταί τινες τὴν Εὐρώπην καὶ ἀπό τινος Εὐρώπου ἀνδρὸς ὠνομάσθαι προείρηται. Διὸ καὶ βαρύνεται· βαρεῖαν γὰρ ε χει τάσιν καὶ ὁ Ευ ρωπος τὸ κύριον, πρὸς ἀντιδιαστολὴν τοῦ εὐρωποῦ, ο περ δηλοῖ τὸν πλατὺν η σκοτεινὸν, ἐξ ου καὶ σπήλαιον παρὰ τῷ̓ Οππιανῷ εὐρωπόν. Δεῖ δὲ εἰδέναι καὶ ο τι τὴν Εὐρώπην οἱ παλαιοί φασι διαφέρειν τῆς̓ Ασίας οὐ μόνον ἀνδρῶν ἀρετῇ καὶ πλούτῳ καὶ καρποῖς, ἀλλὰ καὶ σπάνει θηρίων. Πολυσχημονεστάτη δὲ ἠπείρων ἡ Εὐρώπη, ἁπλουστάτη δὲ τοὐναντίον ἡ Λιβύη, ἡ δὲ̓ Ασία μέσην ἀμφοῖν ε χει διάθεσιν. Κἀκεῖνο δὲ γνωστέον, ο τι Εὐρώπη μὲν πάντα τὰ κατὰ δύσιν ἀρξαμένοις ἀπὸ̔ Ελλησπόντου· οἱ δὲ παλαιοί φασιν ο τι Οὐεσπασιανὸς ἐχώρισε τὴν Θρᾴκην ἀπ' αὐτῆς. 271 Οτι τὸν αὐτὸν ει ναι ῥυσμόν φησι τῇ Εὐρώπῃ, οι ός ἐστι καὶ ὁ τῆς Λιβύης.̔ Ρυσμὸν δὲ τὴν ε κτασιν λέγει, τὴν θέσιν, τὴν διάστασιν η, ὡς αὐτὸς ει πε, τὸν τύπον. Ταὐτὸν γὰρ εἰπεῖν, Εὐρώπης τύπον καὶ Λιβύης ῥυσμόν. Καὶ προϊὼν δὲ τὴν τοιαύτην λέξιν ἐρεῖ ε ν τε α λλοις καὶ ἐν τῷ «σχῆμα δὲ̓ Ασίας ῥυσμὸς πέλει ἀμφοτέρων.» Εστι δὲ καὶ ἐκεῖ ῥυσμὸς τὸ σχῆμα, ὁ τύπος, ἡ θέσις. Γίνεται δὲ ὁ ῥυσμός ἐκ τοῦ ῥύω, τὸ ἑλκύω· ἐξ ου καὶ τόξου ῥυτήρ ὁ τοξότης, καὶ ῥυτήρ δὲ ὁ χαλινός. Διὸ καὶ ὁ Διονύσιος ἐν τοῖς ἑξῆς εἰπὼν ῥυσμόν, ει τα οι ον ἐτυμολογῶν τὴν λέξιν ἐρεῖ «ἑλκόμενον κατὰ βαιόν·» ὡς ταὐτὸν ο ν εἰπεῖν ῥυσμόν καὶ ἑλκυσμόν. 274 Οτι Εὐρώπη καὶ Λιβύη τὸ νείατον ι χνος, η γουν τὴν βάσιν καὶ τὸ ἑῷον πλατὺ τέρμα ἑαυτῶν, ι σον ἐπὶ τὴν̓ Ασίαν ε χουσιν· ὑπόκειται γὰρ ἡ̓ Ασία ω σπερ βάσις αὐταῖς. Κα ν θῇς, φησὶν, ἀμφοτέρας ταύτας γαῖαν μίαν μὴ μεσολαβουμένην ὑπὸ τῆς ἑσπερίας θαλάσσης, κώνου α ν γένοιτο σχῆμα πλευραῖς ι σον ἀμφοτέραις, ου ὀξὺ μὲν τὸ ἑσπέριον, πλατὺ δὲ τὸ ἀνατολικὸν τὸ πρὸς τῇ̓ Ασίᾳ. Καὶ ο ρα ο τι καὶ ἐπὶ κώνου πλευραὶ λέγονται.̓ Ιστέον δὲ ο τι ω σπερ ἡ Λιβύη καὶ ἡ Εὐρώπη ὁμοῦ συντεθεῖσαι κώνῳ εἰκάζονται τῷ γεωμετρικῷ, ου τω καὶ α λλα μέρη τῆς γῆς γεωμετρικοῖς εἰκάζονται σχήμασι παρὰ τῷ Διονυσίῳ. ω σπερ ἡ Λιβύη μὲν τραπεζίῳ, τριγώνῳ δὲ ἡ Αι γυπτος καὶ ἡ Σικελία, καὶ ῥόμβῳ δὲ μέρος τι τῆς̓ Ασίας, ὡς μετὰ ταῦτα ῥηθήσεται· 281 Οτι ὑπὸ τὴν ἐσχάτην γλωχῖνα, ο ε στι γωνίαν, τῆς Εὐρώπης, ἀγχοῦ τῶν στηλῶν τῶν περὶ τὰ Γάδειρα, οἱ Ιβηρές εἰσι τεταμένοι, α χρι καὶ τοῦ βορείου ψυχροῦ ὠκεανοῦ. Τούτους μεγαθύμους φησὶ δι' η ν ει χον ἀνδρείαν. Αποικοι δὲ τούτων οἱ ἑῷοι Ιβηρες, ὡς καὶ τῶν Εὐρωπαίων Γαλατῶν οἱ̓ Ασιανοὶ οἱ περὶ τὴν Αγκυραν. Καλοῦνται δὲ ἀπὸ Ιβηρος ποταμοῦ, ου ι διον λέγεται τὸ πλημμύρειν καὶ δίχα χιόνων, ο τε τὰ βόρεια πνεύματα πλεονάσει. Αἰτία δὲ τοῦ τοιούτου πάθους, φασὶν, ἡ λίμνη, δι' η ς ὁ τοιοῦτος ποταμὸς ῥέει. Συνεκβάλλουσι γὰρ τὸ λιμναῖον οἱ α νεμοι, καὶ ου τω ποιοῦσι πλεονασμὸν τοῦ υ δατος. Κατὰ δέ τινας ἀπὸ βασιλέως ὁμωνύμου οἱ Ιβηρες ε λαχον τὸ ου τω καλεῖσθαι. Κελτὸς γὰρ καὶ Ιβηρ, παῖδες̔ Ηρακλέος ἀπὸ βαρβάρου γυναικὸς, ἐξ ω ν τὰ ε θνη οἱ Κελτοὶ καὶ οἱ Ιβηρες.̓ Ιστέον δὲ ο τι ἡ̓ Ιβηρία, οὐ πᾶσα μέντοι, ἀλλὰ μόνη ἡ ἐντὸς τοῦ ῥηθέντος Ιβηρος ποταμοῦ, καὶ̔ Ισπανία συνωνύμως η πολυωνύμως ἐλέγετο.̔ Ρωμαῖοι δὲ καὶ τὴν πᾶσαν ου τως ἐκάλεσαν υ στερον, ὡς ει ναι διώνυμον,̓ Ιβηρίαν τε καὶ̔ Ισπανίαν. Λέγονται δὲ πλείους η χίλιαι πόλεις̓ Ιβήρων ει ναι. Οἱ δὲ τοῦτο λέγοντες καὶ τὰς μεγάλας κώμας πόλεις ὠνόμαζον. Φασὶ δὲ ἐν̓ Ιβηρίᾳ καὶ πόλιν ει ναἰ Οδύσσειαν καὶα λλα πολλὰ ι χνη τῆς̓ Οδυσσέως πλάνης.̔ Υδροποτεῖν δὲ λέγονται οἱ Ιβηρες καὶ μονοσιτεῖν καὶ πολυτελεῖ ἐσθῆτι χρῆσθαι. 284 Οτι Βρεττανοί διὰ δύο ττ ὡς ἐπιπολύ· ἐνταῦθα δὲ ἐν τῷ «ε νθα Βρετανοί», τοῦ μέτρου ἐπιτάξαντος ἀπεχώρισε τὸ ε ν τ·
q.35
ου τω καὶ Σαρματῶν τινῶν λεγομένων μετὰ τοῦ ρ, ο μως ἐν τοῖς ἑξῆς, ἐν τῷ «Γερμανοὶ Σαμάται τε,» ἡ τοῦ μέτρου βία ἐξώθησε τὸ ρ· Σαρμάται γὰρ εἰπεῖν ε δει καὶ οὐ Σαμάται. Τῶν δὲ Βρεττανῶν τούτων παρώνυμοι αἱ ἀντιπέραν Βρεττανίδες νῆσοι, περὶ ω ν ῥηθήσεται. 285 Οτι τοὺς Γερμανοὺς, οι ς οἱ̓ Αλαμανοὶ πρόσχωροι, λευκὰ λέγει φῦλα. Τοιοῦτοι γὰρ τὴν χρόαν εἰσὶν, ἀπεναντίας τοῖς νοτιωτάτοις Αἰθίοψιν· ἐκεῖνοι γὰρ μελάντατοι. Καλεῖ δὲ αὐτοὺς καὶ ἀρειμανίους η ἐρισθενέας. Λέγει δὲ καὶ ο τι παραθρώσκουσι τοὺς τοῦ̔ Ερκυνίου δρυμοῦ ὀρόγκους, η γουν παράκεινται τοῖς̔ Ερκυνίοις δρυμοῖς, πρὸς αὐτῷ τῷ Κρονίῳ ὠκεανῷ.̔ Ιστορεῖ δὲ καὶ τὴν ἐκεῖ ποὐ Ιβηρικὴν η πειρον ὁμοίαν ει ναι βύρσῃ, οὐ τῷ χρώματι οὐδὲ τῇ λειότητι, ἀλλὰ τῷ σχήματι. Βύρσῃ γὰρ τεταμένῃ ε οικεν ἡ̓ Ιβηρία, η ς φασι τὰ οι ον τραχηλιμαῖα μέρη εἰς τὴν συνεχῆ Κελτικὴν πρὸς τὴν ε ω ὑπερεκπίπτουσι. Γνήσιοι δὲ κατὰ̔ Ρωμαίων γλῶσσαν οἱ Γερμανοὶ ἑρμηνεύονται, ὡς α ν γνήσιοι Γαλάταις, οι ς ἐοίκασιν ἐν μορφαῖς καὶ βίοις καὶ η θεσι, πλεονάζοντες μόνον ἀγριότητι μεγέθει τε καὶ ξανθότητι, πέραν τοῦ̔ Ρήνου κείμενοι πρὸς ε ω μετὰ τοὺς Κελτούς. Τινὲς δὲ τὸ Γερμανοί εἰς τὸ ἀδελφοί μεταλαμβάνουσιν, ο περ τρόπον τινὰ ταυτόν ἐστι τῷ γνήσιοι. Πλούταρχος δὲ λέγει ο τι οἱ Γερμανοὶ εὐμεγέθεις τοῖς σώμασι καὶ χαροποὶ τοῖς ο μμασιν.̔ Ο δὲ ῥηθεὶς̔ Ερκύνιος δρυμὸς μέγας τέ ἐστι καὶ πολύ δενδρος. Τὸ δὲ ο ρογκος ἰδιάζουσα λέξις ἐστὶν, ὁποῖαι πολλαὶ τοῖς ποιηταῖς ἐπιτηδεύονται διὰ τὸ καινότροπον· δηλοῖ δὲ τὴν τοῦ ο ρους ἐξόγκωσιν καὶ ἀνάτασιν. 288 Οτι περὶ τὴν Πυρήνην, η τοι τὸ Πυρηναῖον ο ρος, οἱ Κελτοὶ κατοικοῦσιν, ἀγχοῦ πηγῆς καλλιρρόοὐ Ηριδανοῦ, ο ν τινες ει ναί φασι τὸν νῦν λεγόμενον Πάδον.̔ Ο δὲ Γεωγράφος περὶ αὐτοῦ ου τω φησίν· «̓ Ηριδανὸν τὸν μηδαμοῦ γῆς ο ντα, πλησίον δὲ τοῦ Πάδου λεγόμενον.» Ον Πάδον καὶ μέγιστον ἐκεῖνός φησι τῶν Εὐρωπαίων ποταμῶν μετὰ τὸν Ιστρον, καὶ εἰς τὴν̓ Αδριατικὴν αὐτὸν λέγει ἐκπίπτειν θάλασσαν. Ου Πάδου πέραν καὶ τὸ Μεδιολάνιον ει ναι λέγει, πόλιν ἀξιόλογον, συνάπτουσάν πως ταῖς Αλπεσιν.̓ Ιστέον δὲ ο τι καὶ Αρατος ἐν οι ς λέγει λείψανον̓ Ηριδανοῦ τὸ κατ' οὐρανὸν φαινόμενον αὐτοῦ ἀστροθέτημα, ἐμφαίνει ἐκλελεῖφθαι τὸν κάτω ποταμὸν̓ Ηριδανόν.̔ Ο μέντοι Διονύσιος, ὡς ε τι ο ντος τοῦ̓ Ηριδανοῦ, ἐκτίθεται καὶ τὰ περὶ αὐτοῦ μυθευόμενα, δηλαδὴ τὰ κατὰ τὸν Φαέθοντα, ο ν ἐκπεσόντα τοῦ πατρῴου ἡλιακοῦ α ρματος καὶ τῷ̓ Ηριδανῷ ἐμπεσόντα ἐκεῖ αἱ ἀδελφαὶ̔ Ηλιάδες νυκτὸς ἐκώκυσαν, καὶ τῶν ὀφθαλμῶν ἀπέσταξαν δάκρυον η λεκτρον. Ει τα αι γειροι γενόμεναι ἀποστάζουσι, φησὶ, καὶ εἰσέτι τοιοῦτον δάκρυον. Κελτῶν δὲ παῖδες ὑφήμενοι ταῖς αἰγείροις ἀμέλγονται δάκρυα χρυσαυγέος ἠλέκτρου, ο ε στι δρέπονται τὸν τοιοῦτον η λεκτρον. Οἱ δὲ ἀμέργονται γράφουσι διὰ τοῦ ρ. Ηλεκτρος δὲ νῦν οὐχὶ τὸ ἐκ χρυσοῦ καὶ ἀργύρου κρᾶμα, λίθος δέ τις χρυσοειδὴς, ἐξ ου καὶ λαβαὶ μαχαίραις γίνονται, ἀχύρων ἐφελκυστικαὶ, ὡς ἡ μαγνῆτις σιδήρου. Οτι δὲ οὐκ α ντικρυς λίθος ἐστὶν ὁ τοιοῦτος η λεκτρος, ἀλλὰ δένδρου δάκρυον, πεπηγὸς εἰς σῶμα λιθοειδὲς, δεικνύουσί τινες τῶν παλαιῶν. Δῆλον δὲ ο τι καὶ ὡς χρυσαυγὴς ὁ ῥηθεὶς η λεκτρος λέγεται τῶν̔ Ηλιάδων ει ναι δάκρυον· τὸ γὰρ μέταλλον τοῦ χρυσοῦ τῷ ἡλίῳ ἀνάκειται. Σημείωσαι δὲ ο τι προϊὼν ὁ Διονύσιος λίθον παραποτάμιον λέγει τὸν η λεκτρον. Πυρήνη δὲ ο ρος μέγιστον διαχωρίζον τὴν̓ Ιβηρίαν καὶ τὴν Κελτικήν. Τὸ δὲ Κελτοί ὁ Γεωγράφος Κέλται φησὶν, ὡς οἱ Χρῦσαι. Διήκειν δὲ λέγονται α χρι τοῦ̔ Ρήνου οἱ Κελτοί.̓ Απὸ δὲ αὐτῶν οἱ σύμπαντες Εὐρωπαῖοι Γαλάται Κελτοὶ ὑπὸ̔ Ελλήνων ἐκλήθησαν. 294 Οτι μετὰ τὸν̓ Ηριδανὸν οἱ Τυρρηνοὶ, περὶ ω ν κατωτέρω ῥηθήσεται· ω ν πρὸς ἀνατολὴν ἡ τῆς Αλπιος ἀρχὴ, δι' η ς μέσης κατασύρεται ὁ Κελτικὸς̔ Ρῆνος, δίστομος εἰς τὸν βόρειον ἐκβάλλων ὠκεανὸν, ὀξὺς καὶ δυσγεφύρωτος καὶ σκολιός. Ου τός ἐστιν ὁ λεγόμενος τὰ νόθα τῶν γνησίων διορίζειν γεννήματα, οι α τὰ μὲν ὑπανέχων, τὰ γνήσια, τὰ δὲ μὴ τοιαῦτα διδοὺς βυθῷ λήθης καὶ υ δατος.̔ Η δὲ Αλπις μέγιστον ο ρος, διὸ καὶ πληθυντικῶς λέγονται
q.36
αἱ Αλπεις. Φασὶ δὲ τὴν ταύτην λέξιν κατὰ τὴν εἰς τὸ̔ Ελληνικὸν μετάληψιν ταὐτὸν δύνασθαι τῇ κλεισούρᾳ. Ου τω δὲ ὑψηλὸν ἱστορεῖται τὸ ο ρος, ω στε οὐδ' α ν πεμπταῖός τις ἀναβαίη αὐτό. Αρχεται δὲ ἀπὸ τῶν αὐτῶν χωρίων, ἀφ' ω ν καὶ τὰ ῥηθησόμενα ἐν τοῖς ἑξῆς̓ Απέννια ο ρη τὰ κατὰ τὴν Γένουαν, η τις ἐστὶ Λιγύων ἐμπόριον.̓ Εκαλεῖτο δὲ καὶ κατὰ γένος οὐδέτερον τὰ Αλπια, καὶ Αλβια δὲ μετὰ τοῦ β. 298 Οτι τῷ̔ Ρήνῳ ἑξῆς ὁ Ιστρος ἐπιτέλλεται, η γουν ἀνατέλλει κάτωθέν ποθεν· ο ν καὶ ἱερόν φησιν, καὶ σεμνύνει διὰ συνήθους ἐπαναλήψεως, λέγων καὶ ο τι εἰς τὸν Ευ ξεινον πᾶσαν ἐρεύγεται υ δατος α χνην, πενταπόροις προχοαῖς, ο ε στι πέντε στόμασιν, ἑλισσόμενος περὶ Πεύκην. Νῆσος δὲ ἡ Πεύκη τρίγωνος, μεταξὺ κειμένη τῶν τοῦ Ιστρου στομάτων.̔ Ο μέντοι Πτολεμαῖος ἑπτάστομον καὶ τὸν Ιστρον λέγει, καθὰ καὶ τὸν Νεῖλον.̔ Ωσαύτως καὶ ὁ Γεωγράφος, ο ς λέγει καὶ ο τι μέγιστός ἐστι τῶν Εὐρωπαίων ποταμῶν, διέχων τοῦ̓ Αδριατικοῦ μυχοῦ χιλίους σταδίους, καὶ ο τι ἀρχόμενος ἀπὸ Γερμανῶν ῥέει πρὸς νότον, ει τα ἐπιστρέφει πρὸς ἀνατολὰς ε ως εἰς τὸν Πόντον. Εχει δὲ μέγιστον στόμα τὸ λεγόμενον ἱερὸν, ο περ ε ζευξέ ποτε Δαρεῖος, ὡς ὁ Ξέρξης τὰ τοῦ̔ Ελλησπόντου στενά. Περιέχει δὲ καὶ α λλα νησίδια ὁ Ιστρος τοῖς στόμασι δίχα τῆς Πεύκης.̔ Ηρόδοτος δὲ Κελτικὸν ποταμὸν οι δε τὸν Ιστρον, ἐν οι ς λέγει πληθύνεσθαι μὲν αὐτὸν ὑπὸ πολλῶν ποταμῶν, α ρχεσθαι δὲ ἐκ Κελτῶν, ῥέειν δὲ διὰ πάσης Εὐρώπης. Καὶ αὐτὸς δὲ πεντάστομον τοῦτον ἱστορεῖ, καὶ ι σον ἀεὶ σχεδὸν αὐτὸν ἑαυτῷ ῥέειν φησὶ, προστιθεὶς καὶ αἰτίαν τὴν δοκοῦσαν αὑτῷ.̔ Ο δὲ Γεωγράφος φησὶ καὶ α λλον Ιστρον ἐκ τούτου τὰς ἀρχὰς ε χοντα ἐμβάλλειν εἰς τὸν̓ Αδρίαν κόλπον κατά τινας· δι' ου καὶ δοκεῖ τοῖς πολλοῖς ἡ̓ Αργὼ ἐκ τοῦ Εὐξείνου πόντου διεκπεσεῖν εἰς τὸ̓ Αδριατικὸν πέλαγος, ο τε τὸ χρυσοῦν κῶας οἱ̓ Αργοναῦται κλέψαντες ἐκ Κολχίδος ε φευγον. Τοῦτο δὲ καὶ̓ Αριστοτέλης οι δεν, ἐν οι ς λέγει ο τι οἱ τριχίαι μόνοι ἀναπλέουσιν ἐκ τοῦ Πόντου εἰς τὸν Ιστρον, ει τα ο που σχίζεται, καταπλέουσιν εἰς τὸν̓ Αδρίαν. Καὶ αὐτὸς γὰρ ἐν τούτοις ὑπεμφαίνει τὸν παρὰ τῷ Γεωγράφῳ ε τερον Ιστρον. Φησὶ δὲ ὁ αὐτὸς Γεωγράφος καὶ ο τι ὁ Ιστρος ποτὲ Ματόας ἐλέγετο, ο ε στι κατὰ Ελλη νας α σιος· καὶ ο τι πολλάκις μὲν οἱ Σκύθαι δι' αὐτοῦ περαιούμενοι οὐδὲν ε πασχον, συμφορᾶς δέ ποτε αὐτοῖς ἐπεισπεσούσης ἡρημηνεύθη Δάνουβις η Δάνουσις, ω σπερ τοῦ ἁμαρτεῖν ἐκείνους αἰτίαν ε χων, τουτέστιν αἰτιώμενος διὰ τοῦ τοιούτου ὀνόματος ὑπ' ἐκείνων κατὰ τὴν αὐτῶν γλῶσσαν, ὡς αι τιος αὐτοῖς δυστυχίας γενόμενος. Λέγει δὲ ἐκεῖνος καὶ ο τι τῷ Ιστρῳ παράλληλά εἰσιν ο ρη ἀπὸ̓ Αδρίου μέχρι Εὐξείνου πόντου, πρῶτον τὰ̓ Ιλλυρικὰ, ει τα τὰ Παιονικὰ, μεθ' α τὰ Θρᾴκια, ω ν καὶ ὁ Αι μός ἐστι, πρὸς τῷ Πόντῳ τῷ Εὐξείνῳ δηλαδὴ κείμενος. Μέση ου ν τούτων ἡ Παιονία, ὑψηλὴ πᾶσα, η ς πρὸς Θρᾴκην καὶ ἡ̔ Ροδόπη κεῖται, ο που ἡ νῦν ὀνομαζομένη Κλοκοτινίτζα. Τινὲς δὲ ου τω συντομώτατα περὶ τοῦ Ιστρου φασίν· Ιστρος ὁ τοὺς Παίονας παραμείβων ἐκ τῶν̔ Ερκυνίων ὀρῶν ναυσίπορος ἐκ πηγῆς αι ρεται, καὶ σχιζόμενος τῇ μὲν εἰς τὸν Πόντον ῥέει, τῇ δὲ εἰς τὸν̓ Αδρίαν. 302 Οτι πρὸς βορέαν τῷ Ιστρῳ ε θνη κεῖται ταῦτα, Γερμανοὶ, Σαμάται, η τοι Σαρμάται, κατὰ ε λλειψιν τοῦ ρ ἀμεταβόλου, ὡς προγέγραπται, καὶ Γέται καὶ Βαστάρναι, Δακῶν τε α σπετος γῆ, καὶ̓ Αλανοὶ καὶ Ταῦροι οἱ καὶ̔ Ρῶσοι, οἱ περὶ τὸν̓ Αχιλλέως δρόμον, καὶ Μελάγχλαινοι καὶ̔ Ιππημολγοὶ, περὶ ω ν ἐν τοῖς εἰς τὴν̓ Ιλιάδα γέγραπται, καὶ Νευροὶ καὶ̔ Ιππόποδες οἱ κατά τινας Χάζαροι, καὶ Γελωνοὶ καὶ̓ Αγάθυρσοι· καὶ ου τοι μὲν βόρειοι. Πρὸς νότον δὲ τῷ Ιστρῳ Γέρραι, καὶ̓ Ωρίκια ἐρυμνὰ α στεα, καὶ Παννόνιοι οἱ κατά τινας Βούλγαροι, καὶ Μυσοὶ Θρᾳκῶν βορειότεροι, καὶ Θρᾷκες αὐτοὶ ἀπείρονα γαῖαν ε χοντες. Τούτων δὲ τῶν ἐθνῶν περὶ μὲν Γερμανῶν ἐρρέθη τὸ ἀρκοῦν, περὶ δὲ τῶν ἐφεξῆς εἰρήσεται, ει τι λόγου α ξιον τῷ ἐπιτέμνοντι. 304 Οτι τὰ διὰ τοῦ ανος ἐθνικὰ ὀνόματα ἐκτείνει παρὰ τῷ Διονυσίῳ τὴν παραλήγουσαν, οι ον Βρεττανός, Γερμανός,̓ Αλανός, Καρμανός, Λευκανός. Τὸ [δὲ]̓ Ηριδανὸς οὐκ ε θνους ο νομα, ποταμὸς γάρ· διὸ συστέλλει τὴν παραλήγουσαν,
q.37
ὡς καὶ τὸ ὠκεανός. Οτι τοὺς Γέτας Διονύσιος μὲν πρὸς βορρᾶν τοῦ Ιστρου οι δεν, ὡς ἀνωτέρω ει ρηται· καθὰ καὶ τοὺς Σαρμάτας, οι ε θνος εἰσὶ Σκυθικόν.̔ Ηρόδοτος δὲ μέρος οι εται ει ναι τῶν Θρᾳκῶν τοὺς Γέτας, ὁ δὲ Γεωγράφος ἐφ' ἑκάτερα τοῦ ποταμοῦ αὐτοὺς οἰκεῖν ἱστορεῖ, ὡς καὶ τοὺς Μυσοὺς καὶ τοὺς Θρᾷκας. Φιλογύναιοι δὲ, φησὶν, εἰσὶ, καὶ περὶ τὸ θεῖον σπουδάζοντες. Παρ' οι ς η ν καὶ ὁ Ζάμολξις Πυθαγόρᾳ φοιτήσας καὶ τοῖς Αἰγυπτίοις καὶ πολλὰ προειπὼν, καὶ θεὸς διὰ τοῦτο κληθεὶς, καὶ κοινωνῶν βασιλεῖ τῶν πραγμάτων.̓ Εγένοντο δέ ποτε οἱ Γέται, φησὶ, καὶ τοῖς̔ Ρωμαίοις φοβεροὶ, διαβαίνοντες τὸν Ιστρον, καὶ λεηλατοῦντες τούς τἐ Ιλλυριοὺς καὶ τοὺς Θρᾷκας καὶ τοὺς Μακεδόνας. Νόμος δὲ Γετικὸς ἐπισφάζεσθαι τὴν γυναῖκα τῷ ἀνδρὶ θανόντι, καὶ κιθαρίζειν ο ταν ἐπικηρυκεύωνται.̔ Ηρόδοτος δὲ καὶ τοξεύειν φησὶν αὐτοὺς α νω πρὸς τὴν βροντὴν καὶ τὴν ἀστραπὴν, ἀπειλοῦντας τῷ θεῷ. Ετι φησὶν ὁ Γεωγράφος διαβῆναι μέν ποτε τὸν̓ Αλέξανδρον εἰς τοὺς πέραν Ιστρου Γέτας, διὰ ταχέων δὲ ἀναστρέψαι λαβόντα δῶρα. Λέγει δὲ καὶ ὡς εἰς τοσοῦτον αὐτοί τε καὶ οἱ Δάκαι ηὐξήθησάν ποτε, ω στε καὶ ει κοσι μυριάδας ἐκπέμπειν στρατοῦ· υ στερον δὲ συσταλέντες ἐγγὺς η λθον τοῦ ὑπακούειν̔ Ρωμαίοις.̔ Ο δὲ̓ Ιουλιανὸς ε ν τινι τῶν αὑτοῦ λόγων γράφει, ο τι τὸ τῶν Γετῶν ε θνος τῶν πώποτε μαχιμωτάτων, διά τε ἀνδρίαν καὶ διὰ τὸν Ζάμολξιν ο ν τιμῶσιν· οὐ γὰρ ἀποθνήσκειν ἀλλὰ μετοικίζεσθαι νομίζοντες ἑτοιμότερον θνήσκουσιν η τὰς ἀποδημίας ὑπομένουσι. Καὶ̔ Ηρόδοτος δὲ ἀπαθανατίζοντας αὐτοὺς καλεῖ, διὰ τὸν ῥηθέντα γόητα Ζάμολξιν, ο ν καὶ δουλεῦσαι αὐτὸς τῷ Πυθαγόρᾳ φησίν.̔ Ιστορεῖ δὲ καὶ ἀνδρειοτάτους Θρᾳκῶν τοὺς Γέτας καὶ δικαιοτάτους. Λέγει δὲ καὶ ο τι ει λεν αὐτοὺς ὁ Δαρεῖος, ο τε σχεδίᾳ διαβὰς ἐκ τῆς̓ Ασίας ἐπορεύετο διὰ τῆς Θρᾴκης. 305 Οτι τοὺς Δάκας Δάους ἐκάλουν τινές. Φησὶν ου ν καὶ ὁ Γεωγράφος, ο τι οἱ Δάκαι Δάοι ποτὲ ὠνομάζοντο.̔ Ο δὲ̔ Ηρόδοτος νομαδικὸν Περσικὸν γένος τοὺς Δάους λέγει, καθὰ καὶ τοὺς Μάρδους καὶ α λλους τινάς.̔ Ο δὲ τὰ̓ Εθνικὰ γράψας καὶ πλησίον τοῦ ποταμοῦ Βορυσθένους φησὶ τὴν Δακίαν διήκειν, περὶ ου Βορυσθένους κατωτέρω ῥηθήσεται. Λέγει δὲ καὶ ο τι παρὰ τοῖς̓ Αττικοῖς ὡς ἐπὶ πολὺ τὰ τῶν οἰκετῶν ὀνόματα Δάοι καὶ Γέται. Φέρεται δὲ ἱστορία, καὶ νοτιωτέρους τοῦ Ιστρου Δάκας ει ναι· φασὶ γὰρ ο τι Αὐρηλιανὸς τοὺς περὶ τὴν Δακίαν ἀπῳκισμένους̔ Ρωμαίους ἐκεῖθεν ἐξαγαγὼν διὰ τοὺς ἐν τῇ περαίᾳ τοῦ Ιστρου κινδύνους ἐν μέσῃ τῇ Μυσίᾳ καθίδρυσε, τὴν χώραν ὀνομάσας Δακίαν. Οτἰ Αλανὸς ο ρος Σαρματίας, ἀφ' ου τὸ ε θνος οἱ̓ Αλανοὶ ε οικεν ὀνομάζεσθαι, ου ς καὶ ἀλκήεντας ὁ Διονύσιος καὶ πολυΐππους καλεῖ. 306 Οτι ὁ̓ Αχιλλέως δρόμος, ο ν οἱ Ταῦροι τὸ ε θνος ναίουσιν, αὐλών τίς ἐστι στενὸς ὁμοῦ καὶ δολιχὸς, καὶ κατὰ τὸν Γεωγράφον χερρόνησος ἁλιτενὴς, οι όν τις ταινία (η τοι φασκία), μῆκος ο σον χιλίων σταδίων ἐπὶ τὴν ε ω, ἀμμώδης, πλάτος δὲ δύο σταδίων τὸ μέγιστον. Τοῦτον τὸν δρόμον ὁ̔ Ελληνικὸς̓ Αχιλλεὺς περιῆλθε, μεταδιώκων τὴν τοῦ̓ Αγαμέμνονος̓ Ιφιγένειαν, ἐξ Αὐλίδος ἀναρπασθεῖσαν εἰς Σκυθίαν, ὁπηνίκα ε λαφον ἡ Αρτεμις εἰς θυσίαν ἀντέδωκεν· ε νθα καὶ μείνας πολὺν χρόνον ὁ̓ Αχιλλεὺς, καθὰ δοκεῖ καὶ τῷ Λυκόφρονι, ἀφῆκε τῷ τόπῳ τὴν ἐξ αὑτοῦ κλῆσιν. Οτι δὲ προκατηγγυημένη η ν τῷ̓ Αχιλλεῖ ἡ̓ Ιφιγένεια καθωμίληται. Αλλοι δέ φασιν ε τερον ει ναι τοῦτον̓ Αχιλλέα, παρὰ Σκύθαις βασιλέα τῶν τόπων, ο ς ἠράσθη τε τῆς̓ Ιφιγενείας πεμφθείσης ἐκεῖ καὶ ε μεινεν ἐπιδιώκων, ἐξ ου ὁ τόπος̓ Αχίλλειος. Οἱ δὲ τοῦτο λέγοντες παραφέρουσι μάρτυρα τὸν̓ Αλκαῖον λέγοντα· «̓ Αχιλλεὺς ο ς τᾶς Σκυθικᾶς μεδέεις.»̓ Απὸ δὲ̓ Αχιλλέως καὶ ἡ Λευκὴ νῆσος ἡ μετὰ ταῦτα ῥηθησομένἠ Αχίλλειος ἐλέγετο νῆσος περὶ τὸν Ευ ξεινον, ε νθα φασὶν οἱ Σκύθαι τὴν̓ Αχιλλέως ψυχὴν διαβαίνουσαν τὰ ἑαυτῆς ἀθύρειν. Οἱ δὲ Ταῦροι τὸ ε θνος ἀπὸ τοῦ ταύρου τοῦ ζώου, φασὶ, καλοῦνται, διὰ τὸ ἐκεῖ τὸν Οσιριν ζεύξαντα βοῦν ἀρόσαι γῆν. Περὶ τούτους νῆσος ἡ Ταυρικὴ ἡ καὶ Μαιωτικὴ, μεγάλη καὶ ἐπίσημος, ῃ παράκειται καὶ ἡ Φαναγόρεια καὶ ἡ̔ Ερμώνασσα, ὡς ἐν τοῖς μετὰ ταῦτα
q.38
ῥηθήσεται. Καὶ ἡ Αρτεμις δὲ Ταυροπόλος ἀπὸ τούτων δοκεῖ τῶν Ταύρων λέγεσθαι, οι ς ε χαιρεν ὡς ξενοκτονοῦσιν ἐπ' αὐτῇ. Οἱ μέντοι παρὰ τῷ Γεωγράφῳ Νωρικοὶ Ταυρίσκοι ε τερόν εἰσιν ε θνος παρὰ τούτους τοὺς Ταύρους. 309 Οτι Μελάγχλαινοι λέγονται διὰ τὸ ἐν ε θει μέλαν καὶ ζοφερὸν τοῦ ἐνδύματος, ὡς καὶ̔ Ηροδότῳ δοκεῖ, ο ς καὶ ἀνθρωποφαγεῖν αὐτοὺς εἰπὼν λέγει καὶ ο τι Μελαγχλαίνων τὸ καθύπερθεν λίμναι καὶ γῆ ε ρημος ἀνθρώπων. 310 Οτι οἱ Νευροὶ λέγονται ἐκλιπεῖν ποτε τὴν ἑαυτῶν χώραν ὑπὸ ο φεων, καὶ ο τι γόητες ἐλέγοντο ει ναι. Ετους τοίνυν ἑκάστου, φησὶν, α παξ ε καστος τῶν Νευρῶν λύκος γίνεται ὀλίγας ἡμέρας, καὶ αυ θις εἰς α νθρωπον ἀποκαθίσταται. Σημείωσαι δὲ ο τι νεβρός μὲν τὸ γέννημα τῆς ἐλάφου διὰ τοῦ β γράφεται, Νευροί δὲ τὸ ἐθνικὸν, οἱ καὶ Νευρῖται, διὰ τῆς ευ διφθόγγου. Οτἱ Ηρακλέος υἱοὶ Γελωνὸς καὶ̓ Αγάθυρσος, ἐξ ω ν ε θνη βορειότερα τοῦ Ιστρου οἱ Γελωνοί τε καὶ οἱ̓ Αγάθυρσοι.̔ Υπὸ μὲν ου ν ψυχροῖς̓ Αγαθύρσοις, ὡς ὁ Διονύσιός φησιν, ἀδάμας ἐστὶ παμφανόων. Οἱ Γελωνοὶ δὲ, ὡς α λλοι φασὶν, γῆν τε ἐργάζονται καὶ σιτοφαγοῦσι καὶ κήπους ε χουσιν.̔ Ο δὲ τὰ̓ Εθνικὰ γράψας ου τω φησί· «Γελωνοὶ, πόλις Σαρματίας, ἀπὸ Γελωνοῦ, ο ς̓ Αγαθύρσου μὲν η ν ἀδελφὸς, υἱὸς δὲ̔ Ηρακλέος. Εστιδὲ περὶ αὐτοὺς πόλις ξυλίνη μεγάλη κατὰ̔ Ηρόδοτον, κειμένη ἐν Βουδίνοις, ε θνει μεγάλῳ. Παρὰ τούτοις ζῶον λέγεται θαυμάσιον γίνεσθαι, τὸ μέγεθος ο σον βοὸς, ἐοικὸς τὸν τοῦ προσώπου τύπον ἐλάφῳ, καλούμενον τάρανδος, δυσθήρατον διὰ τὴν μεταβολήν. Μεταβάλλει γὰρ τὰς χρόας τῶν τριχῶν καθ' ο ν α ν τόπον ῃ, καὶ ἀλλοιοῦται, καθὰ καὶ ὁ χαμαιλέων καὶ ὁ πολύπους.» Περὶ δὲ τῶν̓ Αγαθύρσων ὁ αὐτὸς λέγει, ο τι η ἀπὸ̓ Αγαθύρσου υἱοῦ̔ Ηρακλέος ου τω λέγονται, η ἀπὸ τῶν θύρσων τοῦ Διονύσου· κλάδοι δέ εἰσιν οἱ θύρσοι, ου ς ἐν ταῖς τοῦ Διονύσου τελεταῖς φέρουσιν.̔ Ηρόδοτος δὲ οὐ μόνον Γελωνὸν καὶ̓ Αγάθυρσον υἱοὺς̔ Ηρακλέος λέγει, ἀλλὰ καὶ Σκύθην νεώτατον καὶ γενναιότατον, ου ς ἐγέννησεν̔ Ηρακλῆς ἐλθὼν εἰς τὴν τῶν Σκυθῶν γῆν, ο τε τὰς Γηρυόνου βοῦς ε λαυνε, μιγεὶς, φησὶν,̓ Εχίδνῃ μιξοπαρθένῳ, γυναικὸς μὲν τὰ α νω ἀπὸ γλουτῶν ἐχούσῃ, τὰ δὲ κάτω ο φεως. Λέγει δὲ τοὺς̓ Αγαθύρσους ὁ αὐτὸς ἀνδρῶν ἁβροτάτους καὶ χρυσοφόρους, καὶ ἐπίκοινον τὴν μῖξιν τῶν γυναικῶν ποιουμένους. Τοὺς δὲ Γελωνοὺς Ελληνας τὸ ἀρχαῖον ει ναί φησι γῆς ἐργάτας. 311 Οτι Βορυσθένης ὁ ἐν ποταμοῖς ᾀδόμενος Εὐξείνῳ τὸ υ δωρ μίσγεται κατὰ τὸ ἐκεῖ Μέτωπον τοῦ κριοῦ, περὶ ου ει ρηται, ὀρθὸν οι ον ἐπὶ γραμμῇ, κατεναντία (η γουν ἀντικρὺ) τῶν Κυανέων πετρῶν.̓ Εκεῖ δὲ ἐν τοῖς̔ Ριπαίοις ο ρεσι Σκυθικοῖς, καὶ ὁ Αλδησκος, φησὶ, καὶ ὁ Παντικάπης οἱ ποταμοὶ μορμύρουσιν· ω ν παρὰ προχοαῖς ἡδυφαὴς η λεκτρος μήνης ἀρχομένης αυ ξεται, οι ά τις αὐγή. Καὶ ο ρα ο πως συμπαθῶς ε χει περὶ τὴν σελήνην ὁ τοιοῦτος η λεκτρος, καὶ ο τι τὸν η λεκτρον ἐνταῦθα λίθον τινὰ νοητέον, καὶ οὐ καθὰ τὸ λεγόμενον τῶν αἰγείρων δάκρυον, ὡς ἀνωτέρω ει ρηται. Οτι δὲ ἐν τοῖς̔ Ριπαίοις ο ρεσιν οὐδέποτε χιὼν ἐπιλείπει προγέγραπται.̔ Υπὲρ δὲ ταῦτα τὰ ο ρη οἱ λεγόμενοἱ Υπερβόρειοι καθήκειν εἰς τὴν θάλασσαν λέγονται.̓ Απὸ δὲ Παντικάπου τοῦ ποταμοῦ καὶ τὸ ἐκεῖ ὀνομάζεται Παντικάπαιον, πόλις μεγάλη, κτίσμα παιδὸς Αἰήτου, λόφος κύκλῳ περιοικούμενος, σταδίων ει κοσι, μητρόπολις τῶν ἐκεῖ Βοσπορανῶν.̔ Ηρόδοτος δὲ περὶ τούτων τῶν ποταμῶν φησιν, ο τι ὁ μὲν Βορυσθένης μέγιστος καὶ πολυαρκέστατος τῶν Σκυθικῶν ποταμῶν, καὶ πίνεσθαι η διστος, ῥέων καλὸς παρὰ θολεροῖς. Πήγνυνται δὲ καὶ α λες παρὰ τῷ στόματι αὐτοῦ αὐτόματοι, καὶ κήτη ἀνάκανθα μεγάλα ταριχεύειν παρέχει, α καλοῦσιν ἀντακαίους.̔ Ο δὲ Παντικάπης ἀπὸ βορρᾶ ῥέων ἐν τῷ τέλει συμμίσγεται τῷ Βορυσθένει. Τὸ δὲ μεταξὺ τούτων τῶν ποταμῶν νέμονται οἱ Γεωργοὶ Σκύθαι. Δέκα δὲ, φησὶν, ἡμερῶν ὁδὸς ἀπὸ Ιστρου ἐπὶ Βορυσθένην· ὁμοίως δὲ καὶ ἀπὸ Βορυσθένους ἐπὶ τὴν Μαιῶτιν. 321 Οτι τὰ ἀνωτέρω ῥηθέντἀ Ωρίκια α στεα ἐρυμνά τινες δίχα τοῦ κατ' ἀρχὰς ν γράφουσι. Τάχα δὲ ἀπὸ τούτων καὶ Ωρικος λιμήν. Φησὶ γοῦν̔ Εκαταῖος· Μετὰ δὲ Βουθρωτὸς πόλις, μετὰ δὲ Ωρικος λιμήν. Καὶ̓ Απολλώνιος·
q.39
Ωρικον εἰσαφικέσθαι. Καὶ Πολύβιος ἐν ἑβδόμῳ· Οἱ δὲ τὸν Ωρικον κατοικοῦντες, οι καὶ πρῶτοι κεῖνται περὶ τὴν εἰσβολὴν τὴν πρὸς τὸν̓ Αδρίαν ἐκ δεξιῶν εἰσπλέοντι. Τινὲς δὲ καὶ Νωρίκια γράφουσι μετὰ τοῦ ν. Τὸ δὲ ἐρυμνά τινὲς ἐρεμνά γράφουσιν, ο ε στι σύμφυτα καὶ δασέα καὶ κάταλσα, ο θεν καὶ φαίνονται μέλανα διὰ τὸ πολὺ τῆς σκιᾶς. Διὸ καὶ παρ'̔ Ομήρῳ ἐν τῷ «μέλαν δρυὸς ἀμφικεάσσας» μέλαν δρυός τινὲς τὴν τῶν φύλλων ει πον δασύτητα, διὰ τὴν ἐξ αὐτῶν ἀποτελουμένην μελανίαν τῆς σκιᾶς. Καὶ ταῦτα μὲν περὶ̓ Ωρικίων ἀστέων.̔ Ο δὲ Γεωγράφος ε θνος τι συνάπτον τοῖς περὶ̓ Ακυληΐαν χωρίοις Νωρικοὺς γράφει μετὰ τοῦ ν, α λλα τε λέγων καὶ ο τι ἐγγὺς τοῦ̓ Αδριατικοῦ μυχοῦ καὶ τῶν κατὰ̓ Ακυληΐαν τόπων οἰκοῦσι Νωρικῶν τινες, καὶ ο τι κατὰ̓ Ακυληΐαν ἐν Ταυρίσκοις τοῖς Νωρικοῖς χρυσεῖον εὐφυὲς, ω στε ἐπὶ δύο πόδας ἀποσύραντα τὴν ἐπιπολῆς γῆν εὐθὺς ὀρυκτὸν χρυσίον εὑρίσκεσθαι. Εχεις ου ν τάχα Νωρικῶν τε καὶ̓ Ωρίκων διαφορὰν, ὡς̓ Ωρίκων μὲν ο ντων κατὰ Πολύβιον τῶν περί που τὴν τοῦ̓ Αδρίου εἰσβολὴν, ο που καὶ ὁ Ωρικος λιμὴν καὶ ἡ Βουθρωτὸς, Νωρικῶν δὲ τῶν πρὸς τῷ μυχῷ τοῦ αὐτοῦ κόλπου κατά τε τὸν Γεωγράφον καὶ κατὰ πολλὰ τῶν ἀντιγράφων τοῦ Διονυσίου. Εοικε δὲ ο τι καὶ ὁ Διονύσιος̓ Ωρίκους οι δεν, ου ς καὶ ὁ Πολύβιος· ἐν γοῦν τοῖς ἑξῆς ἐρεῖ περὶ τὴν̓ Ωρικίαν γῆν ει ναι τὴν τῆς̔ Ελλάδος ἀρχὴν, ζωννυμένην τῇ τε Σικελικῇ θαλάσσῃ καὶ τῇ Αἰγαίῃ. Καὶ ου τω μὲν ταῦτα. Τινὲς δὲ ἱστοροῦσι καὶ ο τι Νώρικον οἱ Φρύγες τὸν ἀσκὸν καλοῦσι τῇ σφετέρᾳ διαλέκτῳ, καὶ ο τι, ὁπηνίκα Μαρσύας ἐκεῖνος ὁ μουσικὸς ἀπεδάρη τὸ σῶμα ὑπ'̓ Απόλλωνος, ὁ ἀσκὸς κρεμασθεὶς καὶ τῷ χρόνῳ κατενεχθεὶς ε πεσεν εἰς τὴν Μίδου λεγομένην κρήνην, καὶ αὐτὴ μὲν μετεκλήθη Μαρσύας, ὁ δὲ ἀσκὸς καταφερόμενος ὑπὸ τοῦ ποταμοῦ ἁλιεῖ προσηνέχθη· καὶ Πεισίστρατος ὁ Λακεδαιμόνιος κατὰ χρησμὸν ἀπὸ τοῦ συγκυρήματος πόλιν κτίσας Νώρικον προσηγόρευσεν, ὡς α ν ει ποι τις ἀσκόν.̓ Εὰν δὲ Φρυγία ου σα ἡ τοῦ Πεισιστράτου πόλις αυ τη οὐδὲν ε χῃ κοινὸν πρὸς τοὺς ἀνωτέρω ῥηθέντας Νωρίκους, ἀλλ' ου ν ἡ ἱστορία πρὸς πολυπειρίαν οὐκ α χαρις. 322 Οτι οὐ μόνον Εὐρωπαῖοι Μυσοὶ, ἀλλὰ καὶ̓ Ασιανοί.̔ Ο δὲ̓ Αρριανὸς τῶν Εὐρωπαίων Μυσῶνἀποίκους λέγει τοὺς ἐν τῇ̓ Ασίᾀ Ολυμπηνοὺς Μυσοὺς, οι τινες Μυσοὶ ὀνομάζονται η ἀπὸ Μυσοῦ τοῦ Διὸς η ἀπὸ ἑτέρου Μυσοῦ υἱοῦ̓ Αργανθώνης τῆς γενναίας, τῆς ὀρεσιβίου, η ἀπὸ τοῦ φυτοῦ τῆς μυσῆς η τοῦ μυσοῦ, ἀμφοτέρως γὰρ λέγεται, ο περ τὴν ὀξύην δηλοὶ κατὰ τὴν γλῶσσαν τῶν Λυδῶν, ὡς καὶ ὁ Γεωγράφος φησίν.̔ Ηρόδοτος δὲ τοὺς ἐν τῇ̓ Ασίᾳ Μυσοὺς Λυδῶν ἀποίκους λέγει,̓ Ολυμπηνοὺς καλουμένους, ἀπὸ ο ρους̓ Ολύμπου τοῦ̓ Ασιανοῦ. Οτι Θρᾷκες οὐ μόνον Εὐρωπαῖοι, ἀλλὰ καὶ̓ Ασιανοὶ, κατὰ τὴν̓ Αρριανοῦ ἱστορίαν, λέγοντος, ω σπερ Φρύγας καὶ Μυσοὺς, ου τω δὴ καὶ Θρᾷκας ἐξ Εὐρώπης διαβῆναι εἰς̓ Ασίαν μετὰ Πατάρου τινὸ ἡγεμόνος, ο τε οἱ Κιμμέριοι τὴν̓ Ασίαν κατέτρεχον, ου ς ἐκβαλόντες ἐκ Βιθυνίας οἱ Θρᾷκες ῳ κησαν αὐτοί· καὶ τάχα ἐκ τῶν τοιούτων Θρᾳκῶν πλατυνθέντων καὶ τὸ νῦν λεγόμενον Θρᾳκήσιον τὴν κλῆσιν ευ ρηκεν.̔ Ο δ' αὐτὸς Αρριανὸςκαὶ Θρᾴκην τινὰ̓ ἱστορεῖ νύμφην σοφὴν ἀμφὶ ἐπῳδάς τε καὶ φάρμακα, καὶ οι αν τὰ μὲν ἐκλῦσαι τῶν παθημάτων φαρμάκοις, τὰ δὲ ἐργάσασθαι· ὁποία τις καὶ ἡ Μήδεια ἱστόρηται καὶ ἡ̓ Αγαμήδη καὶ ἡ θρυλουμένη Κροκοδίκη. Καὶ ἀπὸ ταύτης τῆς Θρᾴκης δοκεῖ ὠνομάσθαι ἡ χώρα, Πέρκη ποτὲ καλουμένη.̔ Ο αὐτὸς λέγει καὶ ο τι ε θος η ν Θρᾳξὶ πολλὰς ε χειν γυναῖκας, ὡς α ν ἐκ πολλῶν πολλοὺς ε χοιεν παῖδας, καὶ τὸ ε θος αὐτοῖς γενέσθαι φησὶν ἀπὸ βασιλέως αὐτῶν Δολόγκου, ῳ παῖδες πολλοὶ ἐκ πολλῶν γυναικῶν ἐγένοντο.̔ Ηρόδοτος δὲ ἱστορεῖ καὶ ὑπὸ τῷ Κροίσῳ Θρᾷκας ει ναί τινας, λέγων ο τι Κροῖσος κατεστρέψατο Χάλυβας, Παφλαγόνας, Θρᾷκας Θυνοὺς καὶ Βιθυνοὺς, καὶ τὰ ἑξῆς. Καὶ Ξενοφῶν δὲ οι δεν̓ Ασιανήν τινα Θρᾴκην ἀρξαμένην ἀπὸ τοῦ στόματος τοῦ Πόντου μέχρἱ Ηρακλείας, ἐπὶ δεξιὰ εἰσπλέοντι.̔ Ιστορία δέ τις ἱερὰ καὶ περὶ τὰ τῆς Λιβύης που νότια ὑπὲῤ Αλεξάνδρειαν Θρᾴκην τινὰ ὀρεινήν φησιν, ἐν ῃ καὶ ἀσκητὴν ἱστορεῖ γενέσθαι περίπυστον. Λέγεται δὲ ο τι οἱ
q.40
Εὐρωπαῖοι Θρᾷκες στίζονται, κρίνοντες εὐγενὲς μὲν τὸ ἐστίχθαι, ἀγεννὲς δὲ τὸ α στικτον· καὶ καλὸν μὲν τὸ ἀργεῖν, ἀτιμότατον δὲ τὸ ἐργάζεσθαι τὴν γῆν· κάλλιστον δὲ τὸ λῃστεύειν καὶ ἀπὸ πολέμου ζῆν. Οτι δὲ τὸ Θρᾷξ περισπᾶται καὶ ο τι ὡς συναιρεθὲν ε χει τὴν τοῦ τόνου περίκλασιν, προδηλότατόν ἐστι. Δηλοῖ δὲ τὴν τῆς λέξεως συναίρεσιν τό τε Θρήϊκες καὶ τὸ Θρηΐκιον στόμα καὶ ο σα τοιαῦτα· ω στε συναιρεῖσθαι τὸ Θρᾷξ ἀπὸ τοῦ Θράϊξ βαρυτόνου ὀνόματος. 323 Οτι τοὺς Θρᾷκας γαῖαν εἰπὼν ε χειν ἀπείρονα ἐφερμηνεύει σαφῶς, πῶς ἀπείρονα, καί φησιν· οἱ μὲν ἐπὶ πλευραῖς Προποντίδος εἰσὶ θαλάσσης, οἱ δ' ὑπὲῥ Ελλήσποντον ἀγάρροον, οἱ δὲ περὶ τὸ βαθὺ χεῦμα τῆς Αἰγαίας θαλάσσης. Διὸ καὶ̔ Ηρόδοτος λέγει τοὺς Θρᾷκας ἐθνῶν μέγιστον μετὰ τοὺς̓ Ινδούς. Ην δὲ α ν, φησὶ, καὶ α μαχον καὶ κράτιστον, ἐὰν ὑπὸ ἑνὶ ἐτάττετο α ρχοντι η ἐφρόνει κατὰ τὸ αὐτό. Καὶ τάχα διὰ τὸ ου τω πολυτενὲς τῆς χώρας καὶ περιφανὲς ἰδίασεν αὐτὴν τῆς Εὐρώπης Οὐεσπασιανὸς, ὡς προείρηται. Καλούμενοι δέ ποτε Βρίγες, ει τα μεταβάντες εἰς̓ Ασίαν, μετέπεσον εἰς τὸ τῶν Φρυγῶν ο νομα.̓ Αγάρροον δὲ τὸν̔ Ελλήσποντον λέγει διὰ τὸ κατάρρουν ει ναι σφόδρα. Διὸ καὶ ποταμὸν αὐτὸν ἁλμυρὸν ὁ Ξέρξης ἐξυβρίζων ὠνόμασεν. 327 Οτι Παλλήνη καὶ ο ρος ἐστὶ καὶ πόλις Θρᾳκική. Ταύτην μελισσόβοτον ὁ Διονύσιος ἱστορεῖ, η τοι πολλὰς μελίσσας τρέφουσαν. Περὶ η ν φύεται, φησὶν, ἀστέριος καλὸς λίθος, μαρμαίρων οι ά τις ἀστὴρ, καὶ λυχνὶς πυρὸς φλογὶ πάμπαν ὁμοία, διὸ καὶ λυχνίτης ὁ λίθος λέγεται. Οἱ δὲ καὶ σεληνίτην καλοῦσι τὸν τοιοῦτον λίθον, ἐπειδὴ συμπαθῶς, φασὶν, ε χει τῇ σελήνῃ, ὡς καὶ ὁ Βορυσθενίτης η λεκτρος, καθὰ καὶ προϊστόρηται, καὶ συμφθίνει τε αὐτῇ καὶ συναύξει. Τὸ δὲ λυχνίς τινες καὶ βαρύνουσι καὶ ἀρσενικὸν ει ναι λέγουσιν ο νομα, γράφοντες· λύχνις πυρὸς φλογὶ πάμπαν ὁμοῖος. Αλλοι δὲ περὶ Παλλήνης ου τω φασί· Παλλήνη πόλις Θρᾴκης, ἀπὸ Παλλήνης θυγατρὸς Σίθωνος. Εστι δὲ Παλλήνη καὶ χερρόνησος τρίγωνος, οἰκουμένη ποτὲ ὑπὸ γιγάντων ου ς̔ Ηρακλῆς μισανθρώπους ἐφευρηκὼς κατεπολέμησεν, ο τε καὶ βρονταί τινες καὶ πρηστῆρες συνέπεσον. Διὸ καὶ θεοὶ ε δοξαν τῆς μάχης ταύτης τῷ̔ Ηρακλεῖ συνάρασθαι καὶ καταφλέξαι τοὺς κακοὺς, καὶ ἡ χώρα διὰ τοῦτο Φλέγρα ἐκλήθη.̓ Απὸ τούτων τῶν τόπων Παλληνίδα τὴν τοῦ Πρωτέως θυγατέρα ἐκάλεσεν ὁ Διονύσιος, ε νθα περὶ̓ Αλεξανδρείας ε λεγεν. Οι ονται δέ τινες Παλλήνην λέγεσθαι τὴν τῆς Κασσανδρείας χερρόνησον, τῷ Αἰγαίῳ καὶ αὐτὴν παρακειμένην. Ενθα που καὶ τόπος τις κατὰ παραφθορὰν Τορώνη λεγόμενος, ὁμωνύμως, ὡς ε οικε, Τορώνῃ τῇ τοῦ Θρᾳκικοῦ Πρωτέως θυγατρὶ κατὰ Λυκόφρονα. 331 Οτι τὰ κυρτότερα τῆς Εὐρώπης περιηγησάμενος, η γουν τοὺς ε ως καὶ εἰς τὸν βόρειον ὠκεανὸν διήκοντας Ιβηρας καὶ τοὺς Πυρρηνοὺς καὶ τοὺς Βρεττανοὺς καὶ τοὺς Γερμανοὺς καὶ τοὺς ἑκατέρωθεν τοῦ Ιστρου καὶ αὐτοὺς τοὺς Θρᾷκας, ἀφῆκεν ἡμᾶς νοεῖν τὴν ἐπίλοιπον Εὐρώπην καταγεγραμμένην τριγωνοειδῶς, πλευραῖς τρισὶ, μιᾷ μὲν δυτικῇ τῇ τῶν̓ Ιβήρων, ἑτέρᾳ δὲ ἀπ' ἐναντίας τῇ τῶν̔ Ελλήνων, τρίτῃ δὲ τῇ τῶν Αὐσόνων, ἀπὸ τριῶν ἐθνῶν ἐνδοξοτάτων χαρακτηρίσας καὶ ὀνομάσας τὰς τοιαύτας πλευράς. Καὶ ο ρα ο πως εὐμεθόδως καὶ εὐπεριορίστως περιηγεῖται καὶ σαφῶς, καὶ οὐκ ἀφίησι συγχέεσθαι τὸν ἀκροατὴν πλανώμενον περὶ τὴν ἀπείρονα. 334 Οτι ἡ ἑσπερία κρηπὶς τῆς γῆς τῶν̓ Ιβήρων γείτων ἐστὶ τοῦ ὠκεανοῦ, ε νθα καὶ μία τῶν̔ Ηρακλείων στηλῶν ἡ̓ Αλύβη, ὡς καὶ ἀλλαχοῦ ει ρηται. Περὶ δὲ τῶν̓ Ιβήρων προγέγραπται ο σα ε δει. Σημείωσαι δὲ ο τι καὶ ἐν τούτῳ τῷ χωρίῳ κρηπῖδας ε φη τὰς προρρηθείσας τριγωνικὰς πλευρὰς, ὡς ει τις ει ποι βάσεις, διὰ τὸ ἑκάστην τῶν τριῶν εἰς βάσιν δύνασθαι λογισθῆναι. Κρηπὶς γὰρ κυρίως μὲν ἐπὶ ὑποδήματος, καταχρηστικῶς δὲ καὶ ἡ βάσις, ἐπί τε θεμελίου καὶ ἑτέρων τινῶν. Προϊὼν δὲ καὶ πέζαν ἐρεῖ τὴν τοῦ τριγώνου πλευρὰν διὰ τὴν αὐτὴν αἰτίαν. 337 Οτι κάτωθεν τῆς ῥηθείσης̓ Αλύβης πόλις ὀλβίἀ Ιβηρικὴ ἡ Ταρτησὸς, η ν καὶ χαρίεσσαν λέγει καὶ ῥυηφενέων πέδον ἀνδρῶν, η γουν πλουσίων. Φασὶ δὲ Βαῖτιν ει ναι ποταμὸν̓ Ιβηρίας, δύο ἐκβολὰς ε χοντα, ω ν μέσην ἱδρῦσθαι ὡς ἐπὶ νήσου τὴν
q.41
τοιαύτην Ταρτη σόν, ου τω κληθεῖσαν διὰ τὸ καὶ τὸν Βαῖτιν Ταρτησὸν καλεῖσθαι παρὰ τοῖς παλαιοῖς. Ταύτης καὶ ὁ Κωμικὸς μέμνηται ἐν Βατράχοις, ο τε λέγει Ταρτησίαν μύραιναν, παίζων καὶ ἐκφοβῶν τὸν ἀκροατὴν τῷ ἐκτοπισμῷ. Τὸν δὲ Ταρτησὸν κασσίτερον τοῖς ἐκεῖ καταφέρειν ἱστόρηται. 338 Οτι Πυρήνη μέγιστον ο ρος, ου ὑπὸ πόδα οἱ Κεμψοὶ τὸ ε θνος. Εχει δὲ ἡ Πυρήνη τὰς ἀρχὰς ἀπὸ τοῦ βορείου ὠκεανοῦ, καὶ διήκει ε ως εἰς τὴν ἑσπερίαν θάλασσαν, καὶ διορίζει Κελτούς τε καὶ Ιβηρας.̔ Η δ' αὐτὴ οὐ μόνον Πυρηναῖον, ὡς προείρηται, ο ρος, ἀλλὰ καὶ πληθυντικῶς ο ρη Πυρηναῖα λέγεται. Ου τω δὲ καὶ αἱ Αλπεις καὶ τὸ̔ Ερκύνιον διφορεῖται τῷ ἀριθμῷ. 340 Οτι τὴν Αὐσονίδα πολυτενῆ γῆν μέσην τέμνει τὸ̓ Απένινον ἠ Απέννιον ο ρος ἐξ Αλπεως ἀρχόμενον, καὶ τελευτῶν εἰς τὴν Σικελικὴν πορθμίδα, ο ε στιν εἰς τὸν Σικελικὸν πορθμὸν, ὡς καὶ ἀλλαχοῦ ει ρηται, περὶ τὴν Λευκοπέτραν τὴν ἐν τῇ̔ Ρηγίνῃ χώρᾳ. Ορθιον δὲ, φησὶν, ἐστὶ τὸ τοιοῦτον ο ρος, οι ά που ἐκ στάθμης ἰθυμμένον, η γουν τεταμένον εἰς εὐθύτητα ω σπερ διὰ στάθμης, η τις ἐστὶ σχοῖνος τεκτονικὴ ἀπορθοῦσα τὰ ξύλα. Ει τα ἐπιτείνει ποιητικῶς εἰς ὑπερβολὴν τὸ νόημα, καί φησιν ου τως ἰθυτενὲς ει ναι τὸ ο ρος, ὡς οὐκ α ν οὐδὲ τέκτων μωμήσαιτο σοφῆς ὑποεργὸς̓ Αθήνης. Δῆλον δὲ πάντως ο τἰ Αθηνᾶς, η γουν φρονήσεως, ὑπουργοὺς ἡ ποίησις οι δε τοὺς τέκτονας.̔ Η δὲ ῥηθεῖσἁ Ρηγίνη χώρα ἀπὸ τοῦ ἐκεῖ̔ Ρηγίου τῆς πόλεως λέγεται, κτίσματος Χαλκιδικοῦ. Αὐτὸ δὲ τὸ̔ Ρήγιον ου τω καλεῖται η παρὰ τὴν ῥῆξιν, ὡς ἀπορραγείσης τῆς Σικελίας ἐκ τῆς ἐκεῖσε ἠπείρου ὑπὸ σεισμοῦ, ὡς καὶ ἐν τοῖς ἑξῆς ῥηθήσεται· καθὰ καὶ ἡ Προχύτη νῆσος καὶ αἱ Πιθηκοῦσαι καὶ αἱ λεγόμεναι Σειρῆνες νῆσοι τρεῖς ἠπείρων ἀποσπάσματα λέγονται· ἡ Ρήγιον ει ρηται ὡς α ν ει ποι τις βασίλειον, ῥῆγες γὰρ καὶ ῥέγες οἱ βασιλεῖς, τῶν Σαυνιτῶν ου τω καλεσάντων αὐτὸ δι' ἐπιφάνειαν τῆς πόλεως. Τούτου πρὸς ε ω α κρα τις Λευκοπέτρα, ὡς ει ρηται, λεγομένη ἀπὸ τῆς χρόας, ἐν πεντήκοντα σταδίοις, ο που λήγει τὸ̓ Απέννιον ο ρος, ὡς ἐρρέθη.̓ Ιστέον δὲ ο τι ω σπερ ἡ Αλπις πληθύνεται, ου τω καὶ τὸ̓ Απέννιον̓ Απέννια ο ρη πληθυντικῶς λέγεται. 347 Οτι Τυρρηνοὶ οἱ καὶ̓ Ετροῦσκοι λεγόμενοι καὶ Τοῦσκοι παρὰ̔ Ρωμαίοις, ε θνος λῃστρικὸν καὶ ὠμὸν, βόρειοι κεῖνται ἐκ τῆς ζεφυρίτιδος τοῦ̓ Απεννίου ο ρους πλευρᾶς, καλοῦνται δὲ Τυρρηνοὶ ἀπὸ Τυρρηνοῦ Λυδοῦ, υἱοῦ Ατυος, ῳ πολὺν λαὸν ὁ πατὴρ συστήσας ἐν καιρῷ λιμοῦ ἐξέστειλεν, ἀφ' ου ἡ χώρα Τυρρηνία ἐκλήθη, ιβʹ πόλεις κτίσαντος, αι ς οἰκιστὴν ἐπέστησε Τάρκωνα, ου καὶ Λυκόφρων μέμνηται· ο ν διὰ τὴν ἐκ παίδων σύνεσιν πολιὸν γεγενῆσθαί φασιν, ἀφ' ου καὶ πόλις Ταρκυνία. Καὶ τὸν Τρωικὸν δὲ Κύκνον διὰ τοιοῦτον λόγον τινὰ ἐκ γενετῆς οἱ παλαιοὶ πολιὸν γενέσθαι φασὶ, καὶ οὐ μόνον διὰ λευκότητα σαρκῶν καὶ τριχῶν. Οτι ἐπὶ Τυρρηνοῖς εἰσι Πελασγοὶ, οι διὰ πενίαν σποράδες μετοικοῦντες η λθόν ποτε καὶ ἐκεῖ, μακρὰν ἀπὸ τῆς κατὰ̓ Αρκαδίαν Κυλλήνης, καὶ ῳ κησαν Εὐάνδρου τινὸς ἡγησαμένου τῆς ἀποικίας αὐτοῖς, ο ς ἐπὶ α ρχοντος̓ Αρκαδίας̓ Αγαμήδους τοῦ Στυμφαλοῦ θεοφορήτῳ μητρί φασι πεισθεὶς καὶ λαὸν ἀγείρας καὶ ἐλθὼν ἐκεῖ κατέπαυσε, τῷ Πανὶ νεὼν ἱδρύσας καὶ λόφον ὀχυρωσάμενος, ο ν Παλλάντιον ὠνόμασεν ἀπὸ τοῦ υἱοῦ Πάλλαντος, τοῦ καὶ ἐπ' α κρῳ τοῦ λόφου θάψαντος αὐτὸν θανόντα, καὶ τὸν̔ Ηρακλέα ξενίσαντος ἀπὸ τῶν τοῦ Γηρυόνου ἐπανιόντα βοῶν· ο θεν καὶ νῦν οἱ Λατῖνοι τοὺς βασιλεῖ πρέποντας τόπους ου τω καλοῦσι παλάτια, καθ' ἀφαίρεσιν ἀμεταβόλων τοῦ τε λ καὶ τοῦ ν. Οτι, ὡς ει ρηται, σποράδες εἰσὶν οἱ Πελασγοὶ τεθρύληται, ἐπεὶ καὶ οἱ ἐν Τρῳάδι Κίλικες, κατὰ τὸν Ποιητὴν, ὁμόρους ε χουσι Πελασγούς.̓ Ερρέθη δὲ καὶ ἡ Λέσβος ποτὲ Πελασγία, καὶ Δωδωναῖος δὲ ε στι Ζεὺς Πελασγικὸς παρὰ τῷ Ποιητῇ. Γεγόνασι δὲ καὶ Κρήτης ε ποικοι Πελασγοὶ, ὡς̓ Οδυσσεὺς ἐν τοῖς πρὸς Πηνελόπην λόγοις ἐμφαίνει. Καὶ ἡ Λῆμνος δέ ποτε ᾠκεῖτο ὑπὸ Πελασγῶν, ἐξ ω ν Λήμνια παροιμιάζονται κακὰ, διὰ τοὺς φόνους ου ς ἐποίησαν, γυναῖκάς τε κτείναντες αἰχμαλώτους ἀδίκως καὶ παῖδας ου ς ἐξ αὐτῶν
q.42
ἐτεκνοποιήσαντο. Καὶ περὶ τὴν ἐν Πελοποννήσῳ δὲ̓ Αχαΐαν η σαν Πελασγοὶ, καὶ Αἰολικοὶ περὶ τὴν̓ Ασίαν, ω ς φησιν̔ Ηρόδοτος. Εὐριπίδης δὲ καὶ τοὺς̓ Αργείους Πελασγοὺς οι δεν εἰπών· «Πάλαι Πελασγοὶ, Δαναΐδαι δὲ δεύτερον.»̔ Ηρόδοτος δὲ οὐ μόνον περὶ τὴν Λῆμνον, ἀλλὰ καὶ περὶ τὴν Ιμβρον οἰκῆσαι λέγει Πελασγούς. Εστι δὲ καὶ ἐν̓ Αθήναις τεῖχος Πελαργικὸν, η τοι Πελασγικὸν, ὡς ὁ Κωμικὸς δηλοῖ ἐν τοῖς Ορνισιν, οι α τῶν Πελασγῶν, φασὶ, καλουμένων παρ'̓ Αττικοῖς Πελαργῶν διὰ τὸ πλανητικόν· πλάνητες γὰρ η σαν διὰ πενίαν, καὶ δίκην ὀρνέων ο ποι τύχοι ἐπεφοίτων. Καὶ ἡ περὶ Πηνειὸν δὲ καὶ Θερμοπύλας Θετταλία Πελασγικὸν Αργος ἐλέχθη ἀπ' αὐτῶν, ὡς ἐκεῖ ἐπαρξάντων. Φασὶ δὲ ἀνέκαθεν̓ Αρκάδας γενέσθαι τοὺς Πελασγοὺς, ὡς καὶ ἀνωτέρω ἐρρέθη, στρατιωτικὸν ἑλομένους βίον, κἀντεῦθεν ἐπιφανεῖς γενομένους. Λέγονται δέ τινες τῶν Πελασγῶν καὶ θαλασσοκρατῆσαι γενναίως ε τη πεʹ. 350 Οτι μετὰ Τυρρηνοὺς καὶ Πελασγοὺς τὸ τῶν ἀγαυῶν Λατίνων μέρμερον ε θνος, ο ε στι φροντιστικὸν, συνετὸν, μεριμνητικὸν, η τοῦ πολλὰ μερμερίζειν, η τοι φροντίζειν, τοῖς ὑπεναντίοις αι τιον, δι' η ν ε χει ἀνδρίαν.̓ Ιστέον δὲ ο τι τὸ Λατίνων ε θνος περιφραστικῶς ει ρηται, ἀντὶ τοῦ οἱ Λατῖνοι· διὸ καὶ ἐπάγει κατὰ σχῆμα καινοπρεπὲς πληθυντικὴν σύνταξιν λέγων· γαῖαν ναιετάοντες ἐπήρατον, δι' η ς μέσης Θύμβρις ποταμὸς, ὁ καὶ Τίβερις, ἑλισσόμενος καθαρὸν ῥόον εἰς α λα βάλλει· ἐφ' οι ς ἐπαναλαβὼν συνήθως καὶ εἰπών· Θύμβρις ποταμῶν βασιλεύτατος α λλων, ὡς διὰ τῆς βασιλίδος ῥέων̔ Ρώμης, Θύμβρις ο ς ἱμερτὴν ἀποτέμνεται α νδιχἁ Ρώμην· διὰ μέσης γὰρ τῆς̔ Ρώμης ῥέει ὁ Θύμβρις, ὡς καὶ ὁ Κύδνος διὰ τῆς Ταρσοῦ, καὶ διὰ Βαβυλῶνος ὁ Εὐφράτης· ἐπισυνάπτει καὶ ἑτέραν ἐπανάληψιν τὴν τῆς̔ Ρώμης, ἐπιμένων καὶ ἐναγλαϊζόμενος διὰ τοὺς̔ Ρωμαίους τῷ ἐπαναληπτικῷ σχήματι, καὶ μετὰ τὸ ἱμερτὴν̔ Ρώμην φησί,̔ Ρώμην τιμήεσσαν, ἐμῶν μέγαν οι κον ἀνάκτων, μητέρα πασῶν πόλεων, ἀγλαὸν η ἀφνειὸν ε δεθλον, η τοι ε δαφος.̓ Ανάκτων δὲ εἰπὼν ε δειξε, φασὶν, ἐναργῶς ο τι οὐκ ἐπὶ τῶν ὑπάτων αὐτὸς η ν, ἀλλ' ἐπὶ τῶν αὐτοκρατόρων η κμαζε, Νέρωνος η καὶ Αὐγούστου κατά τινας· ου μεμνῆσθαι λέγεται καὶ ἐν τῷ· «Αὐσονίου βασιλῆος ἐπεπράϋνεν ἀκωκή.» Τοὺς γὰρ ὑπάτους οὐκ ἐκάλουν α νακτας. Καὶ σημείωσαι ο τι κατὰ τὸν Διονύσιον ἰδίως Λατῖνοι οἱ μετὰ τοὺς Τυρρηνοὺς καὶ τοὺς Πελασγοὺς ἐλέγοντο, ἐν οι ς καὶ οἱ περὶ τὴν̔ Ρώμην. Οτι δὲ ἡ̔ Ρώμη τῆς Λατίνης χώρας ἐστὶ, καὶ ο τι Λατίνου ὁμώνυμοί εἰσιν οἱ Λατῖνοι, ο ς̓ Οδυσσέως καὶ Κίρκης λέγεται, καὶ ο τι ὁ Τίβερις̓ Αλβούλας ποτὲ καλούμενος ου τω μετεκλήθη, ὡς βασιλέως Τιβερίου ἐν αὐτῷ θανόντος, α λλαι τε ἱστορίαι βοῶσι καὶ ἡ τοῦ Δίωνος. Τιβέριον δὲ ἐνταῦθα ἡ ἱστορία φησὶν οὐ τὸν μετὰ τὸν Αυ γουστον, ἀλλ' ε τερον ἀρχαιότερον, ο ς, φασὶν, ἐν μάχῃ τελευτήσας καὶ ὑπὸ τοῦ ῥεύματος κατενεχθεὶς ἐπώνυμον ἑαυτῷ τὸν ποταμὸν ἀφῆκε. Σημείωσαι δὲ ο τι παρὰ τῷ Θεοκρίτῳ φαίνεται ε ν τινι ἀμφιβαλλομένῃ γραφῇ καὶ Σικελικός τις ει ναι Θύμβρις ποταμός. 357 Οτι οἱ Καμπανοὶ, ω ν τὸ πέδον λιπαρὸν διὰ τὴν εὐκαρπίαν λέγει, ἀπὸ τῶν ὑποκαθημένων ἐκεῖ κάμπων ὠνομάσθησαν, η ἀπὸ Κάμπου πόλεως. Ζηλωτὴ δὲ ἡ τοιαύτη γῆ δι' ἀρετὴν, καὶ διὰ τοῦτο περιμάχητος, ω στε καὶ Φλεγραῖον ἱστορεῖται ει ναι πεδίον καὶ ἐκεῖ, καθὰ καὶ ἐν Θρᾴκῃ ει ρηται, καὶ τὰ περὶ τὴν Γιγαντομαχίαν δὲ οὐ μόνον περὶ τὴν Θρᾴκην, ἀλλὰ καὶ αὐτόθι διὰ τὸ ἐπίμαχον τῆς χώρας μυθεύεται συμπεσεῖν. Λέγεται δὲ καὶ ἡ Σικελικὴ Κύμη Φλεγραία, οὐ διὰ ὁμοίαν αἰτίαν, ἀλλὰ διὰ τὸ τὰ ἐκεῖ πλήρη πυρὸς καὶ θερμῶν ὑδάτων ει ναι. Ιβʹ δὲ τοῖς Καμπανοῖς οὐσῶν πόλεων, ἐν μεσογείῳ ἐστὶν ἡ Καπύη, κεφαλὴ τῷ ο ντι, ω ς φησιν ὁ Γεωγράφος, κατὰ τὴν ἐτυμότητα τοῦ ὀνόματος γλώττῃ Λατίνων, καίτοι τινὲς ἀπὸ Κάπυος τοῦ Τρωὸς αὐτὴν καλεῖσθαι ἠθέλησαν.̔ Ιστοροῦνται δὲ τρυφῆσαι πολλὰ καὶ οἱ Καμπανοί. 358 Οτι κατὰ μὲν Ομηρον αἱ Σειρῆνες δύο καὶ ἀνώνυμοι, κατὰ δὲ τοὺς α λλους ποιητὰς τρεῖς, καὶ ὀνόματα αὐταῖς Παρθενόπη, Λίγεια καὶ Λευκωσία, αι παραπλεύσαντος αὐτὰς τοῦ̓ Οδυσσέως καὶ μὴ θελχθέντος οι ς
q.43
ἐμελῴδουν, νικηθεῖσαι τῇ ἀθυμίᾳ κατέρριψαν ἑαυτὰς εἰς τὴν θάλασσαν, καὶ ἀποπνιγεῖσαι α λλη ἀλλαχοῦ ἐξεβράσθησαν. Ων ἡ Παρθενόπη πρὸς τῇ Νεαπόλει τέθαπται, πόλει Καμπανῶν εὐδαίμονι, καὶ ἐκεῖ τετίμηται. Ταύτην γὰρ πέτραν Σειρηνίδα καλεῖ καὶ Παρθενόπης ἁγνῆς μέλαθρον, σταχύων βεβριθὸς ἀμάλλαις· η ν καὶ ἐπαναλαβών φησι· Παρθενόπης, η ν πόντος ὑπεδέξατο κόλποις, ἀποπνιγεῖσαν δηλαδή. Λέγει δὲ καὶ ο τι ἐνταῦθα πρὸς νότιον ὁ Σίλαρος ῥέει ποταμός. Τοῦτον ὁ Γεωγράφος Σίλαριν γράφων λέγει ι διον τοῦ Σιλάριδος, ο τι τοῦ υ δατος ο ντος ποτίμου, τὸ καθιέμενον φυτὸν ἀπολιθοῦται, φυλάττον τὴν μορφήν. Μετὰ δὲ τὸ τοῦ ποταμοῦ τούτου στόμα, ὡς ὁ Γεωγράφος φησὶν, ἐν νʹ σταδίοις ἡ Ποσειδωνιὰς α κρα, ο θεν ἐκπλέοντι νῆσος Λευκωσία ἐστὶν, ἠπείρου καὶ αὐτὴ ἀπόσπασμα, ἐπώνυμος μιᾶς τῶν Σειρήνων. Αλλοι δὲ περὶ Παρθενόπης ου τω λέγουσι· Παρθενόπη πολλοῖς ἀνδράσιν ἐπιβουλευθεῖσα, καὶ τὴν παρθενίαν φυλάξασα, ει τα Μητιόχου Φρυγὸς ἐρασθεῖσα, τάς τε τρίχας ε τεμεν ἀκοσμίαν ἑαυτῆς καταψηφιζομένη, καὶ εἰς Καμπανοὺς ἐλθοῦσα ῳ κησε· καὶ τάχα διὰ τὴν τοιαύτην σωφροσύνην ἁγνὴν ὁ Διονύσιος τὴν Παρθενόπην ὠνόμασεν.̓ Ιστέον δὲ ο τι εὐτελῶς εἰπεῖν δοκεῖ τὴν Νεάπολιν μέλαθρον Παρθενόπης· τοιοῦτον δὲ καὶ τὸ τὴν Κύπρον α στὐ Αφροδίτης ῥηθῆναι. Τὸ δὲ σταχύων βεβριθὸς ἀμάλλαις ἀντὶ τοῦ ευ σταχυ καὶ πολυφόρον. Τίνες δὲ αἱ α μαλλαι, ἀλλαχοῦ ει ρηται, ο που καὶ περὶ ἀμαλλοδετήρων. Τὸν δὲ Σίλαριν ὁ Διονύ σιος Πευκεντῖνον ποταμὸν λέγει, τουτέστι περὶ τοὺς λεγομένους Πευκεντίνους ῥέοντα. Οθεν καὶ σημείωσαι, ο τι ε οικε Πευκέντιον δεῖν αὐτὸν λεχθῆναι, πλεονάσαι δὲ τὸ ν ἐν τῇ παραληγούσῃ διὰ μέτρου ἀνάγκην. 362 Οτι Λευκανοὶ καὶ Βρέντιοι, διὰ τοῦ ν, η Βρέττιοι, διὰ τῶν δύο ττ, ε ως ἐπὶ τὴν Λευκὴν Πέτραν διήκουσι, περὶ η ς η δη γέγραπται. Φασὶ δὲ ο τι ἡ περὶ τοὺς Λευκανοὺς τούτους χώρα καὶ ἡ Σικελία Μεγάλη ποτὲ̔ Ελλὰς ὠνομάσθη, διὰ τὰς τῶν̔ Ελλήνων ἐκεῖ συχνὰς μετοικίας.̔ Η δὲ τῶν Λευκανῶν πόλις Λευκάνη βαρυτόνως ἐλέγετο ἀπὸ Λευκίου τινός. Βρέττιοι δὲ καλοῦνται ἀπὸ Βρέττου υἱοῦ̔ Ηρακλέος.̔ Ο δὲ Γεωγράφος φησὶν ο τι Λευκανοὶ Βρεττίους τοὺς ἀποστάτας καλοῦσιν· ὁποῖοι, φησὶ, καὶ ου τοι οἱ τὰ πρῶτα ποιμαίνοντες υ στερον ὑπὸ ἀνέσεως ἐλευθεριάσαντες ἀπέστησαν. 364 Οτι ο ρος Ζεφύριον τετρασυλλάβως τμῆμά τί ἐστι βορειότερον τῆς Λευκοπέτρας πρὸς αὐγὰς τοῦ̓ Απεννίου. Τοῦτο δὲ Ζεφύρου α κραν φησὶ περιφραστικῶς ὁ Διονύσιος, ὡς τοῦ τοιούτου ο ρους καὶ ζεφύρου τρισυλλάβως καλουμένου, ἀφ' ου οἱ̓ Επιζεφύριοι Λοκροὶ δοκοῦσι κληθῆναι, ὡς περὶ αὐτὸ κείμενοι. Αλλοι δὲ ου τω φασὶ καλεῖσθαι αὐτοὺς πρὸς διαστολὴν α λλων Λοκρῶν, διὰ τὸ ἐκείνους μὲν ἀλλαχοῦ κεῖσθαι, τούτους δὲ πρὸς ζέφυρον α νεμον, καθά που προγέγραπται.̔ Ο δὲ Γεωγράφος ου τω φησίν· «Ακρα Λοκρίδος τὸ Ζεφύριον, ε χουσα ἑσπερίοις ἀνέμοις λιμένα, ἐξ ου καὶ του νομα τῇ α κρᾳ. Πρῶτοι δὲ οἱ ἐκεῖ νόμοις γραπτοῖς πιστεύονται χρήσασθαι, καὶ πολὺν χρόνον εὐνομηθῆναι.»̓ Ιστέον δὲ ο τι διαβολὴ τοῦ γένους τῶν τοιούτων ἐνταῦθα κεῖται Λοκρῶν ε θνους ο λου, ὡς ἐκ δούλων καταγομένου. Δοῦλοι γὰρ, φησὶν, ο ντες προτέροις ε τεσι, παρὰ τοῖς̓ Οζόλαις δηλαδὴ Λοκροῖς τοῖς πρὸς τῷ Κρισσαίῳ κόλπῳ τῷ κατὰ τὴν Ευ βοιαν, ει τα τῶν δεσποτῶν ἀπιόντων εἰς πόλεμον ἐμίγησαν ταῖς σφετέραις ἀνάσσαις, ἐπανελθόντας δὲ τοὺς δεσπότας ὑποπτεύσαντες ἐπὶ κολάσει ταῖς δεσποίναις συνέφυγον, καὶ ῳ κησαν ἐν Τυρρηνίᾳ, ω ν γένος εἰσὶν οἱ̓ Επιζεφύριοι Λοκροὶ, δοῦλοι ο ντες τὸ ἀνέκαθεν. Αλλοι δὲ γράφουσι· σφετέρῃ ἀνάσσῃ μιχθέντες, η πεισθέντες, α νασσαν τὴν̔ Ρώμην νοοῦντες, ὑφ' η ν οἱ τοιοῦτοι Λοκροὶ, περὶ ου ς ποταμὸς ὁ Αληξ διορίζων τὴν̔ Ρηγίνην ἀπὸ τῆς Λοκρίδος. Ιδιον δὲ τοῦ τόπου τούτου, ο τι οἱ μὲν ἐν τῇ τῶν Λοκρῶν τούτων περαίᾳ τέττιγες φθέγγονται, οἱ δὲ α λλοι α φωνοί εἰσιν. Αι τιον δὲ τοῦ συμπτώματος λέγεται, ο τι ἐπὶ θάτερα μὲν ὁλόσκιον, φασὶ, τὸ χωρίον ἐστὶν, ω στε ψυχροὺς καὶ ἐνδρόσους ο ντας τοὺς τέττιγας μὴ ε χειν διαστέλλειν τοὺς ὑμένας καὶ η χον ποιεῖν, τοῖς δὲ ἐν τῇ περαίᾳ τέττιξι διὰ
q.44
τὸ ἡλιάζεσθαι ξηροὺς καὶ κερατώδεις ει ναι τοὺς ὑμένας, ω στε εὐφυῶς ἐκπέμπεσθαι τὸν φθόγγον.̓ Εν τούτοις τοῖς Λοκροῖς ἀνδριὰς ἐστάθη ποτὲ τοῦ ὑμνουμένου κιθαρῳδοῦ Εὐνόμου, τέττιγα ἐπὶ τῇ κιθάρᾳ καθήμενον ε χων, διότι τέττιξ, ἐν Πυθίοις ἀγωνιζομένου τοῦ Εὐνόμου, καὶ μιᾶς τῶν χορδῶν ῥαγείσης, ἐπιστὰς ἀνεπλήρωσε τὸν φθόγγον, ταῖς ᾠδαῖς τὸν μίτον ὑποκρινάμενος, καὶ ου τω τῆς νίκης τῷ Εὐνόμῳ συνεπελάβετο.̓ Ιστέον δὲ ο τι οὐ μόνον οἱ Λοκροὶ ου τοι δοῦλοι πράγματα τοῖς δεσπόταις παρέσχον, ἀλλὰ καὶ οἱ Σκύθαι ποτὲ, ὡς ὁ̔ Ηρόδοτος ἱστορεῖ, δούλων πονηρῶν ἐπειράθησαν, ο τε ο πλοις μὴ πειθομένους αὐτοὺς μάστιξιν ὑπηγάγοντο. Καὶ τὸ Αργος δέ ποτε χηρωθὲν ἀνδρῶν τοὺς δούλους ε σχε δεσπότας τῶν πραγμάτων, καὶ μόλις οἱ παῖδες τῶν τεθνεώτων περιγενέσθαι τούτων ι σχυσαν. 368 Οτι μετὰ τοὺς Λοκροὺς ε θνος οἱ Μεταπόντιοι, ω ν πόλις τὸ Μεταπόντιον, η ποτε λεγομένη Σῖρις. Κληθῆναι δὲ ου τω λέγεται ἀπὸ Μεταπόντου υἱοῦ Σισύφου, ο ν οἱ βάρβαροι Μέταβον ε λεγον· κτίσμα δὲ Πυλίων τὸ Μεταπόντιον. Λέγονται δὲ πάνυ εὐτυχῆσαί ποτε ἀπὸ γεωργίας, διὸ καὶ ἐν Δελφοῖς ἀναθεῖναι τὸ θρυλούμενον χρυσοῦν θέρος. 369 Οτι μετὰ τοὺς Μεταποντίους οἱ Κροτωνιᾶται, καὶ ο τι τὸν περὶ Κρότωνα ποταμὸν τὸν Αι σαρον χαρίεντα λέγει, καὶ αὐτὴν τὴν Κρότωνα ἱμερτὸν πτολίεθρον, ἀλλὰ καὶ ἐϋστέφανον διὰ τὸ πολλοὺς Κροτωνιάτας ἐν τοῖς καθ'̔ Ελλάδα ἱεροῖς ἀγῶσι νικῶντας στεφανοῦσθαι, καὶ ου τω τὴν πατρίδα τιμᾶν καὶ ποιεῖν εὐστέφανον.̔ Ιστορεῖται γοῦν ο τι ε ν τινἰ Ολυμπιάδι οἱ τῶν α λλων προτερήσαντες σταδίῳ ἑπτὰ α νδρες Κροτωνιᾶται η σαν· ο θεν καὶ εἰκότως, φασὶν, ει ρηται ο τι Κροτωνιατῶν ὁ ε σχατος τῶν α λλων̔ Ελλήνων πρῶτος η ν, δηλαδὴ κατὰ τὴν ῥωμαλεότητα.̓ Εκεῖθεν καὶ Μίλων ὁ ἐπιφανέστατος καὶ ῥωμαλεώτατος ἀθλητὴς, ο ς καὶ βοῦν α ρας ἐν μέσῳ θεάτρῳ ποτὲ υ στερον τὸν αὐτὸν ἐθοινήσατο, κατὰ τὸν βουθοίναν̔ Ηρακλέα τοῦτό γε ἀνδρισάμενος. Ου Μίλωνος τὰ μὲν τῆς ζωῆς εὐκλεῆ, τὰ δὲ περὶ θάνατον οι κτιστα· ἀποσφηνωθεὶς γὰρ δένδρῳ τὰς χεῖρας, ἐν τῷ τῆς οἰκείας ῥώμης πειρᾶσθαι, σφιγκτῷ θανάτῳ τὸν βίον μετήλλαξε. Μύσκελλον δέ φασί τινα οἰκιστὴν γενέσθαι τῆς Κρότωνος, ο ς ἐν Δελφοῖς συγχρηστηριαζόμενος τῷ̓ Αρχίᾳ τῷ τὰς Συρακούσας κτίσαντι, καὶ συνερωτηθεὶς πότερον αἱρεῖται, πλοῦτον η ὑγίειαν, ει λετο ὑγίειαν,̓ Αρχίου ἑλομένου πλοῦτον· ο θεν, φασὶ, Κροτωνιᾶται μὲν ὑγιεινότατοι, Συρακούσιοι δὲ παμπλούσιοι.̓ Αφ' ω ν καὶ ἡ τῶν Συρακουσίων δεκάτη παροιμιάζεται, ὡς πάνυ πολλὴ περιγινομένη τῷ ταμιείῳ τῆς πόλεως. Καὶ τὸ «Κρότωνος δὲ ὑγιέστερος,» ὡς ὁ αὐτὸς λέγει Γεωγράφος, ἐντεῦθεν ει ληπται, ὡς τῶν Κροτωνιατῶν εὐρώστων ο ντων· ω στε οἱ ἀπὸ τοῦ κρότωνος τοῦ ζωϋφίου, ο ν κυνοραϊστὴν λέγει ὁ Ομηρος, εἰπόντες ταύτην εἰλῆφθαι τὴν παροιμίαν, οὐκ ευ λέγουσιν, ἀλλὰ παίζουσιν, ὡς καὶ ει τις ει ποι τινὰ κώνωπος ἀδικώτερον.̔ Ο δὲ περὶ Κρότωνα ποταμὸς Αι σαρος ἐπὶ κυνηγῷ Αἰσάρῳ καλεῖται, ο ς ἐλάφῳ διωκομένῃ αὐτόθι συνεισπεσὼν ἀφῆκεν ου τω καλεῖσθαι τὸν ποταμόν.̔ Ιστορεῖται δὲ καὶ ο τι Κροτωνιᾶται ἐν τῷ Περσικῷ πολέμῳ ἐβοήθησαν τῇ̔ Ελλάδι κινδυνευούσῃ, στείλαντες νῆα μίαν, η ς η ρχεν ἀνὴρ τρὶς νικήσας τὰ Πύθια, καλούμενος Φάϋλος. Λέγονται δὲ̓ Αχαιοὶ ει ναι ἀνέκαθεν. Εδοξαν δέ ποτε καὶ περὶ ἰατρικὴν εὐδοκιμῆσαι, διά τινα Δημοκήδην Κροτωνιάτην ε νδοξον ἰατρόν. 371 Οτι Λακίνιον ἱερὸν η ν Ηρας, πλούσιον ὑπάρξαν ποτέ. Ορος δὲ Κρότωνος η ν Λακίνιον, ἐξ ου καὶ ἱερὸν Λακίνιον καὶ Ηρα Λακινιάς. 373 Οτι Σύβαρις̓ Αχαιῶν κτίσμα, μεταξὺ δύο ποταμῶν, τοῦ τε Κράθιδος καὶ τοῦ Συβάριδος, πέντε καὶ ει κοσι πόλεις ποτὲ ὑπηκόους ε χουσα, κατὰ τὸν Γεωγράφον, καὶ τριάκοντα μυριάσιν ἀνδρῶν ἐπὶ Κροτωνιάτας στρατεύσασα.̓ Αφῃρέθη δὲ, φασὶ, τὴν εὐδαιμονίαν ὑπὸ τρυφῆς ἐν ἡμέραις ἑβδομήκοντα.̔ Ελόντες γὰρ τὴν πόλιν οἱ Κροτωνιᾶται ἐπήγαγον τὸν ποταμὸν καὶ κατέκλυσαν αὐτήν. Υστερον δὲ τῆς πόλεως μετατεθείσης καὶ συνοικισθείσης ὑπὸ̓ Αθηναίων καὶ α λλων̔ Ελλήνων, Θούριοι προσηγορεύθησαν ἀπὸ κρήνης τινὸς
q.45
ὁμωνύμου.̔ Ιστορεῖται δὲ καὶ ο τι τῶν μνημονευθέντων ποταμῶν ὁ Σύβαρις μὲν τῶν ι ππων τοὺς πίνοντας ἀπ' αὐτοῦ πτυρτικοὺς ποιεῖ, ὁ Κρᾶθις δὲ τοὺς ἐν αὐτῷ λουομένους ξανθοτριχεῖν ποιεῖ καὶ λευκοτριχεῖν· ο καὶ περὶ τοῦ̔ Ομηρικοῦ Ξάνθου ὁ̓ Αριστοτέλης ἱστόρησεν. 374 Οτι Συβαρῖται τὰ τοῦ̓ Αλφειοῦ ἀναθήματα συλήσαντες αἰσχρῶς ἀπεχρήσαντο, διὸ θεομηνίαν ἐπεσπάσαντο, καὶ ἐπεὶ πρὸς ε σχατον τρυφῆς ἐλάσαντες η σκησαν καὶ τοὺς ι ππους εἰς εὐρυθμίαν, καὶ ἐδίδαξαν καταυλουμένους ὀρχεῖσθαί τε καὶ ὀρθοῦσθαι, γέγονεν αὐτοῖς τοῦτο πανωλεθρίας αι τιον.̓ Εχρῆν δὲ τοὺς Σιβαρίτας μὴ ου τω ποιεῖν, ἀλλὰ πολεμιστὰς τοὺς ι ππους γυμνάζειν, καθάπεῤ Αρτύβιος Πέρσης ἀνὴρ στρατηγὸς ι ππον ἐδίδαξεν ὀρθὸν ἀνίστασθαι πρὸς ὁπλίτην, ὡς̔ Ηρόδοτος ἱστορεῖ, καὶ τὸν προσενεχθέντα κατεργάζεσθαι, ποσί τε πλήττοντα καὶ στόματι δάκνοντα.̓ Εκεῖνοι δὲ παιγνιήμονας τοὺς ι ππους ἀσκήσαντες ἀπεσφαιρίσθησαν εἰς πτῶμα θανάσιμον. Πολέμου γὰρ κροτηθέντος αὐτοῖς τε καὶ τοῖς Κροτωνιάταις, ῥίπτουσι μὲν τὰ ο πλα οἱ τῆς Κρότωνος, τύμπανα δὲ ἀράσσουσι καὶ κύμβαλα καὶ αὐλοὺς μεταχειρίζονται καὶ κρόταλα, καὶ ο σα ἐκμαίνειν οι δε πρὸς ο ρχησιν. Καὶ οἱ ι πποι τοῦ φίλου βόμβου ἀκούσαντες βακχεύονται πρὸς ο ρχησιν, καὶ ἀκρατεῖς ἑαυτῶν γενόμενοι ἀποσείονται τοὺς ἐπιβάτας, καὶ προχείρους ἐκτίθενται τοῖς πολεμίοις εἰς ο λεθρον· καὶ ου τως ἐρημοῦται Σύβαρις τρυφῆς γενομένη πάρεργον, διὰ ποινὴν, φασὶν, ἱεροσυλίας, η ν ἐν τῷ κατὰ Πελοπόννησον βωμῷ τοῦ̓ Αλφειοῦ ποταμοῦ ἐπλημμέλησαν. Οθεν καὶ ὁ Διονύσιος οἰκτιζόμενος αὐτήν φησι «δειλαία Σύβαρις τοὺς ναέτας στενάχουσα πεσόντας, ἐπεὶ οὐ κατὰ αι σαν τοῖς̓ Αλφειοῦ γεράεσσιν ἐπεμήναντο», τουτέστιν ἐπεμάνησαν, μανίαν ὀνομάσας τὸν τῆς φιλοχρηματίας ε ρωτα. Ητις μανία καλῶς ἐπιλέγεται παντὶ πράγματι παρὰ τὸ δέον πλεονάζοντι· ου τω γὰρ καὶ ἐρωτομανία καλεῖται καὶ ὀψομανία καὶ οἰνομανὴς α νθρωπος καὶ τοιαῦτα πολλά. Σημείωσαι δὲ ο τι τὸ ἀνάθημα καὶ θεῖον γέρας λέγεται; ἰδοὺ γὰρ ὁ Διονύσιος̓ Αλφειοῦ γέρα ε φη τὰ ἐν τῷ ναῷ κειμήλια. Αλλοι δέ φασι τοὺς Συβαρίτας ἀπολωλέναι κατὰ χρησμὸν παλαιὸν, διότι πρὸ θεοῦ ἐτίμησαν α νθρωπον, ο τε τῶν τις Συβαριτῶν οἰκέτην μαστίζων φυγόντα μὲν ἐς θεοῦ ἐπέμενε τύπτων, ἐς μνῆμα δὲ πατρικὸν καταφυγόντα ᾐδέσθη· ο τε καὶ ἀποστραφῆναί φασι τὸ τῆς Ηρας α γαλμα, βαρυνθὲν ἐπὶ τῷ γενομένῳ. Διὸ καὶ ἐξετρίβη, φασὶ, κατὰ τὸν χρησμὸν ἡ πόλις γενομένη ἀνάστατος. Ελεγε δὲ ὁ ῥηθεὶς χρησμὸς, τότε τοὺς Συβαρίτας ἐξολέσθαι, ο τε πρὸ θεοῦ α νδρα σεβίσονται.̔ Υστέρῳ μέντοι χρόνῳ οἱ̓ Αθηναῖοι καὶ οἱ Λακεδαιμόνιοι ἀποικίαν στείλαντες τὴν πόλιν συνῴκισαν, καὶ Θούριον, ὡς ει ρηται, μετωνόμασαν. Καὶ ε στιν ἡ εἰς τὸ Θούριον ἀποικία πολλὴ ἐν ταῖς ἱστορίαις. Καί τινας Θουριομάντεις ὁ Κωμικὸς λέγει, ὡς εἰς αὐτὴν ὁδηγήσαντας.̔ Ιστορεῖται δὲ χλιδανὸς ἀνὴρ καὶ πάνυ τρυφῶν Σμινδυρίδης ὁ Συβαρίτης. 375 Οτι μετὰ τοὺς Συβαρίτας μέσην χθόνα οἰκοῦσιν οἱ Σαυνῖται, ου ς διὰ τοῦ μ Σαμνῖτας οἱ̔ Ρωμαῖοι λέγουσιν, ὡς καὶ ἡ γραφὴ τοῦ Διοδώρου δηλοῖ. 376 Οτι Μαρσῶν θοὰ φῦλα εἰπὼν ὠκύποδας ει ναι παρεμφαίνει τοὺς Μαρσούς.̓ Απὸ τούτων ὁ ᾀδόμενος Μαρσικὸς (̔ Ρωμαϊκὸς) ὀνομάζεται πόλεμος, ἀρξάντων τῆς ἀποστάσεως.̓ Εκ τούτων οἱ̔ Ρωμαῖοι τάσσουσιν ἐχιδνολογεῖν τινας εἰς κατασκευὴν θηριακῆς, ὡς δηλοῖ ὁ εἰπὼν ο τι ἐν̔ Ρώμῃ τὰς ἐχίδνας θηρεύουσιν, ου ς ὀνομάζουσι Μαρσούς. Οτι ἡ Τάρας, ἡ καὶ Ταρεντὸς, ἐγγὺς κεῖται ἁλὸς, ο θεν Ικκος η ν ὁ Ταραντῖνος ἰατρὸς, ο ς ἐπὶ βίου εὐτελείᾳ εἰς παροιμίαν κεῖται τὴν λέγουσαν «Ικκου δεῖπνον» ἐπὶ τῶν ἀπερίττως δειπνούντων.̓ Εκεῖθεν δὲ καὶ̔ Ρίνθων η ν ὁ ἐπικαλούμενος φλύαξ, η γουν φλύαρος, ὑποκοριστικῶς, ὡς τὰ τραγικὰ εἰς γελοῖα μεταρρυθμίζων καὶ παίζων ἐν οὐ παικτοῖς, ἀλλὰ φλυαρῶν α ντικρυς.̓ Ελέγετο δὲ καὶ ἀρσενικῶς ὁ Τάρας ἐξ ἀναλογίας· οὐδὲν γὰρ ε στιν εἰς ρας βαρύτονον θηλυκόν.̓ Επεχωρίασε δέ ποτε αὐτόθι ἡ ἐνόπλιος ἱππηλασία, ο θεν ταραντινίζειν ἐλέγετο τὸ τὴν ἐνόπλιον καὶ εἰς μάχας χρήσιμον ἱππασίαν ποιεῖσθαι.̓ Ωνόμασται δὲ ἡ πόλις ἀπό τινος η ρωος Τάραντος. Εσχε δὲ καὶ
q.46
Λακεδαιμονίων ἀποικίαν· διὸ καὶ λέγει ὁ Διονύσιος, ο τἰ Αμυκλαίων αὐτὴν ἐπολίσατο καρτερὸς Αρης, τουτέστι Λακώνων, ω ν μέρος αἱ̓ Αμύκλαι. Λακεδαιμόνιοι γὰρ συνεχῶς ἀφισταμένοις τοῖς ὑπ' αὐτοὺς Μεσσηνίοις ἐπιστρατεύσαντες ὡρκωμότησαν μὴ μὴν ὑποστρέψειν πρὶν α ν ἐκείνους κατὰ κράτος δουλώσωνται· ο τε καὶ οἱ μὴ μετασχόντες τῆς στρατείας δοῦλοι ἐκρίθησαν, καὶ ἐκλήθησαν καὶ αὐτοὶ Ει λωτες.̓ Επεκτεινομένου δὲ πολλοῦ καιροῦ τῷ πολέμῳ, πέμπουσιν αἱ πρεσβύτιδες διδάσκουσαι ὡς α τεκνοι τελευτῶσιν αἱ γυναῖκες, καὶ κίνδυνός ἐστι λειπανδρῆσαι τὴν πατρίδα, εἰ μὴ ποιήσονται πρόνοιαν τῆς τῶν γυναικῶν ἐπιγονῆς. Οἱ δὲ ἐπιλεξάμενοι πεντήκοντα εὐρωστοτάτους καὶ νεωτάτους καὶ οι ους παιδοποιεῖν, ο σοι δηλαδὴ παῖδες συνεξελθόντες τοῖς ἐν ἡλικίᾳ, η γουν τοῖς τελείοις ἀνδράσιν, οὐ μετέσχον ἐκείνων τῶν ο ρκων, ἐπέταξαν συγγίνεσθαι ταῖς παρθένοις ἁπάσαις α παντας, ὡς α ν ου τω πολυτεκνήσωσι. Καὶ ἀπ' αὐτῶν ἐκεῖναι συλλαβοῦσαι ἀπέτεκον. Οἱ δὲ τεχθέντες, οι α μὴ τραφέντες γνησίως καὶ εὐγενῶς κατὰ τοὺς νόμους τοῦ Λυκούργου, α λλως καὶ οὐχ ὡς ε δει ἐπολιτεύοντο, ε ως ου μετὰ ἐννεακαίδεκα ε τη Μεσσήνης ἁλούσης ἐπανελθόντες οἱ ἐκ τοῦ πολέμου καὶ μοχθηρὰν εὑρόντες τὴν πολιτείαν ἐξήλασαν αὐτούς. Ου ς Φάλανθός τις ἀνὴρ ἐγχώριος λαβὼν καὶ εἰς ἀποικίαν σταλεὶς ῳ κισε τὸν Τάραντα.̓ Εκαλοῦντο δὲ Παρθενίαι οἱ ἐκ τῶν παρθένων ἐκείνων γενόμενοι. Ετεροι δέ φασι τοὺς τοιούτους παῖδας ὡς νόθους ὑπὸ τῶν Λακώνων ὀνειδιζομένους μελετᾶν ἐπαναστῆναι αὐτοῖς, τὴν υ βριν μὴ φέροντας, διὸ καὶ ἐκπεμφθῆναι εἰς ἀποικίαν. Αλλοι δὲ ἱστοροῦσιν ο τι α τιμοι κριθέντες οἱ Παρθενίαι, ὡς ἀπὸ πορνείας φύντες, καὶ μὴ ἀνασχόμενοι τῆς ἀτιμίας ἐπεβούλευσαν ὁμόφρονες ο ντες πάντες, ὡς α ν ἀλλήλων ἀδελφοὶ νομιζόμενοι· υ στερον δὲ συμπεισθέντες ἐξῆλθον εἰς τὴν ῥηθεῖσαν ἀποικίαν. Ισχυσαν δέ ποτε καθ' ὑπερβολὴν οἱ Ταραντῖνοι.̓ Επέτριψε δὲ καὶ αὐτοὺς ἡ τρυφὴ, παρ' οι ς πανδήμους ἑορτὰς κατ' ε τος πλείους η τὰς α λλας ἡμέρας συνέβαινεν α γεσθαι, ὡς ἡ ἱστορία φησὶ, σοφισαμένοις διὰ τρυφὴν καὶ ἀργίαν τὰς συνεχεῖς ἑορτὰς, ὡς καὶ ἡ παροιμία φησίν, «ἀργοῖς αἰὲν ἑορτή.» Τάχα δὲ καὶ τὸ λεπτὸν γυναικεῖον περίβλημα τὸ Ταραντινίδιον παρ' αὐτοῖς διὰ τρυφὴν πρώτοις ευ ρηται. Κεῖται δὲ, φασὶν, ὁ Τάρας, η κατὰ Διονύσιον θηλυκῶς ἡ Τάρας, ἐπὶ χερρονήσῳ, ὡς καὶ τὰ πλοῖα ὑπερνεωλκεῖσθαι ῥᾳδίως ἑκατέρωθεν, ταπεινοῦ ο ντος τοῦ αὐχένος τῆς χερρονήσου. 378 Οτι Καλαβροὶ καὶ̓ Ιάπυγες α ρχονται μὲν ἀπὸ Τάραντος, καὶ τοῦ τῶν Μαρσῶν ε θνους, τέτανται δὲ μέχρι τῆς παραλίοὑ Υρίου, ο που σύρεται, φησὶν, ἡ̓ Αδριὰς α λμη εἰς τὸν̓ Ακυλήϊον κόλπον, η τοι τὸν περὶ̓ Ενετίαν, τὸν τῆς̓ Αδριάδος μυχὸν, ο ς λέγεται καὶ̓ Ακυλεήσιος, κατὰ σχηματισμὸν τύποὐ Ιταλικοῦ ἀπὸ̓ Ακυληΐας. Πόλις δὲ ἡ̓ Ακυληΐα μεγίστη, λεγομένη καὶ̓ Ακυλία τετρασυλλάβως, παρονομαζομένη ἀπὸ ἀετοῦ, ο ς ἀκύλας πρὸς τῶν ἐκεῖ ἐλέγετο, πλησιάζουσα μὲν μάλιστα τῷ ἐνδοτάτῳ μυχῷ τοῦ̓ Αδρίου κόλπου, ε ξωθεν δὲ ου σα τῶν̓ Ενετικῶν ο ρων, καὶ, ω ς τινές φασι, ἀπὸ θαλάσσης ρνʹ μίλια κειμένη,̔ Ρωμαίων κτίσμα.̓ Αναπλέεται δὲ ὁλκάσι κατά τινα ποταμὸν, καὶ ἀνεῖται εἰς ἐμπόριον τοῖς περὶ τὸν Ιστρον̓ Ιλλυριοῖς.̓ Ιστέον δὲ ο τι ου τος μὲν τὴν Υριον ει πε θηλυκῶς, η ν καὶ ἐπανέλαβε συνήθως, οι α λόγου ἀξίαν. Οἱ δὲ α λλοι οὐδετέρως τὸ Υριον λέγουσι. Κρητῶν δὲ κτίσμα ἡ πόλις ἡ̔ Υρία κατὰ̔ Ηρόδοτον, κτισθεῖσα ο τε οἱ Κρῆτες εἰς Σικελίαν ἀφικόμενοι ἐπὶ πολιορκίᾳ καὶ μηδὲν ἰσχύσαντες ἐξεβλήθησαν εἰς τὴν γῆν χειμῶνι μεγάλῳ.̓ Ιστέον δὲ ο τι κατὰ τὸν Γεωγράφον οἱ̓ Ιάπυγες καὶ Μεσάπιοι λέγονται· καὶ ο τι ἀπό τινος̓ Ιάπυγος ου τως ὀνομάζονται, ο ς ἐκ γυναικὸς Κρήσσης τῷ Δαιδάλῳ ἐγένετο. Τὴν δὲ ῥηθεῖσαν̓ Ενετίαν, εἰ χρή τι παρεκβατικώτερον εἰπεῖν, νῦν μὲν Βενετίαν φαμὲν, καθότι καὶ̓ Αρριανός φησιν, ο τι «̓ Ενετοὶ πονήσαντες ἐν μάχῃ κατὰ̓ Ασσυρίους καὶ ἀποπεράσαντες εἰς Εὐρώπην ᾠκίσθησαν πρὸς Πάδῳ τῷ ποταμῷ, καὶ τῇ ἐπιχωρίῳ γλώττῃ Βενετοὶ ἐς τοῦτο ε τι ἀντὶ̓ Ενετῶν κληΐζονται, καὶ Βενετία ἡ γῆ η ντινα
q.47
νέμονται.» Οἱ δὲ παλαιοὶ Οὐενετίαν τὴν χώραν πεντασυλλάβως ἐκάλουν κατὰ γλῶσσαν οἰκείαν, ὡς καὶ τὸν̓ Οκτάβιον̓ Οκταούϊον, καὶ τὸν Φλαβιανὸν Φλαουϊανόν, καὶ ο σα τοιαῦτα. Φασὶ δὲ αὐτοὺς ἐξ̓ Ενετῶν τινων ἀνδρῶν̓ Ασιανῶνκατάγεσθαι, οι πονήσαντες, ὡς ἐρρέθη, ε ν τινι πολέμῳ ἐς τὴν Εὐρώπην ε φυγον. Αλλοι δὲ ἐκ τῶν κατὰ Παφλαγονίαν̓ Ενετῶν αὐτοὺς τὴν τοῦ γένους ῥίζαν ε λκειν φασὶ, φύλου ἀξιολόγου πλανηθέντος μετὰ τὴν τῆς Τροίας α λωσιν, ο τε τὸν ἡγεμόνα Πυλαιμένην ἀποβαλόντες η λθον εἰς Θρᾴκην, καὶ πλανώμενοι ἀφίκοντο εἰς τὴν νῦν̓ Ενετικὴν περὶ τὸν τοῦ̓ Αδρίου μυχόν. Τῆς τοιαύτης δὲ τῶν̓ Ενετῶν ῥίζης τῆς Παφλαγονικῆς μέμνηται καὶ ὁ Ποιητὴς λέγων· «̓ Εξ̓ Ενετῶν, ο θεν ἡμιόνων γένος ἀγροτεράων.» Καὶ γέγραπται εἰς τοῦτο ἐκεῖ τὰ καίρια. Πολλοὶ δέ τινες τοὺς̓ Ενετοὺς τούτους τοὺς περὶ̓ Ακυληΐαν ἀποίκους φασὶν ὁμωνύμων παρωκεανιτῶν, οὐ μόνον̓ Ενετῶν καλουμένων, ἀλλὰ καὶ Βελγῶν· ε θνος δὲ Κελτικὸν οἱ Βέλγαι. Καί φησιν ὁ Γεωγράφος τοὺς τοιούτους Οὐενετοὺς, δηλαδὴ τοὺς παρωκεανίτας, οἰκιστὰς ει ναι τῶν κατὰ τὸν̓ Αδρίαν Οὐενετῶν, καὶ ἐκείνους ναυμαχῆσαι πρὸς Καίσαρα, κωλύοντας αὐτὸν τοῦ εἰς τὴν Βρεττανίαν πλοῦ. Αλ λοι δὲ εἰπόντες καὶ αὐτοὶ̓ Ενετοὺς Παφλαγονικοὺς ἐκ τοῦ Τρωϊκοῦ πολέμου σωθῆναι αὐτόθι μετὰ τοῦ̓ Αντήνορος τοῦ Τρωϊκοῦ, φασὶν ο τι μαρτύριον τούτου ἡ περὶ τὴν ἱπποτροφίαν σπουδὴ, η ν ει χον καὶ οἱ Παφλαγονικοὶ̓ Ενετοὶ καθ' Ομηρον· ο νομα γὰρ ἡ̓ Ενετικὴπωλεία ει χεν ἐν Ελλησιν.̓ Εθύετο δὲ παρ' αὐτῶν λευκὸς ι ππος τῷ Διομήδει.̔ Ομοιοπαθεῖ δὲ, φασὶ, τῷ ὠκεανῷ ἡ κατ' αὐτοὺς θάλασσα, ἀμπώτεις ὁμοίως ἐκείνῳ ποιοῦσα καὶ πλημμυρίδας, ὑφ' ω ν τὸ πεδίον λιμνοθαλάσσης μεστὸν γινόμενον, κατὰ τὴν παλαιὰν ἱστορίαν, διώρυξι καὶ παραχώμασιν ὡς τὰ τῆς Αἰγύπτου διοχετεύεται. Κἀκεῖνο δὲ ἰστέον, ο τι τινὲς πᾶσαν τὴν μετὰ τοὺς Καλαβροὺς̓ Απουλίαν ἐκάλουν καὶ τὸ ε θνος̓ Απούλους· καὶ ο τι Καλαβρία οὐ διὰ τῆς αυ διφθόγγου ἀλλὰ διὰ τοῦ β γράφουσιν οἱ ἀκριβεῖς. Σημείωσαι δὲ καὶ ο τι, ω σπερ Θρηΐκιος α νεμος λέγεται ὁ διὰ τῆς Θρᾴκης πνέων, καὶ Λοκρὸς ὁ διὰ τῆς Λοκρίδος, ου τω καὶ̓ Ιάπυξ ὁ διὰ τῆς γῆς τῶν̓ Ιαπύγων. 382 Οτι τὸ Τεγεστραῖον̓ Ιλλυρικὸν α στυ, τουτέστι τὸ Τέγεστρον, παρὰ τοῖς μυχάτοις πέρασι τῆς̓ Αδριάδος α λμης ἐστί. Τοῦτο καὶ Τέργεστρον λέγεται ἀπὸ Τεργέστρου τινὸς, ὡς ἐν τῇ καταγραφῇ δηλοῦται τῶν ἐθνικῶν. 384 Οτι περὶ τὰ ἑῷα τῆς̓ Αδριάδος νῆσοι Λιβυρναὶ η Λιβυρνίδες, αι τινες, ὡς προϊὼν ἐρεῖ, μετὰ τὰς̓ Αψύρτου νήσους ἐρρίζωνται, ε νθα ἐς αὐγὰς στρεπτὴ παρασύρεται α λμη, τουτέστιν ο που πρὸς ε ω κυρτοῦται ὁ κόλπος. Τοῦτο δὲ ἐδήλου καὶ ο τε ει πεν ὡς ἡ̓ Αδριὰς εἰς ευ ρον α νεμον τεκμαίρεται τὸν ὁλκόν.̓ Εκεῖ δὲ, φησὶ, καὶ ἡ τῶν̔ Υλλήων, η γουν̔ Υλλέων, ἐρυμνὴ γῆ ο ση παράκειται τῷ ἰσθμῷ. Χερρόνησον γάρ φασιν οἰκεῖν τοὺς̔ Υλλεῖς, περὶ ω ν καὶ ταῦτα ἱστορεῖται·̔ Υλλεῖς ε θνος̓ Ιλλυρικὸν, ἀπὸ Υλλου τοῦ̔ Ηρακλέος, ω ς φησιν̓ Απολώνιος. Εστι δὲ καὶ πόλις Υλλη.̓ Απολλόδωροςδὲ Υλλους τούτους γράφει λέγων, «μετὰ τοὺς Υλλους Λιβυρνοὶ καί τινες Ιστροι λεγόμενοι Θρᾷκες. Τούτων δὲ πρόκειται χερρόνησος̔ Υλλὶς, ἡλίκη μάλιστα Πελοπόννησος, πεντεκαίδεκα πόλεις οἰκουμένας ε χουσα παμμεγέθεις.» Καὶ ταῦτα μὲν ου τως. Τὸ δὲ̔ Υλλήων τὸ παρὰ τῷ Διονυσίῳ πολλὰ τῶν ἀντιγράφων διὰ διφθόγγου γράφουσι, πλεονασμῷ τοῦ ἰῶτα.̓ Ιστέον γὰρ ο τι τὰ εἰς ευς πενταχῶς ει χον τὴν κλίσιν παρὰ τοῖς παλαιοῖς, διὰ τοῦ εος κοινῶς, διὰ τοῦ εως̓ Αττικῶς, διὰ τοῦ ηος κατὰ τὴν νέαν̓ Ιάδα, κατὰ δὲ τὴν παλαιὰν καὶ διὰ τοῦ εϊος κατὰ παράλυσιν τῆς ει διφθόγ γου, καὶ διὰ τοῦ ιος ἐκτεταμένου τοῦ ἰῶτα, ὡς καὶ Σωφρόνιος λέγει.̓ Εκεῖ δέ φησι καὶ οἱ Βουλιμεῖς, ου ς τινες διὰ τοῦ ν γράφουσι Βουλινεῖς η Βουλίνους. Τὰς δὲ Λιβυρνίδας νήσους ἱστόρηται περὶ μʹ ει ναι τὸν ἀριθμόν· παρονομάζονται δὲ ἀπὸ Λιβυρνῶν· ε θνος δὲ οἱ Λιβυρνοὶ ἐν τοῖς ἐνδοτέροις τοῦ̓ Αδρίου, ἀπό τινος Λιβυρνοῦ ἀνδρὸς εὑρόντος τὰ Λιβυρνικὰ λεγόμενα σκάφη.̓ Ιστέον δὲ ο τι ἐν Λατινικῷ λεξικῷ ευ ρηται ο τι Λιβυρνίδες νῆες αἱ μακραί. 389 Οτι τῆς̓ Ιλλυρικῆς χώρας πέρας αἱ ἡλίβατοι κολῶναι, τὰ Κεραύνια ο ρη, ου τω
q.48
καλούμενα διὰ τὸ συχνοὺς ἐκεῖ πίπτειν κεραυνούς. Περὶ α κεῖται καὶ ἡ τῆς νέας̓ Ηπείρου μητρόπολις, η ποτε καλουμένἠ Επίδαμνος, η τοι τὸ Δυρράχιον, δηλοῦν ἐκ τῆς τοιαύτης κλήσεως τὴν τοῦ τόπου τραχύτητα· δυσράχιον γάρ ἐστιν, ο ε στι δυσέξοχον· τρέψαν δὲ τὸ σ εἰς ρ εὐφωνότερον λαλεῖται Δυρράχιον, καθὰ καὶ τὸ Τυρσηνός Τυρρηνός, ταρσός ταρρός ὁ καλαθίσκος, πυρσός πυρρός, καὶ α λλα.̓ Αρχὴ δὲ τὰ Κεραύνια ο ρη τοῦ̓ Αδρίου καὶ τοῦ̓ Ιονίου πελάγους, ω ν εἰ καὶ τὸ στόμα κοινὸν, ἀλλ' αὐτὰ διαφέρει τῇ θέσει.̓ Ιόνιος μὲν γὰρ κόλπος ὁ μετὰ τὸ στόμα εὐθὺς, ἀπό τινος ἡγησαμένου τῶν τόπων ε χων τὴν κλῆσιν, η καὶ ἀπὸ τῆς̓ Ιοῦς·̓ Αδρίας δὲ ὁ ἐντὸς μέχρι τοῦ μυχοῦ, ἀπὸ̓ Αδρίας, ὡς προερρέθη, πόλεως ἐπιφανοῦς, η ἐξ ὁμωνύμου ποταμοῦ.̓ Εκεῖ δὲ ω σπερ τρίτον τι τμῆμα ὁ̓ Ακυλήϊος κόλπος, ὡς ἀνωτέρω ε φη ὁ Διονύσιος. Εἰσὶ δὲ καὶ πρὸς α ρκτον τοῦ βορείου Καυκάσου ο ρη Κεραύνια.̓ Ιλλυριοὺς δέ φασι τὸ ε θνος κληθῆναι ἀπὸ̓ Ιλλυριοῦ, παιδὸς Κάδμου καὶ̔ Αρμονίας. 391 Οτι περὶ τὸν κόλπον τὸν κατὰ τὰ Κεραύνια ο ρη ι δοις α ν τὸν τοῦ Κάδμου καὶ τῆς γυναικὸς̔ Αρμονίας τύμβον, ο ν καὶ ἀναδιπλοῖ δι' ἐπαναλήψεως, καὶ ἐρικυδέα καλεῖ. Περὶ ω ν μῦθός ἐστι, φησὶν, ὡς α ρα μετὰ λιπαρὸν γῆρας Θήβηθεν ἐκεῖ ἐλθόντες εἰς ο φεων σκολιὸν γένος ἠλλάξαντο, ἐπεὶ Κάδμος τὸν Αρεος ἀνεῖλέ ποτε ἐν Θήβαις δράκοντα, τὸν τῆς Δίρκης φύλακα. Δηλοῖ δὲ ὁ λόγος, ὡς ἐξ̔ Ελλάδος αὐτόθι ἐλθόντες ἐκεῖνοι μετέθεντο τὴν̔ Ελληνικὴν χρηστοήθειαν, καὶ μετέπεσον ἐξ ἐπιεικείας πρεπούσης Ελλησιν εἰς σκολιὰ η θη καὶ οι ον ὀφεώδη καὶ βάρβαρα, παρὰ τὸ γῆρας δυσπραγήσαντες εἰς η θους μεταβολήν. Καὶ ε στιν ἐναλλαγῆναι αὐτοὺς εἰς ο φεις, ὡς ε πος εἰπεῖν, τὸ εἰς θηριωδίαν μεταμειφθῆναι. Τὸν μέντοι Κέκροπά φασιν οἱ μῦθοι τοὐναντίον ἀπὸ ο φεως εἰς α νθρωπον ἐλθεῖν, ἐπειδὴ ἐκεῖνος ἐλθὼν εἰς̔ Ελλάδα καὶ τὸν βάρβαρον Αἰγυπτια σμὸν ἀφεὶς χρηστοὺς ἀνελάβετο τρόπους πολιτικούς. Λέγει δὲ ὁ Διονύσιος καὶ ο τι περὶ τὴν τοιαύτην γῆν δύο πέτραι ἀντικείμεναι ἀμφοτέρωθεν ἐρηρέδαται, καὶ αυ ται, ὁπηνίκα τις ἀρχὴ γένηται τοῖς ἐκεῖ κυλινδομένου κακοῦ, συνίασι καὶ πρὸς ἑαυτὰς δονούμεναι προσαράσσονται, κατὰ τὰς μυθευομένας Πλαγκτὰς, καὶ τοῦτό ἐστι τοῖς ἐγχωρίοις σημεῖον ἐσομένου πολέμου. Τὸ δὲ ἐρηρέδαται δηλοῖ μὲν τὸ ἐρηρεισμέναι εἰσὶ καὶ ἑδραίως ἐρρίζωνται, ε στι δὲ̓ Ιωνικὸν, καὶ γίνεται ἀπὸ τοῦ τρίτου ἑνικοῦ τοῦ ἐρήρεισται, ἀποβολῇ τοῦ σ καὶ προσθέσει τῆς δα συλλαβῆς· ὁποῖον καὶ τὸ ὠνόμασται ὠνομάδαται, πέφρασται πεφράδαται καὶ ο σα τοιαῦτα.̓ Ιστέον δὲ ο τι ὁ μὲν μῦθος τὴν τῷ Κάδμῳ συνοικήσασαν̔ Αρμονίαν Αρεος καὶ̓ Αφροδίτης γενεαλογεῖ.̓ Αρριανὸδὲ̓ Ασιανήν τε αὐτὴν οι δε καὶ Δαρδάνου ἀδελφήν. Φησὶ γὰρ ο τι Κάδμος ὑπὸ τοῦ πατρὸς κατὰ ζήτησιν τῆς ἀδελφῆς Εὐρώπης σταλεὶς καὶ πλανώμενος περιπετὴς γέγονεν̔ Αρμονίᾳ τῇ τοῦ Δαρδάνου ἀδελφῇ, ἁρπάσας δὲ καὶ εἰς τὰς νῆας ἐνθέμενος προσέσχε τῇ Βοιωτῶν γῇ, ε νθα Θηβαίων ἐγένετο ἀρχηγὸς, πλούτῳ τε εὐδοκιμῶν καὶ τῇ α λλῃ σοφίᾳ. 398 Οτι πρὸς νότον, μάλα πολὺ ὑπό τε Θρᾴκην καὶ περὶ̓ Ωρικίαν ἐρείδεται ἡ τῆς̔ Ελλάδος ἀρχή. Καὶ σημείωσαι ο τἰ Ωρικίαν λέγει τὴν κατὰ Μολοττοὺς καὶ Θεσπρωτοὺς η πειρον, περὶ η ν καὶ πόλις Ωρικος, ὡς προγέγραπται, καὶ λιμὴν Ωρικος κατὰ̔ Ηρόδοτον Θεσπρωτικὸς ἠ Ηπειρωτικός.̔ Ως πέρατα δὲ τῆς̔ Ελλάδος ε λαβε τὴν Θρᾴκην καὶ τὴν̓ Ωρικίαν, τὸ μὲν ἑῷον τὴν Θρᾴκην, τὸ δὲ ἑσπέριον τὴν̓ Ωρικίαν δηλαδή. 400 Οτι ἡ̔ Ελλὰς δισσῇ θαλάσσῃ ε ζωσται, τῇ Αἰγαίῃ τε καὶ τῇ Σικελικῇ, ω ν ἑκάστη α νεμον ε λαχεν, εἰς ο ν ἀφορᾷ, τὸν ἑσπέριον μὲν ἡ Σικελικὴ, ἡ Αἰγαίη δὲ τὸν ευ ρον. Τὸν δὲ ἑσπέριον α νεμον καὶ ζέφυρον καλεῖσθαί φησιν, ἐρεθίζων οι ον ἡμᾶς εἰς ἐτυμολογίας ἀνεύρεσιν. Ζέφυρος γὰρ τρόπον τινὰ ταὐτόν ἐστι τῷ ἑσπέριος α νεμος, ὡς ἀπὸ ζόφου, ο ε στι τῆς ἑσπέρας, ου ρος, η γουν α νεμος. 401 Ορα δὲ ο τι ὀφείλων ἑκατέρα εἰπεῖν, διὰ τὴν Αἰγαίαν καὶ τὴν Σικελήν· ἐπὶ δύο γὰρ συλληπτικῶς λέγεται τὸ ἑκάτερος· ὁ δὲ ἑκάστη ει πεν, ο περ ἐπὶ πλήθους ει ωθε λέγεσθαι. Ποιήσει δὲ τοῦτο καὶ ἐν τοῖς μετὰ ταῦτα, καὶ ε στι τοιοῦτόν τι καὶ παρὰ τῷ̔ Ερμογένει. 403 Οτι ἡ τοῦ
q.49
Πέλοπος νῆσος ε στι μὲν κυρίως χερρόνησος, ο μως δὲ νῆσος μὲν λέγεται, ὡς παρὰ βραχὺ τοιαύτη ου σα παρὰ τὸν ἰσθμὸν δηλαδὴ, τουτέστι τὸν ὀλιγοστάδιον αὐχένα, καὶ ὡς θαλασσίοις κατὰ τὸν Διονύσιον ἐστεμμένη κόλποις ε νθα καὶ ε νθα· ο περ ταὐτόν ἐστι τῷ ἀμφίαλος. Καὶ ο ρα τὸ ἐστεμμένη ἀντὶ τοῦ κυκλουμένη. Καὶ ε στιν ἐνταῦθα κάλλιον ου τως εἰπεῖν, παρόπερ ἀνωτέρω ἐπὶ τῆς̔ Ελλάδος ε φη, ἐζῶσθαι αὐτὴν δισσαῖς θαλάσσαις εἰπών. Καὶ διὰ τοῦτο μὲν ὀνομάζεται νῆσος. Πέλοπος δὲ λέγεται διὰ τὸ τὸν Φρύγα η Λυδὸν Πέλοπα κυριεῦσαί ποτε αὐτόθι, ἐπιγαμβρεύσαντα Οἰνομάῳ. Λέγεται δὲ οὐ μόνον συνθέτως Πελοπόννησος διὰ τῶν δύο νν, ὡς̔ Εκατόννησοι, αἱ τοῦ̔ Εκάτου, η γουν̓ Απόλλωνος, νῆσοι, ἀλλὰ καὶ ἁπλῶς, η τοι ἀσυνθέτως, ποτὲ μὲν Πελοπία γῆ, ὡς παρ' Εὐριπίδῃ ευ ρηται, ποτὲ δὲ νῆσος, ὡς αὐτὸς ὁ Διονύσιος ποιεῖ ἐν τῷ περὶ̓ Αρκάδων λόγῳ, ω σπερ καὶ τὸ πρὸ τοῦ Εὐξείνου υ δωρ στόμα τε ἁπλῶς λέγει καὶ στόμα Πόντου συνθέτως· ου τω δὲ καὶ τὰς Θερμοπύλας Πύλας ἁπλῶς λεγομένας εὑρίσκομεν. Εστι δὲ κατὰ τὸν ἰσθμὸν ἡ Πελοπόννησος συνεχὴς τῇ τῆς̔ Ελλάδος πέζῃ. Συνάπτει γὰρ ὁ τόπος ἐκεῖνος τῇ̔ Ελλάδι, καὶ ε οικε πλατάνου πετάλῳ μυουρίζοντι, τουτέστι κατὰ μυὸς οὐρὰν στενουμένῳ καὶ λεπτυνομένῳ, κατὰ τὸν α κρον μίσχον, η τοι κατὰ τὸν καυλὸν, ου τὸ φύλλον ἐξήρτηται. Καὶ ὁ μὲν ἰσθμὸς, φησὶ, τῆς Πελοποννήσου ὁ τεσσαρακονταστάδιος, εἰργόμενος στενὸς, ε οικε τῷ α κρῳ μίσχῳ τοῦ φύλλου, βόρειος ω ν καὶ κοινὸν ἐφ'̔ Ελλάδος ι χνος ἐρείδων, ὡς τῆς̔ Ελλάδος κατὰ συνέχειαν εὐθὺς κειμένης, ὡς ει ρηται, μετὰ τὸν ἰσθμόν.̔ Η δὲ τῆς ε σω ἠπείρου περίμετρος τῷ πολυδινήτῳ φύλλῳ παρέοικεν, ὡς πολλὰς ἐπικλάσεις ε χουσα καὶ καμπὰς καὶ ἐγκολπώματα, καθ' ὁμοιότητα τοῦ τῆς πλατάνου φύλλου. Διὸ καὶ ὁ Πίνδαρος πολύγναμπτον μυχὸν λέγει τὴν Πελοπόννησον· ἀκρόπολιν δὲ τῆς̔ Ελλάδος οἱ παλαιοί φασι τὴν Πελοπόννησον. 406 Ορα δὲ τὸ ι χνος ἐρείδων ῥηθὲν ὡς ἐπὶ βάσεως ποδός. Ει ρηται δὲ ὡς πρὸς τὸ Πέλοπος νῆσος ὀπηδεῖ· ἀκόλουθα γὰρ ἀλλήλοις τὸ ὀπηδεῖν καὶ τὸ ι χνος ἐρεῖσαι. Λέγεται δὲ καὶ ο τι ι ση σχεδόν ἐστι κατά τε μῆκος καὶ κατὰ πλάτος, ο σον χιλίων τετρακοσίων σταδίων, καὶ ο τι κύκλῳ περίμετρος αὐτῆς μὴ κατακολπίζοντι μὲν τετρακισχιλίων σταδίων η καὶ πλεῖόν τι, κατακολπίζοντι δὲ ὑπὲρ τὰ πεντακισχίλια ἑξακόσια. 409 Οτι πρὸς ζέφυρον τῆς Πελοποννήσου ἡ Τριφυλὶς γῆ, μερὶς τῆς Ηλιδος, ε νθα ἐρατεινότατος ποταμῶν̓ Αλφειὸς ὁδεύει, σχιζόμενος ἐκ τοῦ Μεσσηνίου Εὐρώτα. Αμφω δὲ ἐκ μιᾶς πηγῆς ἀναβλύζοντες σχίζονται, τῆς καλουμένης̓ Ασέας. Διὸ καὶ γράφουσι τὰ τῶν ἀντιγράφων ὀρθότερα· «οι τ' α μφὠ Ασέηθεν ἀναβλύζουσι ῥέεθρα», καὶ ὁ μὲν̓ Ηλείων, ὁ̓ Αλφειὸς, ὁ δὲ̓ Αμυκλαίων χθόνα τέμνει, ὁ Εὐρώτας. Καὶ ὁ Γεωγράφος δέ φησιν ο τἰ Ασέα κώμη τῆς Μεγάλης πόλεως, ε χουσα δύο πηγὰς, ἐξ ω ν ῥέουσιν Εὐρώτας καὶ̓ Αλφειὸς, οι δύντες ὑπὸ γῆν ἀνατέλλουσι μετὰ συχνὰ στάδια, καὶ τὸ ῥεῖθρον ἀναδείξαντες ὁ μὲν γίνεται Λακωνικὸς, ὁ δὲ εἰς τὴν Πισᾶτιν κατάγεται γῆν, η τοι εἰς τὴν ὑμνουμένην Πίσαν, η τις δι' ἑνὸς γράφεται σίγμα, καὶ ἀπὸ κρήνης ε χει Πίσης τὸ ο νομα. Αυ τη δὲ ἡ κρήνη ου τω λέγεται, οἱονεὶ πίστρα τις ου σα, ο ε στι ποτίστρα, παρὰ τὸν πίσω μέλλοντα, ου ἡ χρῆσις παρὰ Πινδάρῳ. Μεταξὺ δὲ ἡ τοιαύτη Πίσα Οσσης καὶ̓ Ολύμπου ὀρέων Πελοποννησιακῶν ὁμωνύμων τοῖς παρ'̔ Ομήρῳ Μακεδονικοῖς η Θετταλικοῖς. Υδωρ δέ φασι περί που τὸν̓ Αλφειὸν ει ναι, ο περ ἀλφοὺς ἰᾶται, ο θεν τάχα καὶ ὁ ποταμὸς ἐκλήθη, πλεονασμῷ τῆς ει διφθόγγου, ὡς ἐπὶ τοῦ ἀδελφειός καὶ τῶν ὁμοίων.̓ Αγαθὸν δέ ἐστι τὸ τοιοῦτον υ δωρ καὶ εἰς λεύκας καὶ λειχῆνας, Μελάμποδος χρησαμένου, φασὶ, τούτοις τοῖς υ δασιν εἰς καθαρμὸν τῶν τοῦ Προίτου θυγατέρων, ο τε ἐμάνησαν.̓ Ερατεινὸν δὲ ὁ Διονύσιος τὸν̓ Αλφειὸν καλεῖ, διὰ τὸν μυθευόμενον τῆς Σικελικῆς̓ Αρεθούσης ε ρωτα, η ς φασὶν ἐρῶν ε ως εἰς ἐκείνην ἐκ Πελοποννήσου ἀναδίδωσι γλυκὺς ἐραστὴς ἀμιγὲς α λμῃ θαλάσσης φυλάσσων τὸ ῥεῖθρον.̔ Ο δὲ Γεωγράφος καὶ τὸν ᾳ δην ἱκανῶς αὐτόθι ἐκτετιμῆσθαί φησιν.
q.50
̔ Ιστορεῖται δὲ κατὰ ζῆλον τινα καὶ παρὰ Νικαεῦσι ποταμόν τινἀ Αλφειὸν ὠνομάσθαι, καὶ ο ρη τινἀ Ολύμπια, καὶ ἀγῶνα δὲ̓ Ολυμπιακὸν α γεσθαι, κατὰ μίμησιν τῶν ἐν Ηλιδι. Τριφυλία δὲ καὶ Τριφυλὶς γῆ λέγεται ἡ κατὰ Ηλιν διὰ τὸ ὑπὸ τριῶν τινων οἰκεῖσθαι φύλων, ἐν οι ς καὶ Πύλιοι ἰθαγενεῖς, καὶ ἐπήλυδες Μινυοί· η ἀπὸ Τριφύλου τινὸς ἀνδρός. Μεσσήνη δὲ αυ τη χώρα ἐστι Λακωνικὴ, η ς α ποικος ἡ Σικελικὴ Μεσσήνη, Ζάγκλη μέν ποτε λεγομένη ἐκείνη, μεταβαλοῦσα δὲ τὸ ο νομα εἰς Μεσσήνην, ὡς̔ Ηρόδοτος ἱστορεῖ. Γράφεται δὲ παρὰ τοῖς παλαιοῖς διὰ δύο ςσ, καὶ διὰ ταύτην λέγεται ὁ Εὐρώτας Μεσσήνιος.̔ Η δὲ Ηλις, ἀφ' η ς οἱ̓ Ηλεῖοι, διφορεῖται κατὰ τὸ πνεῦμα· καὶ δασύνεται γὰρ ἀπὸ τοῦ ἁλίζω, τὸ συναθροίζω, διὰ τὸ πολλοὺς ἐκεῖ ἐν τῷ ἀγῶνι τῶν̓ Ολυμπίων ἀθροίζεσθαι· καὶ ψιλοῦται μάλιστα διὰ τὸν κανόνα τὸν λέγοντα τὸ η πρὸ τοῦ λ ψιλοῦσθαι. Φασὶ δὲ περὶ τὴν τοιαύτην Ηλιν μὴ ἡμιόνους γίνεσθαι, δι' οὐδὲν φανερὸν αι τιον, ἀλλ' ε κ τινος κατάρας, ω ς φησιν̔ Ηρόδοτος. 414 Οτἰ Αρκάδες περὶ μέσην τὴν Πελοπόννησον κοίλην χθόνα ναίουσιν ὑπὸ τὸ ο ρος τὸ̓ Ερύμανθον, ἐν ῳ κάπροι πολλοὶ, ο θεν καὶ ὁ̓ Ερυμάνθιος κάπρος, ο ν ε κτανεν̔ Ηρακλῆς· ε νθα Μέλας καὶ Κρᾶθις καὶ Λάδων ῥέουσιν. Εστι δὲ καὶ Σικελικὸς ποταμὸς Κρᾶθις, καὶ περὶ Σύβαριν δὲ, ὡς προγέγραπται, η τοι περὶ τὸ Θούριον, ο ς ξανθίζει τοὺς λουομένους.̓ Ιστέον δὲ ο τι καὶ Μέλας ποταμὸς οὐ μόνος ου τός ἐστιν, ἀλλὰ καὶ Θρᾳκικὸς, ἐξ ου Μέλας κόλπος ὀνομάζεται ὁ περὶ τὴν Αι νον, καὶ̓ Ασιανὸς δὲ ποταμὸς Μέλας ἐστὶ, καὶ περὶ τὴν Τραχῖνα δὲ, ὡς̔ Ηρόδοτος ἱστορεῖ. Τοὺς δὲ̓ Αρκάδας Διονύσιος μὲν̓ Απιδανῆας καλεῖ, οἱ νεώτεροι δὲ̓ Απιδόνας κατὰ τὸν Γεωγράφον, ἀπό τινος Απιδος, ου ἡ γενικὴ καὶ Απεως, ὡς ο φις ο φεως, Αμαστρις̓ Αμάστρεως, Ζάμολξις Ζαμόλξεως. Οἱ δέ φασιν ο τι Απις ὁ Φορωνέως ἐκ τῆς̓ Ηπείρου ἐλθὼν ἀπήλλαξε τὴν Πελοπόννησον ο φεων ὀχλούντων, καὶ ῳ κησε περὶ̓ Αρκαδίαν, ἀφ' ου καὶ ἡ Πελοπόννησος ο λἠ Απία ἐκλήθη ποτέ· καὶ δι' αὐτὸν̓ Απιδανῆες ἐξαιρέτως οἱ̓ Αρκάδες, παρ' οι ς ὁ Απις ῳ κησεν, ου καὶ Αἰσχύλος μέμνηται εἰπών· «Απις γὰρ ἐλθὼν ἐκ πέρας Ναυπακτίας.» Καὶ̔ Ριανὸς δέ φησι· «κλυτὸς Απις ο ς ῥ'̓ Απίην ἐφάτιζεκαὶ ἀνέρας̓ Απιδανῆας.» Οἱ δέ φασιν̓ Απίαν καὶ̓ Απιδανεῖς κληθῆναι κατὰ στέρησιν τοῦ πιεῖν καὶ τῶν πιδάκων, ἐπεὶ μὴ ει χεν ἡ χώρα πίδακας τὴν ἀρχὴν, ἀλλ' ὡς λέγει Καλλίμαχος, «ε μελλεν ευ ϋδρος καλέεσθαι,» ὡς δύνασθαι διὰ τοῦτο καὶ αὐτὴν πολυδίψιον λέγεσθαι. Οθεν καὶ̓ Αζυνὶς ἐκαλεῖτο διὰ τὴν α ζην, ο ε στι διὰ τὴν ξηρασίαν, καὶ ε θνος οἱ̓ Αζῆνες αὐτόθι μέχρι καὶ νῦν ου τω λεγόμενοι.̓ Ιστέον δὲ ο τι ἀπὸ̓ Αρκάδος ὠνόμασται ἡ̓ Αρκαδία, υἱοῦ Διὸς καὶ Θεμιστοῦς, καὶ ο τι καὶ Πελασγία ποτὲ ἐκλήθη καὶ Παρρασία καὶ Λυκαονία καὶ Γιγαντὶς καὶ̓ Αζανία. Οτι δὲ καὶ προσέληνοι λέγονται οἱ̓ Αρκάδες διὰ τὴν πάνυ τοῦ ε θνους ἀρχαιότητα, ὁ Λυκόφρων ἱστορεῖ. 416 Οτι ἐν δυσὶ στίχοις μετέλαβε γοργῶς καὶ ποικίλως τέσσαρα τοπικὰ ἐπιρρήματα, εἰπών, «ε νθα Μέλας, ο θι Κρᾶθις, ι να ῥέει ὑγρὸς̓ Ιάων, η χι καὶ ὠγύγιος μηκύνεται υ δασι Λάδων.»̓ Ωγύγιον δὲ τὸν Λάδωνα λέγει διὰ τὴν περὶ αὐτοῦ ἀρχαιολογίαν. Μῦθος γὰρ βούλεται πρώτην α νθρωπον ἐξ αὐτοῦ καὶ γῆς γενέσθαι τὴν Δάφνην· ὠγύγιος γὰρ, η τοι παλαιὸς, ὁ τὴν πρώτην γεννήσας α νθρωπον. 419 Οτι τὸ Αργος μὲν εἰς ἀνατολὴν ὁρᾷ τῆς Πελοποννήσου, πρὸς δύσιν δὲ ἡ Λακεδαίμων.̔ Εκατόμπολις δὲ ἡ Λακωνικὴ τὸ παλαιὸν, καθὰ καὶ ἡ Κρήτη, λέγεται. Διὸ καὶ τὰ̔ Εκατόμβαια ἐκεῖ ἐθύετο ἐπὶ σωτηρίᾳ τῶν τοσούτων πόλεων. Μία δὲ τῶν ἑκατὸν αἱ̓ Αμύκλαι, α ς ε κτισεν υἱὸς Λακεδαίμονος ὁ̓ Αμύκλας.̓ Ιστέον δὲ ο τι τὸ Αργος τοῦτο προεῖχέ ποτε τῶν ἐν τῇ̔ Ελλάδι χώρᾳ πόλεων, καὶ μάλιστα διὰ τὴν ἀνδρίαν τῶν ἐν αὐτῇ. Κατὰ δὲ τὸν̔ Ηρόδοτον η κουσάν ποτε καὶ μουσικοὶ ει ναι πρῶτοἱ Ελλήνων. Κἀκεῖνο δὲ χρὴ εἰδέναι, ο τι οὐχ ε ν Αργος ἐστὶν, ἀλλὰ διάφορα. τό τε κατὰ τὴν Πελοπόννησον, ο περ ὁ Σοφοκλῆς καὶ Αργος Δωρικὸν λέγει καὶ̓ Απίαν γῆν· ἐκλήθη δὲ τὸ αὐτὸ καὶ Φορωνικὸν α στυ ποτὲ ἀπὸ Φορωνέως, ὠνομάσθη δὲ καὶ Αἰγιάλεια ε κ τινος Αἰγιαλέως, καὶ ἱππόβοτον, ναὶ μὴν καὶ Ιασον ἀπὸ̓ Ιάσου τινὸς,
q.51
καὶ δίψιον διὰ τὸ μὴ πολύϋδρον ει ναι· ἐλέγετο δὲ, φασὶ, καὶ Θετταλικὸν Αργος ἡ νῦν Λάρισσα, καὶ̓ Αμφιλοχικὸν δὲ α λλο, καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν εἰς ε νδεκα τόπους οἱ παλαιοὶ τὸ Αργος μετροῦσι, λέγοντες καὶ ο τι πᾶν σχεδὸν πεδίον παραθαλάσσιον Αργος ἐλέγετο.̔ Ο δὲ Γεωγράφος φησὶν ο τι οἱ νεώτεροι καὶ μάλιστα Μακεδόνες καὶ Θετταλοὶ α ργος τὸ πεδίον φασί. Καὶ ἡ ο λη δὲ Πελοπόννησος Αργος ἀπὸ τοῦ πολυοφθάλμου Αργου ἐκλήθη ποτέ.̔ Ο δὲ Γεωγράφος ου τω καὶ περὶ τούτου φησίν· «̓ Αχαϊκὸν Αργος ἐκλήθη η τε ο λη Πελοπόννησος καὶ ἰδίως ἡ Λακωνική. Τὸ γοῦν παρὰ τῷ Ποιητῇ περὶ τοῦ Μενελάου λεχθέν, «η οὐκ Αργεος η εν̓ Αχαϊκοῦ;» ἀντὶ τοῦ οὐκ η ν ἐν τῇ Λακωνικῇ;̓ Εντεῦθεν δὲ καὶ ἡ̔ Ελένἠ Αργεία λέγεται.» Προϊὼν δὲ λέγει κληθῆναί ποτε τὴν Πελοπόννησον Αργος Ιασον καὶ̓ Αχαϊκὸν καὶ ι ππιονκαὶ ἱππόβοτον. Τὸ δὲ τοῦ Αργους ἐθνικὸν οὐ μόνον̓ Αργεῖος, ω ς φασιν οἱ παλαιοὶ, ἀλλὰ καὶ̓ Αργόλας, καὶ ἡ χώρἀ Αργολίς.̓ Ελέγετο δὲ καί τι Αργος ἰδίως ου τως̓ Αργολικόν. 420 Οτι τὰς πλευρὰς τοῦ ῥηθέντος ἰσθμοῦ τοῦ Πελοποννησιακοῦ περιβρομέουσαι κλύζουσι πρὸς ζόφον μὲν ἡ τῆς̔ Εφύρης θάλασσα, ο ε στιν ὁ Κορινθιακὸς κόλπος, πρὸς αὐγὰς δὲ ἡ Σαρωνὶς θάλασσα. Οτι δὲ̓ Εφύρα ἡ Κόρινθος λέγεται, καὶ ο τι καὶ α λλαι εἰσὶ πόλεις ταύτης ὁμώνυμοι, ἐν τοῖς εἰς τὴν̓ Οδύσσειαν γέγραπται. Σαρωνικὸς δὲ κόλπος η ἀπὸ Σάρωνος ποταμοῦ Τροιζῆνος ἐμβάλλοντος εἰς αὐτὸν, η ἐπειδὴ Σά ρων τις κυνηγὸς ἐπιδιώκων σῦν ἐκεῖθεν κατενεχθεὶς εἰς τὴν ὑποκειμένην κατέπεσε θάλασσαν καὶ ἀπεπνίγη. Ου τω καὶ Ικαρος τῷ̓ Ικαρίῳ ἐναποπνεύσας πελάγει ἐξἑαυτοῦ ὀνομάζεσθαι δέδωκε, καὶ Αι σαρος δὲ, ὡς προϊστόρηται, ε λαφον ἐπιδιώκων, καὶ συνεισελθὼν αὐτῇ εἰς ποταμὸν περὶ Κρότωνα καὶ ἀποπνιγεὶς, τῷ ποταμῷ ἐναφῆκε τὸ ο νομα, Αἰσάρῳ κληθέντι ἀπ' ἐκείνου. Οἱ δὲ α λλως τὴν τοῦ Σαρωνικοῦ πελάγους κλῆσιν αἰτιολογοῦντές φασιν, ο τι Μίνως λαβὼν τὰ Μέγαρα διὰ Σκύλλης τῆς Νίσου θυγατρὸς ἐρασθείσης αὐτοῦ καὶ ἀποτεμούσης τὴν τοῦ πατρὸς κεφαλὴν, ἐνενοήσατο ο τι ἡ τὸν πατέρα προδοῦσα οὐδενὸς α ν ῥᾳδίως φείδοιτο, καὶ διὰ τοῦτο προσδήσας πηδαλίῳ νηὸς τὴν προδότιν καὶ πατροφόντιν ἀφῆκε σύρεσθαι διὰ θαλάσσης· καὶ αὐτὴ μὲν εἰς ο ρνεον μετεβλήθη, ω ς φησι Παρθένιος ὁ τὰς Μεταμορφώσεις γράψαι λεγόμενος, ὁ δὲ κόλπος παραγραμματισθεὶς ε σχε τὴν κλῆσιν ἀπὸ τοῦ σύρεσθαι.̓ Απὸ δὲ τῆς τοιαύτης Σκύλλης καὶ Σκύλλαιον ε τι νῦν καλεῖται τόπος ἐν̔ Ερμιόνῃ τῇ κατὰ Πελοπόννησον, ε νθα ἡ γυνὴ ἐξεκυμάνθη μετὰ τὸ καταποντισθῆναι. 423 Οτι πρὸς αὐγὰς τοῦ Πελοποννησιακοῦ ἰσθμοῦ τὸ̓ Αττικόν ἐστιν ου δας, ε νθα ποταμὸς φέρεταἰ Ιλισσὸς, οὐ πολλοῦ α ξιος λόγου, διὰ δὲ τὰς κλεινὰς̓ Αθήνας περιλαλούμενος καὶ θεσπέσιος καλούμενος. Οθεν, φησὶν, η ρπασέ ποτε Βορέας̓ Ωρείθυιαν τὴν τοῦ̓ Ερεχθέως. Βορέας δὲ ου τος βασιλεὺς η ν Θρᾴκης, α ρπαξ̓ Αττικοῦ τούτου γυναίου βασιλικοῦ, εἰ καὶ ὁ μῦθος διὰ τὴν ὁμωνυμίαν ἀπαναστήσας τῆς γῆς τὸν α νθρωπον ἐξηνέμωσε· καθὰ καὶ̓ Αϊδωνεὺς βασιλεὺς μὲν η ν, ὡς οἱ ἀκριβέστεροί φασιν.̓ Ηπείρου τῆς ἐν Μολοττοῖς, πρὸς ο ν καὶ Πειρίθους η λθε, καὶ Θησεὺς διὰ Περσεφόνην, ἀλλὰ δὴ καὶ ὁ̔ Ηρακλῆς, διὰ τὸν Κέρβερον κύνα πολλοῦ α ξιον· ο μως δὲ καὶ ἐκεῖνος ὁ̓ Αϊδωνεὺς δι' ὁμοιότητα κλήσεως εἰς τὸν Αδην μεταλαμβάνεται, καὶ εἰς τὸν ὑπὸ γῆν τοῖς μυθογράφοις μετατίθεται Πλούτωνα.̔ Ερμείας δὲ ὁ Πλατωνικὸς βασιλικὴν παῖδα τὴν̓ Ωρείθυιαν κατὰ κρημνοῦ ὑπονοεῖ ὠσθῆναι ἀνέμῳ βορρᾷ, καὶ τούτῳ τῷ τρόπῳ λεχθῆναι ἁρπασθῆναι αὐτὴν ὑπὸ τοῦ βορρᾶ.̓ Ακτικὴ δὲ ἡ κατὰ̓ Αθήνας χώρα λέγεται καὶ̓ Ατθίς· τοῦτο μὲν ἀπὸ̓ Ατθίδος τῆς θυγατρὸς Κραναοῦ, ἀφ' ου καὶ Κραναὴ λέγεται, ἐκεῖνο δὲ ἀπὸ̓ Ακταίωνος η ἀπὸ̓ Ακταίου αὐτόχθονος, ἀφ' ου καὶ παρὰ Λυκόφρονἰ Ακταῖοι οἱ̓ Αττικοὶ, η παρὰ τὴν ἀκτήν. Τριγώνου γὰρ, φασὶν, ου σης αὐτῆς, πολὺ μέρος καθικνεῖται εἰς θάλασσαν. Διὸ καὶ μία τῶν ἐπὶ Κέκροπος τεσσάρων φυλῶν Παραλία ἐκλήθη, καὶ α λλἠ Ακταία.̓ Εκλήθη δὲ πάλαι ποτὲ ἡ̓ Ακτικὴ καὶ̓ Ακτὴναὶ μὴν καὶ Ποσειδωνία καὶ̓ Αθῆναι ἀπὸ ὁμωνύμων προσώπων, καὶ̓ Ιωνία δὲ ἀπὸ Ιωνος τοῦ Ξούθου, καὶ Μοψοπία, ἀπὸ
q.52
Μόψου α λλου παρὰ τὸν μάντιν τὸν τοῦ Τειρεσίου. Κραναὴ μέντοι ἡ̓ Αττικὴ οὐ μόνον ἀπὸ τοῦ Κραναοῦ, ὡς ἐρρέθη, ἀλλὰ καὶ διότι τραχεῖα, καὶ τὸ πλεῖον αὐτῆς ο ρεσιν ὑποπέπτωκε. Τὴν δὲ ἀνωτέρω γραφεῖσαν̓ Ατθίδα πρεσβυτάτῳ τῷ Κραναῷ γενέσθαι φασὶν, η ν παρθένον ου σαν καὶ ὡραίαν γάμου θανοῦσαν θάψας λαμπρῶς ὁ πατὴρ ἀπ' αὐτῆς τὴν χώραν ὠνόμασε. Τὴν δὲ τῶν̓ Αθηναίων ἀκρόπολιν Κεκροπίαν ποτὲ κληθῆναί φασι, πόλιν ου σαν μίαν τῶν ἐπὶ Κέκροπος ἐκτισμένων. Οτι δὲ καὶ Ιωνες η ν ο τε οἱ̓ Αττικοὶ ἐκαλοῦντο, ἱστορεῖ καὶ ὁ Γεωγράφος λέγων ο τι καὶ ὁ Ποιητὴς ἐν τῷ «Βοιωτοὶ καὶ Ιωνες» Ιωνας τοὺς̓ Αθηναίουςφησί· καὶ ο τι οἱ ἐν̓ Ασίᾳ Ιωνες τούτων εἰσὶ καὶ α ποικοι καὶ ὁμώνυμοι· καὶ ο τιπερ ἡ̓ Ιὰς, η τοι ἡ̓ Ιωνικὴ διάλεκτος, ἡ αὐτή ἐστι τῇ παλαιᾷ̓ Ατθίδι. Οτι δὲ α ποικοἰ Αθηναίων οἱ ἐν τῇ̓ Ασίᾳ Ιωνες, δηλοῖ καὶ ὁ παρὰ τῷ̔ Ηροδότῳ Θεμιστοκλῆς, πατέρας τῶν̓ Ιώνων λέγων τοὺς̓ Αθηναίους.̔ Ιστορεῖ δὲ ὁ αὐτὸς καὶ ο τἰ Αθηναῖοι Κραναοὶ καλούμενοι ο μως ἐπὶ Πελασγῶν ἐχόντων τὴν̔ Ελλάδα Πελασγοὶ ὀνομάζοντο, ἐπὶ δὲ Κέκροπος ἐκλήθησαν Κεκροπίδαι, τὴν δὲ ἀρχὴν̓ Ερεχθέως ἐκδεξαμένοὐ Αθηναῖοι μετωνομάσθησαν, Ιωνος δὲ τοῦ Ξούθου στρατάρχου γενομένου, ἐκλήθησαν ἀπ' αὐτοῦ Ιωνες. 426 Οτι ου τω πάνυ ἐπέδραμεν ἐνταῦθα ἐπελευστικώτατα, η γουν συντομώτατα, ὁ Περιηγητὴς, ω στε τεσσάρων μεγάλων ἐθνῶν μνησθεὶς Βοιωτῶν, Λοκρῶν, Θεσσαλῶν, Μακεδόνων, ἠρκέσθη μόνον ἀριθμῆσαι αὐτὰ πρὸς ο νομα, μηδέν τι πλέον εἰπὼν περὶ αὐτῶν. Φησὶ γάρ «Βοιωτῶν πέδον καὶ Λοκρὶς α ρουρα, Θεσσαλίη τε Μακηδονίης τε πόληες»· ἡ δὲ παρεκβολὴ ἐρεῖ περὶ ἑκάστου τούτων ο σα ἐνδέχεται. Οτι οἱ Βοιωτοὶ ὠνομάσθησαν ἀπό τινος Βοιωτοῦ καλουμένου, ο ν ἡ μήτηρ Αρνη λάθρα τεκοῦσα περὶ βοῶν ε θετο κόπρους, ἐξ ου καὶ τὸ ο νομα ε σχεν, ὡς ῥιφεὶς ἀμφὶ τοὺς βόας· η ἀπὸ τῆς βοὸς ἡ χώρα Βοιωτία τῆς καθηγησαμένης αὐτόθι τῷ Κάδμῳ· οἱ δὲ παρὰ τὸν βοῦν ὠνομάσθαι ει πον τοὺς Βοιωτοὺς, ὡς μὴ ο ντας ταῖς διανοίαις α γαν εὐκινήτους. Συμφωνεῖ δὲ τῷ λόγῳ τούτῳ καὶ ἡ Βοιωτία υ ς, ο περ ἐσκώπτοντο οἱ Βοιωτοὶ, ὡς δηλοῖ καὶ ὁ Πίνδαρος. Γυμναστικοὶ δὲ οἱ Βοιωτοί· διὸ καὶ λέγεται λόγος τοιοῦτος, ὡς̓ Αθηναῖοι μὲν περὶ τὴν ναυτικὴν ἠσχόληνται τέχνην, Θετταλοὶ δὲ περὶ τὴν ἱππικὴν ἐμπειρίαν, Βοιωτοὶ δὲ περὶ τὴν τῆς γυμνασίας ἐπιμέλειαν, Κυρηναῖοι δὲ περὶ τὴν διφρευτικὴν ἐπιστήμην. Οτι ἐγγὺς τῶν Βοιωτῶν οἱ̓ Επικνημίδιοι Λοκροὶ, ἀπὸ Κνημῖδος ο ρους τὴν κλῆσιν ε χοντες, ὡς ἀπὸ Ζεφυρίου ο ρους ε τεροι Λοκροὶ οἱ Ζεφύριοι.̔ Ιστορεῖ γὰρ ὁ Γεωγράφος ο τι ὁ Παρνασὸς πρὸς δύσιν αὐτοῦ διαιρεῖ τοὺς̔ Εσπερίους Λοκροὺς τοὺς καὶ̓ Οζόλας καλουμένους, οι χαράσσουσιν ἐν σφραγῖδι τὸν ε σπερον ἀστέρα, ἐπὶ δὲ ε ω τοὺς̓ Επικνημιδίους, ου τω καλουμένους ἀπὸ ο ρους Κνημῖδος, κειμένου περὶ τὸ ο ρος τὴν Οι την. Τῶν δὲ̓ Επικνημιδίων μέρος ἐκεῖνος τοὺς̓ Οπουντίους φησὶν, ου τω λεγομένους ἀπὸ πόλεως̓ Οποῦντος τῆς τοῦ Πατρόκλου πατρίδος, η ν σεμνολογεῖ ὁ Πίνδαρος· ω στε συνακτέον τεσσάρων Λοκρῶν ει ναι γένος, τρία μὲν ταῦτα τοὺς̓ Οπουντίους καὶ τοὺς̓ Επικνημιδίους καὶ τοὺς̓ Οζόλας, τέταρτον δὲ τοὺς̓ Ιταλικοὺς η τοι τοὺς̓ Επιζεφυρίους. Οἱ δὲ̓ Οζόλαι ἀπὸ τῆς σηπεδόνος, φασὶν, ἐκλήθησαν τῶν ἐκεῖ ἀναιρεθέντων Κενταύρων· ευ ρηται γὰρ παρ' αὐτοῖς Νέσσου τε μνῆμα καὶ α λλων Κενταύρων. 427 Οτι ἀπὸ Θεσσαλοῦ τινος ἡ πρώην καλουμένη Πελασγία Θεσσαλία ἐκλήθη.̓ Εν ταύτῃ, ὡς λόγος, οὐκ ἐξῆν πελαργοὺς κτείνειν, ἐπεὶ τὴν χώραν ο φεων ἐξεκάθαιρον.̓ Απὸ ταύτης ὑπόδημά τι ποιὸν ἐλέγετο Θετταλίς. Καὶ πήδημα δὲ ἀπὸ ταύτης Θεσσαλὸν τὸ παροιμιαζόμενον. Αδονται δὲ βασιλεῖς Θεσσαλίας οἱ̓ Αλευάδαι, εὐγενὲς δὲ γένος ἐκεῖσε καὶ οἱ Σκοπάδαι, ἀπὸ ἀνδρῶν παλαιῶν γενεαλογούμενοι, ω ν ὁ μὲν̓ Αλεύας, ὁ δὲ Σκόπας ἐκαλεῖτο. Οτι Μακεδόνες λέγονται ἀπὸ Μακεδόνος τοῦ Διός. Οἱ δὲ παῖδας Αἰόλου δέκα παραδιδόασιν, ω ν ει ς Μακεδὼν, φασὶν, ἐξ ου ἡ Μακεδονία. Ην δέ τις μοῖρα Μακεδονίας Μακέτα λεγομένη, ἐξ η ς καὶ ἡ Μακεδονία Μακετία ἐλέγετο. Οτι δὲ Μακεδὼν καὶ Μακηδὼν λέγεται, η δη ἐν τοῖς περὶ̓ Αλεξανδρείας προείρηται, ο θεν
q.53
καὶ Μακηδονίαν ε φη τὴν χώραν ὁ Διονύσιος. 428 Οτι ὁ Αι μος, ο ς καὶ οὐδετέρως τὸ Αι μον λέγεται ἀπό τινος βασιλέως Σκυθῶν, Θρᾴκιόν ἐστιν ο ρος. Φησὶ γάρ «κορυφαὶ χιονώδεος Αι μου Θρηϊκίου.» Τούτου πρὸς ζέφυρον Δωδώνη κεῖται, η πειρος ἀπείριτος. Καὶ ο ρα σχῆμα ἐτυμολογίας η παρηχήσεως ἐν τῷ «η πειρος ἀπείριτος.» Τοιοῦτον καὶ τό «ἐν ἐκείναις ἠπείροις ει ς πόντος ἀπείριτος.»̓ Ιστέον δὲ ο τι Δωδώνη οὐ μόνον ἡ χώρα, ἀλλὰ καὶ πόλις η ν Δωδώνη, ἀπὸ Δωδώνης τῆς Διὸς καὶ Εὐρώπης, η ἐκ ποταμοῦ Δώδωνος.̓ Ελέγετο δὲ καὶ Δωδὼν δισυλλάβως.̓ Απ' αὐτῆς καὶ τὸ Δωδωναῖον χαλκεῖον ἐπὶ τῶν πολυλόγων.̓ Εγένετο δέ ποτε Θεσπρωτὶς ἡ Δωδώνη, τουτέστιν ὑπὸ τοὺς Θεσπρωτοὺς, περὶ η ν καὶ τὸ τοῦ Δωδωναίου Διὸς μαντεῖον διὰ τῆς δρυὸς, ὡς καὶ ἐν̓ Οδυσσείᾳ ει ρηται. 431 Οτι ἐς νότον Δωδώνης, ὑπὸ σκοπιὰν̓ Αρακύνθου (Αἰτωλικὸν δὲ ο ρος ὁ̓ Αράκυνθος) τὸ τῶν Αἰτωλῶν ἐστι πεδίον μέγα, δι' ου μέσου ὁλκὸν α γων̓ Αχελώιος ἀργυροδίνης σύρεται ἐπὶ τὸν τῆς Θρινακίας πόντον, ἑλισσόμενος διὰ μέσων τῶν̓ Εχινάδων, ω ν μία καὶ ἡ̔ Ομηρικὴ Τάφος. Ταύτας δὲ, φασὶν, οὐκ ε στιν α ρτι εὑρεῖν· ὁ γὰῤ Αχελῷος πολλὴν ἰλὺν ἐρευγόμενος προσέχωσεν αὐτάς.̔ Ηρόδοτος δὲ οὐ πάσας ἀφανισθῆναί φησιν, ἀλλά τινας· λέγει γὰρ ο τἰ Αχελῷος ῥέων δι'̓ Ακαρνανίας καὶ ἐξιὼν εἰς θάλασσαν τῶν̓ Εχινάδων νήσων τὰς ἡμίσεας η πειρον πεποίηκε. Ταύταις δὲ ο μοροι καὶ αἱ τῶν Κεφαλλήνων πόλεις.̓ Ιστέον δὲ ο τι Αἰτωλοὶ μὲν τὸ ε θνος ἀπὸ Αἰτωλοῦ υἱοῦ̓ Ενδυμίωνος, νῆσοι δὲ̓ Εχινάδες η ἀπό τινος̓ Εχίονος η διότι πολλοὶ ἐκεῖ ἐχῖνοι· ὁποίου δὲ γένους ἐχῖνοι, ζητητέον ἐν α λλοις, ει τε οἱ τῇ χέρσῳ φιληδοῦντες, ει τε καὶ οἱ θαλάσσιοι. Καὶ α λλως δὲ̓ Εχινάδες διὰ τὸ τραχὺ τοῦ τόπου καὶ οι ον ἀκανθῶδες κατὰ τοὺς ἐχίνους. Τοὺς δὲ Κεφαλλῆνας καὶ τὴν Κεφαλληνίαν ἐν δυσὶ λλ ἡ παλαιὰ χρῆσις α πασα ε χει.̔ Η δὲ κλῆσις ἀπό τινος Κεφάλου, ὡς ἐν τοῖς εἰς τὴν̓ Οδύσσειαν γέγραπται.̓ Ιστέον δὲ ο τι τὸ̓ Αχελῷος προσγεγραμμένον ε χει τὸ ι, τῷ τύπῳ τῶν διὰ τοῦ ωος προπερισπωμένων κτητικῶν, τοῦ πατρῷος, Μινῷος καὶ τῶν λοιπῶν· καὶ ε στιν οι ον κτητικόν. Διὰ τοῦτο καὶ ὁ Διονύσιος ἐκφωνήσας τὸ ι πεντασυλλάβως λέγει αὐτὸν̓ Αχελώιον. Θρινακίας δὲ πόντον τὸν Σικελικὸν λέγει. Διὰ τί δὲ Θρινακίαν ἡ Σικελία λέγεται, ῥηθήσεται ἐν τοῖς ἑξῆς. Σημείωσαι δὲ ο τι ὁ Γεωγράφος τὸν̓ Αχελῷον οὐκ εἰς τὸν τῆς Σι κελίας κόλπον, ἀλλ' εἰς τὸν Κορινθιακὸν κόλπον ἐκβάλλειν φησὶν, ὡς ει ναι τὸν αὐτὸν κόλπον Κορινθιακὸν μὲν κατὰ τὸν Γεωγράφον, Σικελικὸν δὲ κατὰ τὸν Διονύσιον.̓ Αχελῷος δὲ ου τός ἐστιν, ο ς κλασθεὶς τὸ ἀριστερὸν κέρας ὑφ'̔ Ηρακλεῖ τὸ τῆς̓ Αμαλθείας κέρας ἀντέδωκε, δι' ου πᾶν ἀγαθὸν ἐχορηγεῖτο τῷ χρῄζοντι. Τοῦτο δὲ οἱ τῶν μύθων θεραπευταὶ πρὸς ἀλήθειαν συμβιβάζοντες τοιοῦτόν τί φασιν αἰνίττεσθαι·̔ Ηρακλῆς εὐεργετεῖν εἰδὼς τοὺς ο ποιποτε γῆς, ει τα δὴ καὶ τὸν ποταμὸν τοῦτον μαθὼν πλημμελῶς ῥέοντα καὶ ταῖς καμπαῖς πολλὴν τῆς Αἰτωλικῆς παρατεμνόμενον, καὶ ου τως ἀδικοῦντα, παραχώμασί τισι καὶ διώρυξι καὶ διοχετείαις αὐτὸν ἐβιάσατο· καὶ παρατρέψας καὶ ῥέειν σωφρόνως ποιήσας ἀνέψυξε τὴν γῆν, καὶ εἰς ἀγαθοποιὸν εὐχρηστίαν μετήγαγε, καὶ τὸ τοῖς ἐγχωρίοις ἐπαριστερὸν κέρας τοῦ ποταμοῦ, τὴν α τακτον καμπὴν δηλαδὴ τὴν ὡς εἰπεῖν ἀτέραμνον καὶ σκληρὰν τοῖς ἐκεῖ, εἰς μαλθακὴν οι ον ἀντιπεριέστησε δεξιότητα. Καὶ ταῦτά εἰσι τὰ κέρατα τοῦ̓ Αχελῴου, τό τε βίαιον τὸ καταπονηθὲν, καὶ τὸ πλουτοποιὸν τὸ ἀντιδοθὲν, δι' ου καὶ̔ Ηρακλῆς εὐεργέτης ε γνωσται· τὰς γάρ τοι τῶν ποταμίων ῥείθρων καμπὰς κέρατα ἐκάλουν οἱ παλαιοὶ, καὶ διὰ τοῦτο ταυροκράνους καὶ κερασφόρους ἐτύπουν αὐτούς. Καὶ ου τω μέν τινες περὶ τῶν κατὰ τὸν̓ Αχελῷον. Ετεροι δὲ αὐτὸν μὲν ἀφῆκαν ο ποι βούλοιτο ῥέειν, τὸ δὲ τῆς̓ Αμαλθείας μόνον κέρας τὸ ευ δαιμον ἐν λόγῳ ε θεντο, καὶ τὸ αὐτόθι τοῦ μύθου νοσοῦν ἐκθεραπεύοντες ἱστοροῦσι γραῦν τὴν̓ Αμάλθειαν γενέσθαι κερδαλέαν, ἐμπορικὴν, τὸ πολὺ τῆς ἐμπολῆς ἐντιθεῖσαν κέρατι, ο διὰ τοῦτὀ Αμαλθείας κέρας ἐφημίζετο, πλουτοποιὸν καὶ βιωφελές.̓ Επεὶ δὲ̔ Ηρακλῆς ἀφελόμενος αὐτὸ πλῆρες τοῦ ἐγκειμένου κέρματος
q.54
καὶ χρησάμενος ε ζησε πρὸς τρυφὴν, λόγος ἐντεῦθεν διεδόθη ἀστεῖος, ὡς α ρα τῷ̔ Ηρακλεῖ τὸ τῆς̓ Αμαλθείας κέρας ἐκβλύζει πᾶν ἀγαθὸν, οὐ τὸ τῆς μυθικῆς αἰγὸς τῆς θρεψαμένης τὸν Αἰγίοχον Δία, ἀλλὰ τὸ τῆς ῥηθείσης γραός. Αλλοι δὲ τὸ τῆς̓ Αμαλθείας κέρας, δι' ου περ ευ ε χει τὰ κατὰ τὸν̔ Ηρακλέα, τὸ σκληρόν φασι τῆς διαίτης ἐκείνου καὶ τόν ποτε κατ' ἀρετὴν βίον αἰνίττεσθαι, ὁπηνίκα ἡμίγυμνος περιϊὼν καὶ ἐκκαθαίρων κακίας τὴν γῆν οὐ μαλθακῶς ει χεν, ἀλλὰ σκληρότερον τοῖς φαύλοις προσεφέρετο. Καὶ τοῦτο η ν τὸ τῆς̓ Αμαλθείας κέρας, ἡ ἀμάλθακτος πρὸς πόνους ἀντιτυπία τοῦ η ρωος. Οτε μέντοι ἐμελέτησεν οἰκουρεῖν, ἀναπεισθεὶς ὑπὸ γυναικὸς, καὶ σκιατραφούμενος ἱμάτια περιεβάλλετο θάλποντα, καὶ οὐ κέτι πρὸς ψῦχος ἐγυμνάζετο, ἀλλ' ἐθάλφθη πρὸς τρυφὴν ἀποκλίνας, κατακαίει ὁ λόγος τὸν η ρωα, τὴν ἐκ τῆς περιβολῆς θάλψιν εἰς πυρὰν αὐτῷ ὑπανάψας. Αλλος δέ τις λόγος Λιβυκόν τι χωρίον πάμφορον, ἐοικὸς βοὸς κέρατι κατὰ τὸ σχῆμα, ἐκτίθεται, καὶ εἰς κτῆμα γυναικί τινἰ Αμαλθείᾳ δίδωσιν, ο περ διὰ τὸ καρποῦ παντὸς εἰς πολλαπλάσιον δοτικὸν ει ναι ὁ μῦθος εἰς βόειον κέρας μεταλαβὼν τὰ θρυλούμενα περὶ αὐτοῦ διαδίδωσιν. Εἰ δέ τι παραπήλαυσεν ἀγαθὸν τοῦ τοιούτου κέρατος καὶ ὁ̔ Ηρακλῆς, ο τε εἰς Λιβύην ἀπεδήμησε, λέγοιτο α ν ου τω μετεῖναι τῷ̔ Ηρακλεῖ τοῦ τοιούτου τῆς̓ Αμαλθείας κέρατος. Καὶ ταῦτα μὲν ἐς τοσοῦτον ἱκανῶς, ἡμᾶς τοῦ κατὰ τὸν̓ Αχελῷον ἐπὶ τὰ τοιαῦτα οι ον παρασύραντος ῥεύματος.̓ Ιστέον δὲ ο τι ω σπεῤ Ασωποὶ πολλοὶ, ε τι δὲ καὶ Κηφισσοὶ, ου τω καὶ̓ Αχελῷοι, ω ν ει ς καὶ ὁ ἐν Πελοποννήσῳ κατὰ τὴν̓ Αχαϊκὴν Δύμην. 437 Οτι ἀνατολικωτέρα τοῦ̓ Αχελῴου ἡ ἀπὸ Φώκου καλουμένη χώρα Φωκὶς, ἑλκομένη πρὸς βορρᾶν κατὰ τὸ στόμα τῶν Θερμοπυλῶν, Παρνασοῦ νιφόεντος ὑπὸ πτυχὶ, η γουν ὑποκειμένη τῷ Παρνασῷ. Ταύτης οἱ οἰκήτορες Φωκεῖς λέγονται δισυλλάβως· Φωκαεῖς μέντοι τρισυλλάβως οἱ τῆς Φώκης,̓ Ιωνικῆς πόλεως, η τις καὶ Φώκαια λέγεται, ὡς Νίκη, Νίκαια. Τούτων τῶν Θερμοπυλῶν πλησίον ὁ Σπερχειὸς ποταμὸς ἐκδίδωσιν.̔ Ο δὲ Διονύσιος λέγει καὶ ο τι διὰ μέσης τῆς Φωκίδος ταύτης Κηφισσοῦ μέγα χεῦμα κατερχόμενον κελαρύζει, ὡς τοῦ Κηφισσοῦ Φωκικοῦ ο ντος ποταμοῦ. Σκόπησον δὲ εἰ τὸ κελαρύζειν κυρίως κεῖται ἐπὶ μεγάλου ποταμοῦ χεύματος.̔ Επτὰ δὲ ὁ Γεωγράφος καταριθμεῖται Κηφισσούς. Θερμοπύλαι δὲ λέγονται συνθέτως ἀπό τε θερμῶν ὑδάτων ἐκεῖ ἀναβαλλομένων καὶ διὰ τὸ εἰς στενότητα πυλῶν ω σπερ συγκεκλεῖσθαι τὸν τόπον.̔ Οποῖόν τι καὶ περὶ τῶν Κασπίων πυλῶν λέγεται, α ς καὶ κλεῖδας τῆς̓ Ασιάτιδος γῆς καλέσει ὁ Διονύσιος, ὡς ταὐτὸν ο ν ἐπὶ τοιαύτης στενοχωρίας κλεῖδας η πύλας εἰπεῖν. Φησὶν δὲ καὶ̔ Ηρόδοτος ο τι ἐν τῇ εἰσόδῳ τῶν Θερμοπυλῶν θερμὰ λουτρὰ, α καὶ Χύτρους καλοῦσιν οἱ ἐπιχώριοι· καὶ τεῖχος κατὰ τὰς εἰσβολὰς, ο Φωκέες ποτὲ ε δειμαν· τὸ δὲ παλαιὸν καὶ πύλαι ἐπῆσαν. Λέγει δὲ καὶ ο τι ὑπὸ μὲν τῶν πλεόνων̔ Ελλήνων Θερμοπύλαι ὁ τόπος ἐλέγετο, ὑπὸ δὲ τῶν ἐπιχωρίων Πύλαι. 441 Οτι τὸν δράκοντα, ο ν̓ Απόλλων ἀνεῖλεν ἐν τῇ Πυθῶνι τῇ περὶ τὸν Παρνασσὸν, Δελφύνην ὁ Διονύσιος καλεῖ, ου τὸν ὁλκὸν ἀναδιπλώσας ἐν ἐπαναλήψεως σχήματί φησιν, ο τι «δράκοντος Δελφύνης παρακέκλιται ὁλκὸς τῷ Πυθίῳ τρίποδι, ὁλκὸς ἀπειρεσίαις ἐπιφρίσσων φολίδεσσιν,» ὡς τῆς δορᾶς τοῦ δράκοντος ἐκεῖ ἀνακειμένης.̓ Εξ ου καὶ ἡ Πυθὼν παρωνομάσθαι δοκεῖ, ὡς ῥηθήσεται.̔ Ολκὸν δὲ ε φη τὴν δορὰν τοῦ δράκοντος, τῷ ὀνόματι τοῦ ο λου ὀνομάσας τὸ μέρος, ὡς καὶ ἡ βύρσα βοῦς λέγεται, καὶ ἐλέφας τὸ ὀστοῦν τοῦ ἐλέφαντος. Φασὶ δὲ ο τι ὁ Διονύσιος ἀντὶ ἀρσενικοῦ τοῦ ὁ Δελφύνης θηλυκῶς ει πεν ἡ Δελφύνη, τρόπῳ ποιητικῷ κατὰ γένους κοινότητα. 443 Ορα δὲ ο τι τὸ φολίς ἐπὶ ο φεως ει πεν, ὡς τῶν λεπίδων ἰχθύσιν ἀπονενεμημένων· καὶ ο τι τὸ φρίσσειν καὶ ἐπὶ τῶν ἐπανεστηκυιῶν φολίδων ε φη, ἀπὸ θαλάσσης καὶ ἐνταῦθα τὴν λέξιν μεταγαγών. Ωσπερ γὰρ τὸ κυμαίνεσθαι θαλασσία λέξις, ου τω καὶ τὸ φρίσσειν κυρίως, καὶ ἐκεῖθεν μετενήνεγκται εἰς α λλα διάφορα. 444 Οτι θυόεν πέδον τὸ τῆς Πυθῶνος διὰ τὰς ἐκεῖ πολλὰς θυσίας. Καὶ ἱμερτὸν δὲ η μέγαν λέγει τὸν αὐτόθι ναὸν
q.55
τοῦ̓ Απόλλωνος, ε νθα φησὶ τὸν Φοῖβον ἀπὸ Μιλήτου η Κλάρου ἐλθόντα χρυσέης ἀναλύεσθαι α μμα φαρέτρης, η τοι λύειν τὸν τῆς φαρέτρας δεσμὸν, καὶ ἀποθέντα αὐτὴν ἀναπαύεσθαι.̔ Ιερὰ δὲ η ν̓ Απόλλωνος καὶ ἡ Μίλητος καὶ ἡ Κλάρος, καθὰ καὶ ἡ Δῆλος καὶ ἡ Πυθὼν, καθ' Ομηρον δὲ καὶ ἡ Κίλλα ἡ καὶ Χρύση καὶ ἡ Τένεδος καὶ ἡ Ισμαρος. Οτι δὲ ἡ Πυθὼν παρὰ τὸ πύθω, τὸ σήπω, λέγεται, ὡς ἐν αὐτῇ σαπέντος τοῦ ῥηθέντος δράκοντος, η παρὰ τὸ πυθέσθαι, τὸ μαθεῖν, ὡς τῶν χρηστηριαζομένων ἐκεῖθεν μανθανόντων τὰ μέλλοντα, ἱκανῶς τεθρύληται.̔ Η δὲ Μίλητος πόλις ἐστὶν Αἰολικὴ, περὶ η ς γραφήσεται τὰ δέοντα ἐν τοῖς ἑξῆς.̔ Η δὲ Κλάρος λέγεται νεώριον ει ναι τῆς Κολοφῶνος, κληθῆναι δὲ ου τως ἀπὸ τοῦ κλήρου, η τοι τοῦ λάχους· πολλῶν γὰρ, φασὶ, θεῶν κληρωσαμένων περὶ αὐτῆς, ε λαχε τῷ̓ Απόλλωνι. Λέγεται δὲ καὶ Διὸς Κλαρίου μαντεῖον ει ναι αὐτόθι. Οθεν καὶ παρὰ τῷ Λυκόφρονι ἡ Κασσάνδρα Κλάρου Μιμαλὼν λέγεται, τουτέστι βάκχη καὶ μάντις Κλαρία. 451 Οτι νῆσος ἑσπεριωτάτη τὰ ἐσχατόεντα Γάδειρα, κατὰ μέσον τῶν πρὸς τῇ̓ Ιβηρίᾳ πυλῶν· διὸ καὶ̓ Ιβηρικά φησιν ὁ̓ Αρριανὸς αὐτά. Εστι δὲ ἡ νῆσοςαυ τη κατὰ τὸν Γεωγράφον οὐ πολὺ μείζων ἑκατὸν σταδίων κατὰ τὸ μῆκος, πλάτος δ' ε σθ' ο που καὶ σταδιαῖον. Τὸ δὲ ἐθνικὸν αὐτῆς τετραχῶς λέγεται, Γαδειρίτης καὶ Γαδειρεὺς καὶ Γαδειραῖος καὶ Γαδειρανὸς, ὡς Βοσπορανός. Εστι δὲ οὐ μόνον οὐδετέρου γένους τὰ Γάδειρα, ἀλλὰ καὶ θηλυκῶς ἡ Γάδειρα. Κεῖται δὲ ἐπὶ τέρμα σιν ὠκεανοῦ τοῖς πρὸς τῇ ἑσπερίᾳ δηλονότι θαλάσσῃ, Κοτινοῦσα ἐπὶ προτέρων ἀνθρώπων κληιζομένη, η γουν κοτινόεσσα, ὡς πολλοὺς ε χουσα κοτίνους, οι ἀγριελαίας ει δός εἰσι, μετονομασθεῖσα δὲ Γάδειρα.̓ Ενταῦθα Διὸς γόνον̔ Ηρακλέα τιμᾶσθαί φησιν, η ὁ Θηβαῖος δὴ ου τος η ν̔ Ηρακλῆς, η ὁ Φοῖνιξ κατά τινας, η τοι ὁ Τύριος. Εσχε δὲ Φοινίκων ἀνδρῶν ἀποικίαν ἡ νῆσος.̓ Εμπορικοὶ γὰρ ο ντες οἱ Φοίνικες, καὶ πρηκτῆρες καὶ τρῶκται κατὰ τὸν Ποιητὴν, καὶ πανταχοῦ πλωϊζόμενοι, ῳ κησαν καὶ αὐτόθι, καὶ Γάδειρα μετωνόμασαν αὐτὴν διὰ τὸ τοῦ τόπου στενὸν, οἱονεὶ γῆς δειράν, ὡς προγέγραπται. 453 Οτι δὲ καὶ αὐτόθι Φοίνικες ἀπῴκησαν, δηλοῖ καὶ ὁ Γεωγράφος λέγων· «ἀποικία γέγονε Φοίνιξιν ε ως̓ Ιβηρίας, τῆς τε α λλης καὶ [τῆς] ε ξω στηλῶν.»̓ Αρριανὸς δὲ καὶ τὴν Ταρτησὸν Φοινίκων κτίσμα φησίν. Αἰλιανὸς δὲ ἐν τοῖς Περὶ προνοίας φησὶν, ο τι ἐν Γαδείροις βωμὸς̓ Ενιαυτῷ ι δρυται καὶ Μηνὶ α λλος εἰς τιμὴν χρόνου μακροτέρου τε καὶ βραχυτέρου. Εστι δὲ καὶ Γήρως, φησὶν, ἱερὸν τοῖς ἐκεῖ, τιμῶσι τὴν ἡλικίαν τὴν μαθοῦσαν πολλά· καὶ Θανάτου α λλο, εἰς γέρας τῇ κοινῇ ἀναπαύλῃ, η γουν τῷ τελευταίῳ ο ρμῳ· καὶ βωμὸς δὲ, φησὶ, παρὰ τοῖς ἐκεῖ Πενίας καὶ Τέχνης, τῆς μὲν ἐξιλεουμένοις, τῆς δὲ παραλαμβάνουσιν εἰς α κος ἐκείνης.̓ Ανδρεῖοι δὲ περὶ ναυτιλίας οἱ Γαδειρῖται· διὸ καὶ ἐσχάτη ου σα ἡ νῆσος ο μως ὀνομαστοτάτη ἐγένετο. Οτι δὲ πολλοὶ τόποι ἀπὸ φυτῶν ε σχον τὰς κλήσεις, ὡς καὶ ἡ ῥηθεῖσα αυ τη Κοτινοῦσα, δῆλον· ου τω γὰρ καὶ ἡ̓ Ερεικοῦσα λέγεται διὰ τὰς ἐν αὐτῇ ἐρείκας, καὶ ἡ Μίλητος Πιτυοῦσά ποτε διὰ τὰς πίτυς ἐκλήθη· καὶ ἐν̓ Αθήναις δὲ πολλοὶ τόποι ἐντεῦθεν ἐκλήθησαν, ὡς ἡ̔ Ραμνοῦς ἀπὸ τῶν ἐκεῖ ῥάμνων, καὶ ἀπὸ τῶν μυρρινῶν οἱ Μυρρινούσιοι· καὶ ἡ Ποντικὴ δὲ Κερασοῦς ἀπὸ τῶν φυτῶν τῶν κεράσων κέκληται. 457 Οτι μετὰ τὰ Γάδειρα αἱ Γυμνήσιαι νῆσοι, ου τω κληθεῖσαι η διὰ τὸ γυμνοὺς καὶ ἀχλαίνους κατὰ τὸν Λυκόφρονα ἐκεῖ ἐξενεχθῆναι διὰ ναυαγίαν τινὰς τῶν Βοιωτῶν, η ο τι γυμνοὶ διάγουσιν οἱ ἐκεῖ.̓ Εκλήθησαν δέ ποτε καὶ Βαλιαρίδες αἱ τοιαῦται νῆσοι. Αριστοι δὲ σφενδονᾶν οἱ ἐν αὐταῖς, ὡς καὶ Λυκόφρων ἱστο ρεῖ, σφενδόνας ἀνὰ τρεῖς ε χοντες ἐν τῇ κεφαλῇ. Διὸ καὶ Βαλιαρεῖς λέγονται, ο ε στι σφενδονῆται, κατὰ τὴν ἐγχώριον γλῶσσαν.̔ Επτὰ δὲ εἰπόντων τινῶν ει ναι τὰς Γυμνησίας νήσους, ὁ Γεωγράφος δύο αὐτὰς ἱστορεῖ, ω ν ἡ μὲν, φησὶ, μείζων, ἡ δὲ ἐλάττων, εὐδαίμονες α μφω· καὶ εὐλίμενοι μὲν, χοιραδώδεις δὲ, η τοι πετρώδεις καὶ τραχεῖαι, κατὰ τὰ στόματα τῶν λιμένων. Οἱ δὲ ἐν αὐταῖς α νθρωποι πρῶτοι πλατυσήμους χιτῶνας ἐφεῦρον. Λέγεται δὲ καὶ ο τι εἰς τούτους κομισθέντες πέραθέν
q.56
ποθεν δύο λαγιδεῖς, α ρρην καὶ θήλεια, ου τως εἰς ἐπιγονὴν πολλὴν ηὐξήθησαν, ω στε καὶ οι κους ἀνατρέπειν ἐξ ὑπονομῆς καὶ δένδρα. Οθεν καὶ ἠναγκάσθησαν οἱ ἐκεῖ πρεσβεῦσαι εἰς̔ Ρωμαίους διὰ χώρας αι τησιν. Εἰσὶ δὲ γεωρύχοι καὶ ῥιζοφάγοι οἱ λαγιδεῖς, ου ς καὶ λεβηρίδας ἐκάλουν τινές. Οτι ἐπὶ ταῖς Γυμνησίαις νήσοις ἡ Βοῦσός ἐστιν, η ν̔ Ηρωδιανὸς ἐν τῇ καθόλου προσῳδίᾳ ὀξύνει, Βουσός ἀναγινώσκων. Ταύτης ὁ κύκλος τετρακοσίων σταδίων, ὡς ὁ Γεωγράφος φησίν. 458 Οτι ἐν τῷ Λιγυστικῷ πελάγει μέγισται νῆσοι μετὰ Σικελίαν ἡ Σαρδὼ καὶ ἡ Κύρνος· διὸ καὶ ὁ Διονύσιος εὐρυτάτην καλεῖ τὴν Σαρδώ.̔ Ιστοροῦνται δὲ πολυχρονιώτατοι ει ναι οἱ Κύρνιοι. Τὴν δὲ Κύρνον καὶ Κορσίδα, φησὶ, καλοῦσιν, η κατά τινα τῶν ἀντιγράφων Κορσίκαν. Καὶ ὡς μὲν α λλοι φασὶ, Κορσὶς καλεῖται ἀπὸ Κόρσης γυναικός. Λέγεται γὰρ ο τι νῆσος ἐν τῷ Τυρσηνικῷ πελάγει Κορσὶς ἀπὸ Κόρσης δούλης βουκόλου.̔ Ως δὲ ὁ Διονύσιος βούλεται, Κορσὶς λέγεται, διὰ τὰς ἐν αὐτῇ κόρσας, ο ἐστι κορυφὰς τῶν ὀρέων. Εστι γὰρ τῇ υ λῃ, φησὶν, ἀμφιλαφὴς, ο ἐστι δασεῖα, ου τις τόσον ο σον ἐκείνη.̓ Αμφιλαφὲς δὲ κυρίως ἐστὶ τὸ δασὺ, ου ε στιν ἀμφοτέρωθεν λαβέσθαι, τραπέντος τοῦ β εἰς φ, Μακεδόνων ε θει, οι καὶ τὸν Φίλιππον Βίλιππόν φασι. Τοιοῦτον δέ τι καὶ τὸ σοφός ἐκ τοῦ σέβω, καὶ τὸ στρεβλός ἀπὸ τοῦ στρέφω.̓ Ιστέον δὲ ο τι οὐ μόνον ἐπὶ δασύτητος λέγεται τὸ ἀμφιλαφές, ἀλλὰ καὶ ἁπλῶς ἐπὶ πλήθους η πυκνότητος, ὡς δηλοῖ ὁ εἰπὼν βροντὰς ἀμφιλαφεῖς καὶ ἐλέφαντας περί τινα τόπον ἀμφιλαφεῖς. Καὶ τοῦτο μὲν τοιοῦτον.̔ Η δὲ Σαρδὼ, καθὼς καὶ ἐν α λλοις προεγράφη, ἐκφέρεται καὶ διὰ τοῦ Σαρδών. Φησὶ γοῦν ὁ Γεωγράφος· «διέχει Σαρδόνος ἡ Κύρνος, ἡ καὶ Κορσίκα ὑπὸ̔ Ρωμαίων λεγομένη, σταδίους ξʹ. Τραχεῖα δέ ἐστι, φησὶ, καὶ οἰκεῖται φαύλως. Καὶ οἱ κατέχοντες αὐτὴν θηρίων εἰσὶν ἀγριώτεροι, καὶ ου τω βοσκηματώδεις, ω στε καὶ ἀνδραποδισθέντες η οὐκ ἀνέχονται ζῆν η ζῶντες ἀπαθείᾳ καὶ ἀναισθησίᾳ τοὺς ε χοντας ἐπιτρίβουσι, καὶ οἱ αὐτοὺς κτώμενοι δεσπόται εἰ καὶ τὸ τυχὸν τίμημα καταβάλλουσιν ὑπὲρ αὐτῶν, ο μως μεταμέλει αὐτοῖς υ στερον.»̓ Εκλήθη δὲ Σαρδὼν ἀπὸ Σαρδόνος υἱοῦ̔ Ηρακλέος· ὠνομάσθη δέ ποτε καὶ̓ Ιχνοῦσα, ἐπεὶ ι χνει ἀνθρώπου ἐστὶν ὁμοία τὸ σχῆμα.̓ Ωκίσθη δέ ποτε καὶ ὑπὸ̓ Ιβήρων, ει τα ὑπὸ̔ Ηρακλειδῶν, μετοικίσαντος̔ Ηρακλέος ἐκεῖ τούς τε Θεσπιάδας καί τινας τῶν Καδμείων καὶ τῶν Λοκρῶν. Ει τα ᾠκίσθη καὶ ὑπὸ Καρχηδονίων.̓ Απὸ δὲ ταύτης τῆς Σαρδόνος καὶ ὁ παροιμιώδης λέγεται κατά τινας Σαρδόνιος η Σαρδάνιος γέλως, περὶ ου ἐν τῇ̓ Οδυσσείᾳ γέγραπται. 461 Οτι τὸν Αι ολον, περὶ ου ζητητέον καὶ εἰς τὴν̓ Οδύσσειαν, φιλόξενον βασιλέα λέγει, καὶ̔ Ιπποτάδην ἀκολούθως̔ Ομήρῳ, καὶ χρησάμενος καὶ εἰς αὐτὸν ἐπαναλήψει, διὰ τὸν περὶ αὐτοῦ θρύλον, λέγει θαυμαστὰ δῶρα λαχεῖν αὐτόν· τὰ δ' ε στιν ἀνέμων κοιρανία, η γουν κυριότης, κλονεόντων τε ἱσταμένων τε. Καὶ ο τι αἱ τοῦ Αἰόλου περίδρομοι ἐν ἁλὶ νῆσοι ἑπτά εἰσιν, ἐπώνυμοι, φησὶν, ἀνδράσι Πλωταὶ, τουτέστι φερωνύμως καλούμεναι Πλωταί· οὐχ ο τι μετακινοῦνται, ὡς ἡ Δῆλός ποτε μυθεύεται, ἀλλὰ διότι ὡς περίδρομοι μέσον, φησὶν, ε χουσι περίπλοον ἀμφιέλικτον, τουτέστι περιπλέονται, καί εἰσι γνώριμοι καὶ οὐκ ἀνώνυμοι, οὐδὲ α πλοοι διὰ μοχθηρίαν τινά. Τοῦτο δὲ ἀρετὴ νήσων ἐστίν. Ει πε δὲ καὶ Ομηρος τὴν Αἰόλου νῆσον Πλωτήν· καὶ τούτου ζήτει τὴν αἰτίαν ἐκεῖ. Αἱ δ' αὐταὶ νῆσοι αἱ τοῦ Αἰόλου λέγονται καὶ Λιπαραίων νῆσοι, διέχουσαι τοῦ Σικελικοῦ πορθμοῦ στάδια διακόσια, ἐν ἀπόψει κείμεναι τοῖς ἐκ Σικελίας καὶ̓ Ηπείρου πλέουσιν· ω ν ἐν μιᾷ τῇ καλουμένῃ Στρογγύλῃ τὸν Αι ολον οἰκῆσαί φασιν, η τις βίᾳ μὲν φλογὸς λείπεται τῶν α λλων ε ξ νήσων, φέγγει δὲ πλεονάζει. Μεγίστη δ' αὐτῶν ἡ Λιπάρα, ἀπὸ Λιπάρου τινὸς κληθεῖσα υἱοῦ Αυ σονος, Κνιδίων α ποικος, ἐξ η ς ὡς ἀπὸ μέρους προέχοντος αἱ πᾶσαι Λιπαραίων λέγονται νῆσοι.̓ Ωνομάσθη δέ ποτε αυ τη καὶ Μελιγουνίς.̓ Εγγυτάτω δὲ αὐτῆς ἐστιν ἡ Σικελία. Σημείωσαι δὲ ο τι αἱ τοῦ Αἰόλου νῆσοι Αἰόλειοι λέγονται, οὐ μὴν καὶ Αἰολίδες· τοῦτο γὰρ αἱ τῶν Αἰολέων νῆσοι εἰς κλῆσιν εἰλήχασι· καὶ ο τι περὶ τὸ Τυρσηνικὸν αυ ται κεῖσθαι λέγονται πέλαγος· ο θεν
q.57
σημειωτέον ο τι καὶ ἡ Σικελία τῷ Τυρσηνικῷ πελάγει παράκειται. 467 Οτι τὴν παρ'̔ Ομήρῳ Θρινακίαν Τρινακίαν ου τός φησι, τουτέστι τὴν Σικελίαν. Ητις ἐκτέταται, φησὶν, ἐπὶ τρισσαῖς πλευραῖς ἑστηκυῖα, οι α δηλονότι τρίγωνος ου σα. Καὶ ε στιν οι ον ἐτυμολογία τοῦτο τῆς Τρινακίας, οἱονεὶ τριακρίας, ο ε στι τρία ἐχούσης α κρα. Διὸ καὶ ὁ Λυκόφρων τρίδειρον νῆσον λέγει αὐτὴν, καὶ ὁ Πίνδαρος τριγλώχινα. Καὶ ο ρα τὸ ἑστηκυῖα ἐπὶ τρισσαῖς πλευραῖς. Διὰ τοῦτο γὰρ ἐν τοῖς φθάσασι κρηπῖδάς που ει πεν, η τοι βάσεις, τὰς τοῦ τριγώνου πλευρὰς, ὡς ἱσταμένου ἐπὶ κρηπῖδος, η τοι βάσεώς τινος. Ακρα δέ οἱ, φησὶν, η τοι ἀκρωτήρια καὶ γωνίαι τοῦ νησιωτικοῦ τούτου τριγώνου, Πάχυνός τε Πελωρίς τε Λιλύβη τε. Καὶ ο ρα ο τι κἀνταῦθα γοργῶς ἑνὶ στίχῳ τὰ τρία τῆς Σικελίας α κρα ἐμπεριέλαβεν, ω ν Λιλύβη μὲν πρὸς ζέφυρόν ἐστιν εἰσανέχουσα, η τις καὶ οὐδετέρως Λιλύβαιον λέγεται, ὡς κεφαλή κεφάλαιον· Πάχυνος δὲ πρὸς αὐγάς· ἐπ' α ρκτον δὲ πρὸς Αὐσονίαν ὁρᾷ ἡ Πελωρὶς, η ς ἐν τῷ κόλπῳ ἡ Μεσσήνη. Καὶ ο ρα τὸ εἰσανέχουσα, ὡς οὐ μάτην ἐστοίβασται ταῖς προθέσεσιν, ἀλλ' ἡ μὲν εἰς πρόθεσις τὸ ἐπὶ πολὺ τὴν α κραν ἐκτείνεσθαι ει σω θαλάσσης ἐμφαίνει, ἡ δὲ ἀνά τὸ υ ψος τοῦ ἀκρωτηρίου παραδηλοῖ, ο θεν καὶ ἠνεμόεσσαν ε φη τὴν Πελωρίδα.̓ Ιστέον δὲ ο τι ἡ Πελωρὶς ἐνταῦθα μὲν Σικελίας α κρα ἐστὶ, κεῖται δέ ποτε ἡ λέξις καὶ ἐπὶ ὀστρέου. Εστι γὰρ κατὰ τοὺς παλαιοὺς πελωρὶς ὀστρέου ει δος χήμης μεγαλώτερον· διὸ καὶ πελωρίς διὰ τὸ μέγεθος λέγεται. Καὶ ταῦτα μὲν ου τως.̔ Ο δὲ Γεωγράφος λέγει ο τι ἀπὸ Τρινακρίας Θρινακία προσηγορεύθη, μετονομασθεῖσα εὐφωνότερον. Λέγει δὲ καὶ δίαρμα ει ναι ἀπὸ Παχύνου τοῦ ἑῴου α κρου πρὸς τὸ στόμα τοῦ ἐν Πελοποννήσᾠ Αλφειοῦ στάδια τετρακισχίλια, ἀπὸ δὲ τοῦ ἑσπερίου Λιλυβαίου ἐπὶ τὴν Λιβύην καὶ Καρχηδόνα τοὐλάχιστον χίλια πεντακόσια· καί τις τῶν ὀξυδορκούντων λέγεται ἀπὸ σκοπιᾶς ἀπαγγέλλειν τοῖς ἐν Λιλυβαίῳ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐκ Καρχηδόνος ἀναγομένων σκαφῶν.̓ Ιστέον δὲ ο τι ὁ Διόδωρος οὐ μόνον ἀκρωτήριον Σικελίας οι δε τὸ Λιλύβαιον, ἀλλὰ καὶ φρέαρ ἐνταῦθά που ἱστορεῖ ου τω καλούμενον, καὶ πόλιν δὲ τῷ φρέατι τούτῳ ὁμώνυμον. Ορα δὲ ο τι καὶ ἐνταῦθα ἐν τῷ «Τρινακίη δ' ὑπὲρ πέδον Αὐσόνων» τῇ ὑπέρ προθέσει συνήθως αὐτῷ ἐπὶ τῶν νοτίων ἐχρήσατο. Νοτιωτέρα γὰρ ἡ Σικελία τῆς τῶν Αὐσόνων ἠπείρου, η ς καὶ ἐκκέκοπται, ὡς ῥηθή σεται. Αλλοι δέ φασιν ο τι Θρινακία λέγεται διὰ τὸ ἐοικέναι θρίνακι· ο περ ἀπᾴδει τῇ τῶν παλαιῶν δόξῃ· οὐ γὰρ δοκεῖ τοιούτου σχήματος ει ναι ἡ Σικελία. Σιβύλλα δέ φησιν ἀπὸ Τρινάκου βουκόλου κληθῆναι, εἰποῦσα· Θρινακίη νῆσος, τὴν ε κτισε Τρίνακος η ρως, υἱὸς ποντομέδοιο Ποσειδάωνος α νακτος. 473 Οτι πρὸς βορέαν τῆς Σικελίας ὀλεθρία τοῖς ναύταις κέλευθος, στενή τε σκολιά τε καὶ α σχετος· ο που ἡ θάλασσα, φησὶ, συρομένη κατὰ πάθος Εὐρίπου μακραῖς περιβρέμεται σπιλάδεσσιν, η τοι παραθαλασσίαις πέτραις.̓ Εκφράζει δὲ τὸν Σικελικὸν ἐν τοῖς ε πεσι τούτοις πορθμόν· ε νθα καὶ τὸ τῆς Χαρύβδεως ὁ̔ Ομηρικὸς μῦθος λέγει γίνεσθαι πάθος καὶ τῆς Σκύλλης κακόν. Εστι δὲ ῥοώδης καὶ ου τος ὁ πορθμὸς, καὶ αὐτὸς μὲν δὶς ἑκάστης ἡμέρας μεταβάλλει, ἑπτάκις δὲ τὸ ο λον νυχθήμερον ὁ περὶ Ευ βοιαν Ευ ριπος. Περὶ ο ν φασι διατρίψαντα τὸν̓ Αριστοτέλην καταλῦσαι τὸν βίον· ο που καὶ ἡ Εὐβοϊκὴ̓ Αρέθουσα, ε τι δὲ καὶ ἡ Χαλκὶς, ἀφ' η ς καὶ ὁ Εὐβοϊκὸς Ευ ριπος Χαλκιδικὸς λέγεται. Ταύτης δὲ τῆς Χαλκίδος οἱ πολῖται ἀνδρεῖοι ἱστόρηνται, περὶ ω ν χρησμὸς τοιοῦτος ἐξέπεσεν· Ιππον Θεσσαλικὸν, Λακεδαιμονίαν δὲ γυναῖκα, α νδρας δ' οι πίνουσιν υ δωρ ἱερῆς̓ Αρεθούσης· τοὺς Χαλκιδέας λέγων ὁ τοιοῦτος χρησμὸς̓ Αρεθουσίους κατὰ τὴν ἐξήγησιν τῶν παλαιῶν· ἐκεῖ γάρ ἐστιν ἡ τοῦ τοιούτου χρησμοῦ̓ Αρέθουσα. Δεῖ γὰρ εἰδέναι ο τι οὐ μία ἡ Σικελικὴ, ἀλλὰ πολλαί εἰσιν̓ Αρέθουσαι, ω σπερ καὶ Χαλκίδες καὶ Ευ βοιαι, ναὶ μὴν καὶ πορθμοὶ ῥοώδεις κατὰ τὸν Σικελικόν. Ωντινων πορθμῶν ὁ κατὰ τὸ Βυζάντιον ε κρουν ε χει μόνον, οὐ μὴν καὶ ἀνάκαμψιν. Ιππαρχος δὲ ἱστορεῖ καὶ μονάς ποτε ποιεῖσθαι αὐτὸν, η γουν ι στασθαι. Κἀκεῖνο δὲ ἰστέον, ο τι τῶν δύο
q.58
τῆς Σικελίας πορθμῶν ὁ μὲν πρὸς τῇ̓ Ιταλίᾳ ὁ βόρειος, περὶ ου κατὰ τὸ προσεχὲς ἐρρέθη, ἑπταστάδιος ἱστορεῖται· τοσοῦτον γὰρ (τῆς γῆς) διέχει τὸ στενότατον, καθὰ καί τι μέρος τοῦ̔ Ελλησπόντου, ὡς προϊστόρηται· ὁ δὲ πρὸς τῇ Καρχηδόνι ὁ νότιος, ὁ ἀπὸ Λιλυβαίου ἐπὶ Λιβύην, ὡς πρὸ ὀλίγου γέγραπται, σταδίων χιλίων πεντακοσίων, ο ν Λιβυκὸν πόρον καλεῖ ὁ Διονύσιος. 476 Οτι ἡ Σικελία χερρόνησός ποτε η ν συνεχὴς κατὰ τὸν ἰσθμὸν τῇ τῶν Αὐσόνων γῇ. Σεισμοῦ δέ τινος ὡς εἰκὸς ἐξαισίου συμπεσόντος, καὶ τοῦ ἰσθμοῦ διασχόντος, εἰσπεσεῖν φασι τὴν παρίσθμιον θάλασσαν, καὶ μεσολαβήσασαν θέσθαι νῆσον τὴν Σικελίαν, οὐ πολὺ διὰ τοῦτο τῆς χέρσου διέχουσαν. Οθεν καὶ μῦθος φέρεται, τὸν Ποσειδῶνα οι α ἐπιστατοῦντα τοῖς σεισμοῖς ἀποτεμεῖν τὸν ἰσθμὸν̓ Αονίῳ πολυγλώχινι σιδήρῳ, καὶ παρεισαγαγεῖν τὴν ἑκατέρωθεν ζωννύουσαν αὐτὸν θάλασσαν, καὶ ου τω νῆσον ποιῆσαι τὴν τέως χερρόνησον, χαριζόμενον̓ Ιοκάστῳ τῷ τοῦ Αἰόλου παιδὶ, ὡς α ν ε χοι ταύτην οἰκεῖν ἀσφαλῶς.̓ Απὸ δὲ τῆς ῥηθείσης ῥήξεως, ὡς προείρηται, καὶ τὸ ἐκεῖ λέγεται παρονομασθῆναἱ Ρήγιον· καθά που καὶ τὸ παρ' ἡμῖν τὸ Θράκιον· καὶ αὐτὸ γὰρ ἐπὶ τοιᾷδε ῥήξει ὀνομασθῆναί τινες οι ονται, δι' η ς ῥήξεως ἡ λίμνη τῇ ἐγγὺς θαλάσσῃ ὡμίλησε διεκρεύσασα. Τοιοῦτον δέ τι παθεῖν καὶ τὸν̔ Ελλήσποντον ἱστοροῦσί τινες, ὡς προϊοῦσι ῥηθήσεται.̔ Ο δὲ Γεωγράφος φησὶν ο τι πιστεύεται τὴν Λέσβον ἀπερρωγέναι τῆς Ιδης, ὡς καὶ τὴν Σικελίαν τῆς̔ Ρηγίνης, καὶ τὴν Οσσαν τοῦ Μακεδονικοῦ̓ Ολύμπου, ω ν μέσον ε κτοτε διέρρευσεν ὁ Πηνειός. Καὶ τὴν Εὐβοΐδα δὲ γῆν λεπτὸς Εὐρίπου κλύδων Βοιωτίας ἀκτῆς ἐχώρισε, καθά τίς φησι ποιητής. Πολυγλώχινα δὲ σίδηρον τὴν τοῦ Ποσειδῶνος καλεῖ τρίαιναν κατὰ τοὺς παλαιοὺς, ἀντὶ τοῦ τριγλώχινα, τρεῖς ἀκίδας ε χουσαν· ω σπερ καὶ προϊών που ἐρεῖ ο τι ἐν̓ Ασίᾳ πολὺς ὠκεανὸς, ο περ αὐτὸς ἑρμηνεύων φησί «τρισσοὺς γὰρ κόλπους ἐρεύγεται ε νδοθι·» ὡς ταὐτὸν ο ν εἰπεῖν πολὺς ὠκεανὸς καὶ τρισσοὶ ἐξ ὠκεανοῦ κόλποι· ει τι γὰρ τρία, φασὶ, τοῦτο καὶ πολλά· οὐ μὴν καὶ ἀνάπαλιν, εἰ πολλὰ, ἐξ ἀνάγκης καὶ τρία· οὐ γὰρ ἀντιστρέφει ὁ λόγος. Αἰνίττεται δὲ, φασὶν, ἡ τρίαινα τὰς τρεῖς τῶν ὑδάτων ποιότητας, τὴν ἁλμυρὰν, οι α ἐστὶν ἡ τῆς θαλάσσης, τὴν γλυκεῖαν, ὁποία ἡ τῶν ποταμῶν, καὶ τὴν μέσην, τὴν τῶν λιμνῶν. Τὰ γὰρ πικρὰ καὶ ὀξώδη καὶ ει τι που α λλο τοιοῦτον, οὐ προσλογιστέον διὰ τὸ σπάνιον.̓ Αόνιον δὲ σίδηρον λέγει, ὡς α ν τις ει ποι Βοιώτιον· Αονες γὰρ ε θνος βάρβαρον οἰκῆσάν ποτε ἐν Βοιωτίᾳ, ε νθα Ποσειδῶν ἐτιμᾶτο· καὶ οὐ δήπου κάλλιστός ἐστιν ὁ̓ Αόνιος σίδηρος· τοιοῦτος γὰρ μάλιστα ὁ Χαλυβικὸς μεμαρτύρηται, ὡς ἐν τοῖς ἑξῆς εἰρήσεται. 478 Οτι περὶ τὴν ἑσπερίαν Σύρτιν, τὴν μικρὰν δηλαδὴ, δύο νῆσοι, Μῆνιγξ καὶ Κέρκιννα. Λωτοφάγων δὲ γῆ καὶ αυ ται λέγονται καὶ μάλιστα ἡ Μῆνιγξ, ἐν ῃ καὶ βωμὸς̓ Οδυσσέως καὶ λωτὸς πολὺς, περὶ ου φησιν ὁ Γεωγράφος· «δένδρον τὸ καλούμενον λωτὸν, ε χον η διστον καρπόν.» Περὶ ου ἱστορεῖ πολλὰ καὶ̓ Αθήναιος. Γέγραπται δὲ περὶ αὐτοῦ καὶ ἐν τοῖς εἰς τὴν̓ Οδύσσειαν. 483 Οτι ἡ Διομήδεια νῆσος, η ν ου τος ἰφθίμου Διομήδεος νῆσόν φησι, περιφραστικῶς αὐτὴν ἐτυμολογῶν, περὶ τὴν̓ Αδριάδα ἐστὶ θάλασσαν, ἐπ' ἀριστερὰ τῷ εἰσελαύνοντι πρὸς τῇ̓ Ιαπυγίᾳ· ε νθα ῳ κησε Διομήδης, διωχθεὶς ἐκ τῆς πατρίδος̓ Αφροδίτης χόλῳ, οι α τρωθείσης ὑπ' αὐτοῦ ἐν τῷ κατὰ Τροίαν πολέμῳ, καθά φησι καὶ Ομηρος.̓ Ιστέον δὲ ο τι ὁ μὲν Ποιητὴς σώφρονά τε οι δε τὴν τοῦ Διομήδους γυναῖκα τὴν Αἰγιάλειαν, καὶ οὐδὲ διωχθῆναι τὸν Διομήδην ἱστορεῖ· α λλοι δὲ ἱστοροῦσιν ὡς ἡ̓ Αφροδίτη ἐν τῷ καιρῷ τοῦ Τρωικοῦ πολέμου ἀνέπεισε τὴν Αἰγιάλειαν, η ν καὶ κακόφρονα ου τος καλεῖ, μιχθῆναι τῷ Σθενέλου υἱῷ Κομήτῃ.̔ Υφ' ω ν καὶ ἐξωσθεὶς μετὰ τὸν νόστον ὁ Διομήδης εἰς τριλλίστους η τηλίστους Ιβηρας η λθε πλανήτης, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν νῆσον ταύτην. Εστι δὲ τὸ μὲν τριλλίστους ταὐτὸν τῷ παρ'̔ Ομήρῳ πολυλίστους, ο ἐστι πολυλιτανεύτους, τοῦ τρία ἀντὶ τοῦ πολύ ληφθέντος, ἀντιστρόφως τῷ πρὸ μικροῦ ῥηθέντι πολυγλώχινι· ἐκεῖ γὰρ πάλιν τὸ πολύ ἀντὶ τοῦ τρία ε θετο ἀριθμοῦ, ὡς προείρηται. Καὶ τοιοῦτον μὲν τὸ τριλλίστους·
q.59
τὸ δὲ τηλίστους τοὺς ὑπερορίους δηλοῖ, καὶ τῆλε, ο ἐστι πόρρω, πρὸς τῷ ὠκεανῷ ἀπέχοντας· ἐκεῖ γὰρ ἡ ἑσπερίἀ Ιβηρία κεῖται. Αλλοι δὲ δύο ἱστοροῦσι τὰς τοῦ Διομήδους νήσους, λέγοντες καὶ ο τι τῆς περὶ τὴν θάλασσαν ταύτην δυναστείας τοῦ Διομήδους καὶ αἱ Διομήδειαι νῆσοι μαρτύρια, καὶ ἡ παρ'̓ Ενετοῖς αὐτῷ λευκὸς ι ππος, ὡς ἐρρέθη, θυόμενος. Τῶν δὲ δύο τούτων νήσων τὴν μὲν οἰκεῖσθαί φασιν, η ς καὶ μεμνῆσθαι δοκεῖ ὁ Διονύσιος, τὴν δὲ ε ρημον ει ναι, ἐν ῃ καὶ τὸν Διομήδην ἀφανισθῆναι λέγουσι, καὶ τοὺς ἑταίρους ἐκεῖ ἀπορνιθωθῆναι, ὡς καὶ ὁ Λυκόφρων φησίν. 488 Οτι πρὸς ἀνατολὰς τῆς̓ Αδριάδος ὁ τῶν̓ Αψύρτου νήσων α σπετος ὁλκὸς ἀναφαίνεται, ο ε στιν αἱ̓ Αψύρτιδες νῆσοι, α ς οἱ Κόλχοι, φησὶν, ἐπέδραμον, τὰ τῆς Μηδείας ι χνη μαστεύοντες, η τοι ζητοῦντες καὶ καταδιώκοντες, ο τε τῷ̓ Ιάσονι κατ' ε ρωτα ἠκολούθησεν, η ν καὶ μὴ συλλαβεῖν ἐκεῖνοι ἐξισχύσαντες, ἀλλ' εἰς κενὸν μογήσαντες ῳ κησαν ὑπ' ἀμηχανίας ἐκεῖ. Οὐ γὰρ η ν αὐτοὺς εἰς Κολχίδα νοστῆσαι, εἰ μὴ καὶ τὴν Μήδειαν ἀνακομίσονται· ου τω γὰρ ὁ Αἰήτης ἠπειλήσατο.̓ Ωνομάσθησαν δὲ̓ Αψύρτιδες αἱ νῆσοι ἀπὸ̓ Αψύρτου τοῦ ἀδελφοῦ Μηδείας, ο ν συνδιώκοντα ἑλοῦσα διέφθειρεν ἡ. Μήδεια, μελεϊστὶ τεμοῦσα καὶ τῇ θαλάσσῃ τὰ τῶν σαρκῶν ἐπισπείρασα τμήματα. Ορα δὲ ο τι τὸ ι χνη Μηδείας ἀστείως ει πεν, ὡς ἐπὶ διωκομένου καὶ ἰχνηλατουμένου θηρός. Εστι δὲ ου τω καὶ σεμνὸς ὁ λόγος· λεληθότως γὰρ ὡς θηριώδη σκώπτει αὐτὴν ἐπὶ τῷ φόνῳ τοῦ ἀδελφοῦ. Σημείωσαι δὲ καὶ τὸ ὁλκός ἐπὶ νήσων λεχθέν· ω στε οὐ μόνον ἐπὶ ο φεων οὐδὲ ἐπὶ υ δατος μόνου κεῖται ἡ λέξις. 492 Οτι μετὰ τὰ Κεραύνια δρυμὰ πρὸς νότον αἱ τῶν̓ Αμβρακιέων φαίνονται νῆσοι καὶ ἡ λιπαρὰ Κέρκυρα, φίλον πέδον̓ Αλκινόου τοῦ κατὰ τὰς ἱστορίας ἐκεῖ μεγαλωνύμως βασιλεύσαντος· ἐφ' ῃ, τουτέστι μεθ' η ν Κέρκυραν, τὸ τῆς̓ Ιθάκης ε δος ἐστήρικται, η ν καὶ Νηρικίην λέγει, οὐχ ὡς Νήρικον ε χουσαν ο ρος κατά τινας· ἐκεῖνο γὰρ ὁ ποιητὴς Νήριτον λέγει διὰ τοῦ τ· ἀλλ' ὡς ἠπειρωτικήν. Τῆς ἠπείρου γὰρ πόλις καὶ τὸ Νήρικον, ἡ λεγομένη Λευκὰς, ὡς ἐν τῷ τῆς̓ Οδυσσείας ω τῷ μεγάλῳ ει ρηται, διὰ τοῦ κ γραφόμενον· εἰ καί τις Λούπερκος, ἀνὴρ παλαιὸς, ὡς οἱ Σχολιασταὶ λέγουσι, διὰ τοῦ τ γράφει καὶ τὴν τοιαύτην πόλιν ὁμωνύμως τῷ̓ Ιθακησίῳ ο ρει. Οἱ̓ Αμβρακιεῖς δὲ ἠπειρωτικὸν καὶ αὐτοὶ ε θνος· ου τω δὲ λέγονται η ἀπὸ̓ Αμβρακίας τῆς Αὐγέου θυγατρὸς η ἀπὸ Αμβρακος υἱοῦ Θεσπρωτοῦ, ἀφ' ου καὶ κόλπος̓ Αμβρακιωτικὸς, καὶ πόλις̓ Αμβρακία, ὡς ἀπὸ Θεσπρωτοῦ ἡ Θεσπρωτία χώρα. Τὸ δὲ Αμβραξ εἰσὶν οι ἀρχαϊκώτερον διὰ τοῦ π γράφουσι, καὶ διὰ τοῦτο καὶ τὴν χώραν̓ Αμπρακίαν, ὡς καὶ τὰς νήσους τὰς Βρεττανικὰς Πρεττανικάς· πλείων δὲ ἡ διὰ τοῦ β γραφή. Λιπαρὰν δὲ τὴν Κέρκυραν λέγει διὰ τὸ πολύκαρπόν τε καὶ ευ καρπον, ο περ ἐμφαίνει καὶ ἐν τῇ̓ Οδυσσείᾳ ὁ Ποιητής. Τὰ δὲ παλαιὰ σχόλια καὶ πολλὰ δὲ τῶν ἱστοριῶν ἀντίγραφα ἐμφαίνουσιν ἀμφιβόλως ε χειν παρὰ τοῖς παλαιοῖς τὴν τῆς νήσου ταύτης γραφήν· λέγεσθαι γὰρ καὶ διὰ τοῦ ο μικροῦ Κόρκυραν. Κορινθίων δέ ἐστι κτίσμα ἡ Κέρκυρα, καὶ ηὐξήθη ποτὲ, καὶ πολλὰς πόλεις καὶ νήσους ῳ κισε, καὶ ναυτικὸν ε σχε πολὺ, ω στε καὶ ἐν τῷ Περσικῷ πολέμῳ οἱ Κερκυραῖοι ναῦς ἑξήκοντα ἐπλήρωσαν, ο ταν τὸ ἀμφίβολον τοῦ πολέμου εὐλαβούμενοι ου τε τῷ Ξέρξῃ ου τε τῇ̔ Ελλάδι ἐβοήθησαν, ἀλλὰ τὴν βοήθειαν ἀνεβάλλοντο.̓ Ηρημώθη δὲ αυ θις, ὡς καὶ εἰς τοιαύτην παροιμίαν πεσεῖν, «ἐλευθέρα Κέρκυρα, χέζ' ο που θέλεις.» Δύο δὲ Κέρκυραι, η τε Φαιακὶς, πρὸς τῷ̓ Ιονίῳ κόλπῳ, περὶ η ς καὶ τῷ Διονυσίῳ νῦν ὁ λόγος, ἡ καὶ Φαιακία καλουμένη καὶ Σχερία καὶ Δρέπανον καὶ Αργος· καὶ αυ τη μὲν μία· ἑτέρα δὲ Κέρκυρα ἐντὸς τοῦ̓ Ιονίου, διὰ τοῦ ο μάλιστα λεγομένη Κόρκυρα, ἡ καὶ Μέλαινα καλουμένη. Δύο δὲ λιμένας ἡ Φαιακὶς ε χει, ω ν θάτερος̓ Αλκινόου λέγεται.̓ Ιστέον δὲ ο τι οἱ Κερκυραῖοι παρά τισι καὶ Κέρκυρες λέγονται, ὡς καὶ Ιλλυρες οἱ̓ Ιλλυριοὶ, καὶ οἱ̓ Ασσύριοι Ασσυρες, καὶ οἱ θεράποντες θέραπες, ὡς ο τε Αἰλιανὸς λέγει, «λέγουσι δὲ καὶ οἱ προφῆται καὶ θέραπες τῶν θεῶν.» Ευ ρηνται δὲ καὶ οἱ πολύποδες λεγόμενοι πώλυπες. 496 Οτι Χαλκὶς ο ρος ἐστὶν Αἰτωλίας, ἀφ' η ς ὁ̓ Αχελῷος ε ρπει δίναις
q.60
ἀργυρέαις. Εἰσὶ δὲ καὶ α λλαι Χαλκίδες, ο ρη δηλοῦσαι η πόλεις, οι ον καὶ ἡ κατὰ Ευ βοιαν, ὡς καὶ πρὸ βραχέων ἐρρέθη πλατύτερον, καὶ ἡ Θρᾳκικὴ, η καὶ μέχρι νῦν σώζει τὸ ο νομα. 498 Οτι βορειότεραι νῆσοι Κρήτης πρὸς ζόφον (ου τω γὰρ ὁ τῆς ἱστορίας συντάσσεται νοῦς) Αι γυλα, Κύθηρα, Καλαύριά τε τραχεῖα· Κάρπαθος δὲ ἑτέρωθεν, πρὸς ἀνατολὰς δηλαδή.̓ Εγγὺς δ' αὐτῆς ἡ Κρήτη, η ν ἐγκωμιάζων φησί· «Κρήτη τιμήεσσα, τιθήνη Διὸς, η ς τὸ μέγεθος περιώσιον, η τοι μέγα, πολλή τε λιπαρά τε καὶ ευ βοτος.»̔ Υπὲρ η ς ἡ Ιδη, ο ρος ἐγχώριον, ἀφ' η ς ἡ Τρωϊκὴ Ιδη ὠνόμασται, ὡς τῷ Γεωγράφῳ δοκεῖ· η ν καὶ ἐπαναλαβὼν ὁ Διονύσιος ὡς ἀξίαν λόγου φησίν· «Ιδη καλλικόμοισιν ὑπὸ δρυσὶ τηλεθόωσα.» Πολύδενδρον γὰρ τὸ ο ρος καὶ μεγαλόδενδρον. Κρήτη δὲ λέγεται, ὡς οἱ παλαιοί φασιν, ἀπὸ τῶν ἐκεῖ οἰκησάντων Κουρήτων, οἱονεὶ Κουρήτη, καὶ ἐν συγκοπῇ Κρήτη. Οἱ δὲ ἀπὸ Κρητός τινος αὐτὴν Κρήτην ὠνόμασαν υἱοῦ τοῦ Διός.̓ Αρριανὸς δέ φησι· «Κρὴς, ου Κρήτη ἐπώνυμος, ὁ τὸν Δία κρύψας ἐν ο ρει Δικταίῳ, ο τε Κρόνος ἐμάστευεν ἐθέλων ἀφανίσαι αὐτόν.»̓ Αρχίας δέ τις, ὡς λέγεται, Κρεήτην αὐτὴν ὠνόμασε, πλεονασμῷ τοῦ ε. Τῶν δὲ συμμνημονευθεισῶν ἐνταῦθα τῇ Κρήτῃ τεσσάρων νήσων, Αι γυλα μὲν οὐκ ἠξίωται πολλοῦ λόγου τοῖς παλαιοῖς, τὰ Κύθηρα δὲ νῆσός ἐστι πρὸς τῇ Κρήτῃ, φυλάττουσα καὶ εἰσέτι τὴν κλῆσιν, δοκοῦσα αἰτία ει ναι τοῦ τὴν̓ Αφροδίτην καλεῖσθαι Κυθέρειαν κατὰ τὸν̔ Ησιόδου μῦθον, λέγοντος Κυθέρειαν τὴν̓ Αφροδίτην λέγεσθαι, διότι προσεπέλασε Κυθήροις.̓ Εκαλεῖτο δὲ, φασὶ, καὶ Πορφύρουσά ποτε, διὰ τὸ καλλίστας ε χειν πορφύρας.̓ Ωνόμασται δὲ, φασὶν, ἀπὸ Κυθήρου τοῦ Φοίνικος. Τὴν δὲ Καλαύριαν νῆσον οἱ παλαιοὶ σχολιασταὶ πρὸς ἀντιδιαστολὴν τῆς τῶν Καλαβρῶν χώρας, τῆς τῷ κανόνι τῶν χωρῶν παροξυνομένης, προπαροξύνουσι, Καλαύριαν ἀναγινώσκοντες, τὴν τοῦ ἰῶτα μέντοι καὶ ου τω φυλάσσοντες γραφήν. Καὶ οὐδὲ διὰ τοῦ β γράφουσι ταύτην, ἀλλὰ διὰ τῆς αυ διφθόγγου ἐν τῇ προπαραληγούσῃ. Λέγουσι δὲ κύκλον ε χειν ταύτην τὴν νῆσον σταδίων λʹ, πορθμῷ τετρασταδίῳ διεστῶσαν τῆς ἠπείρου. Ει τά φασι μετ' αὐτὴν ει ναι τὸν ἀνωτέρω μνημονευθέντα Σαρωνικὸν κόλπον, ου πρόκειται ἡ Αι γινα, τοῦ Μυρτῴου η δη αὐτὴ πελάγους ου σα, ὡς καὶ τὰ Κύθηρα καὶ ἡ Καλαύρια καὶ ἡ Σαλαμίν. Εχειν δέ φασι καὶ ἱερὸν Ποσειδῶνος α συλον τὴν Καλαύριαν ταύτην νῆσον, διὸ καὶ τὸν Δημοσθένην ἐκεῖ φυγόντα σταλεὶς ὁ̓ Αρχίας ὑπ'̓ Αντιπάτρου οὐκ ἐβιάσατο, ἀλλὰ πείθειν ἐπειράθη· εἰ καὶ μὴ ἐπείσθη ἐκεῖνος, ἀλλὰ τοῦ ζῆν ἑκὼν ἑαυτὸν παρέλυσεν.̓ Ηλλάξατο δὲ, φασὶν, ὁ Ποσειδῶν τὴν Καλαύριαν ταύτην πρὸς τὴν Λητὼ, ἀντιδοὺς τὴν Δῆλον, ω σπερ καὶ τὴν Πυθὼ ἀντιδοὺς ε σχε τὸ Ταίναρον. Οθεν καὶ λόγος παροιμιώδης ἐπὶ τῶν ι σα ἀνθαιρουμένων καὶ ἀντικαταλλασσόντων ὡς αὐτοῖς βουλητόν, Ισόν τοι Δῆλόν τε Καλαύριάν τε νέμεσθαι, Πυθώ τ' ἠγαθέην καὶ Ταίναρον ἠνεμόεντα. Τῇ δὲ Καρπάθῳ λυμήνασθαί ποτέ φασι τοὺς λαγωοὺς, κακὸν γενομένους ἐπακτὸν ε ξωθεν, ὡς καὶ ἡ παροιμία δηλοῖ ἡ λέγουσα, «ὁ Καρπάθιος τὸν λαγών.» Κρήτης δὲ πόλεις μέγισται, καθὰ καὶ προγέγραπται, Γόρτυνα, Κυδωνία καὶ Κνωσσὸς, βασίλειον Μίνωος, η τις καὶ Καίρατος ἐκαλεῖτο, ὁμωνυμοῦσα ποταμῷ τινι παραρρέοντι. Μίνως δὲ πρῶτος τὴν νῆσον ἐξημέρωσε νόμοις καὶ πολιτείαις καὶ πόλεων συνοικισμοῖς. Ει ρηκε δὲ περὶ αὐτῆς καὶ Ομηρος ἐν̓ Οδυσσείᾳ, καὶ γέγραπται ἐκεῖ ο σα ε δει.̓ Ιστέον δὲ ο τι ἀντὶ τοῦ εἰπεῖν, βορειότεραι νῆσοι Κρήτης, βορειότεραἰ Αμνισοῦ ει πεν ὁ Περιηγητὴς, ἀπὸ μέρους δηλώσας τὸ ο λον. Μέρος γάρ τι Κρήτης ὁ̓ Αμνισὸς, ε νθα καὶ σπήλαιον Εἰληθυίας, ὡς ἐν τῇ̓ Οδυσσείᾳ ὁ Ποιητὴς ἱστορεῖ. 504 Οτι ἀντικρὺ τῆς Αἰγυπτίας πέζης, η γουν τῆς τοῦ Δέλτα βορείας κρηπῖδος η στάσεως η βάσεως, ἡ̔ Ρόδος κεῖται, η ς ὁ κύκλος σταδίων ἐστὶν ἐννεακοσίων ει κοσι. Περὶ η ν πόλις Λίνδος, ἡ καὶ μέχρι νῦν περιᾳδομένη, ἀφ' η ς πλοῖα Λινδικὰ, ε τι δὲ καὶ̓ Ιηλυσσὸς, καὶ Κάμιρος διὰ τοῦ ι γραφομένη πρὸς ἀντιδιαστολὴν τοῦ κυρίου· ὁ γὰρ Κάμειρος τὸ κύριον διὰ διφθόγγου γράφεται (510, 511). Μεθ' η ν πρὸς ἀνατολὰς ἐν ἀρχῇ τῆς τῶν Παμφυλίων παραλίας,
q.61
ε νδον τῆς τῶν Πατάρων μεγάλης α κρας, αἱ Χελιδονίαι τρεῖς νῆσοι κεῖνται, πάρισοι τὸ μέγεθος, διέχουσαι ἀλλήλων ο σον πέντε σταδίους, τῆς δὲ γῆς ἀφεστηκυῖαι ὡς ἑξαστάδιον.̓ Αφ' ω ν οι ονταί τινες α ρχεσθαι τὸ ᾀδόμενον ο ρος τὸν Ταῦρον, ἀρχόμενον τῇ ἀληθείᾳ ἀπὸ τῆς τῶν̔ Ροδίων περαίας.̓ Ιστέον δὲ ο τἱ Ηρωδιανὸςἐν τῇ καθόλου προσῳδίᾳ Χελιδονιαί ἀναγινώσκει ὀξυτόνως, ὡς πυρκαϊαί. Πάταρα δὲ κτίσμα Πατάρου, πόλις μεγάλη, περὶ η ς προεγράφη πλατύτερον.̔ Η δὲ̔ Ρόδος α λλα τε ε σχε θαυμαστὰ καὶ τὸν τοῦ̔ Ηλίου δὲ κολοσσὸν, Χάρητος ε ργον, ἀνδρὸς Λινδίου, πήχεων ἑβδομήκοντα· καὶ η ν καὶ αὐτὸς ε ν τῶν ἑπτὰ θεαμάτων, ο ς ε πεσε σεισμῷ κλασθεὶς ἀπὸ τῶν γονάτων. Πολλὰ δὲ καὶ α λλα ει χεν ἡ̔ Ρόδος ἀγάλματα, ω ν τὸ τεχνικὸν καὶ μικροῦ δεῖν ε μψυχον αἰνιττόμενοι οἱ τεχνῖται ἁλύσεσιν ἐδέσμουν αὐτὰ, μὴ καὶ λάθοιεν τάχα κινηθέντα μεταστῆναί που ἀλλαχοῦ. Εἰ δὲ χρὴ τὴν νῆσον ταύτην οὐ μόνον τῷ μεγίστῳ κολοσσῷ σεμνῦναι, ἀλλὰ καὶ σμικροτάτῳ τινὶ ἐπᾶραι ἀναθήματι· ἐκεῖ γὰρ καὶ ὁ καλὸς πέρδιξ η ν, τὸ τοῦ Πρωτογένους ὑμνούμενον πάρεργον. Διὰ δὲ τὸν ἀνωτέρω ῥηθέντα μέγαν κολοσσὸν καὶ Κολοσσαεῖς ὡς ἐκ μεγάλου παρασήμου ἐκαλοῦντο οἱ̔ Ρόδιοι. Λέγεται δὲ καὶ ναύσταθμα ε χειν ἡ̔ Ρόδος κρυπτὰ καὶ ἀπόρρητα τοῖς πολλοῖς, καὶ τῷ κατοπτεύσαντι αὐτὰ θάνατον ει ναι τὴν ζημίαν.̓ Εκλήθη δέ ποτε, φασὶν,̓ Οφίουσα· ει τα Τελχινὶς, διὰ τοὺς ἐκ Κρήτης Τελχῖνας οἰκήσαντας ἐκεῖ, α νδρας γόητας καὶ βασκάνους. Καίτοι τινὲς μάτην δυσφημηθῆναι τούτους φασί· βασκανθῆναι γὰρ μᾶλλον ὑπὸ τῶν ἀντιτέχνων αὐτοὺς, ἀρίστους ὑπάρξαντας ἐργάτας χαλκοῦ καὶ σιδήρου, οι καὶ τὴν α ρπην τῷ Κρόνῳ ἐδημιούργησαν.̔ Ο δὲ Γεωγράφος φησὶ καὶ ο τι πλεύσαντες οἱ̔ Ρόδιοι μέχρις̓ Ιβηρίας ε κτισαν ἐκεῖ πόλιν̔ Ρόδον. 508, 509 Οτι ἡ Κύπρος οὐδεμιᾶς νήσου λειπομένη τῇ ἀρετῇ τῷ Παμφυλίῳ καὶ τῷ̓ Ισσικῷ κλύζεται κόλπῳ, η ς οὐδεμία ε τι ἀνατολικωτέρα νῆσός ἐστι. Λέγει δὲ αὐτὴν̓ Αφροδίτης α στυ ἐπήρατον, ὡς καὶ τὴν Σαμοθρᾴκην Κορυβάντιον α στυ, μικροπρεπῶς μὲν, οὐ γὰρ μεγαλόφωνον τὸ τὴν τοσαύτην νῆσον εἰπεῖν α στυ, ἀκολούθως δ' ου ν τῷ μύθῳ, διὰ τὴν ἐκεῖ τῆς̓ Αφροδίτης μάλιστα διατριβήν. Αθυρμα γὰρ η ν ἡ νῆσος τῇ δαίμονι, ἀφ' η ς καὶ Κύπρις παρωνόμασται· τοῦτο δὲ διὰ τὴν τῶν ἐκεῖ μαχλοσύνην καὶ τὸ ἐπαφρόδιτον. Τινὲς δέ φασι Κύπρον κληθῆναι αὐτὴν ἀπὸ Κύπρου υἱοῦ Κινύρου, η ἀπὸ α νθους ἐκεῖ πολλοῦ φυομένου, κύπρου καλουμένου. Οἱ δὲ Κρύπτον ποτὲ κληθῆναι αὐτὴν λέγουσι, διὰ τὸ κεκρύφθαι ὑπὸ θαλάσσης· ο περ καὶ περὶ Δήλου μυθεύεται, καὶ περὶ̔ Ρόδου δὲ κατὰ Πίνδαρον. Οτι δὲ καὶ Σφήκεια ἐκλήθη ποτὲ καὶ Κεραστία, ὁ Λυκόφρων δηλοῖ.̓ Ολβιώτατοι δὲ νησιωτῶν οἱ Κύπριοι. Λέγονται δέ ποτε θαλαττοκρατῆσαι καιρόν τινα καὶ αὐτοί. Κύκλος δὲ ταύτης τῆς νήσου στάδια γυκʹ τοῖς κατακολπίζουσι. Πολλαχοῦ δὲ καὶ ἰσθμοὺς ποιεῖ, διὰ τὸ τοῦ σχήματος ἑτερόμηκες. 506, 507 Οτι πρόσθεν Σουνιάδος κορυφῆς, ἐφύπερθεν η ὑπένερθεν τῶν̓ Αβάντων, φαίνονται Σαλαμίς τε καὶ Αι γινα. Δεῖ δὲ εἰδέναι ο τι ταὐτὸν ἐνταῦθα δηλοῖ καὶ τὸ ἐφύπερθεν̓ Αβάντων καὶ τὸ ὑπένερθεν, ι να λέγῃ δι' ἀμφοῖν τὸ νοτιώτερον· ο περ εἰ καὶ ὑπένερθέν ἐστιν, διὰ τὸ καθ' ἡμᾶς βόρειον υ ψος, ἀλλὰ κατὰ τὴν τοῦ Περιηγητοῦ συνήθειαν υ περθέν ἐστιν, ὡς τιθέντος ἐπὶ τῶν νοτίων τὴν ὑπέρ πρόθεσιν.̓ Ακρωτήριον δὲ ᾀδόμενον̓ Αττικῆς καὶ Εὐβοίας τὸ Σούνιον. Περὶ η ν Ευ βοιάν εἰσιν οἱ Αβαντες, περὶ ω ν ἐροῦμεν μετ' ὀλίγα.̔ Η δὲ Σαλαμὶς πρώτη ἐν τῷ Σαρωνικῷ πελάγει, πρὸς ἀνατολὰς Κορίνθου. Καὶ μετ' αὐτὴν ἡ Αι γινα, η ν ἐν πολλοῖς καὶ ὁ Πίνδαρος ἐξυμνεῖ. Περὶ η ς καὶ τοιαῦτα γράφεται· «Νῆσος πρὸ τῆς̓ Επιδαυρίας ἡ Αι γινα ἐνδοξοτάτη, κύκλον σταδίων ρπʹ, κλυζομένη τῷ τε Κρητικῷ πελάγει καὶ τῷ Μυρτῴῳ, τῷ μεταξὺ Κρήτης καὶ̓ Αργείας καὶ̓ Αττικῆς, ἐν βάθει μὲν γεώδης, ἐπιπολῆς δὲ πετρώδης, διὸ καὶ ψιλή ἐστι, κριθοφόρος δὲ ἱκανῶς, Οἰνώνη ποτὲ ὀνομαζομένη.̓ Εξ αὐτῆς ὁ Αἰακός. Οἱ δὲ ἐν αὐτῇ πρῶτοι Μυρμιδόνες ἐκλήθησαν, οὐχ ο τι κατὰ τὸν μῦθον λοιμοῦ τῇ νήσῳ συμπεσόντος καὶ τῶν ἐκεῖ ἐκτριβέντων τῇ νόσῳ, οἱ μύρμηκες α νθρωποι ἐγένοντο,
q.62
Αἰακοῦ εὐξαμένου, ἀλλ' ο τι μυρμήκων δίκην τὴν ἀγαθὴν γῆν κάτω ου σαν ὑπορύττοντες ἐπέφερον ταῖς πέτραις, ι να τὴν μὲν ε χωσι γεωργεῖν, ἐν δὲ τοῖς ὀρύγμασι κατοικεῖν, φειδόμενοι τοῦ πλινθοποιεῖν, ι να ε χωσι γῆν.» Δωριεῖς δὲ ἀνέκαθεν οἱ Αἰγινῆται ἀπὸ̓ Επιδαύρου κατὰ τὸν̔ Ηρόδοτον.̓ Εκ ταύτης τῆς νήσου καὶ ὁ ᾀδόμενος Κριὸς, ἀνὴρ γενναῖος ἀθλητής· ὑφ' ου ἀπελαυνόμενος τῆς νήσου ὁ τῶν Λακώνων βασιλεὺς Κλεομένης καὶ θέλων ἐκφοβῆσαι αὐτὸν ε φη ἀστείως τὸ ὑμνούμενον, «η δη νῦν καταχαλκοῦ, ω κριὲ, τὰ κέρατα, ὡς μεγάλῳ κακῷ συνοισόμενος.» Λέγεται δὲ καὶ Σώστρατός τις Αἰγινήτης ε μπορος μεγάλα ἐκ φορτίων κερδῆσαι. Καὶ ταῦτα μὲν περὶ Αἰγίνης.̔ Η δὲ Σαλαμὶς ἑβδομήκοντα σταδίων ε χει περίμετρον η ὀγδοήκοντα.̓ Εκαλεῖτο δέ ποτε Κυχρεία, ἀπό τινος Κυχρέως, ου καὶ Λυκόφρων καὶ̓ Αρριανὸς μέμνηνται, ο ς ο φις μὲν ἐπεκλήθη διὰ τραχύτητα τρόπου, ἀπηλάθη δὲ τῆς νήσου ὑπὸ Εὐρυλόχου.̓ Ωνόμασται δὲ ἡ νῆσος αυ τη καὶ Σκιρὰς ἀπό τινος η ρωος· ἀφ' ου καὶ Σκιρὰς̓ Αθηνᾶ παρ'̓ Αθηναίοις, καὶ ὁ μὴν ὁ Σκιροφοριὼν, καὶ Σκίρα τόπος ἐν̓ Αττικῇ. Ει χε δὲ καὶ ποταμὸν Βώκαρον λεγόμενον, ὡς καὶ Λυκόφρων ἱστορεῖ, ὡς α ν ει ποι τις Βουκέφαλον· καθὰ καὶ πηγή τις παρὰ Θεοκρίτῳ Βούρινἀ Ιταλικὴ, βοὸς ῥινὶ παρονομαζομένη. Οτι δὲ περὶ Σαλαμῖνα κατεναυμαχήθη ὁ Ξέρξης, καὶ ο τι ναυτικὸν ἀξιόλογον ε σχε ἡ νῆσός ποτε, οὐδεὶς τῶν περὶ λόγους ἠγνόηκε. Τὸν δὲ περὶ Σαλαμῖνα πορθμὸν διστάδιον ει ναί φασιν, ο ν ἐπειρᾶτο μὲν ὁ Ξέρξης καταχῶσαι καὶ ου τως ἀποχερσῶσαι, ἀπεναντίας τι ποιῶν τοῖς περὶ τὸν Αθω νεανιεύμασιν, ου τὸν αὐχένα διορύξας ἀπεθαλάσσωσεν, ἐκωλύθη δὲ φυγών. 512 Οτι περὶ Φοινίκην νῆσος ἡ Αραδος. Λέγονται δὲ γενέσθαι ποτὲ ε νδοξοι οἱ̓ Αράδιοι, ο τε στασιαζόντων τῶν ἀδελφῶν Σελύκου τοῦ Καλλινίκου καὶ̓ Αντιόχου τοῦ̔ Ιέρακος, αὐτοὶ τῷ Καλλινίκῳ προσθέμενοι ε λαβον ἐξουσίαν δέχεσθαι τοὺς καταφεύγοντας ἐκ τοῦ βασιλέως παρ' αὐτοὺς, καὶ μὴ ἐκδιδόναι α κοντας· μὴ μέντοι μηδὲ ἐκπλέειν ἐξ αὐτῶν τοὺς πρόσφυγας α νευ τοῦ ἐπιτρέψαι τὸν βασιλέα. Εστι δὲ καὶ ἑτέρα νῆσος Αραδος, ὡς ῥηθήσεται κατωτέρω. 513 Οτι τὸ Αἰγαῖον πέλαγος ἀπειρεσίας ε χειν λέγει νήσους, καὶ ο τι θηητὸν βαθὺν πόρον τὸν τοῦ Αἰγαίου καλεῖ. Καὶ ο τι τὸν̔ Ελλήσποντον παραφράζων η ἐτυμολογῶν στενωπὸν υ δωῤ Αθαμαντίδος Ελλης λέγει αὐτὸν, ὡς ἐκεῖ καταπεσούσης τῆς Ελλης τῆς θυγατρὸς τοῦ̓ Αθάμαντος, καὶ λιπούσης τῷ τόπῳ τὸ ο νομα, η ς καὶ τάφον̔ Ηρόδοτος ἱστορεῖ περὶ τὴν Θρᾳκικὴν Χερρόνησον.̔ Ο δὲ Διονύσιος λέγει καὶ ο τι Σηστὸς ἐκεῖ καὶ Αβυδος ἐναντίον ο ρμον ε θεντο· Σηστὸς μὲν, Λεσβίων α ποικος, καθὰ καὶ ἡ Μάδυτος, ὡς ὁ Γεωγράφος φησὶ, Χερρονησία πόλις,̓ Αβύδου διέ χουσα σταδίους λʹ ἐκ λιμένος εἰς λιμένα. Ενθα καὶ ἡ λεγομένἠ Αποβάθρα, ο που ἡ Ξερξικὴ σχεδία ἐπήγνυτο. Περὶ Εὐρώπην δέ ἐστιν ἡ ῥηθεῖσα πόλις, λεγομένἠ Αττικῶς μὲν ἡ Σηστὸς, παρὰ δ'̓ Εφόρῳ ὁ Σηστός. Εσχε δέ ποτε τεῖχος ἰσχυρὸν, ὡς̔ Ηρόδοτος ἱστορεῖ. Αβυδος δὲ πρὸς ἀνατολὰς ἀντιπαρήκουσα τῇ Σηστῷ, κτίσμα Μιλησίων, ι σον διέχουσα Λαμψάκου καὶ̓ Ιλίου, ὡς ὁ Γεωγράφος φησίν· ε νθα τὸ ἑπταστάδιον τοῦ πορθμοῦ, ο περ ὁ Ξέρξης ε ζευξεν.̓ Ενεπρήσθη δὲ ἡ Αβυδος αυ τη ὑπὸ Δαρείου τοῦ πατρὸς Ξέρξου. Ει ναι δὲ λέγεται ποτε καὶ Λιβυκὴ Αβυδος Αἰγυπτία, ε χουσα Μεμνόνειον βασίλειον, δευτερεύουσα μετὰ τὰς ἑκατομπύλους Θήβας. Καὶ̓ Ιταλικὴ δὲ ἱστόρηται Αβυδος. Οτι δὲ περὶ̔ Ελλησπόντου ἀμφεβλήθη τοῖς παλαιοῖς α λλα τε καὶ πόθεν α ν α ρχοιτο, η δη προγέγραπται. Ιστρον δέ τινά φασιν ἱστορεῖν, τέσσαρας γενέσθαι μεγάλους κατακλυσμοὺς, ω ν ἐφ' ἑνὶ διαρραγέντα τὸν̔ Ελλήσποντον ἀφορίσαι τῆς̓ Ασίας τὴν Εὐρώπην̓ Ιστέον δὲ ο τι κατὰ τὸν γράψαντα τὰ̓ Εθνικὰ ἡ̓ Ιταλικὴ πόλις λέγεται οὐδετέρως τὸ Αβυδον, καὶ ο τι ἐπὶ συκοφαντίᾳ καὶ μαλακίᾳ διεβάλλοντο οἱ Μιλήσιοἰ Αβυδηνοὶ ου τοι. Οθεν καὶ παροιμία, «μηδ' εἰκῆ τὴν Αβυδον πατεῖν», η γουν μὴ θαρρούντως αὐτῆς ἐπιβαίνειν.̓ Εξ αὐτῆς δὲ καὶ ἑτέρα παροιμία ἐπὶ τῶν ἀηδῶν, «τὸ̓ Αβυδηνὸν ἐπιφόρημα.» Τὸ δὲ ἐναντίον ο ρμον ε θεντο ἀντὶ τοῦ
q.63
κατεναντία κεῖνται ἀλλήλαις καὶ ἀντίπορθμοί εἰσιν. 517 Οτι τῶν ἐν τῷ Αἰγαίῳ νήσων ο σαι ὑπὸ νεύματι χειρὸς λαιᾶς κεῖνται τοῖς εἰσιοῦσι τὸν̔ Ελλήσποντον, τῆς Εὐρώπης εἰσίν· ω ν ἐστι καὶ ἡ Μάκρις καὶ ἡ Σκῦρος καὶ ἡ Πεπάρηθος καὶ ἡ Λῆμνος, η τις Ηφαιστον ἐτίμα, καὶ Ιμβρος καὶ Σάμος Θρᾳκία, η τις Καβείρων ει χεν ἱερὰ, οι καὶ Κορύβαντες ἐλέγοντο, καὶ Θάσος, η τις καὶ χρυσία ει χέ ποτε, καὶ τὸ Δάτον συνῴκισε, πόλιν ε νδοξον περὶ τὴν τοῦ Στρυμόνος παραλίαν.̓ Αφ' ου παροιμίαν οἱ παλαιοί φασι «Δάτος ἀγαθῶν», ὡς τὸ «ἀγαθῶν ἀγαθῖδες». Καὶ σκόπει ἐνταῦθα τὴν παροιμίαν, τὸ ἀγαθῶν ἀγαθῖδες. Εἰ γὰρ καὶ α λλως αὐτὴν οἱ παλαιοὶ ἐκλαμβάνονται, ἀλλ' ε οικε τοπικόν τι ει ναι ἡ ἀγαθὶς, διὸ καὶ εἰς ὁμοιότητα παρετέθη τοῦ Δάτος ἀγαθῶν, ι να ω σπερ λέγεται Δάτος ἀγαθῶν οι ον τόπος καὶ πόλις, ου τω λέγηται καὶ ἀγαθῖδες ἀγαθῶν. Εἰ γὰρ μὴ τοῦτο, ποία λοιπὸν α λλη ὁμοιότης τῶν δύο τούτων παροιμιῶν;̓ Ιστέον δὲ ο τι Παρίων κτίσμα ἡ Θάσος· τὸ Πάριον δὲ πόλις ἐν τῇ Προποντίδι. Ο δὲ̓ Αρριανὸς α λλως φησί· «Πάριος υἱὸς̓ Ιασίωνος, ῳ ἐπώνυμον τὸ ἐν̔ Ελλησπόντῳ Πάριον ὡς οἰκιστῇ.» Καὶ οὐ διαφωνεῖ̓ Αρριανὸς πρὸς τὸν πρῶτον λόγον, ἀλλὰ τάχα ταυτότητα παραδηλοῖ, ὡς ἐν πολυωνυμίᾳ, Προποντίδος τε καὶ̔ Ελλησπόντου· ο καὶ ἑτέροις ε δοξεν, ὡς η δη προγέγραπται. Καὶ ου τω μὲν Πάριοι κτίσαι τὴν Θάσον λέγονται. Τινὲς δὲ ἀνάπαλιν τὸ Πάριον ἀπὸ τῆς Θάσου ει πον ἀποικισθῆναι.̓ Αρριανὸς δέ φησι καὶ ο τι Θάσος ἀπὸ Θάσου καλεῖται, Ποσειδῶνος υἱοῦ· καὶ ο τι ἐκαλεῖτό ποτε καὶ Χρυσῆ νῆσος διὰ τὰ χρυσᾶ μέταλλα, ω ν καὶ̔ Ηρόδοτος μέμνηται, λέγων ο τι προσόδους ει χον μεγάλας οἱ Θάσιοι, καὶ μέταλλα χρυσᾶ Σκαπτῆς υ λης.̓ Ανεῦρον δὲ αὐτὰ Φοίνικες οἱ κτίσαντες τὴν νῆσον μετὰ Θάσου τοῦ Φοίνικος, ἐξ ου ε χει καὶ του νομα. Ει χε δὲ ἱερὸν̔ Ηρακλέους ἡ Θάσος, ὑπὸ τῶν αὐτῶν Φοινίκων ἱδρυθὲν, οι πλεύσαντες κατὰ ζήτησιν τῆς Εὐρώπης τὴν Θάσον ε κτισαν. Καὶ ταῦτα μὲν περὶ Θάσου. 520 Ορα δὲ ο τι φιλοτιμότερον ἐνταῦθα ὁ ποιητὴς ἀγλαϊζόμενος ἐφ' ἑκάστῃ τῶν νήσων ἐπιθέτῳ χρῆται, καὶ τὴν μὲν Μάκριν, ο ε στι τὴν Ευ βοιαν,̓ Αβαντιάδα λέγει, ἀπὸ τοῦ ἐν αὐτῇ ε θνους τῶν̓ Αβάντων, Θρᾳκίου ε θνους, ω ς φησιν̓ Αρριανὸς, κληθέντος ου τως ἀπό τινος̓ Αργείου υἱοῦ Ποσειδῶνος Αβαντος. Τούτους ὁ Ομηροςκομᾶν τε τὰ ο πισθέν φησι τῷ Θρᾳκίῳ νόμῳ καὶ μεγαθύμους ὀνομάζει. Τὴν δὲ Σκίρον ὁ Διονύσιος ἠνεμόεσσαν καλεῖ, τὴν Πεπάρηθον αἰπεινὴν, τὴν Λῆμνον κραναὸν πέδον̔ Ηφαίστου, ἀκολούθως̔ Ομήρῳ, διὰ τοὺς ἐκεῖ ποτε τοῦ πυρὸς κρατῆρας. Διὸ καὶ πόλεων περὶ αὐτὴν δύο οὐσῶν, ἡ μίἁ Ηφαιστία ἐλέγετο. Λέγονται δὲ καὶ ταύτην Πελασγοί ποτε οἰκῆσαι, οἱ ἐκ τῆς̓ Αττικῆς ὑπὸ̓ Αθηναίων ἐξελαθέντες ὡς α δικοι καὶ α ρπαγες. Τὴν δὲ Θάσον ὠγυγίην λέγει καὶ Δήμητρος δὲ ἀκτὴν διὰ τὸ ευ δαιμον τῆς νήσου καὶ ευ καρπον· ο που καὶ εἰς παροιμίαν ε πεσε τὸ Θάσος ἀγαθῶν, ὡς ει τις ει ποι δάσος. Καίτοι τινὲς Δάτος ἀγαθῶν τὴν τοιαύτην παροιμίαν γράφουσι, περὶ η ς πρὸ ὀλίγου γέγραπται. Ορα δὲ ἐνταῦθα καὶ ο πως τῶν α λλων ποιητῶν τὸ Δήμητρος ἀκτή λαμβανόντων ἀντὶ τοῦ δωρεά, ου τος ἀντὶ τοῦ τόπος καὶ τέμενος ε λαβεν. Ετι δὲ κἀκεῖνα περὶ τῶν εἰρημένων νήσων ἰστέον· ο τι Ευ βοια νῆσος μία τῶν ὑμνουμένων ἑπτὰ, ἡ καὶ Μάκρις ὀνομασθεῖσα διὰ τὸ τῆς θέσεως ἐπίμηκες· ου τω γάρ πως παραμήκης ἐκτέταται. Διὸ καὶ δέδωκε τῷ Κωμικῷ λαβὴν σκώμματος ἐν τῷ «ὑπὸ γὰρ ἡμῶν παρετάθη καὶ Περικλέους·» ὡς τῶν̓ Αθηναίων ἐπιτεινάντων ποτὲ τοὺς φόρους αὐτῇ. Κλίνεται δὲ ἡ Μάκρις αυ τη διὰ καθαροῦ τοῦ ο. Διὸ καὶ ὁ νησιώτης αὐτῆς Μακριεύς. Ην δὲ καὶ αἰγιαλὸς ου τω καλούμενος, κλινόμενος δὲ διὰ τοῦ δ· ἐλέγετο δὲ Μάκρις καὶ τῶν Κυκλάδων μία, ἡ Ικαρος, ἀφ' η ς νομίζουσί τινες εἰρῆσθαι καὶ τὸ̓ Ικάριον πέλαγος. 521̔ Η δὲ Σκῦρος τὴν κλῆσιν ταύτην ε χει, διὰ τὸ τῆς νήσου ταύτης σκληρὸν καὶ οι ον σκυρῶδες, η τοι λιθῶδες. Σκύρος γὰρ ἡ λατύπη, η γουν τὰ ἐκπαλλόμενα λιθίδια ἐν τοῖς λαξεύμασι. Πρόκειται δὲ τῆς τῶν Μαγνήτων γῆς ἡ Σκῦρος αυ τη, ω σπερ καὶ ἡ Πεπάρηθος. Θαυμασταὶ δὲ αι γες αἱ Σκύριαι, καὶ μέταλλα δέ εἰσι
q.64
ποικίλης λίθου Σκυρίας λεγομένης, καθὰ καὶ Καρυστίας. 524̔ Η δὲ Ιμβρος Θρᾳκικὴ μέν ἐστι νῆσος, ἱερὰ Καβείρων καὶ αὐτή· ο νομα δὲ δαιμόνων οἱ Κάβειροι.̓ Ετιμᾶτο δὲ αὐτόθι καὶ̔ Ερμῆς, ο ν Ιμβραμον λέγουσινοἱ Κᾶρες, ὡς ἐν τοῖς̓ Εθνικοῖς ἀναγράφεται· ο θεν καὶ τάχα καὶ Ιμβρος ἡ νῆσος παρονομάζεται.̔ Η δὲ Θρᾳκία Σάμος λέγεται μὲν καὶ Σαμοθράκη συνθέτως, καλεῖται δὲ ου τως πρὸς διαστολὴν τῆς ἑτέρας Σάμου τῆς̓ Ιωνικῆς. Μέμνηται δὲ ταύτης καὶ Ομηρος.̓ Ελέγετο δέ ποτε Δαρδανία διὰ τὸν Δάρδανον, ο ς ἐν τῷ κατακλυσμῷ διεπορθμεύθη ἐκεῖθεν εἰς τοὺς Τρωικοὺς τόπους.̔ Ρηθήσεται δὲ περὶ τῆς Σάμου ταύτης καὶ κατωτέρω. Καὶ τοιαῦτα μὲν, ὡς ει ρηται, τὰ τῶν τοιούτων νήσων ἐπίθετα. Τὴν δὲ Σάμον τὴν Θρᾳκικὴν Κυρβάντιον η τοι Κορυβάντιον α στυ λέγει, διὰ τὰ ἐκεῖ Κορυβάντων η τοι Κυρβάντων μυστήρια, ω ν καὶ Λυκόφρων μέμνηται· ἀφ' ω ν καὶ κορυβαντιᾶν τὸ μετὰ ἐκστάσεως ἐνθουσιᾶν. Ταῦτα ἐπιτροχάδην περὶ τῶν ἐν Αἰγαίῳ νήσων τῶν ἐξ ἀριστερῶν κειμένων τοῖς εἰσιοῦσι τὸν̔ Ελλήσποντον, αι καὶ τῇ Εὐρώπῃ προσνέμονται, ω ν μία σὺν πολλαῖς α λλαις καὶ ἡ πρὸς τῇ̓ Αττικῇ νῆσος,̔ Ελένη καλουμένη, ε νθα ἡ̔ Ελένη ἀπέβη μετὰ τὴν̓ Ιλίου α λωσιν, η καὶ πρὸ τούτου ο τε ἡρπάγη. 525 Οτι αἱ περὶ τὸ Αἰγαῖον πέλαγος δεξιαὶ νῆσοι τοῖς εἰσπλέουσι τὸν̔ Ελλήσποντον τῇ̓ Ασίᾳ προσκεχωρήκασιν, ω ν πρώτην ἐπέχουσι μοῖραν τῷ ἀπὸ Εὐρώπης εἰς̓ Ασίαν διαβαίνοντι αἱ νῆσοι αι τὴν Δῆλον ἐκυκλώσαντο, καὶ δι' αὐτὸ ου νομα Κυκλάδες εἰσί. Καὶ ε στι τοῦτο ἐτυμολογία τοῦ ὀνόματος τῶν Κυκλάδων. Αδεται δὲ πάνυ ἐν ταῖς ἱστορίαις ἡ Δῆλος, ὡς̓ Απόλλωνος ἱερὰ, ου καὶ μαντεῖον η ν ἐκεῖ περιφανές.̓ Εκαλεῖτο δέ ποτε καὶ̓ Ορτυγία, ὡς ὁ Γεωγράφος φησί. Καὶ ἡ μυθικὴ αἰτία κεῖται παρὰ Λυκόφρονι. Οὐκ ἐξῆν δὲ, φασὶν, ου τε θάπτειν αὐτόθι νεκρὸν, ου τε καίειν, ου τε κύνα τρέφειν.̓ Αρριανὸς δὲ περὶ ταύτης φησὶν, ο τι Δῆλος ἡ πάλαι πλωτὴ ου σα ε στη, ο τε ἡ Λητὼ ἐπέβη αὐτῆς διδύμους ε χουσα παῖδας. Καὶ α λλοι δὲ συντερατευόμενοι αὐτῷ φασι Δῆλον αὐτὴν κληθῆναι, διότι φερομένη ποτὲ ὑπὸ θάλασσαν ἀνέσχεν υ στερον κάτωθεν, ὡς καὶ α λλαι τινὲς, καὶ ἐξ ἀδήλου βάσεως ἐρριζώθη στηριχθεῖσα. Ταῦτα δὲ ου τως ἐπλάσθη διὰ τὸ συχνά ποτε κατά τινας τὴν νῆσον ταύτην σείεσθαι. Διὸ καὶ χωρίον η ν τι περὶ αὐτὴν ὁ Τρέμων καλούμενος.̔ Ο μέντοι θρυλούμενος χρησμὸς ἐναντιοῦται τούτοις τοῖς λόγοις, ὁ λέγων ο τι Κινήσω καὶ Δῆλον ἀκίνητόν περ ἐοῦσαν. Λέγεται γὰρ ο τι ὁπηνίκα ὁ τοῦ Δαρείου στρατηγὸς Δάτις τριακόσια τάλαντα λιβανωτοῦ ἐθυμίασεν ἐν τῷ βωμῷ τοῦ Δηλίοὐ Απόλλωνος καὶ ἀνέπλευσε, τότε ἡ Δῆλος ἐκινήθη πρῶτα καὶ υ στατα, τὸ πρὶν ου σα ἀκίνητος. Φασὶ δὲ οἱ παλαιοὶ τὰς Κυκλάδας πλείους ει ναι τῶν ιβʹ, ω ν εἰσιν ἡ Κύθνος, ἀφ' η ς ὁ Κύθνιος λέγεται τυρὸς, ἐξ η ς καὶ ζωγράφος ο νομα ε χων ὁ Κυδίας.̔ Η Πάρος, ἐξ η ς παροιμία τὸ ἀνεπαρίασαν, η γουν μετεμελήθησαν.̓ Εψεύσαντο γάρ ποτε ἐκ μεταμέλου οἱ Πάριοι τὰς εἰρηνικὰς ὁμολογίας, α ς ε θεντο πρὸς τὸν Μιλτιάδην, ὡς ἐλπίσαντές ποθεν συμμαχίαν ἐν κενοῖς.̔ Ἠ Αμοργὸς, ἐξ η ς Σιμωνίδης ὁ ἰαμβοποιὸς,̓ Αμοργῖνος ἐντεῦθεν λεγόμενος προπερισπωμένως, τύπῳ ἐθνικῷ· τὸ δὲ̓ Αμόργινος προπαροξυτόνως χιτῶνος ἐπίθετον ἀπὸ χρώματος ι σως ἐλαιοχρόου τινός· ἀμόργη γὰρ ἡ τοῦ ἐλαίου ὑποστάθμη, ο ε στιν ὁ τρυγίας. Παυσανίας δὲ, ου τὸ̓ Αττικὸν λεξικὸν, α λλο τι ἐμφαίνει, λέγων· «ἀμοργὸς ο μοιον βύσσῳ·» καὶ ο τι ἀμοργὶς κυρίως ἡ λινοκαλάμη, ἐξ η ς ἐνδύματἀ Αμόργινα λεγόμενα, ὡς ὁ Κωμικὸς ἐν Λυσιστράτῃ δηλοῖ.̔ Η Δῆλος, ου τω λεγομένη η διὰ τὴν θρυλουμένην μυθώδη αἰτίαν, ο τι ὑπὸ θάλασσαν, ὡς ἐρρέθη, ου σα πρώην, υ στερον φανεῖσα ἐδηλώθη, η διὰ τὰς ἐν αὐτῇ μαντείας, ἐξ ω ν ἐδηλοῦτο τὰ δυσεύρετα.̔ Η Τῆνος ἀπό τινος ου τω κληθεῖσα Τήνου ἀνδρός· η ν δὲ σκοροδοφόρος γῆ αυ τη, ὡς καὶ ἡ Κωμῳδία δηλοῖ, Τηνίων μεμνημένη σκορόδων· υ δασι κατάρρυτος, διὸ καὶ Υδρουσα ἐκλήθη, κρήνην ε χουσα, η ς τὸ υ δωρ οι νῳ οὐ μίσγεται. Καὶ φιάλιον δὲ λέγεταί ποτε ἐν αὐτῇ ἀνακεῖσθαι, σύγκραμα ε χον, ἐξ ου πάνυ ῥᾳδίως πῦρ ἀνήπτετο.̔ Η Ιος ἡ κατὰ χρησμὸν̔ Ομήρου μητρὶς, η γουν ο θεν η ν ἡ̔ Ομήρου μήτηρ· καὶ ο ρα τὸ
q.65
μητρίς, ἐξ ὁμοιότητος τοῦ πατρίς.̔ Η Σέριφος, η τις ου τω πετρώδης ἐστὶν, ω στε κωμῳδεῖται ὑπὸ τῆς Γοργόνος τοῦτο παθεῖν, ὡς τοῦ Περσέως αὐτόθι τραφέντος, καὶ τὴν τῆς Γοργόνος δῆθεν ἐκεῖ κομίσαντος κεφαλὴν, δι' η ς τοὺς ἐκεῖ ἀπελίθωσεν. Ιωνες δὲ ἀπὸ̓ Αθηνῶν οἱ Σερίφιοι, καθὰ καὶ οἱ Σίφνιοι, ὡς̔ Ηρόδοτος ἱστορεῖ.̔ Η Μύκονος, ἐν ῃ λέγονται κεῖσθαι οἱ τῶν Γιγάντων ὑγιεινότατοι, ἀναιρεθέντες ὑφ'̔ Ηρακλέους. ο θεν ἐπὶ τῶν οὐκ ευ παθόντων μιᾷ ψήφῳ, η γουν ἐπὶ τῶν μιᾷ δίκῃ καταδικασθέντων λέγεται τὸ «πάνθ' ὑπὸ μίαν Μύκονον», η γουν πάντα ὁμοῦ ὑπὸ μίαν βλάβην η καταδίκην.̓ Επιχωριάζει δὲ τοῖς Μυκονίοις φαλάκρωσις, διὸ καὶ οἱ φαλακροὶ Μυκόνιοι λέγονται.̔ Η Νίσυρος, η ς καὶ Ομηρος μέμνηται, ου τω καλουμένη ἀπὸ τοῦ νέω καὶ τοῦ σύρω, διότι ἀποκοπεῖσα τῆς νήσου τῆς Κῶ τῇ τοῦ Ποσειδῶνος τριαίνῃ ἐπεσύρη τῷ γίγαντι Πολυβώτῃ νέοντι, ο ε στιν νηχομένῳ. Αυ τη δὲ τῶν Σποράδων νήσων ου σα κατά τινας, πετρώδης ἐστὶ λίθου μυλίου. Γίνεται δὲ καὶ οι νος χρηστὸς ὁ Νισύριος.̔ Η Σῦρος, η ν ὁ Ποιητὴς Συρίην καλεῖ ἐν̓ Οδυσσείᾳ, η τις μηκύνει κατὰ τὸν Γεωγράφον, η γουν ἐκτείνει τὴν πρώτην συλλαβὴν, τουτέστι τὴν α ρχουσαν.̔ Η Σίφνος περὶ τὸ Κρητικὸν πέλαγος, ἀφ' η ς ὁ Σίφνιος ἀστράγαλος δι' εὐτέλειαν. Λέγονται δέ ποτε ἀκμάζειν τοῖς πράγμασιν οἱ Σίφνιοι, καὶ πλουτεῖν μάλιστα, διὰ τὸ χρυσᾶ καὶ ἀργυρᾶ ἐν τῇ νήσῳ ει ναι μέταλλα. Κυκλὰς δὲ καὶ ἡ Ανδρος, ἀπὸ Ανδρου τινὸς ου τω κληθεῖσα.̓ Αλλὰ καὶ ἡ Νάξος, λεγομένη ου τως ἀπὸ Νάξου Καρῶν ἡγεμόνος· η παρὰ τὸ νάξαι, ο ε στι θῦσαι, διὰ θυσίας ι σως ἐξαιρέτους τινὰς ἐκεῖ γινομένας.̔ Ηρόδοτος δὲ καὶ περὶ Σικελίαν Ναξίους τινὰς ἱστορεῖ, λέγων καὶ ο τι ἡ Κυκλὰς αυ τη Νάξος μεγέθει μὲν οὐ μεγάλη ἐστὶν, α λλως δὲ καλή τε καὶ ἀγαθὴ, ἀγχοῦ τῆς̓ Ιωνίας, χρήματα ε χουσα πολλά.̓ Εγένετο δέ ποτε αὐτοῖς καὶ ὀκτακισχιλία ἀσπὶς καὶ πλοῖα μακρὰ πολλά. 527 Οτι αἱ Κυκλάδες ε αρος γλυκεροῦ νέον ἱσταμένου η ἀρχομένου, ο τε ἐν ο ρεσιν ἀνθρώπων ἀπάνευθε κύει λιγύφθογγος ἀηδὼν, χοροὺς ἀνάγουσι τῷ̓ Απόλλωνι, ου ς καὶ ῥύσια λέγει, ὡς ῥύσεως χάριν καὶ ἐπὶ σωτηρίᾳ γινομένους. Καίτοι κυρίως ῥύσια, ὡς καὶ ἐν τῇ̓ Ιλιάδι φαίνεται, τὰ ἐξ ἐπιδρομῆς ὁπλιτικῆς καὶ ἑλκυσμοῦ λαμβανόμενα εἰς ἐνέχυρον, ἀπὸ τοῦ ῥύω τὸ ἑλκύω ἐτυμολογούμενα· καταχρηστικῶς δέ ποτε καὶ ἐπὶ ἁπλῶς ἐνεχύρου ἡ λέξις λαμβάνεται.̔ Ο μέντοι Διονύσιος κατὰ δριμύτητα ῥητορικὴν συνήθη αὐτῷ ἐπὶ δώρων σωτηρίων τὴν λέξιν ει ληφεν, α περ μᾶλλον σῶστρα λεχθήσονται, καθάπερ λύτρα τὰ ὑπὲρ αἰχμαλώτων διδόμενα. 530 Οτι ω σπερ αἱ Κυκλάδες, ου τω καὶ αἱ Σποράδες ἐν τῷ Αἰγαίῳ εἰσὶ πελάγει, α ς ἡ τῆς περιηγήσεως πινακογραφία οὐκ ε χει. Εστι δὲ τῶν Σποράδων ἡ Νικασία, πλησίον τῆς Νάξου· ἡ Θήρα, ἐξ η ς ἀποικία Λακώνων εἰς Κυρήνην ἐστάλη, καθὰ καὶ Πίνδαρος ἱστορεῖ· ἐν ταύτῃ ου τε τοὺς ἐτῶν νʹ θνήσκοντας ἐθρηνοῦν, ου τε τοὺς ἑπταετεῖς, εἰ θάνοιεν· ἡ Μῆλος περὶ τὸ Κρητικὸν πέλαγος, ἀπό τινος ἀνδρὸς Μήλου κληθεῖσα κατὰ τὴν τοῦ̓ Αρριανοῦ ἱστορίαν· εἰς ταύτην̓ Αθηναῖοί ποτε πέμψαντες [στρατείαν] ἡβηδὸν τοὺς ἐνοικοῦντας ἀπέσφαξαν. Αλλοι δὲ Κυκλάδα τὴν Μῆλόν φασιν ὁμώνυμον ε χουσαν πόλιν, ο θεν η ν Διαγόρας ὁ Μήλιος ὁ ἐπ' ἀσεβείᾳ κωμῳδούμενος. Τῶν Σποράδων ε στι καὶ ἡ Πάτμος περὶ τὸ̓ Ικάριον πέλαγος, καὶ ἡ περὶ τὸ Καρπάθιον̓ Αστυπάλαια, ναὶ μὴν καὶ ἡ Κίμωλος περὶ Κρήτην, ἐξ η ς ἡ Κιμωλία γῆς, ἐπιτηδεία εἰς νίτρου κατασκευὴν, ὡς καὶ ὁ Κωμικὸς λέγει. Καὶ ἡ Λέρος δὲ μία τῶν Σποράδων ἐστὶ περὶ τὴν Καρίαν, η ς οἱ ε ποικοι κακοήθεις, ὡς δηλοῖ Φωκυλίδης, λέγων· Λέριοι κακοὶ, οὐχ ὁ μὲν, ο ς δ' ου· πάντες πλὴν Προκλέους· καὶ Προκλέης Λέριος. Σπορὰς δὲ καὶ ἡ πρὸς τῇ̔ Ρόδῳ Δονουσία, η τις παραφθορὰν, φασὶν, ε παθεν· οἱονεὶ γὰρ Διονυσία τίς ἐστιν, ἐπεὶ Διόνυσος τὴν̓ Αριάδνην εἰς αὐτὴν ἐκ τῆς Νάξου η γαγεν, Μίνωος τοῦ πατρὸς διώκοντος αὐτήν. Εἰσὶ δὲ καὶ α λλαι Σποράδες, α ς, ὡς ἐρρέθη, ὁ τῆς κοσμογραφίας πίναξ οὐκ ε χει, ω ν τινες καὶ τὴν Τῆνόν φασιν, η τις ἀνωτέρω Κυκλὰς ἐλέγετο.̓ Εοίκασι δὲ ἀργιλώδεις αἱ Σποράδες ει ναι, η γουν λευκόγειοι. Διὸ καί φησι Διονύσιος
q.66
ο τι παμφαίνουσιν, οι ον ο τε ἀνεφέλου ἀέρος ο ντος τὰ α στρα φαίνεται, ὑγρὰ νέφη βιασαμένου ἀρκτώου βορέου. Τοῦτο δὲ μάλιστα ει πε διὰ τὸ ἀργιλῶδες καὶ λευκὸν τῆς αὐτόθι γῆς, ὡς ει ρηται. Σποράδες δὲ λέγονται τάχα μὲν καὶ δι' α λλας αἰτίας, μάλιστα δὲ πρὸς ἀντιδιαστολὴν τῶν Κυκλάδων· οὐ γὰρ κατ' αὐτὰς ὡρισμένον ε χουσι τόπον, ἀλλ' οι ον διεσπαρμέναι εἰσὶ πολλαχοῦ, ο που γε Σποράδα τινὲς καὶ τὴν ε νδον τοῦ̔ Ελλησπόντου ει πον Προκόννησον· κατὰ δέ τινας διὰ τὸ πολυπληθὲς καὶ πυκνὸν Σποράδες νῆσοι καλοῦνται· ει ποις γὰρ α ν, φασὶ, κατεσπάρθαι οι ον αὐτάς. Εἰσὶ δὲ τῶν Σποράδων καὶ αἱ παρὰ τῷ Λυκόφρονι Καλύδναι, ω ν μία ἰδίως Καλύδνα καλεῖται, ἀφ' η ς καὶ αἱ λοιπαὶ παρακείμεναι τὴν αὐτὴν κλῆσιν ε λαχον. Εχει δὲ αυ τη μέλι τὸ Καλύδνιον ἀστεῖον καὶ τῷ̓ Αττικῷ ἐνάμιλλον.̔ Ο δὲ τὰ̓ Εθνικὰ γράψας καὶ τὸ μέλι Καλύμνιον λέγει, καὶ τὰς νήσους ταύτας Καλύμνας, διὰ τοῦ μ. Τὸ δὲ ὑγρὰ νέφη βιασαμένου βορέου ἐξήγησις οι όν ἐστι τοῦ παρ'̔ Ομήρῳ αἰθρηγενέτου βορέαο.̔ Ο γὰρ τὰ νέφη βιαζόμενος αἰθρίαν ποιεῖ, καὶ διὰ τοῦτο αἰθρηγενέτης ἐστί. Σημείωσαι δὲ ο τι καὶ ἐν̓ Αραβίᾳ κόλπος τις ει ναι λέγεται, νήσους ε χων Σποράδας. 533 Οτι μετὰ τὰς Σποράδας νήσους αἱ̓ Ιωνίδες εἰσὶ, τουτέστιν αἱ ὑπὸ τοὺς Ιωνας, οι ον ἡ Καῦνος, η ν̔ Ηρωδιανὸς ἐν τῇ καθόλου προσῳδίᾳ ὀξύνει. Ετι δὲ καὶ ἡ Σάμος, η ν ἱμερόεσσάν τε ὁ Διονύσιος λέγει καὶ Πελασγίδα δὲ, ὡς ἀπό τινων Πελασγῶν, ἀφ' ω ν καὶ Ηρα ἐκεῖ Πελασγία τιμᾶται.̓ Ιστέον δὲ ο τι καὶ πόλις ἐστὶ Καρίας λεγομένη Καῦνος, ἀπό τινος Καύνου ἀνδρὸς, ου ἐρασθεῖσα ἡ ἀδελφὴ Βυβλὶς ἀπήγξατο· ο θεν καὶ ὁ παρὰ τῇ παροιμίᾳ Καύνιος ε ρως, ἐπὶ τῶν ἀθέσμως ἐρώντων η καὶ ἐπὶ τῶν βλαβέντων ἐφ' οι ς ἀθέσμως ἠράσθησαν. Εστι δὲ νοσώδης ἡ τοιαύτη, διὰ τὸ τοῦ ἀέρος οὐκ ἀγαθὸν, ε ν τε θέρει καὶ μετοπώρῳ διὰ τὰ καύματα καὶ τὴν τῶν ὡραίων καρπῶν ἀφθονίαν. Ενθα τοὺς οἰκοῦντας χλωροὺς ἰδὼν Στρατόνικος ὁ ὑμνούμενος ἀστεῖος κιθαρῳδὸς ε φη, οι ηπερ φύλλων γενεὴ, τοιήδε καὶ ἀνδρῶν. Αἰτιαθεὶς δὲ διότι σκώπτει τὴν πόλιν διὰ τὰς νόσους, ε τι πλέον ἀστεϊσάμενος ε φη, «Καὶ πῶς α ν ἐγὼ νοσερὸν ει ποιμι τόπον, ε νθα καὶ οἱ νεκροὶ περιπατοῦσιν;»̔ Η δὲ Σάμος αυ τη ἡ̓ Ιωνικὴ πάνυ εὐτύχησέ ποτε, ὡς καὶ παροιμιασθῆναι, γάλα ὀρνίθων φέρειν αὐτήν. Τυραννηθεῖσα δὲ ἐπειράθη δυστυχίας α κρας, λειπανδρήσασα διὰ Συλοσῶντα τὸν τύραννον, α ρξαντα πικρῶς. Οθεν καὶ παροιμία, «ε κητι Συλοσῶντος εὐρυχωρία.»̔ Ο μέντοι τοῦ Συλοσῶντος ἀδελφὸς Πολυκράτης οὐ φαύλως ἐτυράννησε· γενόμενος δὲ εὐτυχέστατος, υ στερον ἐκρεμάσθη ὑπὸ Περσῶν. Ου τος η ν ὁ τὸν δακτύλιον ῥίψας εἰς θάλασσαν, ο ν αυ θις διὰ τοῦ καταπιόντος ἰχθύος ἀπέλαβε. Περὶ δὲ οι νους, ὡς λέγεται, οὐ πάνυ εὐτυχὴς η ν, ὠνομάσθη δέ ποτε καὶ Μελάμφυλλος καὶ̓ Ανθεμὶς καὶ Παρθενία δὲ ἀπὸ ποταμοῦ Παρθενίου.̓ Εν ταύτῃ τῇ Σάμῳ καὶ ο ρος ὑψηλὸν λέγεται εἰς πεντήκοντα καὶ ἑκατὸν ὀργυιὰς, ου κάτωθεν ο ρυγμα, ω ς φησιν̔ Ηρόδοτος, πολυστάδιον, δι' οὑ υ δωρ ὀχετευόμενον διὰ σωλήνων παρεγένετο εἰς τὴν πόλιν ἀπὸ μεγάλων πηγῶν, ου ἀρχιτέκτων Εὐπαλῖνος ὁ Μεγαρεύς. Ην δὲ, φησὶν, αὐτόθι καὶ ναὸς μέγιστος, ου ἀρχιτέκτων̔ Ροῖκος, ἀνὴρ ἐπιχώριος. Ταύτης ὁ πολίτης Σάμιος· ὁ μέντοι τῆς ἐν Κεφαλληνίᾳ Σάμου πολίτης Σαμαῖος, διότι ἐκείνη καὶ Σάμη λέγεται, καθὰ καὶ παρ'̔ Ομήρῳ ευ ρηται.̓ Ιστέονδὲ ο τἰ Ιωνικὴν τὴν ῥηθεῖσαν Σάμον φαμὲν, ὡς α ν ἀντιδιαστέλλοιτο τῇ τἑ Ομηρικῇ Κεφαλληνικῇ Σάμῳ καὶ τῇ προειρημένῃ δὲ Θρᾳκίᾳ Σάμῳ, τῇ ου τω κληθείσῃ διὰ τὸ υ ψος· σάμοι γάρ, φασι, τὰ υ ψη. Οτι δὲ εἰς πολὺ ἐξήρετο υ ψος, δῆλον ἐκ τοῦ καὶ τὸν Ποιητὴν εἰπεῖν, ἐξ αὐτῆς τήν τε Ιδην φαίνεσθαι πᾶσαν καὶ τὰ κατὰ τὴν Τροίαν. Οἱ δέ φασιν ο τι Σάμος λέγεται ἡ Θρᾳκία, οἱονεὶ Σάος τις, καὶ κατὰ πλεονασμὸν τοῦ μ Σάμος, ἀπὸ Σαΐων, ε θνους παλαιοῦ οἰκήσαντος αὐτὴν, ου μέμνηται καὶ̓ Αρχίλοχος, ὁμολογῶν α χραντον τὴν αὐτοῦ ἀσπίδα ἐν φυγῇ πολέμου ῥῖψαι παρ' αὐτοῖς. Καὶ ἡ Χίος δὲ τῶν̓ Ιώνων ἐστὶ νῆσος, ε χουσα πόλιν εὐλίμενον, ὡς ὁ Γεωγράφος φησὶ, καὶ ναύσταθμον πʹ ναυσὶ, καὶ α λσος φοινίκων· η ς ὁ περίπλους σταδίων ἐννεακοσίων. Ταύτης οἰκισταὶ Πελασγοί.
q.67
̓ Ενταῦθα ο ρος τὸ Πελινναῖον.̔ Ιστορεῖται δὲ ἐν Χίῳ πρῶτον μέλανα οι νον γενέσθαι, καὶ πρώτους τοὺς ἐκεῖ θεράπουσι χρήσασθαι, ου τω καλουμένοις κατὰ ἰδίαν τινὰ κλῆσιν δουλευτικὴν η δουλικήν· ὡς καὶ οἱ Λακεδαιμόνιοι ἐχρήσαντό ποτε Ει λωσι, καὶ Μακεδόνες Πενέσταις, καὶ̓ Αργεῖοι Γυμνησίοις, καὶ Σικυώνιοι Κορυνηφόροις, καὶ Κρῆτες Μνωΐταις, καὶ̓ Ιταλιῶται Πελασγοῖς. Ωστε κατὰτὴν ἱστορίαν ταύτην δουλικὰ παρὰ τοῖς παλαιοῖς ὀνόματα ει ναι τοὺς Ει λωτας, τοὺς Πενέστας, τοὺς Γυμνησίους, τοὺς Κορυνηφόρους, τοὺς Μνωΐτας, τοὺς Πελασγοὺς, τοὺς θεράποντας. Αλλοι δὲ Κρητικὴν λέξιν τῶν θεραπόντων ει πον ει ναι, ὡς τῶν Κρητῶν τὸν ὁπλοφόρον δοῦλον λεγόντων θεράποντα. 536 Οτι ἐκεῖθεν, η τοι μετὰ τὰς̓ Ιωνικὰς νήσους, ἀναφαίνονται νῆσοι Αἰολίδες, Λέσβος τε εὐρύχορος καὶ Τένεδος ἱμερτή. Μητρόπολις δὲ τῶν Αἰολικῶν πόλεων ἡ Λέσβος, περίμετρον ε χουσα χιλίων ἑκατὸν σταδίων, μεταποιουμένη τῆς τοῦ̓ Ορφέως κεφαλῆς.̓ Εκεῖ γάρ φασι μετὰ θάνατον αὐτὴν λαλοῦσαν προσενεχθῆναι. Τοῦτο δὲ ἐμυθεύθη διὰ τὸ ἀρίστους ἐκεῖ καὶ μετὰ̓ Ορφέα γενέσθαι α νδρας λογίους, ω ν η ν καὶ̓ Αρίων ὁ Μηθυμναῖος καὶ Πιττακὸς καὶ ὁ ποιητὴς̓ Αλκαῖος καὶ ἡ Σαπφὼ, θαυμαστόν τί, φασι, γυναικὸς χρῆμα, πρὸς η ν οὐδεμία γυνὴ ἐνάμιλλος εἰς ποίησιν. Ην δὲ πεντάπολις ἡ Λέσβος, μίαν ε χουσα τῶν πέντε τὴν Λέσβον, ἀφ' η ς ἡ ο λη νῆσος Λέσβος ἐλέγετο, ἐκ τοῦ μέρους λαχοῦσα του νομα· ω σπερ καὶ νῦν Μυτιλήνη λέγεται ἡ αὐτὴ ἀπὸ πόλεως ὁμωνύμου μιᾶς ἐκείνων τῶν πέντε. Τῷ δὲ αὐτῷ λόγῳ καὶ Λυκόφρων αὐτὴν Ισσαν ἐκάλεσε· μία γὰρ καὶ ἡ Ισσα τῆς αὐτῆς πενταπόλεως.̔ Η δὲ Τένεδος περίμετρον μὲν ε χει σταδίων ὀγδοήκοντα, τῆς ἠπείρου δὲ ἀπέχει οὐ πλείους τῶν τεσσαράκοντα· ει χε δὲ καὶ πόλιν Αἰολίδα καὶ λιμένας δύο καὶ Σμινθέως ἱερὸν̓ Απόλλωνος. Παράκεινται δὲ αὐτῇ αἱ ῥηθεῖσαι ἀνωτέρω Καλύδναι δύο νῆσοι.̓ Εκαλεῖτο δέ ποτε, φασί, καὶ αὐτὴ Καλύδνα.̓ Εκλήθη δέ ποτε καὶ Λεύκοφρυς. Διὰ δὲ τὸν Τένην, ου γέγονεν ε δος ω ς βασιλεύσαντος ἐν αὐτῇ, ἐπεκράτησε Τένεδον καλεῖσθαι αὐτήν. [Οντινα Τένην διαβολὴ μὲν μητρυιᾶς Φιλονόμης η Πολυβοίας συγκατέρριψε διὰ τοῦ πατρὸς Κύκνου εἰς θάλασσαν τῇ ἀδελφῇ Λευκοθέᾳ, ἐγκλείσασα λάρνακι.̔ Η δὲ δίκη περισωσαμένη τῆς νήσου βασιλέα κατέστησεν. Ην δὲ ἡ τῆς μητρυιᾶς διαβολὴ πρὸς τὸν Κύκνον ἐρωτικὴ, ο τι δηλαδὴ ὁ Τένης ἐβιάζετο αὐτήν· καίτοι αὐτὴ ου τως εἰς τὸν Τένην ἐποίησεν.]̓ Απὸ ταύτης ἐπὶ τῶν αὐστηρὰ ψηφιζομένων ᾳ δεται παροιμία, Τενέδιος ἀνήρ. Λέγεται γάρ ποτε τοῖς ἐπὶ μεγάλῳ κακῷ αὐτόθι δικαζομένοις πελεκηφόρον ἐφεστάναι α νδρα, ο ν ε δει τῷ ἑαλωκότι τοῦ ἐγκλήματος πληγὴν εὐθὺς ἐπιθεῖναι θανάσιμον. 538 Οτι ἐκεῖ που περὶ τὴν Τένεδον ὁ Μέλας κόλπος ἐφ'̔ Ελλήσποντον ι ησιν, ἀφρὸν ἐρευγόμενος· τὴν κλῆσιν ε χων ἀπὸ ποταμοῦ Μέλανος, τοῦ καὶ α νω ῥηθέντος, ἐκδιδόντος εἰς αὐτόν· η καὶ διὰ τὸ τοῦ βάθους πολύ. Συνάπτει γὰρ τῷ Αἰγαίῳ, ο ν βαθὺν πόρον φθάσας ε φη ὁ Διονύσιος. Κόλπος δὲ Μέλας ἐστὶν, ὡς οἱ ἀκριβέστεροι λέγουσιν, οι ς φαίνεται καὶ ὁ Διονύσιος ἐπακολουθῶν, περὶ ο ν καὶ ἡ Αι νος κεῖται, πόλις Αἰολική. Φασὶ γὰρ ο τι ἐν τῷ Μέλανι κόλπῳ ἡ Αι νος πρὸς τῇ ἐκβολῇ τοῦ Εβρου. Οἱ δὲ περὶ Κύζικον καὶ Προκόνησον τὸν Μέλανα κόλπον τιθέμενοι δοκοῦσιν ἀμάρτυρα λαλεῖν, εἰ μὴ α ρα ε κ τινος χωρίου βοηθοῦνται, κειμένου ἐν τοῖς τοῦ̓ Οππιανοῦ̔ Αλιευτικοῖς, ο που περὶ τῆς τῶν πηλαμύδων α γρας ἐκεῖνός φησι. Καὶ̔ Ηρόδοτος δέ φησι· «Μέλας ποταμὸς, ἐξ ου ὁ κόλπος ὁ πρὸς τῇ Αι νῳ.» Λέγεται δὲ ου τος μὴ ἐξαρκέσαι τῷ Περσικῷ στρατῷ, ο τε ὁ Ξέρξης εἰς τὴν Εὐρώπην διέβη, ἀλλὰ ἐκλιπεῖν πινόμενος. Ου τω δὲ καὶ ὁ Σκάμανδρος οὐκ ἀντέσχε τὸ υ δωρ· καὶ ὁ Λίσσος δὲ ποταμὸς Θρᾳκικὸς οὐκ ἀπέχρησεν, ἀλλὰ προέδωκε τὸ ῥεῖθρον, ω ς φησιν ὁ γλυκὺς̔ Ηρόδοτος. 541 Οτι ἀντικρὺ τοῦ βορείου ποταμοῦ Βορυσθένους τοῦ περὶ τὰ σκαιὰ τοῦ Εὐξείνου πόντου ἐκβάλλοντος πελαγία ἐστὶ νῆσος ἡρώων πολυώνυμος,̓ Αχιλλέως ἱερὰ, ο που ἀντιπέραν καὶ ὁ προρρηθεὶς αὐτοῦ παρώνυμος Δρόμος̓ Αχίλλειος. Τὴν δὲ νῆσον
q.68
ταύτην φησὶ Λευκὴν καλεῖσθαι κατὰ ἐπωνυμίαν, ο ε στι φερωνύμως, ἐπειδὴ τὰ ἐν αὐτῇ κινώπετα, η γουν θηρία ὀρνέων, τουτέστιν ο ρνεα, λευκά εἰσι· τυχὸν μὲν λάροι, κατὰ δέ τινας πελαργοί. Κινώπετα δέ ἐστιν, ω ν ἡ κίνησις ἐν τῷ πέτεσθαι.̓ Ασυνήθης δὲ ἡ λέξις.̓ Εκεῖ δὲ, φησὶ, φήμη ἐστὶν̓ Αχιλλέως τε καὶ ἡρώων ἑλίσσεσθαι ψυχὰς ἐρημαίας ἀνὰ βήσσας· ω στε νῆσος ἡρώων λέγεται ἡ Λευκὴ αυ τη νῆσος, ω σπερ νῆσοι μακάρων αἱ ἐν τῷ ἑσπερίῳ ὑμνούμεναι ὠκεανῷ. Καὶ τοῦτο, φησὶ, δῶρον τοῖς ἀριστεῦσιν ἀντ' ἀρετῆς, η γουν τοῦτο ε λαχον οἱ η ρωες γέρας ἀντὶ ἀρετῆς, τὸ ἀθύρειν μετὰ ῥᾳστώνης ἐν τῇ ῥηθείσῃ νήσῳ. Ει τα ἐπιπλέκει γνωμικὸν προτρεπτικὸν εἰς ἀρετὴν, καί φησιν· «ἀρετὴ γὰρ ἀκήρατον ε λαχε τιμήν», τουτέστιν ἀθάνατόν ἐστι καλὸν ἡ ἀρετὴ καὶ οὐ συναπολήγει τῷ σώματι. Δεῖ δὲ εἰδέναι ο τι σπανιώτατόν ἐστι τὸ τῆς γνώμης καλὸν παρὰ τῷ Διονυσίῳ. Τούτου δὲ αι τιον, ο τι μὴ δίδωσιν αὐτῷ ἡ τῆς πραγματείας υ λη συχνὰ γνωματεύεσθαι. 549 Οτι ἐντὸς τῆς Μαιώτιδος νῆσος ἀπειρεσίη ἐστήρικται, η ν καλοῦσι Ταυρικὴν, ἐν ῃ Φαιναγόρα καὶ̔ Ερμώνασσα,̓ Ιώνων α ποικοι πόλεις, ω ν ἡγήσατο Φαιναγόρας τις καὶ Ερμων, ἀφ' ω ν οἱ τόποι καλοῦνται.̓ Αρριανὸς δὲ ου τω φησί· «Φαιναγόρεια, η ν ε κτισε Φαιναγόρας ὁ Τήιος, φεύγων τὴν τῶν Περσῶν υ βριν. Ετι δὲ̔ Ερμώνασσα ἐπὶ̔ Ερμωνάσσῃ τῇ γυναικὶ Σημάνδρου Μυτιληναίου τινὸς, ου τινας τῶν Αἰολέων εἰς ἀποικίαν μεταστήσαντος καὶ θανόντος ἐν τῷ τῆς πό λεως οἰκισμῷ, ἡ γυνὴ τῆς τε πόλεως ἐγκρατὴς ἐγένετο, καὶ τὸ ἑαυτῆς ο νομα τῆ πόλει ἐπέθετο.» Τὸ δὲ στόμα τῆς Μαιώτιδος Κιμμερικὸς λέγεται Βόσπορος, περὶ ου προεγράφη, ε νθα τὸ τοῦ πορθμοῦ στενότατον στάδια κʹ. Πολεμισταὶ δέ εἰσιν οἱ περὶ τὴν Μαιῶτιν, καὶ γεωργοὶ, καὶ μετά γε τὸ Σκυθῶν ε θνος πάντων ἀλκιμώτατοι· καὶ ἀπ' αὐτῶν ἡ κλῆσίς ἐστι τῇ Μαιώτιδι, καθά τινες λέγουσι. Φασὶ δὲ καὶ πάντας τοὺς ἐφεξῆς αὐτοῖς Σκύθας πάλαι ποτὲ σιτοφάγους ει ναι καὶ ἀροτῆρας, μεταβαλόντας δὲ γενέσθαι νομάδας, ἀλλοκότους τε καὶ ἀπόλιδας, διὰ τὴν ἐν τοῖς μετὰ ταῦτα ῥηθησομένην αἰτίαν. 554 Οτι λέγων κατὰ σχῆμα συμπληρώσεως ὁ Διονύσιος, αι δε μὲν ἀνθρώποις εὐκλεεῖς νῆσοι, ὁμολογεῖ πάλιν τὴν παχυμερῆ περιήγησιν. Καὶ καινὸν οὐδὲν, ο που καὶ ὁ πλατύτατος Γεωγράφος ἑκών φησι παραλείπειν πολλά· τὸ γὰρ πάντα λεπτοτομεῖν χωρογραφίας ἐστὶν ι διον, ὡς καὶ ἐν προοιμίοις ει πομεν.̓ Ερεῖ δὲ ο τι καὶ τῶν νήσων αι περὶ τὸν ὠκεανὸν ἐστεφάνωνται τὰς περισήμους περιηγήσεται. Αρξεται δὲ καὶ ἐπὶ τούτων ἀπὸ Λιβύης, ἀρχὴν κἀνταῦθα ταύτην ποιούμενος, καὶ ου τω πρεσβεῖον οι ον τιμῆς τῷ ἑαυτοῦ ε θνει περιποιούμενος. 557 Οτι κατὰ μεταφορὰν τολμηροτέραν καὶ ποιητῇ πρέπουσαν σφυρὸν, η γουν πόδα, ἀνέμου λέγει τὴν βάσιν, ο ε στι τὸν τόπον καὶ τὴν θέσιν ο θεν πνέει. Τὸ δὲ κυρίως σφυρὸν διερμηνεύων̓ Αριστοτέλης φησί· «τῆς κνήμης διοστέου ου σης τὸ μὲν πρόσθιον ἀντικνήμιον λέγεται, τὸ δὲ ὀπίσθιον γαστροκνημία, τὸ δὲ ε σχατον ἀντικνημίου σφυρόν.» Λέγει δὲ καὶ ο τι τῶν σφυρῶν ἑκάτερον ἐκ πλαγίων τῶν δεξιῶν καὶ ἀριστερῶν κάμπτεται. 558 Οτἰ Ερύθεια ἡ τοῦ Γηρυόνου νῆσος περὶ τὸ χεῦμά ἐστι τοῦ Ατλαντος, η τοι περὶ τὸ̓ Ατλαντικὸν πέλαγος. Καὶ ο ρα ο τι τὸ πέλαγος Ατλαντα ει πεν, ὁμωνύμως τῷ η ρωι, ἐξ ου αὐτὸ παρωνόμασται. Ταύτην τὴν νῆσον βουτρόφον ἐπωνόμασε διὰ τὴν περιουσίαν τῶν βοῶν αι η σαν τῷ Γηρυόνῃ, ἐν ῃ Αἰθίοπες Μακροβίων υἱοὶ, περὶ ω ν προείρηται, οι μετὰ τὸν Γηρυόνου, φησὶ, θάνατον ῳ κησαν τὴ νῆσον. Αὐτοῦ γὰρ ζῶντος ἀοίκητος η ν τοῖς α λλοις διὰ τὸ ἐκείνου κακόξενον. Αδεται δὲ̔ Ηρακλῆς εἰς αὐτὴν πλεύσας χαλκῷ λέβητι, ο τε καὶ τὰς Γηρυονείους ἀπήλασε βοῦς. χαλκείῃ ἀκάτῳ βουπληθέος ἐξ̓ Ερυθείης, ὡς ὁ Εὐφορίων λέγεται ἱστορεῖν.̔ Ομοίως καὶ ὁ̓ Εφέσιος̓ Αλέξανδρος, εἰπών· χαλκείῳ δὲ λέβητι μέγαν διενήξατο πόντον. Τάχα δὲ ὁ μὲν ῥηθεὶς λέβης πλοίου ει δος η ν, ῳ καὶ ὁ λῃστρικὸς λέμβος ε οικε παρηχεῖσθαι κατὰ παρωνομασίαν τινά. Τὸ δὲ τούτου χάλκεον συγκρότησίν τινα χαλκοῦ δηλοῖ ἐπ' αὐτῷ, ὡς ει γε τυχὸν χαλκέμβολον η ν, η παράσημά τινα ὡς εἰκὸς ἐκ τοιαύτης ει χεν υ λης περὶ τὰ
q.69
κατὰ πρύμναν η κατὰ πρώραν.̓ Ιστέον δὲ ο τι ὁ̓ Αρριανὸς δοξάζων τὸν Τύριον̔ Ηρακλέα τοῖς περὶ τὰ Γάδειρα τόποις ἐπιφοιτῆσαι, λέγει ο τι κατὰ τὸν λογοποιὸν̔ Εκαταῖον ὁ Γηρυόνης, ἐφ' ο ν ὁ̓ Αργεῖος̔ Ηρακλῆςἐστάλη, οὐδέν τι προσήκει τῇ γῇ τῶν̓ Ιβήρων, η γουν οὐκ η ν ἐξ Ιβηρίας, ἀλλὰ τῆς ἠπείρου τῆς περὶ̓ Αμπρακίαν̓ βασιλεὺς ἐγένετο, καὶ ἐκ τῆς ἠπείρου ταύτης ἀπήλασεν ὁ̔ Ηρακλῆς τὰς βόας, οὐδὲ τοῦτο φαῦλον α θλον τιθέμενος. «Οι δα δὲ, φησὶν, ἐγὼ καὶ εἰς τοῦτο ε τι τὴν η πειρον ταύτην ευ βοτον, καὶ βοῦς τρέφουσαν καλλίστας.» Καὶ ταῦτα μὲν ου τω. Τοὺς δὲ ἐν̓ Ερυθείᾳ Αἰθίοπας μακροβίους μὲν ὁ Διονύσιος λέγει, πρὸς ἀντιδιαστολὴν τῶν ἀκριδοφάγων Αἰθιόπων, οι βραχύβιοί εἰσι, σπανίως ὑπερτιθέντες ε τη μʹ κατὰ τὸν Γεωγράφον, ὡς ἀποθηριουμένης αὐτῶν τῆς σαρκός· θεουδέας δὲ ἐπονομάζει καὶ ἀμύμονας διὰ δικαιοσύνην, ὡς τῶν α λλων ἑσπερίων ἀδίκων ο ντων.̓ Ιστέον δὲ ο τι μακροβίους καί τινας τῶν̔ Υπερβορείων ἱστοροῦσί τινες. Αλλοι δὲ νῆσον̓ Ερύθειαν ει πον αὐτὰ τὰ Γάδειρα, τῷ Διονυσίῳ οὐ συντρέχοντες· οἱ δὲ νῆσόν τινἀ Ερύθειαν ει πον παραβεβλημένην τοῖς Γαδείροις, πορθμῷ σταδιαίῳ διειργομένην.̓ Ενόμισαν δὲ τοῦτο οι α τὸ ευ βοτον ὁρῶντες τῆς τοιαύτης νήσου, ε νθα τῶν προβάτων γάλα ὀρρὸν οὐ ποιεῖ, ἀλλὰ καὶ τυροποιοῦσι πολλῷ υ δατι μίξαντες διὰ τὴν πιότητα. Καὶ ἐν τριάκοντα δέ φασιν ἡμέραις αὐτόθι πνίγεται τὸ ζῶον, εἰ μή τις ἀποσχάσει τι τοῦ αι ματος. Πλούσιος δὲ ὁ Γηρυόνης ω σπερ κατὰ τὰς βόας, ου τω καὶ κατὰ τὸ ο νομα· λέγεται γὰρ καὶ Γηρυὼν καὶ Γηρυόνης καὶ Γηρυονεύς. 561 Οτι κατὰ τὴν ἱερὰν α κραν τὴν κατὰ τοὺς ἀφνειοὺς Ιβηρας, ο ε στι κατὰ τὸ ου τω λεγόμενον ἱερὸν ἀκρωτήριον, ο καὶ κάραν Εὐρώπης α λλοι φασίν, αἱ Κασσιτερίδες εἰσὶ δέκα νῆσοι ἐγγὺς ἀλλήλων, πρὸς α ρκτον κείμεναι, α ς ὁ Διονύσιος ἑσπερίδας καλεῖ διὰ τὸν τόπον τῆς θέσεως· δυτικαὶ γάρ εἰσιν· ο θεν, φησὶ, κασσιτέροιο γενέθλη, διὸ καὶ Κασσιτερίδες λέγονται. Οὐκ ἐπιπολῆς δὲ, φασὶν, ὁ κασσίτερος, ἀλλ' ὀρυττόμενος εὑρίσκεται. Τούτων τῶν δέκα νήσων μία ε ρημος, τὰς δ' α λλας οἰκοῦσι μελάγχλαινοι α νθρωποι ποδήρεις ἐνδεδυκότες χιτῶνας, ἐζωσμένοι τὰ στέρνα, μετὰ ῥάβδων περιπατοῦντες, ο μοιοι ταῖς τραγικαῖς Ποιναῖς, ω ς φασιν οἱ παλαιοί.̔ Ηρόδοτος δέ φησιν ο τι «οὐκ οι δα νήσους Κασσιτερίδας, ἐξ ω ν ὁ κασσίτερος ἡμῖν φοιτᾷ.» 566 Οτι πρὸς βορρᾶν, ε νθἁ Ρῆνος ὑστατίαν εἰς ὠκεανὸν ἀπερεύγεται δίνην, αἱ Βρετανίδες εἰσὶ δύο νῆσοι,̓ Ιουερνία καὶ̓ Αλουΐων, η τοἰ Ιβερνία καὶ̓ Αβίων, Βρετανίδες δι' ἑνὸς τ παρὰ τούτῳ τῷ ποιητῇ γραφόμεναι· ω ν μέγεθος περιώσιον, ο περ καὶ ἐπὶ τῆς Κρήτης ει πεν, οὐδέ τις α λλη νήσοις ἐν πάσαις ἰσοφαρίζει, ο ε στιν ἐξισοῦται αὐταῖς καὶ τὸ ι σον φέρεται· αι ς καὶ συγκρίνων τὰς ἐκεῖ νήσους τῶν̓ Αμνιτῶν νησῖδας ἐν ὑποκορισμῷ καλεῖ. Ενθα, φησὶν, αἱ γυναῖκες τῶν ἀγαυῶν̓ Αμνιτῶν ἀντιπέραθεν ἐρχόμεναι τελοῦσιν ἱερὰ τῷ Βάκχῳ κατὰ νόμον ἐννύχιαι, στεψάμεναι κισσοῦ μελαμφύλλου κορύμβοις· παταγῆς δὲ λιγύθροος ο ρνυται ἠχή. Λέγει δὲ κισσὸν μελάμφυλλον τὸν δασὺν, ὡς μελανίαν τοῖς φύλλοις παρέχοντα. Ου τω δὲ καὶ ἐν τῷ «μέλαν δρυὸς ἀμφικεάσσας» παρ'̔ Ομήρῳ δρυὸς μέλαν τινὲς ει πον τὴν τῶν φύλλων περιττότητα καὶ τὴν πύκνωσιν, ἀφ' η ς τὸ τῆς σκιᾶς μέλαν γίνεται, ὡς καὶ πρὸ τούτων γέγραπται. Κόρυμβοι δὲ νῦν οἱ βοτρυώδεις λέγονται καρποὶ τοῦ κισσοῦ. Οτι δὲ καὶ ἐπὶ ἐξοχῆς ὀρεινῆς ἡ λέξις κεῖται, δῆλον. Φησὶ γὰῥ Ηρόδοτος «οἱ μὲν ε φυγον ἐπὶ τοῦ ο ρους τὸν κόρυμβον.» Τὸ δὲ παταγή κοινότερον μὲν ὀξύνεται, ὡς τὸ ἀλαλαγή, ὁ δὲ̔ Ηρωδιανὸς βαρύνει αὐτὸ, λέγων ο τι οὐκ ἐκ τοῦ πατάσσω γίνεται, ὠξύνετο γὰρ α ν ὡς τὸ ἀλαλαγή, ἀλλ' ἀπὸ τοῦ πάταγος, ου τὸ θηλυκόν φησιν ἡ πατάγη. Καὶ ταῦτα μὲν τοιαῦτα. Φασὶ δὲ νῆσον ὠκεανίαν ει ναι μικρὰν, οὐ πάνυ πελαγίαν, η ν οἰκοῦσι γυναῖκες̓ Αμνιτῶν Διονύσῳ κατεχόμεναι. Οὐκ ἐπιβαίνει δὲ ἀνὴρ τῆς νήσου, ἀλλ' αὐταὶ πλέουσι πρὸς τοὺς α νδρας, καὶ κοινωνοῦσαι αὐτοῖς ἐπανέρχονται. Ει τα συγκρίνων ῥητορικῶς ταῦτα τὰ ἱερὰ πρὸς α λλα ο μοιά φησιν, οὐχ ου τως οἱ̓ Αψίνθιοι Θρᾷκες, οὐδ' ου τως οἱ̓ Ινδοὶ μελανδίνην ἀνὰ ποταμὸν Γάγγην κῶμον,
q.70
η γουν κωμαστικὴν ἑορτὴν α γουσι τῷ Διονύσῳ, ὡς αἱ νησιώτιδες αυ ται γυναῖκες ἀνευάζουσι, τουτέστιν ὑμνοῦσι τὸν Ευ ιον Διόνυσον, εὐοῖ εὐᾶν ἀνακράζουσαι, ταῦτα δὴ τὰ ἐπὶ Διονύσῳ ἐνθουσιαστικὰ ἐπιφωνήματα. Λόγος γὰρ τὰς τῶν̓ Αμνιτῶν γυναῖκας δι' ο λης νυκτὸς ἐξαλλομένας χορεύειν, ω στε ἐν τούτῳ καὶ τοὺς Θρᾷκας ει κειν αὐταῖς καὶ τοὺς̓ Ινδοὺς, καίτοι καὶ αὐτοὺς κατόχους ο ντας τῷ Διονύσῳ, καὶ πάνυ ὀργιάζοντας αὐτῷ.̔ Ο δὲ Γεωγράφος καὶ ἱερὸν ει ναι λέγει ταῖς γυναιξὶ τῶν̓ Αμνιτῶν, ο περ κατ' ἐνιαυτὸν ἀποστεγάζουσαι αὐθημερὸν πάλιν πρὸ δύσεως ἡλίου στεγάζουσιν, ἑκάστης φορτίον ἐπιφερούσης, ο περ ἐὰν ἐκπέσῃ, διασπῶσι μανιωδῶς τὴν φέρουσαν.̓ Ιστέον δὲ ο τι ἐννύχια τῷ Διονύσῳ ἐτελοῦντο τὰ μυστήρια, πρὸς αι νιγμα τοῦ δεῖν τοὺς πίνοντας ἐπικρύπτειν τὸν οι νον, καὶ μὴ ἐς πρου πτον ἀσχημονεῖν κωμάζοντας· η καὶ διὰ τὴν σπουδὴν τοῦ ταμιεύεσθαι τὸν οι νον καὶ κρύπτεσθαι ὡς εἰς παλαίωσιν. Διὸ καὶ Οἰκουρὸς Διόνυσος ἐλέγετο. Τὸ δὲ ε θνος οἱ̓ Αψίνθιοι ἀπὸ ποταμοῦ ἐοίκασι κεκλῆσθαἰ Αψίνθου. Φησὶ γὰρ ὁ Διονύσιος, «Θρήικος ἐπ' ᾐόσιν̓ Αψίνθου.» Διχῆ δὲ γράφεται, καὶ διὰ τοῦ υ καὶ διὰ τοῦ ι· ὡς καὶ τὸ ἀψίνθιον τὸ φυτὸν, καθά φασιν οἱ παλαιοί. Τὸ δὲ εὐοῖ εὐᾶν ἀναφωνήσεις η σαν, ὡς ει ρηται, εἰς τὸν Διόνυσον ὑμνητήριοι, περὶ ω ν μετ' ὀλίγα ἐν τῷ περὶ Καμαριτῶν λόγῳ ῥηθήσεται.̔ Ο δὲ Διόνυσος Εἰραφιώτης μὲν καλεῖται η παρὰ τὸ ἐρράφθαι ἐν τῷ μηρῷ τοῦ Διὸς, η παρὰ τὸ ε ριν φαίνειν· πατὴρ γὰρ ε ριδος οι νος ὑπὲρ μέτρον πινόμενος.̓ Ερίβρομος δὲ καὶ ἐριβρεμέτης η διὰ τὰς τῶν μεθυόντων κραυγὰς (διὸ καὶ Βάκχος ὡς ἀπὸ τοῦ βάζειν λέγεται, προσληφθέντος τοῦ κ στοιχείου διὰ πλείονα τραχύτητα φωνῆς), η διὰ τὸν βρόμον, ο ν ὁ γλευκάζων οι νος ποιεῖ πνευματούμενος καὶ ζέων. Καὶ ου τω μὲν καὶ ταῦτα. Τὴν δὲ μεγίστην Βρεττανικὴν νῆσον οἱ παλαιοὶ τρίγωνον ἱστοροῦσιν ει ναι τῷ σχήματι, εἰς η ν διαίρων, η γουν ἀποπλέων, Καῖσαρ ὁ ἐπιλεγόμενος θεὸς νύκτωρ ἀνήχθη, καὶ τῇ ὑστεραίᾳ κατῆρε περὶ τετάρτην ω ραν, τριακοσίους σταδίους διάπλου τελέσας. Δὶς δὲ, φασὶ, διαβὰς ἐκεῖ ἐπανῆλθε διαταχέων, οὐδὲν μέγα διαπραξάμενος, οὐδὲ προελθὼν ἐπὶ πολὺ τῆς νήσου, ἀλλὰ δύο μὲν η τρεῖς νίκας νικήσας, ἀπολέσας δὲ πλοῖα πολλὰ διὰ τὴν αυ ξησιν τῶν ἐν τῷ ὠκεανῷ πλημμυρίδων καὶ τῶν ἀμπώτεων. 568 Οτι τὸ μέγεθος τῶν Βρεττανίδων νήσων, α ς α λλοι, ὡς προερρέθη, διὰ τοῦ π Πρεττανίδας καλοῦσιν, οὐ μόνον ὁ Διονύσιος ἐνέφηνεν, ὡς ἀνωτέρω ἐρρέθη, ἀλλὰ δηλοῖ καὶ ὁ Πτολεμαῖος ἐν τῇ γεωγραφικῇ ὑφηγήσει, λέγων ο τι τῶν νήσων πρωτεύει ἡ̓ Ινδικὴ Ταπροβάνη μεγέθει καὶ δόξῃ, μεθ' η ν ἡ Βρεττανικὴ, τρίτη ἡ Χρυσῆ χερρόνησος, τετάρτη ἑτέρα Βρεττανῶν ἡ̓ Ιουερνία, πέμπτη Πελοπόννησος, Σικελία μετ' αὐτὴν ε κτη, ἑβδόμη Σαρδὼ, ὀγδόη Κύρνος, Κρήτη ἐννάτη· ἐπὶ δὲ ταύταις ἡ Κύπρος ου σα δεκάτη γίνεται τοῦ καταλόγου κορωνίς. Καὶ Πτολεμαῖος μὲν ου τως εἰς δεκάδα κορυφοῖ τὰς μεγίστας νήσους, συναριθμῶν αὐταῖς καὶ δύο χερρονήσους, ὡς α ν, οι μαι, τὴν δεκάδα σεμνύνῃ. Ετεροι δὲ, ὡς καὶ α νω που ἐλαλήθη, εἰς ἑπτὰ συνάγουσιν αὐτὰς καὶ μόνας, γράφοντες ου τως ἐμμέτρως· Τῶν ἑπτὰ νήσων, α ς ε δειξεν ἡ φύσις θνητοῖς μεγίστας, Σικελία μὲν, ὡς λόγος, πρώτη μεγίστη, δευτέρα Σαρδὼ, τρίτη Κύρνος, τετάρτη δ' ἡ Διὸς Κρήτη τροφός, Ευ βοια πέμπτη στενοφυὴς, ε κτη Κύπρος, Λέσβος δὲ τάξιν ἐσχάτην λαχοῦσ' ε χει. 581 Οτι μετὰ τὰς Βρεττανίδας πολὺ πρὸς τὰ βόρεια ἡ Θούλη νῆσος, η ς πολὺς ὁ ἐκτοπισμός· ἀρκτικωτάτη γὰρ τῶν ὀνομαζομένων τίθεται. Ενθα, φησὶν, η ματα ὁμοῦ καὶ νύκτας ἀειφανὲς ἐκκέχυται πῦρ, ὁπηνίκα η λιος βεβήκοι ἐς πόλον α ρκτων, ἐν καρκίνῳ γενόμενος.̓ Αλλὰ τοῦτο μὲν ὑπερβολικὸν τὸ ἀδιάδοχον ἐν τῷ τοιούτῳ καιρῷ ει ναι τὴν ἡμέραν ἐκεῖ.̓ Εκεῖνο δὲ καὶ ἐπὶ πλέον ἐκπίπτει ὑπερβολῆς, ο δή τινες ἱστόρησαν, τὸ τὸν μὲν θερινὸν ο λον ὑπὲρ γῆς ει ναι αὐτόθι, τὸν δὲ χειμερινὸν ὑπὸ γῆν, ὡς ἐντεῦθεν τὸν ἐνιαυτὸν ἐν τῷ ἐκεῖ κλίματι μερίζεσθαι εἰς ἡμερονύκτιον ε ν, η γουν εἰς μίαν ἡμέραν καὶ εἰς μίαν νύκτα· καθὰ καὶ̔ Ηρόδοτος περὶ τῶν Κιμμερίων λέγων φησὶ μὴ ἐνδέχεσθαι
q.71
ἀνθρώπους ει ναι, οι τὴν ἑξάμηνον νύκτα καθεύδουσιν. Φασὶ δὲ α λλοι ἐπὶ τὰς α ρκτους ἐλθόντα τὸν η λιον ποιεῖν παρατείνειν τὴν ἡμέραν ἐκεῖ καὶ εἰς κʹ θερινὰς ω ρας καὶ εἰς πλεῖόν τι, ὀλιγίστων ὡρῶν ποιοῦντα τὴν νύκτα, χειμῶνος δὲ τὸ ἀνάπαλιν. Αἰτίαν δὲ λέγει ὁ Διονύσιος τοῦ ἐκεῖ ἀειφανοῦς φωτὸς τὸ λοξοτέρᾳ τηνικαῦτα τὸν η λιον ἐπιστρέφεσθαι στροφάλιγγι, τουτέστι τὸ λοξότερον ἀναφέρεσθαι τὸν η λιον, καὶ δι' αὐτὸ ἐμβραδύνειν τοῖς α νω. Τὸ δὲ ἑξῆς ἐπαγόμενον τὸ ἀκτίνων ἰθεῖαν ἐπὶ κλίσιν ἐρχομένων, ἀντὶ τοῦ κατευθὺ τῆς νήσου φερομένου τοῦ ἡλίου, καὶ εἰς αὐτὴν οι ον ἀφορῶντος. Καὶ ε στι τὸ σχῆμα ῥητορικὸν ἀντίθετον, ἀντιτεθέντος τοῦ λοξοῦ τῇ εὐθύτητι, ὡς ἐὰν ει πῃ ο τι λοξοτέρου μὲν α λλως φύσει τοῦ ἡλίου στρεφομένου, κατ' εὐθὺ δὲ ο μως τηνικαῦτα ο ντος τῇ νήσῳ. Ποιεῖ δὲ, φησὶ, τοῦτο ὁ η λιος, ε ως ἐπὶ κυανέους α νδρας νοτίαν ὁδὸν αυ θις ἐλάσῃ, τουτέστιν ἐπιμήκης ἡ ἡμέρα γίνεται τοῖς περὶ τὸν βόρειον πόλον, ε ως εἰς τὸ ἀντικείμενον νότιον ἡμικύκλιον η ἡμισφαίριον τραπῇ ὁ η λιος. Τούτους γὰρ λέγεσθαί φασι κυανέους, δηλονότι τοὺς πρὸς τῷ νοτίῳ μέρει Αἰθίοπας, εἰς ου ς καὶ ὁ Ζεὺς η λιος ἀποδημεῖν ποτε παρὰ τῷ Ποιητῇ πλάττεται. Τὸ δὲ ἐξ πόλον α ρκτων ἀντὶ τοῦ περὶ τὸν ἀρκτῷον πόλον, η γουν κύκλον τοῦ οὐρανοῦ, περὶ ο ν αἱ δύο α ρκτοι εἰλοῦνται. 589 Οτι πρὸς τοῖς ἑῴοις τοῦ ὠκεανοῦ ἐστιν ἡ Χρυσῆ νῆσος, λεγομένη ου τως η διὰ τὸ χρυσὸν φέρειν κατά τινας, η κατὰ τὸν Διονύσιον διότι αὐτόθι ἀνατολαὶ καθαροῦ φαείνονται ἠελίοιο, καὶ ου τω διὰ τὸ καθαρὸν τῆς φαύσεως χρυσοῦς ει ναί πως δοκεῖ ὁ η λιος, οὐ μὴν σκυθρωπὸς, καθὰ παρὰ Σκύθαις διὰ τὴν τοῦ Κρονίου πόντου συννέφειαν. Καὶ διὰ τοῦτο Χρυσῆ λέγεται καὶ ἡ ὑπ' αὐτῷ λαμπομένη αυ τη νῆσος. 591 Οτι ἡ Ταπροβάνη ποτὲ Σαλικὴ ὀνομασθεῖσα νῆσός ἐστι πελαγία, οὐκ ἐλάττων τῆς Βρεττανικῆς, κατὰ τὴν ἱστορίαν, τετράπλευρος, θηρονόμος, πεπληθυῖα εὐρίνων ἐλεφάντων, ω ς φησιν̓ Αλέξανδρος ὁ καὶ Λύχνος ἐπιλεγόμενος· ταύτην τὴν νῆσον ὁ Διονύσιος μητέρα φησὶν ἐλεφάντων̓ Ασιηγενέων. Λέγει δὲ αὐτὴν καὶ Κωλιάδος νῆσον μεγάλην, ο ε στιν̓ Αφροδίτης, ὁποία καὶ ἡ Κύπρος, διὰ τὸ καὶ τοὺς ἐν τῇ Ταπροβάνῃ ἀνθρώπους γυναικείῳ κόσμῳ φαιδρύνεσθαι, α λλως τε τὰ εἰς̓ Αφροδίτην θρυπτομένους, ε τι δὲ καὶ ἐμπλεκομένους τὰς τρίχας.̔ Ιστορεῖ δὲ καὶ τὸν καρκίνον τὸ θερινὸν ζώδιον ὑπὲρ αὐτῆς δινεῖσθαι τῆς νήσου, οὐρανίαις ἀειρόμενον στροφάδεσσιν, ὡς τοῦ ἐκεῖ κλίματος ὑπὸ τὸν καρκίνον κειμένου. Πτολεμαῖος μέντοι τὸν κριὸν τὸ ζώδιον ὑπὲρ αὐτῆς εἰλεῖσθαί φησι. Σημείωσαι δὲ ο τι κατὰ λόγον δριμύτητος, η τοι γλυκύτητος, στροφάδας ου τος νῦν ει πε τὰς τοῦ ἀστέρος τοῦ καρκίνου κατ' οὐρανὸν στροφάλιγγας καὶ κινήσεις.̔ Η δὲ κοινὴ χρῆσις ο νομα νήσων ε χει τὰς Στροφάδας περὶ τὸ Σικελικὸν κειμένων πέλαγος. Κωλιὰς δὲ ἡ̓ Αφροδίτη η ἀπὸ τόποὐ Αττικοῦ, ο που τὰ Περσικὰ συνέπεσον ναυάγια, περὶ ω ν χρησμὸς τοιοῦτος ἐξέπεσε· «Κωλιάδες δὲ γυναῖκες ἐρετμοῖς φρίξουσιν.»̔ Ο δὲ τοιοῦτος̓ Αττικὸς τόπος ο μοιός ἐστι, φασὶν, ἀνθρώπου κώλῳ. δηλαδὴ τῷ κατὰ τοὺς πόδας, ἐκκείμενος εἰς θάλασσαν, ε χων̓ Αφροδίτης ἱερὸν, Κωλιάδος καλουμένης ἐκ τῆς τοῦ τόπου ὁμοιότητος. Ετεροι δὲ Κωλιάδα φασὶ κλη θῆναι ἀπὸ τόπου εἰς ο ν ζώου κωλῆν ἀπέθετο ο ρνις ε κ τινος θυσίας ἁρπάσας. Μέρος δὲ ποδὸς ἐμπροσθίου ἡ κωλῆ, καὶ περισπᾶται ἀπὸ συναιρέσεως, ω σπερ γαλέα γαλῆ, ου τω καὶ κωλέα κωλῆ. Οἱ δέ φασιν ο τἰ Αθηναίους ἐληΐσαντό ποτε οἱ Τυρρηνοὶ, μεγάλα συνιστῶντες πειρατήρια. Γυνὴ δὲ Τυρρηνὶς διατεθεῖσα φιλίως περί τινα τῶν̓ Αττικῶν αἰχμαλώτων ἀφῆκε λύσασα.̔ Ο δὲ ι δρυσε φυγὼν Κωλιάδος̓ Αφροδίτης ἱερὸν, ὡς δι' αὐτὴν τὰ κῶλα λυθείς. Αι θωνα δὲ τὸν καρκίνον προσεῖπεν ἀντὶ τοῦ καυσοποιὸν, διὰ τὴν θερμότητα η ν ὁ ἀὴρ πάσχει, ο ντος τοῦ ἡλίου ἐν τῷ τοιούτῳ θερινῷ ζωδίῳ. 592 Οτι κεῖται καὶ ἐνταῦθα παρήχησις καινότροπος, ὁποῖαι πολλαὶ ἐν τοῖς εἰς τὴν̓ Οδύσσειαν ει ρηνται. Εστι δὲ τοιαύτη, στρεφθεὶς νοτίης προπάροιθε κολώνης, αι ψά κε Κωλιάδα ἐπὶ νῆσον ι κοιο. Παρηχοῦνται γάρ πως ἡ κολώνη καὶ ἡ Κωλιάς. Τάχα δὲ οὐδὲ τοῦτο
q.72
παρήχησις, ἀλλ' ου τω παρατυχὸν συνέπεσεν, οὐ περιεργασαμένου τοῦ ποιητοῦ. 596 Οτι εὐρυτάτη τὸ μέγεθος ἡ Ταπροβάνη. Φησὶν ου ν καὶ ὁ Γεωγράφος· «Ταπροβάνη πελαγία νῆσος μεγάλη, πολὺ τῆς ἠπείρου διέχουσα. Εχει δὲ κατὰ τὸν Διονύσιον καὶ κήτη πολλὰ ο ρεσιν ἠλιβάτοις ἐοικότα, οι ς ὑπὲρ α κρων νώτων τέτρηχεν, ο ε στι τετράχυνται, μήκιστος ὁλκὸς ἀκάνθης· ω ν καὶ τὰ στόματα λυγρὰ λέγει, καὶ χάσμα ου τω μέγα φησὶν αὐτοῖς ει ναι, ὡς πολλάκις καὶ νῆα σὺν αὐτοῖς ἀνδράσιν ὑφ' ε ν καταβρῶξαι, ο ε στι καταβροχθίσαι, καταπιεῖν.̓ Ονοματοπεποίηται δὲ τὸ καταβρῶξαι, ὡς ἀπὸ τοῦ βρόχω ῥήματος, καὶ ἀπ' αὐτοῦ ε στι καὶ ὁ βρόχθος καὶ τὸ καταβροχθίζω ῥῆμα. Λέγει δὲ τὰ τοιαῦτα κήτη καὶ τέρατα καὶ βοτὰ πόντοὐ Ερυθραίου, ἐν ῳ καὶ ἡ νῆσος κεῖται. Μεγεθύνας δὲ αὐτὰ τῷ λόγῳ, ἐπάγει πάνυ ἐνδιαθέτως, ὡς οι α φόβον παθὼν, ο τι δυσμενέων παῖδες ἐκείνοις ἀντιάσειαν, ο ε στιν ἐχθροὶ α νδρες πλανώμενοι περὶ θάλασσαν ἐντύχοιεν αὐτοῖς. Τούτου δὲ τοῦ σχήματος τῷ ἀνάπαλιν χρήσεται, ο τε περὶ τῶν Μασσαγετῶν ει πῃ, ο τι «μήτ' αὐτὸς ἐγὼ, μήθ' ο στις ἑταῖρος αὐτοῖς ἐμπελάσοι· μάλα γὰρ κακόξενοι.» Εμπαλιν γὰρ ἐσχημάτισται τοῦτο πρὸς ἐκεῖνο. Εἰ γὰρ καὶ α μφω ἐνδιαθέτως ε χουσιν, ἀλλ' ο μως διαφέρουσι, καθὰ ἐνταῦθα μὲν ἐχθροῖς ἐπαρασάμενος ἀπώλειαν καταντᾷ σιωπηρῶς εἰς τὸ ὑπὲρ φίλων ἀπεύχεσθαι· φησὶ γάρ. δυσμενεῖς ἐμπελάσειαν αὐτοῖς, φίλοι δὲ δηλαδὴ ου· ἐν δὲ τῷ περὶ Μασσαγετῶν ἀνάπαλιν τὰ ὑπὲρ φίλων ἀπευξάμενος εἰς ἐχθροῦ ἀφορᾷ κατευχήν· λέγει γάρ· μήτ' ἐγὼ, μήτε τις τῶν ἐμῶν ἐμπελάσοι τοῖς Μασσαγέταις, ἀλλ' ἐχθρὸς δηλονότι ἐμπελάσοι αὐτοῖς. 599 Σημείωσαι δὲ ο τι ου τος μὲν τὸ τέτρηχεν ἀντὶ τοῦ τετράχυνται ει πε, παρ'̔ Ομήρῳ δὲ ἡ λέξις ἐπὶ τοῦ τεταράχθαι κεῖται ἐν τῷ «τετρήχει δ' ἀγορή.» Ορα δὲ ο τι ὁλκὸν ἀκάνθης ει πεν, ω στε πολυσήμαντον ὁ ὁλκὸς, ὡς καὶ πρὸ μικροῦ ἐφάνη. Ακανθαν δὲ λέγει οὐ τὸ τοῦ κήτους ὀστοῦν τὸ ἀναλογοῦν ῥάχει, ο κυριολεκτεῖται καὶ ἐπὶ ἰχθύων καὶ ο φεων· ἀλλὰ νῦν α κανθαν ε στι νοῆσαι τὰ ἐπιφαινόμενα ε ξω περὶ τὴν ῥάχιν κέντρα, καὶ ἐπανεστηκότα ὡς ἐν φραγμῷ αἱμασιᾶς. 604 Τοῖς γὰρ ἀλιτροῖς ἐν ἁλὶ καὶ γαίῃ κακὰ μυρία θήκατο θεὸς, η γουν πανταχοῦ κακὰ τοῖς κακοῖς. Ει πομεν δὲ καὶ ἀνωτέρω ο τι πένεται γνωμῶν ου τος ὁ ποιητὴς κατά τι κοινὸν ε θος· ὀλίγον γὰρ αὐτῶν μέλει τοῖς τοπογράφοις. 606 Οτι ἐν τῇ Καρμανίδι α κρᾳ νῆσος ἡ Ωγυρις, καὶ ο τι περὶ αὐτὴν τύμβος̓ Ερυθραίου βασιλέως, ο ν α λλοἰ Ερύθραν φασὶ, γράφοντες·̓ Αγχιβαθὴς δ' α ρα νῆσος ἁλὸς κατὰ βένθος̓ Ερυθρῆς Ωγυρις, ε νθα δὲ τύμβος ἁλὸς μεδέοντος̓ Ερύθρα κέκληται.̓ Εξ αὐτοῦ δὲ καὶ ἡ θάλασσα κληθῆναι δοκεῖ, ὡς προεγράφη. Οἱ δὲ κατὰ ἐπίθετον ἐθνικὸν̓ Ερυθραῖον βασιλέα τὸν Δηριάδην νοοῦσιν αὐτόθι τεθαμμένον, ου καὶ πρὸ τούτων ἐμνήσθημεν, ο ς Ερυθραῖος μὲν η ν τῷ γένει, χρόνῳ δὲ υ στερον εἰς̓̓ Ινδοὺς ἐλθὼν ἀντέστη λαμπρῶς τῷ τοῦ Διὸς Διονύσῳ στρατευσαμένῳ κατὰ τῶν̓ Ινδῶν.̔ Η δὲ Καρμανὶς Περσῶν ἐστιν ἐμπόριον. 609 Οτι περὶ τὴν Περσίδα θάλασσαν βορεία νῆσος ἡ Ικαρος, ὁμώνυμος τῇ περὶ τὸ Αἰγαῖον πέλαγος, η ν καὶ ἐπαναλαμβάνει διὰ τὸ ε νδοξον. Τιμᾶται δὲ ἐν αὐτῇ πολυτελῶς Ταυροπόλος̓ Απόλλων η Αρτεμις. Αλλοι δέ φασιν ο τι ὁ Περσικὸς κόλπος μικρόν τι ἐλάττων Εὐξείνου ἐστὶν, ἐν ῳ Ικαρός τε νῆσος καὶ Τύρος καὶ Αραδος, ὁμώνυμοι ταῖς Φοινικικαῖς.̓ Ιστέον δὲ ο τι τὴν περὶ τὸ Αἰγαῖον πέλαγος ὁ Γεωγράφος τετρασυλλάβως̓ Ικαρίαν λέγει, δοξάζων ἀπὸ τοῦ τοιούτου νησίου καὶ τὸ̓ Ικάριον καλεῖσθαι πέλαγος· λέγων ο τι καὶ ε ρημόν ἐστιν αὐτὴ νησίον, νομὰς ε χον αι ς χρῶνται οἱ Σάμιοι. 612 Οτι καὶ τὰς περὶ τὸν ὠκεανὸν νήσους, ω σπερ καὶ τὰς α λλας, καθὰ προείρηται, παχυμερῶς ἐπιτρέχει, τὰς ἐπιφανεστέρας μόνας λόγῳ διδούς. Φησὶ γοῦν· τόσσαι μὲν εὐρύτεραι, α λλαι δὲ ἀπειρέσιαι· αἱ μὲν ω δε, αἱ δὲ ἐκεῖ, καὶ α λλαι α λλοθι· αἱ μὲν ὑπ' ἀνδρῶν οἰκούμεναι καὶ ἀγαθὸν ο ρμον ε χουσαι, αἱ δὲ βαθύκρημνοι καὶ οὐ ναύταις ἑτοῖμαι· ω ν οὐδὲ ῥᾴδιόν φησιν αὑτῷ εἰπεῖν ο νομα πασῶν. 620 Οτἰ Ασία ἡ χώρα ὠνόμασται ἀπὸ̓ Ασίου τοῦ Ατυος, ὡς καὶ ἐν τῷ περὶ
q.73
Εὐρώπης λόγῳ ει ρηται, η ἀπὸ̓ Ασίας μητρὸς Προμηθέως, ὡς καὶ Λυκόφρων βούλεται· η διότι πολλὰ ἐξ ὑδάτων τέλματα ε χει, καὶ διὰ τοῦτο ἰλυώδης τυγχάνει. Ασις γὰρ ἡ ἰλὺς, ὡς καὶ παρ'̔ Ομήρῳ. Τινὲς δὲ καὶ τὴν̓ Αττικὴν ἱστοροῦσιν̓ Ασίδα κληθῆναί ποτε. Οἱ δέ φασιν ο τι Ασιος φιλόσοφος τελεστὴς δέδωκε τῷ Τρωῒ πρὸς φυλακὴν τῆς Τροίας Παλλάδιον ἀπὸ ξύλου τετελεσμένον, η τοι καταγεγοητευμένον.̔ Ο δὲ εἰς τιμὴν ἐκείνου τοῦ ἀνδρὸς τὴν ὑπ' αὐτῷ χώραν, Ηπειρον καλουμένην τὸ πρὶν,̓ Ασίαν μετωνόμασεν.̓ Εξ αὐτῆς δὲ, ὡς ἀξιολόγου μέρους, καὶ ἡ λοιπὴ χώρα μετέσχε τῆς αὐτῆς κλήσεως. Εχουσι δὲ αἱ ἱστορίαι, ω σπερ Λιβύην κόμμα τι τῆς Λιβύης χώρας, καθὰ προγέγραπται, ου τω καὶ μέρος τι τῆς ο λης̓ Ασίας ου τως ἰδίως̓ Ασίαν καλούμενον, ὁμωνύμως τῇ ο λῃ ἠπείρῳ. Καλεῖται γὰρ, φασὶν,̓ Ασία ἡ ἐντὸς τοῦ Ταύρου περιέχουσα Λυδοὺς, Κᾶρας, Λυκάονας, Παφλαγόνας, Ιωνας, Αἰολεῖς καὶ α λλους. Οἱ δέ φασιν ο τι ἐστὶν ἰσθμὸς ὁ ἐπὶ̓ Αμισὸν καὶ Θεμίσκυραν, καὶ ἡ ἐντὸς τῆς γραμμῆς ταύτης χώρα ἰδίως̓ Ασία λέγεται. Οἱ δέ φασιν, ο τἰ Ασία πόλις Λυδίας παρὰ Τμώλῳ τῷ ο ρει, ἐν ῃ τρίχορδος κιθάρα εὑρέθη, καὶ ἀπὸ ταύτης ἡ χώρα καλεῖται· η ἀπὸ̓ Ασίου τινὸς Λυδοῦ, ἐξ ου ὁ̓ Ασίας λειμὼν, ὡς τὸ κοχλίας, ὡς καὶ Ομηρος «̓ Ασίω ἐν λειμῶνι·» οὐ κατὰ δοτικὴν τῷ̓ Ασιανῷ, ἀλλὰ κατὰ γενικὴν̓ Ασίου κοινῶς, ὡς κοχλίου, καὶ̓ Ιωνικῶς̓ Ασίεω, ὡς καὶ παρὰ̔ Ηροδότῳ ευ ρηται, καὶ συγκοπῇ̓ Ασίω, ὡς̔ Ερμείεὡ Ερμείω, καὶ ἐϋμελίω Πριάμου. Οτι ὁ τῆς Λιβύης καὶ Εὐρώπης ὁμοῦ τῶν δύο ῥυσμὸς, ο ε στιν ἑλκυσμὸς καὶ ε κτασις, ὁ καὶ εἰς κῶνον, ὡς προείρηται, συντελούμενος, σχῆμά ἐστι τῆς̓ Ασίας, κώνου δηλαδὴ καταμόνας ου σης καὶ αὐτῆς ἑτέρωθεν, ου τὸ πλατὺ προσήνωται τῷ τῆς Εὐρώπης καὶ τῆς Λιβύης ι χνει· ὡς τὴν μὲν βάσιν ἐκείνου τε καὶ τούτου τοῦ κώνου κοινὴν ει ναι, τὸ δὲ ὀξὺ τούτου τελευτᾶν ἐπ' ἀνατολῆς μυχὸν πάσης, ο ἐστι πρὸς τὸν ἑῷον ὠκεανὸν καὶ τὰς ἐκεῖ τοῦ Διονύσου στήλας, ω σπερ τὸ τοῦ ἑτέρου κώνου ὁμοίως ἀποξυνόμενον τερματοῦται πρὸς τὰ κατὰ δύσιν Γάδειρα καὶ τὰς τοῦ̔ Ηρακλέος στήλας. Διὸ καὶ ἐξ ἀρχῆς ἐρρέθη σφενδόνῃ ἐοικέναι τὴν γῆν, η ς τὸ ὀξὺ ἀμφοτέρωσε πρὸς τὰς τοῦ ἡλίου κελεύθους. Διαφορὰν δὲ τοῖς τοιούτοις δυσὶ κώνοις ἐρεῖ, κατά τε τὸ ἐν μεγέθει ποσὸν (μείζων γὰρ κατὰ πολὺ ὁ τῆς̓ Ασίας κῶνος), καὶ κατὰ τὸ ει δος, ἐπειδὴ ἐκεῖ μὲν ει ς πόντος ἀπείριτος τῇ Εὐρώπῃ καὶ τῇ Λιβύῃ μεσολαβεῖται ὁ ἐκ τοῦ ἑσπερίου ὠκεανοῦ, ο ς καὶ τῆς̓ Ασίας ἐφ' ἱκανὸν προσάπτεται· ἐν δὲ τῇ̓ Ασίᾳ πολύς φησιν ὠκεανὸς, καὶ οὐ μόνος ει ς πόντος. Τρεῖς γάρ, φησι, κόλπους κυμαίνοντας ἐρεύγεται ε νδοθι βάλλων, Περσικὸν,̔ Υρκάνιόν τε καὶ̓ Αράβιον βαθυδίνην.̓ Εν δὲ τῷ τόπῳ τούτῳ καὶ ἐπαναλήψει χρᾶται, κατὰ τὸ σχῆμα τὸ λεγόμενον ἐπαναστροφὴ, λέγων ου τως· «τοὺς δύο νοτίους, τὸν δ' εἰς βορέην ὁρόωντα, ἐς βορέην ὁρόωντα καὶ ἐς Λίβα.» Λέγει δὲ τὸν̔ Υρκάνιον, ο ν καὶ ὡς βόρειον γείτονα τοῦ Εὐξείνου πόντου φησίν. Εστι δὲ τὸ ῥηθὲν σχῆμα τῆς ἀναστροφῆς ο μοιον τῷ̔ Ομηρικῷ τῷ· Τοῦ δ' ἐγὼ ἀντίος ει μι, καὶ εἰ πυρὶ χεῖρας ε οικεν, εἰ πυρὶ χεῖρας ε οικε, μένος δ' αι θωνι σιδήρῳ. 623 Οτι καὶ α λλο τί ἐστι κοινὸν ἀμφοτέροις τοῖς ῥηθεῖσι κώνοις. Ωσπερ γὰρ ἐν Γαδείροις περὶ τὸ ἑσπέριον ὀξὺ τοῦ κώνοὑ Ηράκλειαι ἑστᾶσι στῆλαι, ου τω καὶ ἐν̓ Ινδίᾳ πύματον περὶ ῥόον ὠκεανοῦ̓ Ινδῶν ὑστατίοις ἐν ου ρεσι στῆλαι Θηβαίου Διονύσου, ἐλθόντος μέχρι καὶ ἐκεῖ, ο τε καὶ ὑφ' ἑαυτῷ τὴν χώραν ἐποίησεν, ὡς καὶ ἐν τῷ τέλει λεχθήσεται τῆς περιηγήσεως. Καὶ ο ρα ο πως ἐξ̔ Ελλάδος η σαν κατά τινας οἱ τὴν γῆν περιεληλυθότες ε ως τερμόνων, ὁ̔ Ηρακλῆς τε δηλονότι καὶ ὁ Διόνυσος. Καὶ ε στι τοῦτο οὐ μόνον̔ Ελλάδος ἀλλὰ καὶ Θηβῶν μάλιστα ἐγκώμιον.̓ Εκεῖθεν γὰρ ὁ τοιοῦτος Διόνυσός τε καὶ̔ Ηρακλῆς. Καίτοι τινὲς α λλους τινὰς βούλονται τοῦτο ποιῆσαι, καὶ οὐ τοὺς̔ Ελλαδικοὺς̔ Ηρακλῆ τε καὶ Διόνυσον. 625 Οτι ἐν οι ς λέγει ὡς ὁ Γάγγης ὁ̓ Ινδικὸς ποταμὸς λευκὸν υ δωρ Νυσσαῖον ἐπὶ πλαταμῶνα κυλίει, οὐ κυρίως ε οικε χρῆσθαι τῇ λέξει, ἀλλ' ἁπλῶς ἐπὶ γῆς πλάτους λέγει τὸν πλαταμῶνα. Κυρίως δὲ ὁ πλαταμὼν ἐπὶ θαλάσσης λέγεσθαι ει ωθεν, ἐχούσης καὶ πέ τρας ὑποκειμένας. Τάχα
q.74
δὲ τοιοῦτός ἐστι καὶ ὁ τόπος, δι' ου ῥέει ὁ Γάγγης. Νύσσαι δὲ, φασὶ, διάφοροι, Αἰθιοπικὴ,̓ Αραβικὴ, Εὐβοϊκὴ, περὶ η ν λέγεται καὶ τὸ τῆς ἀμπέλου τεράστιον, βότρυν ἐκφερούσης καθημέριον. Εἰσὶ δὲ καὶ α λλαι Νύσσαι, ὡς οἱ τὰ̓ Εθνικὰ γράψαντες λέγουσι. Φασὶ δὲ τοὺς περὶ τὴν Νυσσαίαν̓ Ινδικὴν ταύτην ὁδὸν ο ντας καὶ τοὺς περὶ τὸ Νυσσαῖον ο ρος τοῦτο οἰκοῦντας ἀνθρωποφάγους ει ναι. Περὶ δὲ ταύτης τῆς Νύσσης καὶ ἐν τοῖς μετὰ ταῦτα ῥηθήσεται. 636 Οτι τὸν η δη ῥηθέντα μέσον τοῦ Εὐξείνου Πόντου καὶ τοῦ̔ Υρκανίου πλατύτατον ἰσθμὸν, η τοι τὸν περὶ τὴν̓ Ιβηρίαν τὴν ἑῴαν, α σπετόν τε λέγει καὶ μακροῖς ω δε τιταινόμενον πεδίοις. Καὶ σημείωσαι καὶ ἐνταῦθα ο τι ὁ ἰσθμὸς ἁπλῶς μὲν ου τω ῥηθεὶς γῆν δηλοῖ στενοχωρουμένην μεταξὺ δύο θαλασσῶν, εἰ δὲ πρόσκειται τὸ μακρός η πλατύς η ἀθέσφατος η τι τῶν τοιούτων ὁποῖα πολλὰ ἐπινοεῖται ὁ Διονύσιος, τότε διὰ τὰς τοιαύτας προσθήκας ἰσθμὸς νοηθήσεται καὶ ὁ μὴ στενός. Τὸ δ' αὐτὸ νοητέον καὶ ἐπὶ πορθμοῦ, ει γε παρὰ τοῖς πολλοῖς πορθμὸς λέγεται ὁ περὶ Σικελίαν, οὐ μόνον ὁ βόρειος ὁ ἑπταστάδιος, ἀλλὰ καὶ ὁ νότιος, ὁ χιλίοις καὶ πεντακοσίοις σταδίοις μετρούμενος, καὶ εἰς χάσμα τοσοῦτον ἀνοιγόμενος. 638 Οτι ὁ Ταῦρος τὸ ο ρος ἀρξάμενος ἐκ τῆς Παμφυλίας, ὡς ου τος δοξάζει, α χρι καὶ̓ Ινδῶν παρήκει, διὰ πάσης η κων̓ Ασίας· α λλοτε μὲν, φησὶ, λοξὸς καὶ ἀγκύλος, καὶ, ὡς ἐρεῖ κατωτέρω, πολλὰς ε χων στροφάλιγγας, α λλοτε δὲ ὀρθότερος ι χνεσιν. Ει τα αἰτιολογῶν τὴν κλῆσιν τοῦ ο ρους φησί· Ταῦρον δὲ αὐτὸν κικλήσκουσιν, ου νεκα λοφούμενος ταυροφανὴς καὶ ὀξυκάρηνος ὁδεύει, ου ρεσιν ἐκταδίοις, ο ἐστι μακροῖς, πολυσχιδὴς ε νθα καὶ ε νθα. Τὸ δὲ ὀξυκάρηνος γράφεται καὶ ὀρθόκραιρος, καὶ ε στι προσφυὲς τῇ κλήσει τοῦ ταύρου.̓ Επίθετον γὰρ τοῦ ταύρου καὶ ἁπλῶς βοὸς τὸ ὀρθόκραιρος, ὡς δηλοῖ τὸ «βοῶν ὀρθοκραιράων.» Λέγει δὲ ο τι ὁ Ταῦρος ου τος οὐ μίαν ἐπωνυμίαν ε λαχεν, ἀλλ' ἐν ἑκάστῃ στροφάλιγγι ε χει ο νομα. Ει τα δεικνύων πάλιν τὸ παχυμερὲς τῆς περιηγήσεως λέγει· τὰ δὲ τοιαῦτα ἐκείνοις α ν μέλοιτο οι κατὰ χώ ραν οἰκοῦσιν. Ομοιον δέ φασι τὸ σχῆμα τοῦτο τῷ τοῦ̔ Ησιόδου, τῷ οἱ δὲ ε καστα ι σασιν οι ο σοι περιναιετάωσιν. Καὶ τοὺς ἐκ τοῦ Ταύρου δὲ καναχηδὰ ῥέοντας ποταμοὺς ἀπειρεσίους εἰπὼν ἐπάγει, τίς α ν πάντα ὀνόματα ει ποι; καὶ ε θνη δὲ διΐξεσθαι λέγει οὐ πάντα, ἀλλ' ο σα εἰσὶν ἀρίδηλα, εὐχόμενος τὰς Μούσας ἰθύντατον ι χνος α γειν καὶ μὴ σκολιὸν, εἰ καὶ πολλαὶ τοῖς περιηγουμένοις τόποις εἰσὶν αἱ στροφάλιγγες. 647 Ορα δὲ ο τι κατὰ μίμησιν τοῦ «Σαμία μία ναῦς», ει πε καὶ ου τος τὸ ἐπωνυμίαν μίαν ε λαχεν.̓ Εξ̔ Ομήρου δὲ α μφω ει ληπται, εἰπόντος ἐν̓ Οδυςσείᾳ Σαμία μία.̔ Ο δὲ Γεωγράφος ου τω περὶ τοῦ Ταύρου φησί· «διέζωκεν ὁ Ταῦρος μέσην τὴν̓ Ασίαν, ἀπὸ ἑσπέρας ἐπὶ τὴν ε ω τετραμμένος, ου τελευταῖον τὸ̓ Ιμάϊον τῇ̓ Ινδικῇ θαλάσσῃ συνάπτον». Οτι δὲμέρος τι τοῦ ο ρους τοῦ Ταύρου καὶ Κράγος λέγεται, αὐτὸς ὁ Διονύσιος ἐρεῖ ἐν τοῖς ἐφεξῆς, ε νθα καὶ α λλαι τῆς τοῦ τοιούτου Ταύρου κλήσεως αἰτίαι παρατεθήσονται, ἀρέσκουσαι τοῖς παλαιοῖς.̓ Αρριανὸς δέ φησιν ου τως, «ὁ Ταῦρος τὸ ο ρος ἀπείργει τὴν̓ Ασίαν, ἀρχόμενος ἀπὸ Μυκάλης τοῦ καταντικρὺ Σάμου τῆς νήσου ο ρους, ἀποτεμνόμενος δὲ τὴν Παμφυλίων καὶ Κιλίκων γῆν, ε νθεν μὲν ὡς εἰς̓ Αρμενίους παρήκει, ἀπὸ δὲ̓ Αρμενίων ὡς ἐπὶ Μήδους.» Οτι τὰ τέσσαρα κέντρα τοῦ κόσμου ἐνταῦθα περιλαμβάνων συντομώτατα κατὰ ἰδέαν γοργότητός φησιν, ὡς «οἱ ἐκ τοῦ Ταύρου ποταμοὶ ῥέουσιν οἱ μὲν πρὸς βορέην, οἱ δ' ἐπὶ νότον, οἱ δ' ἐπὶ ῥιπὴν ευ ρου καὶ ζεφύρου.» 652 Οτι περὶ τὴν προϊστορηθεῖσαν Μαιῶτιν αὐτοί τέ εἰσιν οἱ Μαιῶται, οἱ τῆς Μαιώτιδος δηλονότι παρώνυμοι, η καὶ τυχὸν ἐξ ω ν ἡ Μαιῶτις λίμνη κέκληται· καὶ οἱ Σαυρομάται δὲ πρὸς αὐτῇ κεῖνται, υ λην ναίοντες ἀπείριτον, δι' η ς μέσης ὁ Τάναϊς συρόμενος ἐς μέσα πίπτει τῆς Μαιώτιδος· ο ς Εὐρώπην̓ Ασίας ἀποτέμνεται, εἰς δύσιν μὲν Εὐρώπην, εἰς δ' αὐγὰς τὴν̓ Ασίαν. Περὶ δὲ τούτων ει ρηται ο σα ε δει ἐν τοῖς φθάσασιν. 653 Οτι τοὺς Σαυρομάτας (φῦλον δέ εἰσι Σκυθικόν) ἐνυαλίου Αρεος ἐσθλὸν γένος λέγει, η διὰ τὸ πολεμικοὺς ει ναι, η διότι ἐξ̓ Αμαζόνων γενεαλογοῦνται, αυ ται δὲ ἐξ Αρεος.
q.75
Φησὶ γὰρ ο τι ἐκ φιλότητος ἰφθίμων̓ Αμαζονίδων ἐγένοντο, η ν ἐκεῖναί ποτε τοῖς Σαυρομάταις ἐμίγησαν, πλανηθεῖσαι πάτρηθεν ἐκ Θερμώδοντος ἐς Σκυθίαν· διὸ καὶ παῖδες μεγαλήτορες αὐτῶν ἐξεγένοντο.̓ Επλανήθησαν δὲ, φασὶν, αἱ̓ Αμαζόνες, η ο τε κατὰ τῆς̔ Ελλάδος ἐστράτευσαν περιοδεύσασαι τὰ βόρεια καὶ διὰ τοῦ Ιστρου περαιωσάμεναι, ἀφ' ω ν ὡς ἐξ Αρεος καταγομένων καὶ ὁ Αρειος πάγος ἐν̓ Αθήναις ὠνόμασται, οι α μέχρι καὶ ἐκεῖ ἐλθουσῶν· η ο τἑ Ηρακλῆς αὐτὰς ἐκ τῆς̓ Ασίας ἐφυγάδευσεν ἐπιστρατευσάμενος διὰ τὸν τῆς̔ Ιππολύτης ζωστῆρα.̔ Ηρόδοτος δὲ περὶ τούτων τοιαῦτά φησιν· «Ελληνες νικήσαντες̓ Αμαζόνας ἐπὶ Θερμώδοντι, καὶ ζωγρήσαντες ο σας ἠδύναντο, ἀπέπλεον διὰ τοῦ Εὐξείνου· αἱ δὲ ἐν τῷ πελάγει ἐπιθέμεναι κατέκοψαν τοὺς α νδρας. Ει τα φερόμεναι κατὰ κῦμα καὶ α νεμον ἀφικνοῦνται εἰς τὴν Μαιῶτιν, καὶ ἐξελθοῦσαι καὶ ληϊζόμεναι τὴν Σκυθικὴν τὴν μὲν ἀρχὴν ἐδόκουν α νδρες ει ναι, γνωσθεῖσαι δέ ποτε κατειργάσθησαν εἰρηνικῶς, καὶ ζευχθεῖσαι τοῖς ἐγχωρίοις νεανίαις διέβησαν τὸν Τάναϊν, καὶ τριῶν ἡμερῶν ὁδὸν ὁδεύσασαι πρὸς η λιον ἀνίσχοντα κατέμειναν ἐν τῇ νῦν χώρᾳ τῶν Σαυροματῶν.» Τὸ δὲ̓ Αμαζονίδες οὐχ ὑποκοριστικὸν, ι να μὴ τὰς ἰφθίμους τῷ ὑποκορισμῷ ταπεινοῖ, ἀλλὰ κατὰ παραγωγήν. Τοιοῦτον δὲ ἐφάνη καὶ πρὸ τούτων καὶ τὸ̓ Ασίδα γῆν, καὶ τὸ Σικελικὴν πορθμίδα, καὶ ει τι α λλο τοιοῦτον· τὸν δὲ Παφλαγονικὸν ποταμὸν Θερμώδοντα πάτραν τῶν̓ Αμαζόνων ει πε, διότι πάλαι ποτὲ περὶ τοὺς Παφλαγονικοὺς αυ ται κατῴκουν τόπους, ὡς αἱ ἱστορίαι φασίν. 663 Οτι αἱ τοῦ ῥηθέντος Τανάϊδος πηγαὶ ἐν τοῖς Καυκασίοις μορμύρουσιν ο ρεσιν, αὐτὸς δὲ πλατὺς ἐπιτρέχει ε νθα καὶ ε νθα τοῖς Σκυθικοῖς πεδίοις. Νοητέον δὲ νῦν, φασὶ, Καύκασον τμῆμά τι τοῦ προειρημένου Ταύρου βορειότατον, περὶ τὴν Κρονίαν ἀνῆκον θάλασσαν, ου μέρη καὶ τὰ πρὸ τούτων γραφέντἁ Ριπαῖα ο ρη. Τὸν δὲ τοιοῦτον Καύκασον, περὶ ο ν καὶ ὁ τοῦ Προμηθέως πλάττεται ἀνασκολοπισμὸς, οἱ παλαιοὶ μὴ ἐγκεῖσθαί φασι τῷ τῆς περιηγήσεως πίνακι· ὁ δὲ Γεωγράφος φησὶν αὐτὸν διήκειν μέχρι τῶν Τιβαρηνῶν. Σημείωσαι δὲ ο τι ὁ μὲν Διονύσιος λέγει τοῦ τοιούτου Καυκάσου ἐκπίπτειν τὸν Τάναϊν, ὁ Γεωγράφος δὲ ἀδήλους λέγει καὶ τοῦ Τανάϊδος τὰς ἀρχὰς, καθὰ καὶ τὰς τοῦ Νείλου, λέγων καὶ πόλιν παρ' αὐτῷ ει ναι ὁμώνυμον τῷ ποταμῷ. Αλλοι δέ φασιν αὐτὸν ἐκ λίμνης τινὸς ὡς ἐξ ἀρχῆς εἰς λίμνην τὴν Μαιῶτιν ῥέοντα δυσὶ στόμασιν εἰσβάλλειν εἰς αὐτήν. 666 Οτι περὶ τοὺς τόπους τοὺς κατὰ τὸν Τάναϊν καὶ τὸν ἐκεῖ βόρειον Καύκασον, βορέου χειμαίνοντος, παγετὸν α ν ι δοις ἀπὸ κρυμοῦ παγέντα. Ει τα ἐνδιαθέτως ὁ Διονύσιος οι ον οἰκτιζόμενος τοὺς ἐν τῷ τοιούτῳ τόπῳ διὰ τὸν ἀπείριτον παγετὸν, ε τι δὲ καὶ αὐξητικῶς τὸν χειμῶνα ἐκφράζων φησὶ, «σχέτλιοι ἐκεῖνοι φῶτες· ἀεὶ γὰρ αὐτοῖς ψυχρά τε χιὼν καὶ κρυμὸς δυσαής. Καὶ δὴ ο ταν ἐξ ἀνέμων πλεῖον κρύος ε λθῃ, καὶ ι ππους α ν τις θνήσκοντας ὀφθαλμοῖς ι δοιτο καὶ ἡμιόνους, τὸ δὲ ὑπερβολικὸν, καὶ ο ϊς ἀγραύλους,» ω ν καθ'̔ Ησίοδον οὐδὲ τὸ κατὰ Ληναιῶνα ψύχος καθικνεῖται διὰ τὸ δασὺ τῶν τριχῶν. «Οὐδὲ μὴν οὐδ' αὐτοί, φησιν, οἱ αὐτόθι α νδρες ὑπὸ ψύχους ἀπήμαντοι μένουσιν· ἀλλὰ γὰρ ὑποζεύξαντες ἀπήνας, ἁμαξόβιοι γὰρ οἱ ἐκεῖ, πλανῶνται εἰς ἑτέραν χώραν, λείπουσι δὲ γαῖαν ἀήταις χειμερίοις.» Τοῦτο δὲ καὶ εἰς παροιμίαν ἐπὶ ἐρημωθείσης οἰκουμένης κεῖται, ὡς τὸ «τὴν δεῖνα πόλιν ἐρήμην οἱ α νεμοι καταπνέουσι.» Σημείωσαι δὲ καὶ ο τι τὴν χιόνα ἐριῶδες υ δωρ ἀστείως οἱ παλαιοί φασι, τοῦ σοφοῦ βασιλέως Δαβὶδ ἀφορμὴν ἐνδόντος αὐτοῖς, ο τε ει πῃ «διδόντος χιόνα αὐτοῦ ὡσεὶ ε ριον». Ορα δὲ καὶ ο τι φανερῶς ἐνταῦθα τὸ σχέτλιοι οὐκ εἰς υ βριν ἀλλ' ἐπὶ οι κτῳ ει ρηται. 669 Οτι δὲ ἡ τῶν πλανήτων τούτων νομάδων χώρα δυσχείμερός ἐστιν ὡμολόγηται. Διόπερ οὐδὲ ο νους τρέφει· δύσριγον γὰρ τὸ ζῶον.̔ Ρήγνυνται δὲ κατὰ τὴν ἱστορίαν καὶ χαλκαῖ ὑδρίαι χειμῶνος ἐκεῖ, καὶ διάπλοι τινὲς ἁμαξεύονται, καὶ τὰ καύματα δὲ σφοδρὰ θέρους ἐκεῖ φασί τινες γίνεσθαι.̔ Ο μέντοι Διονύσιος ε οικε μὴ ου τω δοξάζειν, ἀλλὰ διηνεκῶς τὴν χώραν ἐκείνην ψύχεσθαι. Φησὶ γάρ· «αἰεί σφι ψυχρή τε
q.76
χιὼν κρυμός τε δυσαής.» Ου τω δὲ καὶ̔ Ηρόδοτος δυσχείμερον εἰπὼν τὴν Σκυθικὴν ἐπάγει, «ο τι τοὺς μὲν ὀκτὼ μῆνας ἐκεῖ ἀφόρητος οι ος γίνεται κρυμὸς, ο τε υ δωρ μὲν ἐκχέας πηλὸν οὐ ποιήσεις, πῦρ δὲ ἀνακαίων ποιήσεις πηλόν· ἡ δὲ θάλασσα πήγνυται καὶ ὁ Βόσπορος ὁ Κιμμέριος. Τοὺς δὲ λοιποὺς, φησὶ, τέσσαρας μῆνας ψύχεα αὐτόθι ἐστί.» Τάχα ου ν ἡ μὲν ἐνδοτέρα Σκυθικὴ ἡ πρὸς βορέαν τοιαύτη ἐστὶν, οι αν φησὶν ὁ̔ Ηρόδοτος, ἡ δὲ λοιπὴ πάσχει ὡς εἰκὸς καὶ καύματα. Σκυθῶν δὲ ἡ τοιαύτη πᾶσα γῆ, περὶ ω ν ἱστορεῖ̓ Αρριανὸς, ο τι «σιτοφάγοι ποτὲ καὶ ἀρωτῆρες ο ντες καὶ οἰκίας οἰκοῦντες καὶ πόλεις ε χοντες, ἐπειδὴ ὑπὸ Θρᾳκῶν ἐπλήγησαν, μετέβαλον τὰ πρότερον η θη, καὶ ἀρὰς ἐπηράσαντο μεγάλας, μήποτε οἰκίαν ε τι δείμασθαι, μήτε ἀρότρῳ γῆν ἀναρρῆξαι, μήτε πόλεις δομήσασθαι, μήτε κτῆμα κειμήλιον ἐπικτήσασθαι, ἀλλ' οι κους μὲν ποιήσασθαι ἁμάξας, τροφὴν δὲ κρέα θήρεια, πόμα δὲ ταὐτὸ καὶ τροφὴν τὸ γάλα, θρέμ ματα δὲ κεκτῆσθαι μόνα, α περ α γεσθαι αὐτοῖς ε μελλεν α λλην γῆν ἐξ α λλης ἀμείβουσι· καὶ ἀπὸ τοῦδε ἀντὶ γεωπόνων γενέσθαι νομάδας.»̓ Ελλόγιμον δὲ α νδρα ἡ τῶν Σκυθῶν η νεγκε γῆ τὸν̓ Ανάχαρσιν, ου μέμνηται καὶ̔ Ηρόδοτος, λέγων ο τι ὁ Ευ ξεινος παρέχεται ε θνη ἀμαθέστατα, καὶ ἐξ οὐδενὸς τῶν ἐντὸς τοῦ Πόντου ἀνὴρ ἐλλόγιμος λέγεται, παρὲξ τοῦ Σκυθικοῦ, ο θεν ὁ̓ Ανάχαρσις. Λέγονται δὲ οἱ νομάδες ου τοι Σκύθαι καὶ μέχρι τῆς Θρακικῆς χερρονήσου ἐλάσαι ποτὲ, κατατρέχοντες τὴν Εὐρώπην, ο τε ὁ Δαρεῖος ἐκεῖ στρατεύσας ἠρέθισεν αὐτούς. 680 Οτι Σαυρομάτας ἐπέχουσι Σινδοὶ, οἱ καὶ Ζικχοὶ κατά τινας. Λέγει δὲ τὸ ἐπέχουσιν ἀντὶ τοῦ διαδέχονται, καὶ μετ' αὐτοὺς τὴν γῆν ε χουσιν. Ομηρος δὲ ἐπέχειν λέγει τὸ κατά τινος ε χειν καὶ ἐπικεῖσθαι, καὶ δοτικῇ συντάσσει, οι ον· «δαιμονίη, τί μοι ἐπέχεις;»̔ Ομοίως μετὰ Σαυρομάτας εἰσὶ καὶ οἱ ἐν̓ Οδυσσείᾳ πλατύτερον ἱστορηθέντες Κιμμέριοι, καὶ οἱ̓ Ορέται δίχα τοῦ σ· οἱ γὰρ μετὰ τοῦ σ̓ Ορέσται ε θνος εἰσὶν Εὐρωπαῖον, Μολοσσικὸν, ἀπὸ τοῦ̓ Αγαμεμνονίδοὐ Ορέστου καλούμενοι.̓ Εκεῖ δὲ, φησὶ, καὶ οἱ Κερκέτιοι, ω ν ἡ χώρα Κερκετὸς λέγεται, παρακειμένη τῷ προειρημένῳ Καυκάσῳ.̓ Εκεῖ δὲ καὶ οἱ ἀλκήεντες̓ Αχαιοὶ, ου ς ἐκ Τροίας, φησὶ, νότου καὶ ζεφύρου πνοαὶ νοσφισάμεναι, η γουν νόσφι καὶ χωρὶς καὶ μακρὰν ἀπαγαγοῦσαι καὶ ἀφορίσασαι η γαγον ἐκεῖ, ἑπομένους̓ Αρητιάδῃ βασιλεῖ, η γουν τῷ Πελοπίδᾐ Αγαμέμνονι, ο ν̓ Αρητιάδην λέγει, τουτέστιν ἐξ Αρεος καταγόμενον, διὰ τὴν τοῦ Αρεος̔ Ιπποδάμειαν, η ν ὁ τοῦ̓ Αγαμέμνονος πρόγονος Πέλοψ εἰς γυναῖκα ἠγάγετο. Οἱ δὲ ε πεσθαι τοὺς τοιούτους φασὶν̓ Αχαιοὺς̓ Αρητιάδῃ βασιλεῖ η τοι τῷ πολεμικῷ̓ Αχιλλεῖ, συλληστεύοντας αὐτῷ πολεμαρχοῦντι, η μᾶλλον̓ Ιαλμένῳ φασὶν αὐτοὺς ἀκολουθῆσαι τῷ υἱῷ Αρεος,̓ Ασπληδονίων βασιλεῖ· η σαν δὲ̓ Ορχομένιοι.̔ Ο δὲ Γεωγράφος φησὶν ο τι ἀπὸ τῆς̓ Ιάσονος στρατείας τῆς εἰς Κόλχους οἱ μὲν Φθιῶταἰ Αχαιοὶ τὴν ἐν̓ Ασίᾳ Φθίανῳ κησαν, Λάκωνες δὲ τὴν̔ Ηνιοχίαν χώραν, ω ν η ρχἑ Ρέκας τε καὶ̓ Αμφίστρατος, ἡνίοχοι Διοσκούρων, ἀφ' ω ν τὸ ἐκεῖ ε θνος οἱ̔ Ηνίοχοι, καὶ ἡ χώρα ἡ̔ Ηνιοχία. Οἱ δὲ τὸν Πομπήϊον̓ Αρητιάδην βασιλέα ἐνόησαν, ο ς ε χων Σκύθας συμμάχους, μεθ' ω ν η σαν καὶ οἱ τοιοῦτοἰ Αχαιοὶ, ἐπολέμησε Καίσαρι κατὰ τὸν ἐμφύλιον πόλεμον. Τὸ δὲ̓ Αρητιάδης ἀπὸ τοῦ Αρης Αρητος ἰαμβικοῦ γίνεται. Πάσχει γὰρ καὶ τοιαύτην ἰαμβικὴν κλίσιν ὁ Αρης. Τὸ δὲ νοσφισάμενοι λέξις ἐστὶν̔ Ομηρική. Οἱ δὲ υ στερον ἐπὶ τοῦ ἰδιοποιεῖσθαι καὶ ἀποκερδαίνειν τιθέασι τὸ νοσφίζεσθαι. 687 Οτι μετὰ τοὺς̓ Αχαιοὺς οἱ προρρηθέντες̔ Ηνίοχοι καὶ οἱ Ζύγιοι, ε θνος ἀγριώτατον, ὡς ἡ ἱστορία φησὶν, Πελασγῶν ε κγονοι.̔ Ιστορεῖ δὲ Χάραξ τοὺς̓ Αργοναύτας οὐ μιᾷ νηῒ, κατὰ τὸν πολὺν περὶ τῆς̓ Αργοῦς λόγον, ἀλλὰ πολλοῖς πλοίοις εἰσπλεῦσαι τὸν Ευ ξεινον· καί τινας αὐτῶν ἀποπλανηθῆναι, καὶ ἐν μιᾷ τῶν νηῶν ει ναι τοὺς τῶν Τυνδαριδῶν ἡνιόχους, η τοι τοὺς τῶν Διοσκούρων, ἀφ' ω ν κληθῆναι τὰ ε θνη τοὺς̔ Ηνιόχους, καὶ τοὺς Τυνδαρίδας, ναὶ μὴν καὶ τὴν Διοσκουρίδα χώραν, τὸν τοῦ Εὐξείνου μυχὸν, η γουν τὸν ε σχατον πρὸς τῇ Κολχικῇ Τραπεζοῦντι πλοῦν. Οθεν καὶ ἡ παροιμία «ἐς Φᾶσιν,
q.77
ε νθα ναυσὶν ε σχατος δρόμος», τουτέστιν εἰς αὐτὴν τὴν Κολχίδα γῆν, ἀπὸ μέρους, ε νθα τὸ ε σχατον τοῖς ἐκεῖ πλέουσιν· ἐπείτοιγε α λλως πολλὰ στάδια, φασὶ, καὶ πολὺς πλοῦς ἐκ τοῦ Φάσιδος εἰς τὸν μυχὸν τοῦ Εὐξείνου καὶ εἰς τὴν Διοσκουρίδα, η συνεχής ἐστιν ἡ Τραπεζοῦς, κτίσμα Σινωπέων, μέγα ἐμπόριον, περὶ η ν ἡ Τραπεζουσία χώρα. Καὶ ἡ Τυνδαριδῶν δὲ χώρα πρὸς αὐτῷ ἐστι τῷ τοῦ Πόντου μυχῷ, η τοι τοῦ Εὐξείνου. Περὶ ω ν καὶ διὰ τί Τυνδαρίδαι λέγονται, ἀνωτέρω ει ρηται. 689 Οτι ἀκολούθως τῷ̔ Ηροδότῳ γνωματεύει καὶ ου τος, μετήλυδας ει ναι τῆς Αἰγύπτου τοὺς Κόλχους, ο ε στιν ἀποίκους η μετοίκους. Πίστις δὲ τοῦ λόγου τούτου, ο τι τε οὐλόκρανοι, τουτέστιν οὐλότριχές εἰσι κατὰ τοὺς Αἰγυπτίους καὶ μέλανες. Ετι δὲ καὶ τὰ παρ' αὐτοῖς Αἰγύπτια ε θη, ω ν ε ν καὶ τὸ περιτέμνεσθαι, καὶ τὸ λινᾶς ἐσθῆτας ἀμπέχεσθαι· καὶ ἡ ζωὴ δὲ, φασὶ, καὶ ἡ γλῶσσα ἐμφερὴς η ν τοῖς Κόλχοις καὶ τοῖς Αἰγυπτίοις.̔ Ο δὲ Γεωγράφος φησί, «Κόλχοι μετὰ̔ Ηνιόχους, ὑπὸ τοῖς Καυκασίοις καὶ Μοσχικοῖς ο ρεσι.» Καλοῦνται δὲ Κόλχοι ἀπὸ Κόλχου υἱοῦ Φάσιδος. Τούτων δὲ ὑπερκεῖσθαι λέγονται οἱ Θοᾶνες, α νδρες οὐδὲν μὲν βελτίους τῶν προσοίκων Φθειροφάγων τῷ πίνῳ, πλουτοῦντες δὲ τῷ χρυσῷ. Χρυσὸν γὰρ παρ' αὐτοῖς οἱ χείμαρροι καταφέρουσιν, ο ν ὑποδέχονται οἱ ἐκεῖ μαλλωταῖς, ἀφ' ω ν τὸ χρυσόμαλλον ἐμυθεύθη δέρας, ου χάριν καὶ ὁ τῶν̓ Αργοναυτῶν ἐγένετο πλοῦς. Καίτοι ὁ Χάραξ τὸ χρυσοῦν δέρμα μέθοδον ει ναι λέγει χρυσογραφίας μεμβράναις ἐμπεριειλημμένην, δι' η ν ὡς λόγου ἀξίαν τὸν τῆς̓ Αργοῦς καταρτισθῆναι στόλον φησί. Καὶ ταῦτα μὲν τοιαῦτα.̔ Ο δὲ Διονύσιος τοὺς Κόλχους τοπογραφῶν κατοικεῖν φησιν αὐτοὺς περὶ τὸν ῥηθέντα μυχὸν τοῦ Εὐξείνου πόντου, μετὰ τοὺς εἰρημένους Τυνδαρίδας, ἐγγὺς τοῦ προειρημένου Καυκάσου, ο ς περὶ τὸν̔ Υρκάνιον κόλπον ου ρεσιν ἠλιβάτοις αυ ξεται· ε νθα, φησὶ, καὶ ὁ Φᾶσις «Κιρκαίου κατὰ νῶτον ἑλισσόμενος πεδίοιο Εὐξείνου ποτὶ χεῦμα θοὴν ἀπερεύγεται α χνην.» Εἰς γὰρ τὸν Ευ ξεινον πόντον ἐκβάλλει καὶ ὁ Φᾶσις ποταμὸς, ο ς ἐκτείνει μὲν τὴν παραλήγουσαν, καλεῖται δὲ ου τως ἀπὸ Φάσιδος, ου υἱὸς Κόλχος ἱστόρηται. Καταρρέει δὲ εἰς τὴν Κολχίδα τραχὺς καὶ βίαιος, περατὸς ἑκατὸν γεφύραις κατὰ τὸν Γεωγράφον διὰ σκολιότητα.̓ Εμβάλλουσι δὲ εἰς αὐτὸν ποταμοὶ Γλαῦκος καὶ Ιππος.̓ Επίκειται δὲ καὶ πόλις ὁμώνυμος. Οἱ δὲ περὶ αὐτὸν τόποι Φασιανὴ λέγεται χώρα ὑπό τε Διοδώρου καὶ α λλων. Καὶ οἱ Φασιανοὶ δὲ τὸ ο ρνεον ἐκεῖθεν παρονομασθῆναι δοκοῦσιν, ὡς αὐτόθι πλεονάσαντες.̔ Ο δὲ Καύκασος καὶ Κάσπιος ὑπὸ τῶν ἐκεῖ καλεῖται, ὡς ὁ Γεωγράφος φησίν· ο ς λέγει καὶ ο τι τὰ πρὸς θάλασσαν αὐτοῦ Κεραύνια ο ρη καλοῦνται ὁμωνύμως δηλονότι τοῖς̓ Ιλλυρικοῖς· καὶ ο τι ὑπέρκειται ὁ Καύκασος ου τος τοῦ Κασπίου πελάγους, διατειχίζων τὸν αὐτόθι ἰσθμὸν, καὶ ἀφορίζων πρὸς μὲν νότον̓ Αλβανοὺς καὶ Ιβηρας, πρὸς δὲ α ρκτον Σαρμάτας. 692 Τὸ δὲ Κιρκαῖον πεδίον διὰ τὴν τοῦ Κολχικοῦ βασιλέως Αἰήτου ἀδελφὴν Κίρκην ου τω καλεῖται, τὰς βοτάνας ἐκεῖθεν συλλέγουσαν. Περὶ τούτου πεδίου καὶ ὁ Γεωγράφος φησὶν, ο τι περί που τὴν̓ Αλβανῶν γῆν Κίρκης ἱερὸν, ε νθα καὶ φιάλη τις̓ Οδυσσέως δείκνυται, καὶ Κιρκαῖον ο ρος πολύρριζον, νησίζον θαλάσσῃ καὶ ε λεσιν.̓ Ιστέον δὲ ο τι κατὰ τὸν Λυκόφρονα ε στι Κιρκαῖόν τι ο ρος καὶ περί που τὰ τῆς̔ Ρώμης ο ρια. 694 Οτι τὸ̓ Αρμένιον ο ρος, ἀφ' ου ῥέειν ὁ Φᾶσις α ρχεται, ὁ μὲν τὰ̓ Εθνικὰ γράψας περὶ τὴν ἀρχὴν τῆς̔ Υρκανίας ει ναι οι εται, α λλοι δὲ τοῦ Ταύρου φασὶν ἀπόσπασμα ει ναι τὸ̓ Αρμένιον, παρατεῖνον ε ως καὶ εἰς̓ Αρμενίαν, τὴν ου τω κληθεῖσαν η ἀπὸ τοῦ ῥηθέντος̓ Αρμενίου ο ρους, η ἀπό τινος̓ Αρμένοὑ Ροδίου ἀνδρός. Κατὰ δὲ α λλους̓ Αρμενία ἡ χώρα λέγεται ἐπωνύμως̓ Αρμένου η ρωος ἐξ̓ Αρμενίου πόλεως Θετταλικῆς, συστρατεύσαντος ἐκεῖ τῷ̓ Ιάσονι. ο τι δὲ καὶ εἰς τοὺς τοιούτους τόπους η λθεν ὁ̓ Ιάσων, ο τε εἰς τὸ χρυσόμαλλον ἐπέπλευσε δέρμα, πολλὰ τεκμήρια παρὰ τοῖς παλαιοῖς. Τὸ δὲ̓ Αρμένιον ο ρος λέγεται καὶ πληθυντικῶς τὰ̓ Αρμένια.̓ Ιστέον δὲ ο τἱ Ηρόδοτος τοὺς̓ Αρμενίους Φρυγῶν ἀποίκους φησὶ, λέγων καὶ ο τι πολυπρόβατοί εἰσι.
q.78
Καὶ Ευ δοξος δὲ ἐν Γῆς Περιόδῳ φησίν· «̓ Αρμένιοι τὸ γένος ἐκ Φρυγίας, καὶ τῇ φωνῇ πολλὰ φρυγίζουσι. Παρέχονται δὲ καὶ λίθον τὴν γλύφουσαν καὶ τρυπῶσαν τὰς σφραγῖδας.» Κἀκεῖνο δὲ ἰστέον, ο τι τὴν̓ Αρμενίαν χώραν εἰς τέσσαρα διελεῖν λέγεταἰ Ιουστῖνος ὁ βασιλεὺς, καὶ πρώτην μὲν, φησὶν, ε θετο τὴν ἐνδοξοτάτην̔ Επτάπολιν, η ς μητρόπολις Βαζανὶς, ἡ πρὶν Λεοντόπολις· ταύτης δέ ἐστι καὶ ἡ Θεοδοσίου πόλις, καὶ ἡ Κολώνεια καὶ ἡ Τραπεζοῦς δὲ καὶ ἡ Κερασοῦς ἐκ τοῦ Πολεμωνιακοῦ κόλπου. Δευτέραν δὲ ὁ αὐτὸς ε ταξεν̓ Αρμενίαν ἐν πέντε πόλεσιν, ω ν καὶ ἡ Σεβάστεια. Τρίτην δὲ̓ Αρμενίαν κατέστησεν̔ Εξάπολιν, τήν ποτε καλουμένην δευτέραν̓ Αρμενίαν, η ς ἡγεῖται ἡ Μελιτηνή. Περὶ ταύτην τὴν̓ Αρμενίαν καὶ ἡ Κόμανα ἡ καὶ Χρυσῆ ὀνομαζομένη, καὶ ἡ Κουκουσσός.̓ Επέστησε δὲ καὶ τετάρτην̓ Αρμενίαν ὑπὸ σατράπαις ου σαν, συγκειμένην ἐκ διαφόρων, καὶ λεγομένην Τζοφανὴν καὶ Βαλβιτηνὴν καὶ τοιαῦτά τινα βάρβαρα ὀνόματα. 695 Οτι πρὸς ἀνατολὴν καὶ βορέαν τοῦ̓ Αρμενίου ο ρους ὁ ἰσθμός ἐστιν ὁ μεταξὺ Κασπίας καὶ Εὐξείνου θαλάσσης, περὶ ο ν οἱ ἑωθινοί εἰσιν Ιβηρες,̔ Υρκανίοις ὡς εἰκὸς πολέμιοι, ἐκ τῶν κατὰ Πυρήνην μετοικισθέντες ἑσπερίων̓ Ιβήρων· η ν δὴ Πυρήνην καὶ Πυρηναῖον οι δαμεν ο ρος λέγεσθαι.̓ Επαναλαμβάνει δὲ καὶ τὸν τοιοῦτον ἰσθμὸν διὰ τὸ πολὺ τοῦ χάσματος καὶ ἀξιόλογον. Ου τος γάρ ἐστιν ο ν καὶ ο ρον̓ Ασίας καὶ Εὐρώπης ἐνόμισάν τινες, ὡς προγέγραπται. Τοὺς δὲ Ιβηρας τούτους̓ Αρμενιστὶ καὶ Μηδιστὶ ὁ Γεωγράφος ἐσκευάσθαι φησί. Λέγει δὲ καὶ ο τι τούτων οἱ ὀρεινοὶ μαχιμώτεροι. 696 Σημείωσαι δὲ ο τι ἡ τοῦ ἰσθμοῦ ἐνταῦθα ἐπανάληψις ὁμοῦ καὶ ἐπανάληψίς ἐστι καὶ ἐπαναστροφή. Φησὶ γάρ· «ἐπικέκλιται ἰσθμὸς, ἰσθμὸς Κασπίης τε καὶ Εὐξείνοιο.» Τοῦτο μὲν γὰρ, καθὸ μὲν τοῦ πρώτου νοήματος λήγοντος εἰς τὸ ἰσθμός ὁ δεύτερος στίχος ἀπὸ τῆς αὐτῆς α ρχεται λέξεως, ἐπαναστροφὴν ποιεῖ, σχῆμα ῥητορικόν· διότι δὲ χάριν σαφηνείας ἀναγκαίως ὁ ἰσθμὸς ἐδισσεύθη, ἐπανάληψις γέγονεν. 700 Οτι περὶ τὸν ῥηθέντα ἰσθμὸν κεῖται καὶ τὸ μέγα φῦλον τῶν Καμαριτῶν, οι ου τω λέγονται ἀπὸ πλοίων στρογγύλων ληστρικῶν, οι ς ἐχρῶντο, α ἐκαλοῦντο καμάραι παρ' Ελλησιν. Ησαν δὲ ἀκάτια λεπτὰ, στενὰ καὶ κοῦφα, ἀνθρώπους εἰς κεʹ δεχόμενα, σπάνια δὲ καὶ εἰς λʹ. Ου τοι οἱ Καμαρῖται τὸν Βάκχον̓ Ινδῶν ἐκ πολέμου, φησὶ, δεξάμενοι ἐξένισαν, καὶ ταῖς Λήναις, ο ε στι ταῖς Βάκχαις, συνεχόρευσαν, τὰ ἐκείνων φορήματα, ζώματα δηλαδὴ καὶ νεβρῖδας, ἐπὶ στήθεσι βαλόντες, εὐοῖ Βάκχε λέγοντες.̔ Υμνητικὸν δὲ η ν τοῦτο τὸ λόγιον τῷ Διονύσῳ ἐπιφωνούμενον, ω σπερ καὶ τὸ εὐάν· ο θεν καὶ τὸ εὐόζειν παράγεται, καὶ ὁ Διόνυσος Ευ ϊος λέγεται. Ταῦτα δὲ οἱ μὲν ἐδάσυνον, ὡς ἐνθουσιαστικὰ πρωτόθετα ἐπιρρήματα, οἱ δὲ ἐψίλουν, ἀντὶ τοῦ ευ οἱ, τουτέστιν αὐτῷ, ἐκλαμβανόμενοι τὴν τοῦ Περιηγητοῦ ταύτην φωνὴν, καὶ ἐξ αὐτῆς τὸ εὐάν προάγοντες, τάχα μὲν ἐν μιᾷ λέξει, τάχα δὲ καὶ ὡς ἐκ δύο σύνθετον, τοῦ ευ καὶ τοῦ αν.̓ Ιστέον δὲ ο τι αἱ Βάκχαι αἱ τοῦ Διονύσου ὀπαδοὶ εἰς ἀμπέλους ἀλληγοροῦνται· τροφοὶ γὰρ αυ ται τοῦ εἰς οι νον ἐκλαμβανομένου Διονύσου. Αἱ δὲ Διονυσιακαὶ νεβρῖδες τὴν τῶν σταφυλῶν ἐν χρόᾳ αἰνίττονται πολυείδειαν· πολύχροοι γὰρ καὶ αἱ νεβρῖδες καὶ ποικίλαι τοῖς στίγμασιν· η καὶ τὸ τῶν μεθυόντων ὑπεμφαίνουσιν ἀγενές· δειλὸν γὰρ ὁ νεβρὸς, τὸ τῆς φυζακινῆς ἐλάφου νεογνὸν, ου δορὰ ἡ νεβρίς· η καὶ διότι ποικίλοι τὰ εἰς νοῦν διὰ τὸ εὐμετάβολον οἱ μεθύοντες, ποικίλον δὲ καὶ ἡ νεβρὶς διὰ τὸ πολύστικτον. 707 Οτι ω σπεῥ Ησίοδος ἐν τοῖς περὶ τοῦ πλέειν λέγει, ο τι «λέξω ου τε τι ναυτιλίης σεσοφισμένος, ου τε τι νηῶν· οὐ γάρ ποτε νηῒ ε πλευσα,» καὶ τὰ ἑξῆς, διδοὺς νοεῖν ο τι ὡς Μουσῶν ὑποφήτης οι δε πάντα· ου τω καὶ ου τός φησιν, ο τι «ῥᾷόν σοι καταγράψομαι καὶ τὴν Κασπίαν θάλασσαν, ου τε ἰδὼν αὐτὴν, ου τε νηῒ περάσας. Ει τα πλατύνων θεατρικῶς τὸ νόημά φησιν, «οὐ γάρ μοι βίος ἐστὶ μελαινάων ἐπὶ νηῶν, οὐδέ μοι ἡ ἐμπορία πατρώιος, οὐδ' ἐπὶ Γάγγην ε ρχομαι, οὐδὲ τὰ καὶ τὰ ποιῶ, οι άπερ α λλοι ψυχῆς, φησὶν, οὐκ ἀλέγοντες, ι να
q.79
πολὺν ο λβον ε λωνται.» Τοῦτο δὲ γνωμικῶς καὶ παροιμιακῶς ἐπὶ τῶν τοῦ πλοῦ ἀφειδούντων λέγεται. «̓ Αλλά με, φησὶ, Μουσῶν φέρει νόος», τουτέστιν αἱ ἐκ τῶν μαθήσεων γνώσεις, αι δύνανται δίχα πλάνης πολλὴν α λα μετρήσασθαι, ου ρεά τε η πειρόν τε καὶ αἰθερίαν ὁδὸν ἀστέρων. Καὶ σημείωσαι ο τι ὁ Διονύσιος τοιοῦτον βουλόμενος ε σεσθαι καὶ τὸν αὐτοῦ ἀκροατὴν τὴν παροῦσαν πραγματείαν ἐνεστήσατο, ὑφ' η ς καὶ ἐκεῖνος ὡς οι α ὑπὸ Μουσῶν φερόμενος τῷ Διονυσίῳ τούτῳ ε σται ο μοιος. Ορα δὲ καὶ ο τι τὸ περιηγήσασθαι ἐνταῦθα καταγράψασθαι ει πε καὶ μετρήσασθαι, εἰπών «καταγράψομαι θάλασσαν» καὶ «πολλὴν α λα μετρήσασθαι». Τούτῳ δὲ πάντως ο μοιον καὶ τὸ γῆν μετρήσασθαι,» ἐξ ου τὸ γεωμετρεῖν συντέθειται.̔ Ομηρικὴ δὲ ἡ λέξις, ληφθεῖσα ἐκ τοῦ «ο φρα τὴν ὀλοὴν ἀναμετρήσαιμι Χάρυβδιν.» 714 Οτι ε οικε καὶ̓ Ερυθραῖός τις ει ναι Καύκασος, ει γε φησὶν ὁ Διονύσιος, Καυκασίας κνημῖδας̓ Ερυθραίων̓ Αριηνῶν·» κάλλιον δὲ γράφειν Καυκασίας κνημῖδας̓ Ερυθραίων τ'̓ Αριηνῶν, ι να λέγῃ, ο τι οὐκ ἐρευνῶ τὸν βόρειον Καύκασον καὶ τὴν̓ Αριανὴν χώραν, περὶ η ς ἐν τοῖς ἑξῆς λεχθήσεται. Καὶ ο ρα ο πως τοὺς τῶν ὀρέων κνημοὺς, η τοι πόδας, κνημῖδας ει πεν ὑποκοριστικῶς η μᾶλλον παρωνύμως, κατὰ ἰδίαν δριμύτητα, ω ς που καὶ τὸν πορθμὸν πορθμίδα ει πε, καὶ τὴν Κασπίαν δὲ θάλασσαν Κασπίδα ὁμοίως ἐρεῖ. 718 Οτι ὁ Διονύσιος μὲν περίδρομον η περίτροχον ἀμφιέλικτον τὸ τῆς Κασπίας θαλάσσης σχῆμά φησιν, ὡς οι α κυκλοτερὲς, καὶ τῷ ὠκεανῷ αὐτὴν συμμιγνύειν. Φησὶ γάρ· «ὀξὺ δ' ἐπ' α ρκτους ἑλκομένη ἐπιμίσγεται τῷ ὠκεανῷ.» Καὶ ου τω μὲν ὁ Διονύσιος, ο ς γε καὶ στόμα ε οικε παραδιδόναι, καθ' ο δηλαδὴ εἰς αὐτὴν ὁ ὠκεανὸς ἀπερεύγεται, ὡς καὶ ἐν ἀρχαῖς τοῦ βιβλίου φαίνεται· Πτολεμαῖος δὲ ου τε στόμα αὐτῆς τοιοῦτον οι δεν, ο ς γε καὶ περιοδεύεσθαί φησι κύκλῳ αὐτὴν τοῖς πεζεύουσι, καὶ οὐδὲ κυκλοτερῆ αὐτὴν ἱστορεῖ, ἀλλὰ σφενδόνῃ ἐοικυῖαν ὑποτίθεται, ὁποῖον ὁ Διονύσιος τὸ τῆς οἰκουμένης ε θετο σχῆμα. Διχῆ τοίνυν ου τω διαφερομένων τῶν σοφῶν, τὰ μὲν περὶ τοῦ σχήματος τῆς θαλάσσης ταύτης μεμενήκασιν ι σως αὐτοῖς ἀκατάλλακτα, ἡ δὲ λοιπὴ διαφορὰ, ὡς ἐν ἀρχαῖς ἐρρέθη, συμβεβίβασται παρὰ τῶν παλαιῶν διαιτηθεῖσα καλῶς. Εἰ γὰρ ἐξ ἀδήλων πηγῶν ὁ ὠκεανὸς τὸ Κάσπιον ἀναδίδωσι πέλαγος, σώζοιτο α ν καὶ ὁ τοῦ Πτολεμαίου καὶ ὁ τοῦ Διονυσίου λόγος, ὡς ἐν τοῖς φθάσασι γέγραπται. Καθὸ μὲν γὰρ ἐξ ὠκεανοῦ τὸ Κάσπιον υ δωρ, ἀληθεύει ὁ Διονύσιος, ἐρεύγεσθαι εἰπὼν αὐτόθι τὸν ὠκεανόν· εἰ δὲ α δηλοι αἱ πηγαὶ καὶ οὐ φαίνεται τὸ στόμα, ἀληθεύει καὶ ὁ Πτολεμαῖος. 721 Οτι τὴν Κασπίαν θάλασσαν ὁ Διονύσιος πόρον ἀμείλιχον λέγει, ε τι δὲ καὶ μεγάλην θάλασσαν. Διὰ τί δὲ μεγάλην; ο τι οὐκ α ν, φησὶν, ἐκείνην νηῒ περάσειας τριτάτης ἐπὶ κύκλα σελήνης, ο ε στιν ἐπὶ μῆνας τρεῖς, δηλονότι κατὰ τὴν κύκλῳ περίοδον. Αλλως γὰρ εὐπέρατός ἐστι, μῆκος μὲν πλόον ε χουσα τοῖς ἐρέσσουσι ιεʹ ἡμερῶν, ευ ρος δὲ ὀκτὼ ἡμερῶν, ο που ἐστὶν εὐρυτάτη ἑαυτῆς, κατὰ τὸν̔ Ηρόδοτον.̓ Εντεῦθεν δὲ σημείωσαι καὶ ο τι οὐκ ἀκριβῶς ἐστι κυκλοτερὴς ἡ Κασπία θάλασσα, ὡς τάχα ὁ Περιηγητὴς ὑποτίθεται, ἀλλὰ ἑτερομήκης, ὡς καὶ ὁ Πτολεμαῖός φησιν. 723 Οτι πολλὰ καὶ α λλα θαύματα ἡ Κασπία ἐν ἀνδράσιν αυ ξει, φύει δὲ καὶ κρυστάλλους λίθους, καὶ ι ασπιν ἠερόεσσαν, ο ε στιν ἀερώδη, σκοτεινὴν, ἐχθρὰν ἐμπούσαις καὶ α λλοις εἰδώλοις. Δοκεῖ γὰρ ἀλεξίκακος ει ναι ἡ λίθος αυ τη καὶ ἀποτροπιαστικὴ φασμάτων, ω ν ε ν ἐστι καὶ ἡ Εμπουσα, δαιμόνιόν τι περὶ τὴν̔ Εκάτην, ἑνὶ ποδὶ δοκοῦν διοικεῖσθαι· ο θεν καὶ παρονομάζεται, ὡς ει τις ει ποι, μονόπους ποδὶ ζώου, ὡς τοῦ ἑτέρου ποδὸς χαλκοῦ ο ντος κατὰ τὸν μῦθον.̓ Εν δὲ τοῖς ἑξῆς ἐρεῖ καὶ ἑτέραν ι ασπιν ὑδατόεσσαν. Οτι δέ τινα δαιμόνια υ λας πτοοῦνταί τινας, πολλοῖς δοκεῖ, ὡς καὶ ἐν̓ Οδυσσείᾳ ει ρηται. 728 Οτι Σκύθαι Κρονίας ἁλὸς α γχι εἰσί. Περὶ ω ν οι οι τὸν βίον εἰσὶν, η δη προγέγραπται. Καλεῖσθαι δὲ λέγονται Σκύθαι η παρὰ τὰ σκύτη α περιβέβληνται, η παρὰ τὸ σκύζεσθαι η τοι ὀργίζεσθαι· ὀργίλοι γάρ εἰσιν· η ἀπὸ Σκύθου υἱοῦ̔ Ηρακλέος, καθὰ καὶ ἀλλαχοῦ γέγραπται. Ησαν
q.80
δὲ Σκύθαι καὶ Θρᾴκιον ε θνος, οι καὶ Νομαῖοι ἐλέγοντο. 730 Οτι Ου ννοι, η Θοῦννοι μετὰ τοῦ θ στοιχείου, Κάσπιον ε θνος εἰσὶ Σκυθικόν. Μάλιστα δὲ προσθετέον τοῖς γράφουσιν Ου ννοι δίχα τοῦ θ. Φέρεται γοῦν καὶ ἐν τῇ τοῦ Σιμοκάτου οἰκουμενικῇ ἱστορίᾳ Ου ννους τοὺς πρὸς τῷ βορρᾷ τῆς ε ω, ου ς Τούρκους Πέρσαι καλοῦσιν, ου τω ποτὲ πολυχρύσους γενέσθαι, ὡς καὶ κλίνην χρυσῆν σφυρηλατεῖν καὶ τραπέζας καὶ θρόνους καὶ βήματα, εἰσπραττομένους ἐκ τῶν Μήδων ἠρεμίας προφάσει τεσσαράκοντα χιλιάδας χρυσῶν· υ στερον μέντοι φορολογηθῆναι τοὺς τοιούτους Ου ννους ὑπὸ Βαβυλωνίων ἱστοροῦσιν. Οὐ μόνον δὲ ὁ Σιμόκατος, ἀλλὰ καὶ πολλοὶ πίστεως α ξιοι τοὺς Ου ννους ε θνος ἱστοροῦσι Σκυθικὸν ἀξιόλογον. Οτι ω σπερ οἱ ῥηθέντες Ου ννοι Σκύθαι εἰσὶν, ου τω καὶ οἱ Κάσπιοι μετ' αὐτοὺς ο ντες ε θνος λόγου α ξιον· ἀφ' ω ν καὶ ἡ θάλασσα Κασπία καλεῖται, ὡς καὶ ἀπὸ τῶν̔ Υρκανίων̔ Υρκανία· παρ' οι ς καὶ τῶν φύλλων ἀπορρέειν μέλι ἡ ἱστορία φησὶ, καὶ ἡ α μπελος πολυφορεῖ, καὶ ἡ συκῆ δὲ ου τω λέγεται πλουτεῖν τῷ καρπῷ, ὡς ἐνίας καὶ εἰς μεδίμνους ἑξήκοντα πληθύνειν τὸν καρπόν.̓ Εκεῖ δὲ καὶ τὸ ε θνος οἱ̓ Αλβανοὶ, ποιμενικοὶ καὶ μετρίως πολεμικοὶ, μεταξὺ̓ Ιβήρων καὶ Κασπίας· ω ν Κυκλώπειος, φασὶν, ὁ βίος, τούτεστιν εὐδαίμων καὶ α πονος, οι ς ἡ γῆ πολλαχοῦ α παξ σπαρεῖσα τοῦ λοιποῦ δὶς καὶ τρὶς α σπαρτον φέρει καρπόν.̔ Απλοῖ δέ εἰσι καὶ οὐκ οι δασι νόμους, οὐδὲ ἀριθμοὺς οι δασι πλείω τῶν ἑκατόν. Γλῶσσαι δὲ αὐτῶν κατὰ τὸν Γεωγράφον ε ξ καὶ ει κοσιν.̓ Εκεῖ δὲ καὶ οἱ Καδούσιοι κατὰ τὸν Διονύσιον, ω ν τραχεῖα ἡ γῆ, α νδρες δεινοὶ πετροβατεῖν, καὶ ἀκοντισταὶ α ριστοι, ὡς ὁ Γεωγράφος ἱστορεῖ, καὶ οι οι ἐν τοῖς τραχέσι πεζοὶ ἀντὶ ἱππέων διαμάχεσθαι. Τούτοις δὲ ἀγχι γείτονες Μάρδοι καὶ̔ Υρκάνιοι καὶ Απυροι, ου ς Ταπύρους φησὶν ὁ Γεωγράφος, ἀρχομένους ἀπὸ τοῦ τ, οι ἐκ γυναικὸς δύο η τρία ἀνελόμενοι τέκνα ἐκδιδόασι τοῦ λοιποῦ τὰς γυναῖκας ἑτέροις. 734 Οτι Μάρδος ὁ ποταμὸς Δερκεβίων τε καὶ ἀφνειῶν Βάκτρων ἐστὶ πόμα, εἰς̔ Υρκανίαν μὲν βάλλων θάλασσαν, μέσος δὲ ἀμφοτέρων τούτων τῶν ἐθνῶν ἑλισσόμενος. 737 Οτι Παρνησοῦ τινος ο ρους Βακτρίου ἐνταῦθα ὁ Διονύσιος μέμνηται· καὶ ζητητέον ει τε ου τω γραπτέον αὐτὸ, ὁμωνύμως τῷ Εὐρωπαίῳ Παρνασῷ, ει τε καὶ Παρπαμισὸν ὀνομαστέον αὐτό· ου τω γὰρ πολλὰ τῶν ἀντιγράφων ε χουσι. Μεμνήσεται δέ που καὶ ὁ Περιηγητὴς ο ρους Παρπαμισοῦ. 739 Οτι πέραν̓ Αράξου πρὸς ἀνατολὰς οἱ Μασσαγέται τοξικώτατοι καὶ κακοξεινότατοι, ε θνος μέγα καὶ α λκιμον, παρ' οι ς Κῦρος ἐτελεύτησε, βασιλευούσης Τομύριδος· ω ν ὑπογράφων τὴν ἀγριότητά φησιν, ο τι αὐτοῖς οὐ σίτου ἐστὶ μελίφρονος ἐδωδὴ, οὐ μὴν οὐδὲ οι νος μεταδήμιος, η τοι ἐνδήμιος, ἀλλ' ι ππων αι ματι μίσγοντες λευκὸν γάλα ζῶσι. Διὸ καὶ ευ χεται ὁ Διονύσιος ἐνδιαθέτως, ὡς καὶ πρὸ ὀλίγου ἐρρέθη σαφέστερον, ο τι μήτ' αὐτὸς ἐγὼ, μήθ' ο στις ἐμοὶ ἑταῖρος ἐμπελάσαι αὐτοῖς. Μάλα γάρ τε κακοξεινότεροι α λλων. Καὶ ο ρα ο τι τῶν α λλων μελίφρονα οι νον λεγόντων, ου τος σῖτον ε φη μελίφρονα. Σημείωσαι δὲ ο τι καὶ ου τος τοῦ κακοξεινότερος τὴν προπαραλήγουσαν ἀντὶ μακρᾶς ἐδέξατο· καθὰ καὶ ὁ Ποιητὴς ἐν̓ Οδυσσείᾳ, ε νθα καὶ ἐρρέθη τὰ εἰκότα.̓ Ιστέον δὲ ο τι ἠδύνατο μὲν ἐκφυγεῖν τὴν κακομετρίαν ὁ Διονύσιος, σχηματίσας ω σπερ καὶ πρὸ τούτου ἐκ τοῦ αἰδοῖος τὸ αἰδοιέστερος̓ Ιωνικῶς, ου τω καὶ ω δε ἐκ τοῦ κακόξεινος τὸ κακοξεινέστερος· ἀλλ' ε οικε θελῆσαι μᾶλλον συγχωλᾶναι τῷ̔ Ομηρικῷ μέτρῳ, η περ α λλως ὀρθὸν προαγαγεῖν τὸ ε πος καὶ α σφαλτον. Φασὶ δὲ α ριστον ει ναι παρὰ τοῖς Μασσαγέταις θάνατον, ο ταν γηράσαντες συγκατακοπῶσι κρέασι προβάτων καὶ βρωθῶσιν.̓ Αμπέχονται δὲ φωκῶν δέρματα, καὶ η λιον δεσπότην ἐπιγράφονται, καὶ ι ππον αὐτῷ θύουσιν, ὡς ταχίστῳ, φασὶ, τὸ πάντων τῶν θνητῶν τάχιστον. Χρυσὸς δὲ αὐτοῖς καὶ χαλκὸς α πλετος. Σιδήρῳ δὲ χρῶνται οὐδὲν, ο τι μηδὲ ε χουσιν.̓ Αράξης δὲ καλεῖται ὁ ῥηθεὶς ποταμὸς, ὡς ἀπαράξας τὴν συνέχειαν τῶν ἐκεῖ ὀρῶν καὶ διεκδὺς, καθάπερ καὶ ὁ Πηνειὸς ὁ νῦν Σαλαμβρίας καλούμενος τὴν Οσσαν τοῦ̓ Ολύμπου ἀπέρρηξε· διὸ καὶ
q.81
κατὰ τὴν ἱστορίαν τοῦ Γεωγράφοὐ Αράξης ἐκλήθη ποτὲ καὶ ὁ Πηνειὸς, ὡς καὶ αὐτὸς ἀπαράξας τῆς Οσσης τὸν Ολυμπον, ο τε σεισμῷ τὰ Τέμπη τὰ Θετταλικὰ ῥαγέντα διέστησαν. Τοῦ δὲ Μασσαγετικοῦ τούτοὐ Αράξου μέμνηται καὶ Αἰσχύλος, καὶ ἀρέσκεται καὶ ἐκεῖνος ἀπὸ τοῦ ἀράσσειν καλεῖσθαι αὐτόν.̔ Ηρόδοτος δέ φησι μείζονα μὲν αὐτὸν ει ναι τοῦ Ιστρου, ῥέοντα ἐκ Ματιανῶν, καὶ νήσους ε χειν μεγάλας συχνὰς, στόμασι δὲ τεσσαράκοντα ἐκδιδόναι εἰς ε λη καὶ τενάγη, ἑνὶ δὲ προρρέειν εἰς τὴν Κασπίαν. 747 Οτι Ωξος ὁ ποταμὸς, ο ν καὶ ἱερὸν ου τος καλεῖ, ἐκ τοῦ̓ Ημωδοῦ ο ρους διὰ τῆς Σουγδιάδος γῆς ἑλισσόμενος εἰς τὴν Κασπίδα βάλλει. Καὶ ο ρα τὸ Κασπίδα παρωνύμως καὶ αὐτὸ λεχθὲν κατὰ τὴν τοῦ Διονυσίου συνήθειαν. Ορος δὲ τὸ̓ Ημωδὸν̓ Ινδικὸν πρὸς ταῖςτοῦ Διονύσου στήλαις, ο περ τινὲς προπαροξυτόνως Ημωδον λέγουσι, καθὰ καὶ τὸ̓ Ιμάϊον, ο περ ἐστὶ τμῆμα τοῦ Ταύρου. Προϊὼν δὲ ὁ Διονύσιος πληθυντικῶς̓ Ημωδὰ ο ρη ἐρεῖ τὸ αὐτό.̔ Η δὲ Σουγδιὰς γῆ καὶ Σουγδιανὴ λέγεται, ο που ἱστοροῦσι τὴν ἀνάλωτον ει ναι πέτραν, η ν̓ Αλέξανδρος ει λε πολλῇ σπουδῇ τῶν Μακεδόνων, ου ς πτηνοῖς στρατιώταις ει καζον οἱ βάρβαροι σὺν γέλωτι, ὁπηνίκα τὴν ἀρχὴν τῇ ἁλώσει ἐπέβαλλον.̓ Ιστέον δὲ ο τι ἐνταῦθά που περὶ τὸν Ωξον, ὡς ἡ ἱστορία φησὶ, στρατεύοντος̓ Αλεξάνδρου, οὐ μακρὰν τῆς αὐτοῦ σκηνῆς πηγὴ υ δατος ευ ρηται, καὶ α λλη ἐλαίου πλησίον αὐτῆς· καὶ ὁ μάντις̓ Αρίστανδρος ε φη, ο τι πόνων τέ ἐστι σημεῖον τοῦ ἐλαίου ἡ πηγή· ἀθλούντων γὰρ α λειμμα τὸ ε λαιον, ἀλλὰ καὶ νίκην ἐπὶ τοῖς πόνοις σημαίνει. 749 Οτι μετὰ τὸν Ωξον ὁ̓ Ιαξάρτης ποταμὸς, ο που οἱ Σάκαι τόξα ε χοντες, α οὐκ α ν τις α λλος ἐλέγχοι τοξευτής· οὐ γάρ σφι θέμις ἀνεμώλια βάλλειν. Τοῦτο δὲ παρῳδία ἐστὶ τοῦ παρ'̔ Ομήρῳ ἀνεμώλια βάζειν. Καὶ τὸ ἐλέγχοι δὲ ἐξ̔ Ομήρου ὁ Διονύσιος ει ληφεν, εἰπόντος «μὴ σύ γε μῦθον ἐλέγξῃς» ἀντὶ τοῦ ἀργὸν καὶ α πρακτον ποιήσῃς. Τοῦτο δὲ τὸ ε θνος τοὺς Σάκας καὶ σακέων φασί τινες εὑρετὰς, παρωνυμουμένων αὐτοῖς.̔ Η δὲ ἱστορία φησὶ καὶ μεγάλα ἰσχῦσαί ποτε τοὺς Σάκας, καὶ μέχρι Εὐξείνου κατακτήσασθαι γῆν ἀρίστην, καί τινα γῆν̓ Αρμενίαν ἀπ' αὐτῶν κληθῆναι Σακασηνήν· ἀπολέσθαι δέ φασιν α ρδην αὐτοὺς ὑπὸ Περσῶν πανηγυρίζοντας ἀπὸ λαφύρων. Τινὲς δὲ τοῦτο ου τως ἱστόρησαν, ο τι τὸν Κῦρον οἱ Σάκαι ἡττήσαντες, ει τα ἐξ ὑποστροφῆς ἐκείνου ἡττηθέντες διὰ μέθην ἀπώλοντο, καὶ διὰ τοῦτο ἀπεδείχθη πανήγυρις ἱερὰ Περσικὴ τὰ Σάκαια. Καὶ Κῦρος δὲ τὴν ἡμέραν, καθ' η ν ἐκείνους κατέκοψεν, ἀνιερώσας πατρίῳ θεῷ Σακαίαν ἀνηγόρευσεν.̔ Ηρόδοτος δὲ λέγει ο τι Πέρσαι πάντας τοὺς Σκύθας καλοῦσι Σάκας. 752 Οτι Φροῦροι Σκυθικὸν ε θνος βαρυτόνως, πρὸς ἀντιδιαστολὴν τοῦ φρουροί, ο περ ὀξυνόμενον δηλοῖ τοὺς φύλακας. Τινὲς δὲ Φρῦνοι γράφουσιν ὁμωνύμως τῷ ζώῳ. Φρῦνοι γὰρ, καθὰ καὶ ὁ Φίλων γράφει, οἱ βάτραχοι. Τὸ δὲ Τόχαροι (ε θνος δὲ ο μοιον καὶ αὐτό) τινὲς ὀξύνουσι, τριγενὲς ει ναι λέγοντες. Οτι Σῆρες ε θνος βάρβαρον Σκυθικὸν, ἐξ ω ν τὰ Σηρικὰ ὑφάσματα λέγονται. Ου τοι βόας μὲν, φησὶν, ἀναίνονται καὶ ι φια μῆλα, αἰόλα δὲ ξαίνοντες ἐρήμης α νθεα γῆς ει ματα τεύχουσι πολυδαίδαλα τιμήεντα, ἐοικότα κατὰ χροιὰν λειμωνίδος α νθεσι πόας· ου τω λεπτὰ, ω στε οὐκ α ν ἐκείνοις ἐρίσειεν ε ργον ἀραχνάων. Φασὶ δὲ καὶ τὴν βύσσον ἀπὸ βοτάνης συνάγεσθαι. Σημείωσαι δὲ ου ν ο τι ἐξ ἀνθῶν οἱ Σῆρες ποιοῦσι τὰ υ φη· διὸ οὐδὲ τοὺς λειμῶνας ἐῶσι καταβόσκεσθαι. Οτι δὲ ἀπροσμιγεῖς ἀνθρώποις εἰσὶ καὶ ἀνομίλητοι οἱ Σῆρες, δῆλον ἐκεῖθεν· τῶν πωλουμένων τὸ τίμημα σακκίοις ἐπιγράψαντες ὑποχωροῦσιν· ει τα ἐλθόντες οἱ ε μποροι καὶ θέντες τὴν τιμὴν ἀναχωροῦσιν, ἐφ' οι ς ε ρχονται οἱ Σῆρες, καὶ εἰ μὲν ἀρέσκονται, λαμβάνουσι τὴν τιμὴν, εἰ δὲ μή (γε), τὰ ι δια. Φασὶ δὲ μακροβιωτάτους ει ναι τοὺς Σῆρας, παρατείνοντας πέρα καὶ διακοσίων ἐτῶν. Σημείωσαι δὲ ο τι ο μοια τῇ ἱστορίᾳ τῶν Σηρῶν γίνεται καὶ ε ξω τῶν̔ Ηρακλείων στηλῶν. Εμποροι γὰρ ἐκεῖ ἀπὸ Καρχηδόνος ἐρχόμενοι καὶ τὰ φορτία ἐξελόντες, ω ς φησιν̔ Ηρόδοτος, ὑποτύφουσι καπνόν· καὶ αὐτοὶ μὲν ἀνάγονται τοῦ αἰγιαλοῦ, οἱ δὲ ἐπιχώριοι ἐγγίσαντες σκέπτονται τὸν φόρτον καὶ τίθενται χρυσὸν καὶ
q.82
ἀναχωροῦσιν. Οἱ δὲ Καρχηδόνιοι ἐκβάντες τῶν νηῶν λογίζονται τὴν ἀξίαν, καὶ καταλλάσσουσιν ἀπροσαύδητοι, καὶ ἐξισώσαντες τὸ συναλλασσόμενον ἀπαλλάσσονται. Δικαίους ου ν συναλλάσσειν αἱ ἱστορίαι καὶ τούτους καὶ τοὺς Σῆρας παραδιδόασιν. 759 Οτι ἐν Σκύθαις δυσήνεμος ἐκτέταται χθὼν, χειμερίοις ἀνέμοις λελειμμένη καὶ χαλάζαις, ὡς καὶ ἀνωτέρω γέγραπται. Παρέφρασε δὲ ω δε τὸ ἀνωτέρω ῥηθὲν, τὸ «λείπουσι δὲ γαῖαν ἀήταις χειμερίοις», ἐν τῷ εἰπεῖν «χθὼν χειμερίοις ἀνέμοις λελειμμένη». 762 Οτι δυτικώτεροι Κόλχων καὶ Φάσιδος Εὐξείνου περὶ χεῖλος ἰλαδὸν οἱ Βύζηρες, ἀφ' ω ν καὶ λιμὴν Βυζηρικὸς, καὶ οἱ Βέχειρες, Ποντικὸν ε θνος καὶ Σκυθικὸν, ε τι δὲ καὶ οἱ Μάκρωνες καὶ οἱ Μοσύνοικοι καὶ οἱ Τιβαρηνοὶ καὶ οἱ Χάλυβες, περὶ ω ν κάτω λελέξεται. 764 Οτι ἡ Χαλκὶς α ρουρα κατὰ τὸ Θρᾴκιον τοῦ Πόντου κεῖται στόμα, η γουν ἡ γῆ τῶν Χαλκηδονίων. Ης Χαλκίδος τὸ ἐθνικὸν οἱ Χαλκιδεῖς.̓ Ερεῖ ου ν αὐτὸς ἐν τοῖς ἑξῆς, «Χαλκιδέες παρὰ στόμα γαῖαν ε χουσιν, ου δας ἐς ἀντιπέραν Βυζάντιον εἰσορόωντες.» Τούτους τυφλοὺς ὁ χρησμὸς ἐκάλεσε, διότι οἱ τὴν Χαλκίδα κτίσαντες Μεγαρεῖς ἐνταῦθα πρῶτα πλεύσαντες, καὶ ἀφέντες κατασχεῖν τὴν περὶ τὸ Βυζάντιον γῆν, ει λοντο τὴν λυπροτέραν περαίαν. Καὶ Μεγάβυζος δὲ μαθὼν ο τι ἑπτακαίδεκα ε τεσιν, ω ς φησιν̔ Ηρόδοτος, πρότεροι Βυζαντίων οἱ Καλχηδόνιοι τὴν χώραν ε κτισαν, τυφλοὺς αὐτοὺς ει πε τοῦτον τὸν χρόνον ει ναι. Οὐ γὰρ α ν εἰ ε βλεπον, τοῦ καλλίονος τόπου παρόντος, ἀνθείλοντο τὸν αἰσχίονα. Εστι δὲ καὶ περὶ Ευ βοιαν, ὡς προερρέθη, Χαλκὶς, ἡ πρότερον Ευ βοια καλουμένη· ο θεν καὶ Χαλκιδικὰ ποτήρια παρὰ τῷ Κωμικῷ. Καὶ οἱ ἐν τῇ Σικελικῇ δὲ Κύμῃ Χαλκιδεῖς τούτων α ποικοι τῶν ἐν τῇ Εὐβοίᾳ Χαλκιδέων.̔ Ιστορεῖται δὲ καὶ σιδήρου καὶ χαλκοῦ μέταλλα ει ναι κατὰ τὴν Εὐβοϊκὴν Χαλκίδα, καὶ ο τι α ριστοι ἐκεῖ σιδηρουργοί· καὶ ο τι οὐ μόνον ἐκεῖ πρῶτον ω φθη χαλκεῖα, ἀλλὰ καὶ πρῶτοι χαλκὸν ἐκεῖ ἐνεδύσαντο Κούρητες μετὰ Διός. Εἰσὶ δὲ καὶ α λλαι, ὡς προεγράφη, Χαλκίδες· ω ν μία καὶ ἡ Αἰτωλικὴ, ἀφ' η ς τὸν̓ Αχελῷον ῥέειν ει πεν ὁ Διονύσιος. 765 Οτι καὶ οἱ Μάκρωνες ε θνος Ποντικὸν, Βεχείρων νοτιώτερον. Τούτους νῦν Σάννους φαμὲν, ἰδιωτικώτερον δὲ Τζάνους, ὡς καὶ τὴν Κελσηνὴν Κετζηνήν· καὶ τὴν χώραν δὲ τῶν Σάννων Τζανικὴν λέγουσιν οἱ τὴν φράσιν ἰδιωτεύοντες. Οτι τοὺς Μοσυνοίκους περιφράζων η ἐτυμολογῶν ὁ Διονύσιος λέγει μόσυνας ε χειν δουρατέους, η γουν ξυλίνους. Ου τοι δὲ ἀπὸ θηρείων ζῶσι σαρκῶν καὶ ἀκροδρύων. Λέγει δὲ καὶ ὁ Γεωγράφος ἀπὸ μοσύνων, ο ε στι πύργων, αὐτοὺς ὀνομάζεσθαι. Ξενοφῶν δὲ στέατι δελφίνων χρᾶσθαι τοὺς Μοσυνοίκους ἱστορεῖ, ὡς οἱ Ελληνες τῷ ἐλαίῳ, καὶ κάρυα πολλὰ ε χειν τὰ πλατέα οὐκ ε χοντα διαφυὴν, η τοι σχισμὴν, οὐδεμίαν. Καὶ παῖδας αὐτοῖς ει ναι φησι σιτευτοὺς, τεθραμμένους καρύοις ἑφθοῖς, ἁπαλοὺς καὶ λευκοὺς σφόδρα, καὶ οὐ πολλοῦ δέοντας ι σους τὸ μῆκος καὶ τὸ πλάτος ει ναι· καὶ οι νον παρ' αὐτοῖς λέγει εὑρίσκεσθαι, ο ς α κρατος μὲν ὀξὺς η ν ὑπὸ αὐστηρότητος, κερασθεὶς δὲ εὐώδης τε καὶ ἡδύς. Λευκοὶ δὲ πάντες, φησὶν, οἱ α νδρες καὶ αἱ γυναῖκες. Βαρβαρώτατοι δὲ οἱ ἐκεῖ, ἐν ο χλῳ μὲν ποιοῦντες α περ α ν τινες ἐν ἐρημίᾳ ποιήσειαν, ἐν δὲ τῷ ἰέναι μόνοι πράττοντες α περ α ν μετ' ἀλλήλων ἰόντες· καὶ γὰρ, φησὶ, καὶ ἐγέλων καὶ ἑαυτοῖς διελέγοντο καὶ ὠρχοῦντο ἐφιστάμενοι ο πη τύχοιεν. 767 Οτι οἱ Τιβαρηνοὶ, ου ς ἡμεῖς Τιβρανούς φαμεν, πολύρρηνές εἰσιν, ο ε στι πολυπρόβατοι, πολυθρέμμονες. Οἰκοῦσι δὲ, καθὰ καὶ οἱ Χαλδαῖοι, μέχρι τῆς μικρᾶς̓ Αρμενίας, καθὰ καὶ ὁ Γεωγράφος φησίν.̓ Εφ' οι ς οἱ Χάλυβές εἰσι, στυφελὴν καὶ ἀπηνέα γῆν οἰκοῦντες, μογεροῦ δεδαηκότες ε ργα σιδήρου, οι βαρυγδούποις, φησὶν, ἐπ' α κμοσιν ἑστῶτες ου ποτε παύονται καμάτου. Τούτους τοὺς Χάλυβας α λλοι Χαλύβους ἐκάλεσαν· ε θνος δέ εἰσι Ποντικὸν παρὰ τῷ Θερμώδοντι· ἀφ' ω ν σίδηρος, φασὶν, ἐξάγεται ὁ πρὸς τὰ στόματα ἐπαινούμενος, η γουν πρὸς τὰ στομώματα. Οθεν καὶ Χαλυβικὸς κνώδων, καὶ πλεονασμῷ τοῦ δ Χαλυβδικὸς παρὰ τῷ Λυκόφρονι, ὁ ἐξ ἀρίστου σιδήρου.̓ Αρριανὸς δὲ ου τω φησίν· «Χάλυβες πρῶτοι
q.83
ἀνθρώπων αἰτίαν ε χουσι χαλκεύσασθαι σίδηρον.»̓ Εξαίρει δὲ καὶ Αἰσχύλος τὸν τοιοῦτον σίδηρον. Ξενοφῶν δὲ ὀλίγους τε αὐτοὺς ει ναι λέγει, καὶ τῶν Μοσυνοίκων ὑπηκόους, καὶ τὸν βίον αὐτῶν τοῖς πλείστοις ἀπὸ σιδηρείας ει ναι. Οἱ δέ φασιν ο τι ου τοί εἰσιν οἱ παρὰ τῷ Ποιητῇ̔ Αλίζωνοι ἡ Αλιζῶνες, ω ν η ρχεν Οδιος καὶ̓ Επίστροφος, ω ν ἡ παραλία μέταλλα ε χει πολλὰ, ὡς καὶ̔ Ομήρῳ δοκεῖ, ε νθα ὑπεμφαίνει καὶ Αλυβας ει ναι αὐτοὺς, λέγων «τηλόθεν ἐξ̓ Αλύβης» η, «τηλόθεν ἐξ̓ Αλύβων, ο θεν ἀργύρου ἐστι γενέθλη·» ὡς η μετατεθείσης τῆς γραφῆς υ στερον (ἐφ'̔ Ομήρου) ἀπὸ τῆς ποτὲ Χαλύβης εἰς̓ Αλύβην, η ἀνάπαλιν τῶν πρότερον μὲν ἐπὶ̔ Ομήροὐ Αλύβων λεγομένων, μεταπεσόντων δὲ εἰς Χάλυβας υ στερον, ω σπερ ἀνάπαλιν οἱ τοιοῦτοι Χάλυβες ἐκ τῆς κλήσεως, φασὶ, ταύτης εἰς Χαλδαίους μετέπεσον, κατά τινα λέξεως παραφθορὰν η παραποίησιν· ἀφ' ω ν καὶ τόπος Χαλδία ἐλέγετο. Χώρα δὲ Αρμενίας ἡ Χαλδία, η ς μέχρις ἡ Ποντικὴ βασιλεία. Τοὺς δὲ ἐκεῖσἐ Χάλδους λέγεσθαι ἐπικρατεῖ ἡ συνήθεια δισυλλάβως, οὐ Χαλδαίους. Χαλδαῖοι γὰρ τρισυλλάβως οἱ ποτὲ μὲν Κηφῆνες, ἀπὸ δὲ Περσέως Πέρσαι· Χαλδαῖοι κληθέντες ἀπό τινος Χαλδαίου, ο ν φασι τέταρτον ἐπὶ δέκα, η γουν τεσσαρεσκαιδέκατον, βασιλέα μετὰ Νῖνον γενόμενον τὴν Βαβυλῶνα οἰκίσαι, καὶ τοὺς συναχθέντας καλέσαι ἀφ' ἑαυτοῦ Χαλδαίους. Λέγονται μέντοι παρά τινων καὶ οἱ περὶ τὴν Κολχίδα Χάλδοι Χαλδαῖοι τρισυλλάβως κατὰ Δικαίαρχον.̓ Ιστέον δὲ ο τι οἱ ἐξ̓ Αλύβης η ἐξ̓ Αλύβων μετατεθῆναι τὴν γραφὴν εἰς Χάλυβας λέγοντες, η ἀνάπαλιν μεταποιηθῆναι ἀπὸ Χαλύβης εἰς̓ Αλύβην, παρατιθέασι καὶ α λλα ὀνόματα ἀλλαγέντα κατὰ μεταγωγὴν κλήσεως, οι ον οἱ παρ'̔ Ομήρῳ, φασὶ, Σίντιες Θρᾷκες Σίντοι ἐκλήθησαν υ στερον, ει τα παρὰ̓ Αρχιλόχῳ Σάϊοι καὶ πάλιν Σάπαι. Ωσπερ δὲ τὰ τοιαῦτα ἐθνικὰ ὀνόματα διαφόρως παρεποιήθησαν, ου τω καὶ τὸ τῶν Φρυγῶν· Βρύγοι γὰρ καὶ Βρίγες καὶ Φρύγες οἱ αὐτοί. 772 Οτι μετὰ τοὺς Χάλυβας ἡ τῆς̓ Ασσυρίας χθονὸς πρόχυσις ἐκτέταται· ε νθα καὶ ὁ Θερμώδων, Σκυθικὸς κατά τινας ποταμὸς, ἀπὸ τοῦ̓ Αρμενίου ῥέων ο ρους, ταῖς̓ Αμαζόσι λευκὸν υ δωρ προΐησι. Δι' α ς καὶ ἐνυάλιος ὁ Θερμώδων λέγεται, οὐχ ο τι αὐτὸς τοιοῦτος, ἀλλ' ο τι μάχιμοι αἱ τούτου πίνουσαἰ Αμαζόνες, περὶ ω ν ει ρηται μὲν καὶ ἀνωτέρω, καὶ μετὰ ταῦτα δὲ ῥηθήσεται. Λέγει δὲ καὶ ο τι ὁ αὐτὸς Θερμώδων καὶ τὴν̓ Ασωπίδα Σινώπην πλανωμένην ἐδέξατο, η γουν τὴν θυγατέρα τοῦ̓ Ασωποῦ τὴν Διὸς ἐρωμένην· πλανηθεῖσα γὰρ Διὸς βουλῇ, οὐχ ἑκοῦσα παρῴκησεν ἐκεῖ.̓ Εξ η ς καὶ πόλις διαφανεστάτη ὁμώνυμος αὐτῇ ἡ Σινώπη, ἡ λεγομένη καὶ Σινωπικὴ χερρόνησος, κτίσμα κατά τινας Κριτίου ἀνδρὸς Κῴου, η ς κατὰ Διόδωρον α ποικος ἡ Τραπεζοῦς, πόλις̔ Ελληνὶς, πρὸς τῇ τῶν Κόλχων χώρᾳ κειμένη.̔ Ο δ' αὐτὸς Διόδωρος καὶ Μιλησίων α ποικον τὴν Σινώπην λέγει, μέγιστον ἀξίωμα ε χουσαν, ἐν ῃ καὶ τὰ Μιθριδάτου βασίλεια τοῦ πρὸς̔ Ρωμαίους διαπολεμήσαντος. Ξενοφῶν δὲ ἱστορήσας καὶ αὐτὸς τοὺς Σινωπεῖς οἰκεῖν μὲν ἐν τῇ Παφλαγονικῇ, Μιλησίων δὲ ἀποίκους ει ναι, φησὶ καὶ ο τι Κοτυωρῖται καὶ Κερασούντιοι καὶ Τραπεζούντιοι δασμὸν ε φερον τοῖς Σινωπεῦσι· λέγων καὶ ο τι Κερασοῦς πόλις̔ Ελληνὶς ἐπὶ θαλάσση, Σινωπέων α ποικος ἐν τῇ Κολχίδι χώρᾳ.̔ Ηρόδοτος δὲ ἱστορεῖ, ο τι Κιμμέριοι φεύγοντες εἰς̓ Ασίαν τοὺς Σκύθας τὴν χερρόνησον ε κτισαν, ο που νῦν Σινώπη πόλις̔ Ελλὰς οἰκεῖται.̔ Ο δὲ Γεωγράφος φησὶν, ο τι ἡ Σινωπῖτις χώρα καὶ σφένδαμνον ε χει, καὶ ὀροκάρυον φύει, ἐξ ω ν αἱ τράπεζαι τέμνονται. Περὶ δὲ τῆς τοῦ̓ Ασωποῦ θυγατρὸς τῆς ῥηθείσης Σινώπης φασὶν, ο τι αυ τη τὸν Δία καὶ τὸν̓ Απόλλωνα ἠπάτησε, τὴν παρθενίαν αἰτήσασα κατ' ἐπαγγελίαν μισθοῦ συνουσίας, καὶ ου τω κατασοφισαμένη τοὺς ἐραστὰς δεξιώτατα. Οἱ γὰρ ὑποσχόμενοι παρθενίαν τῇ ἐρωμένῃ πάντως ἑαυτοὺς τοῦ γάμου ἀπέκλεισαν· δόντες μὲν γὰρ οὐ συνελεύσονται, συνελθόντες δὲ ψεύσονται. Η καὶ ἑτέρως· ου τε δόντες τὴν παρθενίαν συνελεύσονται αὐτῇ· πῶς γὰρ ε τι, ἐὰν δεῖ παρθένον ει ναι; ου τε αυ τὴν παρθενίαν αὐτῆς ἀφαιρούμενοι συνέλθοιεν α ν· οὐ γὰρ διδόασι τὸν
q.84
μισθόν.̓ Ιστέον δὲ ο τι παρὰ τῷ Διονυσίῳ Συρία μὲν λέγεται ἡ περὶ τὸν Λίβανον καὶ τὸ Κάσιον ο ρος καὶ τὰ ἐκείνων ἀνώτερα ε ως τῶν περὶ Σινώπην,̓ Ασσυρία δὲ διὰ τοῦ α αὐτὴ λοιπὸν ἡ περὶ Σινώπην γῆ, ὡς καὶ ἐν τοῖς ἑξῆς φανήσεται.̔ Ηρόδοτος δὲ οι δε μὲν καὶ αὐτὸς Συρίαν τὴν παρὰ τῷ Διονυσίῳ, λέγει δὲ καὶ̓ Αράβων τὰ περὶ θάλασσαν Συρίους νέμεσθαι.̔ Ιστορεῖ δὲ καὶ Παλαιστίνους τινὰς Σύρους, καὶ Συρίαν Παλαιστίνην καὶ ε θνη δέ τινα παρακείμενα τῷ Εὐξείνῳ ου τως ὀνομάζει, λέγων ο τι Σύριοι οἱ περὶ Θερμώδοντα ποταμὸν καὶ Παρθένιον, καὶ Μάκρωνες οἱ τούτοις ἀστυγείτονες.̔ Ο Γεωγράφος δὲ̓ Ασσυρίους μὲν οι δε τοὺς περὶ τὴν Βαβυλωνίαν καὶ τὴν κύκλῳ, ε νθα καὶ Νίνος πόλις καὶ Νίσιβις, ο που καὶ ἡ πρὸς ἀνατολὰς τῆς Μεσοποταμίας λεγομένἠ Αδιαβηνὴ χώρα, ου τω καλουμένη διὰ τὸ δυσδιάβατον τῶν ἐκεῖσε ὑδάτων· Σύρους δὲ ἰδίως δίχα τοῦ α τοὺς περὶ Κιλικίαν καὶ Αι γυπτον καὶ Φοινίκην καὶ τοὺς περὶ Ευ ξεινον, ω ν μέρος οι δαμεν καὶ τοὺς Σινωπεῖς. Διετείνετο γὰρ, φησὶ, τὸ τῶν Σύρων ο νομα τὸ παλαιὸν ἀπὸ Βαβυλωνίας μέχρι τοῦ̓ Ισσικοῦ κόλπου, κἀκεῖθεν ε ως τοῦ Εὐξείνου. Οἱ γοῦν Καππάδοκες ἀμφότεροι, οι τε πρὸς τῷ Ταύρῳ καὶ οἱ πρὸς τῷ Πόντῳ, Λευκόσυροι, φησὶ, λέγονται, ὡς τινῶν καὶ ἐπικεκαυμένων τὴν χρόαν. Καὶ̔ Ηρόδοτος δὲ ου τω βούλεται, λέγων, οἱ Σύριοι ὑπὸ Περσῶν καλοῦνται Καππαδόκαι, καὶ πάλιν Καππαδόκαι, ου ς ἡμεῖς Συρίους καλοῦμεν.̓ Αρριανὸς δὲ τοὺς περὶ Μεσοποταμίαν̓ Ασσυρίους λέγει, ἐν οι ς φησι τοὺς πρὸς Εὐφράτῃ ποταμῷ̓ Ασσυρίους, ε στε ἐπὶ Νῖνον καὶ Βαβυλῶνα, καθ' ω ν̓ Αμαζόνες ἐστράτευσαν, Εὐρυπύλης ἡγουμένης αὐτῶν. Καὶ τοὺς Καππαδόκας δὲ ου τω ποτὲ ἱστορεῖ λέγεσθαι, ἐν οι ς φησι Καππάδοκα παῖδα Νινύου, ἐφ' ο τᾠ Ασσύριοι μεταβαλόντες τὸ ο νομα Καππαδόκαι ὠνομάσθησαν.̓ Οππιανὸς δὲ καὶ τοὺς περὶ Τίγριν̓ Ασσυρίους καλεῖ, ου ς καὶ πολυγύναικας ἱστορεῖ. 775 Οτι δὲ α λλοι παρὰ τοὺς Σύρους οἱ̓ Ασσύριοι, δηλοῖ καὶ Ξενοφῶν ἐν τοῖς̔ Ελληνικοῖς.̔ Ηρόδοτος δὲ δοκεῖ α γειν αὐτοὺς εἰς ταὐτὸν, ἐν οι ς φησιν, ο τἰ Ασσύριοι ὑπὸ μὲν̔ Ελλήνων ἐκαλοῦντο Σύριοι, ὑπὸ δὲ βαρβάρων̓ Ασσύριοι ἐκλήθησαν· ὡς ει ναι τὸ μὲν Σύρος καὶ τὸ Σύριος λέξεις̔ Ελληνικὰς, βάρβαρον δὲ τὸ̓ Ασ σύριος. Τοιοῦτον δέ τι βούλεται καὶ ὁ τὴν Σιδωνίαν θάλασσαν, η γουν τὴν ἐν τῇ Φοινικικῇ Συρίᾳ, ὀνομάσας̓ Ασσυρίων θάλασσαν. Πλούταρχος δὲ καὶ αὐτὸς ὁμοίως τῷ Γεωγράφῳ ἐν παραλλήλῳ τινὶ, ἐν ῳ τὰ περὶ Μιθριδάτου κεῖται, ἐμφαίνει τοὺς περὶ Σινώπην δύνασθαι Σύρους λέγεσθαι· φησὶ γὰρ ο τι τὴν Σινώπην Σύροι κατεῖχον, ἀπὸ Σύρου γεγονότος τοῦ̓ Απόλλωνος, ὡς λέγεται, καὶ Σινώπης τῆς̓ Ασωπίδος.̓ Ιστέον δὲ ο τι κατὰ τοὺς παλαιοὺς παρὰ τῷ̓ Ερατοσθένει Ασσυρες οἱ̓ Ασσύριοι λέγονται, ὡς καὶ πρὸ τούτου ἐρρέθη, ἀπὸ εὐθείας τῆς ὁ Ασσυρ. Καὶ ο τι πρόχυσιν ἐκάλουν οἱ παλαιοὶ κυρίως τὴν καὶ πρόχωσιν λεγομένην, ε νθα δηλαδὴ ποταμὸς ἐπαγόμενος ἰλὺν ἀποτίθεται, ὡς καὶ ὁ Νεῖλος περὶ τὴν Αι γυπτον. Οἱ δ' αὐτοὶ λέγουσι καὶ τὸν τόπον τὸν περὶ τὴν Σινωπαίαν̓ Ασσυρίαν τοιαύτην πρόχυσιν ει ναι τοῦ Αλυος, καὶ δῶρον αὐτοῦ τὴν ἐκεῖ γῆν, ὡς καὶ τοῦ Νείλου τὴν Αι γυπτον. Ου τω δὲ καὶ α λλα πολλὰ πεδία κατὰ τὸν̓ Αρριανὸν ποταμῶν εἰσι ποιήματα, οι ον τὸ Ερμου πεδίον καὶ Καΰστρου τὸ Λύδιον καὶ Μαιάνδρου τὸ Καρικόν. Καὶ ὁ Γάγγης δὲ πεδίον τι ἐν̓ Ινδίᾳ προσέχωσεν. Ωστε κυριολεκτεῖ ὁ Διονύσιος, λέγων ο τι ἐκτετάνυσται μετὰ Χάλυβας̓ Ασσυρίης χθονὸς πρόχυσις, τουτέστιν, ἡ τῆς ἐκεῖ γῆς ἐκ τοῦ Αλυος πρόχωσις. 780 Οτι περὶ τὰς τοῦ Θερμώδοντος κρυμώδεας ο χθας τέμοις α ν κρυστάλλου λίθον καθαρὸν, οι α πάχνην χειμερίαν· εὑρήσεις δὲ καὶ ὑδατόεσσαν ι ασπιν, ἑτέραν ου σαν τάχα παρὰ τὴν πρὸ μικροῦ ἱστορηθεῖσαν ἠερόεσσαν. Καὶ ο ρα ο τι λίθου ει δος ὁ μεταλλευτὸς κρύσταλλος, καθὰ καὶ ὁ μάρμαρος. Κρυμώδεις δὲ τὰς τοῦ Θερμώδοντος ο χθας καλεῖ, διότι ὡς οἱ παλαιοί φασι καὶ θέρους πήσσεται, τῆς τοποθεσίας τὴν τοιαύτην ἰδέαν διεξαγούσης. Διὸ, φασὶ, καὶ Κρύσταλλός ποτε ὁ Θερμώδων ου τος ἐκλήθη. 783 Οτι ἐφεξῆς τῷ Θερμώδοντι ὁ Ιρις ποταμὸς καθαρὸν ῥόον εἰς α λα βάλλει. Περὶ τούτου ὁ̓ Αρριανὸς ταῦτά φησιν· «Αι μος βασιλεὺς
q.85
Σκυθῶν, ου υἱὸς̓ Ερίδιος, ἀφ' ου ὁ Ποντικὸς ποταμὸς κληθεὶς̓ Ερίδιος υ στερον εἰς τὸ δεξιώτερον μετωνομάσθη Ιρις.»̔ Ο δὲ Γεωγράφος φησὶν ο τι ὁ Θερμώδων ἐκ πολλῶν πληροῦται ποταμῶν, ῳ πάρισος ἐκ Φαναροίας ῥέει Ιρις.̔ Ρέει δὲ, φησὶ, καὶ δι'̓ Αμασείας ὁ Ιρις, παραλαβὼντόν τε Σκύλακα καὶ α λλους ποταμοὺς καὶ τὸν ἐξ̓ Αρμενίας ῥέοντα Λύκον. 784 Οτι τῷ Ιριδι ἐπιμορμύρουσι ῥοαὶ Αλυος ποταμοῦ, ἑλκόμεναι πρὸς βορρᾶν, ἀπὸ τῶν̓ Αρμενίων ὀρῶν, ἐγγὺς τῆς Καραμβίδος, α κρας Παφλαγονικῆς, περὶ η ς ει πε καὶ ἀλλαχοῦ. Νομίζεται δὲ κληθῆναι Αλυς ἀπὸ τόπου τοῦ κατὰ τὴν Ξιμηνὴν, ε νθα ὀρυκτοὶ α λες εὑρίσκονται· καὶ εἰ τοῦτο ἀληθὲς, σκοπητέον μή ποτε δασύνεσθαι ὁ Αλυς ὀφείλει, ὡς ἀπὸ τῶν τοιούτων ἁλῶν. Οἱ μέντοι ψιλοῦντες τὴν λέξιν παρὰ τὴν α λην, ο ε στι τὴν πλάνην, ἐτυμολογοῦσιν αὐτὸν, ὡς περὶ πολλὴν γῆν ἀλώμενον.̔ Ο δὲ Γεωγράφος φησὶ ῥέειν αὐτὸν μεταξὺ Παφλαγόνων καὶ Σύρων, η τοι Καππαδόκων.̔ Ηρόδοτος δέ φησιν ο τι ὁ Αλυς ω ριζε μέν ποτε τὴν Μηδικὴν ἀρχὴν καὶ τὴν Λυδικὴν, ῥέει δὲ ἐξ̓ Αρμενίου ο ρους διὰ τῆς γῆς τῶν Κιλίκων· παραμειβόμενος δὲ Ματιανοὺς μὲν ἐν δεξιᾷ, ἑτέρωθεν δὲ Φρύγας, ῥέει πρὸς βορρᾶν, ε νθεν μὲν Συρίους Καππαδόκας ἀφεὶς, ἐξ εὐωνύμων δὲ Παφλαγόνας. Λέγει δὲ καὶ ο τι Θαλῆς ὁ Μιλήσιος ε σχισέ ποτε τὸν Αλυν τῷ Κροίσῳ διὰ βαθείας διώρυχος εἰς εὐδιάβατον. 787 Οτι ἐπὶ τοῖς ῥηθεῖσι ποταμοῖς οἱ Παφλαγόνες τε παράλιοι νέμονται, ἀπὸ Παφλαγόνος ου τω κληθέντες υἱοῦ Φινέως· καὶ οἱ Μαριανδυνοὶ, ο που καὶ ἡ κατὰ τὸν Πόντον̔ Ηράκλεια, ἐπώνυμος μὲν̔ Ηρακλέος, Μιλησίων δὲ κτίσμα κατὰ τὸν Γεωγράφον. Ξενοφῶν μέντοι φησὶν ο τι ἡ ἐν τῷ Πόντᾡ Ηράκλεια Μεγαρέων α ποικος.̓ Ενταῦθα διὰ τοῦ πεδίου ῥέει ποταμὸς, Λύκος ο νομα, ευ ρος ὡς δύο πλέθρων. Οἱ δὲ Μαριανδυνοὶ ου τω καλοῦνται ἀπό τινος Αἰολέως Μαριανδύνου ου τω καλουμένου. Καὶ τὸ ἐθνικὸν δὲ Μαριάνδυνος μὲν λέγεται προπαροξυτόνως κατὰ τοὺς Αἰολεῖς, ω ς φησιν ὁ γράψας τὰ̓ Εθνικὰ, ἡ δὲ κοινὴ χρῆσις ὀξύνει αὐτὸ, κατὰ τὸν τύπον τῶν εἰς νος ἐθνικῶν. Οὐ παραλήγεται δὲ τῷ η, ὡς τὰ ο μοια ἐθνικὰ, διὰ τὸ ἀκολουθῆσαι τῇ γραφῇ τοῦ ὁμωνύμου κυρίου ὀνόματος. Περὶ δὲ τὴν τῶν Μαριανδυνῶν γῆν βοτάνη φύεται δηλητηριώδης τὸ ἀκόνιτον, περὶ ου μῦθός φησιν, ο τι ὁ Κέρβερος ὁ χαλκεόφωνος̓ Αΐδου κύων ἀνελκόμενος ἐξ ᾳ δου ὑπὸ μεγαλόφρονος̔ Ηρακλέος, καὶ λυττήσας δεινὸν ἐκεῖ ἀπὸ στόματος ε βαλε σιαλώδη χυμὸν η χυλὸν, ο ν δεξαμένη ἡ γῆ αὐτόθι πῆμα ἐφύτευσε τὸ ἀκόνιτον. Ονομα δὲ φαρμάκου τοῦτό ἐστι, πρὸς ο οὐκ ε στι κονίσασθαι καὶ οι ον παλαῖσαι καὶ ἀντιπαλαμήσασθαι· διὰ τοῦτο γὰρ καὶ ἀκόνιτον λέγεται, οἱονεὶ ἀκαταπάλαιστον. 791 Σημείωσαι δὲ διὰ τοῦ σιαλώδεος, ο τι οὐ μόνον σίελος λέγεται διὰ τοῦ ε, ἀλλὰ καὶ σίαλος διὰ τοῦ α, ὡς καὶ υ ελος καὶ υ αλος. Διόδωρος δὲ ου τω περὶ τούτου φησίν, «̔ Ηράκλεια Μεγαρέων α ποικος, περὶ η ν̓ Αχερουσία χερρόνησος, ο που φασὶν̔ Ηρακλέα τὸν ἐξ ᾳ δου Κέρβερον ἀναγαγεῖν.»̓ Αρριανὸς δὲ ου τω γράφει περὶ τῶν τοιούτων· «ἐπέκεινα Σαγγαρίου ο μοροι Παφλαγόνων Μαριανδυνοὶ, ε νθα πόλις̔ Ηράκλεια πεπόλισται, ο που Κιμμέριοι πόαν φαγόντες ἀκόνιτον ἐδυστύχησαν· η ν γὰρ αὐτοῖς πάτριον τὸ ποηφαγεῖν.» Τὸ δ' ἀκόνιτον πάλαι μὲν, φασὶν, ἀσινὲς η ν, υ στερον δὲ κακόν τι γέγονε φάρμακον διὰ τὸν ἰὸν, ο ς τῶν ἐχιδνῶν ἀποστάξας, αι τῆς τοῦ Κερβέρου κεφαλῆς ἐκπεφύκασιν, ε βλαψε τὴν πόαν. Καὶ τάχα τις ἀστεϊζόμενος πρὸς τὸν μῦθον καὶ τὸν̔ Ηράκλειον τοῦτον α θλον κάτω βάλλων ἐρεῖ μηδὲν ἀγαθὸν τὸν̔ Ηρακλῆ ἐνταῦθα καταπράξασθαι. Οὐ γὰρ τοσοῦτον ἀνθρώποις ει ναι πῆμα τὸν Κέρβερον κάτω μένοντα, ο σον α νω γενόμενον. Τότε μὲν γὰρ νεκροῖς ἐνεκάθητο, ου ς οὐκ ε στι δὶς θανεῖν, α νω δὲ φανεὶς καὶ τὸ ἀκόνιτον ἐκφήνας κακὸν μέγα τοῖς ζῶσιν ἐγένετο.̔ Υποκάθηται δὲ τῷ λόγῳ τούτῳ καὶ σκῶμμα κατὰ τῶν Ποντικῶν̔ Ηρακλεωτῶν. Εἰ γὰρ ἐπαινετέα ἡ σιλφιοφόρος Κυρήνη διὰ τὴν ευ χρηστον βοτάνην τὸ σίλφιον, μωμητέοι ἐκ τοῦ ἀνάπαλιν α νθρωποι, παρ' οι ς τὸ θανάσιμον φύεται, ει γε καὶ ὁ θύμος μηδὲν βλάπτων ο μως ψεκτέαν τὴν θυμοφόρον
q.86
ποιεῖ γῆν. Χαλκεόφωνον δὲ τὸν Κέρβερον παρατετηρημένως καλεῖ, ὡς τῆς τῶν κυνῶν ὀξείας φωνῆς ἀπηχήσει παρεοικυίας χαλκοῦ.̓ Ιστέον δὲ ο τι ἐπεχωρίαζον τοῖς Μαριανδυνοῖς θρήνων αὐληταὶ, ὡς καὶ ἡ παροιμία δηλοῖ, Μαριανδυνοῦ μεμνημένη θρηνητῆρος. Θρηνητικοὶ δὲ καὶ οἱ Κᾶρες, ἀφ' ω ν καὶ Καρικὰ θρηνώδη αὐλήματα. Τοιοῦτοι δὲ καὶ οἱ Φρύγες, ε τι δὲ καὶ οἱ Μυσοί. Διὸ καὶ Αἰσχύλος φησὶ, βόα τὸ Μύσιον, η γουν θρήνει. Μυθεύεται δὲ παῖς Τιτίου ὁ Μαριανδυνὸς, ο ς τὴν ὀδυρτικὴν αὐλῳδίαν ηυ ξησε, καὶ ἐδίδαξε τὸν Μαρσύου τοῦ αὐλητοῦ πατέρα, ἐξ ου καὶ Μαριανδυνοὶ αὐλοὶ ἐπιτήδειοι τοῖς θρηνοῦσιν. Ου τος κυνηγετῶν, φασὶν, ἀπώλετο, καὶ οἱ Μαριανδυνοὶ ἐν ἀκμῇ θέρους ἐθρήνουν αὐτόν. 793 Οτι μετὰ τοὺς Μαριανδυνοὺς ἡ τῶν Βιθυνῶν λιπαρὰ γῆ, ο που καὶ ὁ̔ Ρήβας ἐρατεινὸν προΐησι ῥέεθρον, ὁδεύων παρὰ τοῖς τοῦ Πόντου στόμασιν, η τοι ἐγγὺς τοῦ Ποντικοῦ στόματος· ου τω καὶ ἀνωτέρω τὸ στόμα τοῦ Κερβέρου πληθυντικῶς στόματα ει πεν· ου περ ποταμοῦ κάλλιστον, φησὶν, ἐπὶ χθονὶ σύρεται υ δωρ. Ον καὶ ἐπαναλαμβάνει, ὡς ει περ καὶ αὐτὸς α ξιος η ν λόγου πολλοῦ.̔ Ρέειν δέ φασι καὶ αὐτὸν ἐκ τοῦ Μυσίοὐ Ολύμπου, καθὰ καὶ τὸν Σαγγάριον, ο ς δὴ Σαγγάριος καὶ ναυσίπορός ἐστι καὶ μέγιστος τῶν ἐν Βιθυνίᾳ ποταμῶν, εἰσβάλλων εἰς τὸν Ευ ξεινον. Τοὺς δὲ Βιθυνοὺς καὶ ναυτικωτάτους ἱστοροῦσι γενέσθαι ποτὲ, καὶ τὴν αὐτῶν γῆν πάμφορόν τε καὶ ευ δενδρον ει ναί φασι, καὶ λιθοτομίας ε χουσαν πολλαχοῦ, καὶ κρυστάλλους ἐν ο ρεσι φύουσαν, καὶ α λλα πολλὰ ε χουσαν ἀγαθά.̔ Ηρόδοτος δὲ λέγει Θρᾷκας διαβάντας εἰς̓ Ασίαν κληθῆναι Βιθυνοὺς, καὶ ει ναι παρ' αὐτοῖς χρηστήριον Αρεος. Λέγεται δὲ καὶ ο τι τὴν ἀπὸ Βοσπόρου γῆν ε ως ἐπὶ̔ Ρήβαντα Βιθυνοί ποτε κατέσχον. Τὴν δὲ αὐτοῦ ἐπέκεινα ἐπὶ Πόντον ὀρεινὴν οἱ Θυνοὶ ε σχον α χρι ποταμοῦ Κάλητος· ὡς ει ναι ὁμόρους τούς τε Θυνοὺς καὶ τοὺς Βιθυνοὺς, ου τω καλουμένους ἀπό τινων ἀδελφῶν ἐπιφανῶν Θυνοῦ καὶ Βιθυνοῦ, παίδων Φινέως κατὰ ποίησιν, η τοι ποιητῶν καὶ θετῶν, καθά φησιν̓ Αρριανὸς, ο ς καὶ γνήσιον παῖδα Φινέως ἱστορεῖ Παφλαγόνα, ἐξ ου χώρα Παφλαγονία. Καὶ γῆν λέγεἱ Ρηβαντίαν τὴν πρὸς τῷ Ψιλλίῳ ποταμῷ, καὶ δημιουργόν τινα ἱστορεῖ παρὰ Βιθυνοῖς Δαίδαλον καλούμενον, ου ε ργον ἐν Νικομηδείᾳ γενέσθαι θαυμαστὸν α γαλμα Στρατίου Διός. Λέγει δὲ ὁ αὐτὸς̓ Αρριανὸς καὶ ο τι α λλοἰ Οδρύσου παῖδάς φασι τὸν Θυνὸν καὶ τὸν Βιθυνὸν, ω ν ἡ χώρα ὁμώνυμος. Σημείωσαι δὲ ο τι τὸ μὲν γῆν̔ Ρηβαντίαν παρὰ τῷ̓ Αρριανῷ ἀφορμὴν δίδωσι τοῦ φανερῶς νοεῖν ο τι περιττοσυλλάβως ὁ̔ Ρήβας κλίνεται, ὁμοίως τῷ Αι αντι· τὸ δὲ̔ Ρηβαῖος ἐθνικὸν κλίσιν ὑπεμφαίνει τινὰ ἰσοσύλλαβον, παρὰ τοῖς παλαιοῖς καὶ αὐτὸ εὑρισκόμενον. 803 Οτι οἱ Χαλκιδέες, ο ε στιν οἱ περὶ Χαλκηδόνα, ὡς προερρέθη, οἱ καὶ Δωριεῖς ἱστορούμενοι ει ναι ἀνέκαθεν, περὶ τὸ στόμα οἰκοῦσιν, η γουν περὶ τὴν Προποντίδα, η τις μετὰ προσθήκης μάλιστα Πόντου στόμα λέγεται. Καὶ ο ρα ο τι οἱ Χαλκιδεῖς ου τοι παρώνυμοί εἰσι τῆς ἐνταῦθά που Χαλκίδος, ἀφ' η ς α ρουραν ἀνωτέρω Χαλκίδα ει πε τὰ περὶ Χαλκηδόνα. Κατὰ δὲ τὴν̓ Αρριανοῦ ἱστορίαν ἐπώνυμός ἐστιν ἡ τῶν Χαλκηδονίων πόλις τῷ Κρόνου υἱῷ Χαλκηδόνι, ἀφ' ου πρῶτα μὲν ὁ ἐκεῖ που ῥέων ποταμὸς ἐκλήθη Χαλκηδὼν, ε πειτα ἡ πόλις, Δωριέων ἀποικησάντων ὑστέροις χρόνοις, ὁμώνυμος γίνεται τῷ ποταμῷ.̔ Ιστορεῖ δὲ ὁ αὐτὸς καὶ ο τι τοῖς Χαλκηδονίοις ἀποφρὰς νομίζεται παντὸς μηνὸς φθίνοντος ἐνάτη, η γουν, ὡς τοῖς̓ Αττικοῖς ἀρέσκει, αἱ εἰκοσταὶ πρῶται τῶν ο λων μηνῶν, ἀπαίσιοι αὐτοῖς κρίνονται, διότι ἐν τοιαύταις ἡμέραις α λλας τε δυστυχίας αὐτοὶ ε παθον, καὶ Φαρνάβαζος δὲ ὁ Πέρσης τοὺς αὐτῶν παῖδας ἐκτεμὼν εἰς τὸν Δαρεῖον ἀνέπεμψε. Κατασκῆψαι δέ φησιν αὐτοῖς καὶ νόσον ἐκ θεομηνίας, τὸ αὐτοὺς τὰ σφῶν ἀποτέμνειν αἰδοῖα, διότι θυσιῶν τινων κατημέλησαν.̔ Ιστορεῖται δὲ καὶ τὴν ἐν ἀριστερᾷ τοῦ Εὐξείνου Πόντου Μεσημβρίαν Χαλ κηδονίων ει ναι κτίσμα καὶ Βυζαντίων, ἡττηθέντων ε ν τινι μάχῃ καὶ φυγόντων ἐκεῖ. Οἰκοῦσι δὲ οἱ Χαλκιδέες ου τοι, καθὰ καὶ προεγράφη, ἐς ἀντιπέραν Βυζαντίου, κληθέντος ου τω ἀπὸ
q.87
Βύζαντος υἱοῦ Κεροέσσης, η τις η ν θυγάτηῤ Ιοῦς, η διότι Βύζης ἡγεῖτο τοῦ τῶν Μεγαρέων στόλου, οι καὶ ε κτισαν τὸ Βυζάντιον κατὰ χρησμὸν τοιοῦτον· Ολβιοι οι κείνην πόλιν ἀνέρες οἰκήσουσιν, ἀκτῆς Θρηικίης στενυγρὸν παρ' α κρον στόμα Πόντου, ε νθ' ἰχθῦς ε λαφός τε νομὸν βόσκουσι τὸν αὐτόν. Τὸν δὲ Βύζαντα, ου ἐπώνυμον τὸ Βυζάντιον α στυ, δικαιότατόν φασιν ἀνθρώπων γενέσθαι, καὶ ἐπάρξαι τῆς παραλίας ἁπάσης Θρᾴκης ε ως καὶ εἰς Αι μον τὸ ο ρος. Εἰσὶ δὲ καὶ Λίβυες Βύζαντες, καὶ πόλις ἐκεῖ Βυζάντιον. Τινὲς δὲ Γύζαντας ἐκείνους καλοῦσιν.̓ Εν δὲ τῷ Θρᾳκικῷ Βυζαντίῳ ἱστορεῖται φυλάσσεσθαί ποτε τὸν πλοῦτον τοῖς̓ Αθηναίοις, διὰ τὴν ὀχυρότητα τοῦ πολιχνίου.̓ Ονομασθῆναι δέ ποτε αὐτὸ καὶ̓ Αντωνινίαν, ε ως περιῆν Σεβῆρος καὶ ὁ ἐκείνου παῖς̓ Αντωνῖνος. Παρὰ δὲ τοῦ μεγάλου Κωνσταντίνου κληθῆναι αὐτὸ Ανθουσαν. Κωμῳδοῦνται δὲ εἰς μέθην οἱ παλαιοὶ Βυζάντιοι. Πολέμου γοῦν ἐπικειμένου ποτὲ, οὐκ α λλως ε σχεν ὁ στρατηγὸς ῥᾷον ἐπὶ τοῖς τείχεσιν ε χειν αὐτοὺς, εἰ μὴ τὰ καπηλεῖα ἐγγὺς τῶν τειχέων η γαγεν.̓ Ιστέον δὲ ο τι τὸ Βυζάντιον α στυ καὶ διὰ ει διφθόγγου ω φειλεν ε χειν, ω ς τινές φασι, τὴν παραλήγουσαν, τῷ λόγῳ τῶν κτητικῶν· ἀλλ' ὁ Διονύσιος ἀποβαλὼν τὸ ε ψιλὸν διὰ μόνου διχρόνου ἐκφέρει αὐτὸ, τῷ λόγῳ τῶν τοπικῶν· ὡς καὶ πρὸ τούτου τὸ Κυρβάντιον α στυ ἐπὶ Σαμοθρᾴκης. Πολλὰ δὲ καὶ α λλα ὀνόματα τὸ τοιοῦτον ε παθον πάθος, ω σπερ καὶ τὸ τραπέζιον σχῆμα, καθὰ προγέγραπται, καὶ τὸ Ποσιδήϊον, καὶ τὸ̓ Ικόνιον, καὶ τὸ ἀλγινόεις παρὰ τῷ̓ Οππιανῷ, καὶ α λλα παρ' α λλοις. Καὶ γὰρ καὶ τὸ τραπέζιον, ὡς ἐρρέθη, διὰ διφθόγγου ω φειλεν ε χειν τὴν παραλήγουσαν, καὶ τὸ Ποσιδήϊον δὲ καὶ τὸ ἀλγινόεις οὐκ ω φειλον διὰ διχρόνου μόνου ε χειν τὴν δευτέραν μετὰ τὴν α ρχουσαν συλλαβὴν, καὶ τὸ̓ Ικόνιον ὡς ἀπὸ εἰκόνος ἀπαιτεῖ διὰ διφθόγγου τὴν α ρχουσαν γράφεσθαι.̓ Ιστέον δὲ ο τι ω σπερ τὸ Βυζάντιον δόκει παραλόγως διὰ τοῦ ι γράφεσθαι, ου τω καὶ παρὰ̓ Απολλωνίῳ τὸ̔ Υάντιος̓ Ογχηστὸς, ἡ τοῦ Υαντος πόλις. Ου τω δὲ καὶ τὸ Αβας Αβαντος̓ Αβάντιον, ἐξ ου καὶ τὸ̓ Αβαντιὰ Μάκρις.̓ Αλλὰ ταῦτα μὲν ε χει ἀπολογίαν τὸ τοπικὸν, ἀληθῶς δὲ παράλογα τὸ Αἰπύτιον παρὰ τύμβον, καὶ τὸ Ποιάντιον ἀγλαὸν υἱόν· ταῦτα γὰρ κτητικὰ ο ντα κυρίων ὀνομάτων, τοῦ Αἰπύτου καὶ τοῦ Ποίαντος, καὶ ὀφείλοντα δίφθογγον ε χειν τὴν παραλήγουσαν, ο μως διὰ μέτρου ἀνάγκην μονοφθόγγῳ παραλήγεται. Κἀκεῖνο δὲ ἰστέον, ο τι λέγονται μεγάλως ἰσχῦσαι καὶ οἱ Βυζάντιοι· πτοηθῆναι δέ ποτε τοὺς Φοίνικας ἐπιπλέοντας, καὶ ἀπολιπεῖν τὴν σφετέραν, φυγόντες εἰς τὸν Ευ ξεινον, καὶ μετὰ τῶν Χαλκηδονίων οἰκίσαι τὴν Μεσημβρίαν πόλιν, ὡς καὶ ἀνωτέρω ει ρηται. 805 Οτι μετὰ τοὺς Χαλκηδονίους Χαλκιδέας οἱ Βέβρυκες κεῖνται, οι ου τως καλοῦνται ἀπὸ Βέβρυκός τινος ἡρωϊκοῦ ἀνδρὸς, η ἀπὸ Βεβρύκης γυναικός. Τούτους τοὺς Βέβρυκας ἱστορεῖται μείζω δοκεῖν ε χειν τὰ σώματα η καθ' ἡλικίαν ἀνθρώπου, παρ' οι ς καὶ ὁ Βέβρυξ ἐκεῖνος̓ Αράντας, ῳ τὸ μὲν μῆκος εἰς ὀκτὼ λέγεται πήχεις, ευ ρος δὲ, ὡς̓ Αρριανός φησιν, ο σον τοσῷδε μήκει ἐς κουφότητα ξύμμετρον, η γουν ο σον η ν ξύμμετρον πρὸς τοὺς ὀκτὼ πήχεις τοῦ μήκους, εἰς τὸ κούφως βαίνειν τὸν α νθρωπον. Κατὰ δὲ τοῦ τοσούτου ἀνδρὸς νικηφόρος γέγονεν εἰς μονομαχίαν συστὰς νεανίας ἐτῶν ἑπτακαίδεκα. Τὴν δὲ ῥηθεῖσαν Βεβρύκην τοῦ Αἰγύπτου μὲν ἀδελφόπαιδά φασι, μίαν δὲ τῶν θυγατέρων τοῦ Δαναοῦ, ἀδελφὴν τῆς̔ Υπερμνήστρας. Φείσασθαι δὲ λέγουσι καὶ αὐτὴν̔ Ιππολύτου τοῦ αὐτανεψιοῦ νυμφίου, ὡς καὶ τὴν̔ Υπερμνήστραν τοῦ Λυγκέως, καὶ φυγεῖν σὺν ἐκείνῳ, καὶ πολλὰ δυνηθῆναι διὰ τὸ διδάσκειν τοὺς βαρβάρους τὴν Αἰγυπτίαν σοφίαν. Διὸ καὶ Βεβρύκην η Βεβρυκίαν ἀπ' αὐτῆς κληθῆναι τὴν χώραν εἰς η ν ε φυγε. Πίνδαρος ου ν διὰ τοῦτο ὀκτὼ καὶ τεσσαράκοντα ἱστορεῖ τὰς Δαναΐδας, ὡς τὰς δύο μὴ συναριθμεῖν ταῖς λοιπαῖς θέλων, οι ον μὴ πεισθείσας τῷ πατρὶ, καὶ διὰ τοῦτο ἀπαλιφείσας τῆς ἐκείνου πατρότητος.̓ Ιστέον γὰρ ο τι κατὰ τὴν παλαιὰν ἱστορίαν πεντήκοντα παίδων τῶν τοῦ Αἰγύπτου πεντήκοντα νεανίσιν αὐτανεψιαῖς συνευνασθέντων, θυγατράσι
q.88
Δαναοῦ, ἡ Βεβρύκη μὲν καὶ ἡ̔ Υπερμνήστρα μόναι τῶν συνεύνων ἐφείσαντο, αἱ δὲ λοιπαὶ τοὺς λοιποὺς διεχρήσαντο. Οτι μετὰ τοὺς Βέβρυκας ἡ Μυσία καὶ τὰ τῆς Μυσίδος γῆς ο ρη, ε νθα Μύσιος ποταμὸς ὁ Κίος προϊεὶς ἱμερόεντα ῥέεθρα, καὶ πόλις ὁμώνυμος ἡ Κίος. Περὶ δὲ τὸν Κίον ποταμὸν ἡ θρυλουμένη ἁρπαγὴ τοῦ Υλα συνέπεσεν.̔ Εταῖρος δὲ̔ Ηρακλέος ὁ Υλας. Νύμφηγὰρ, φησὶν, ἐκεῖ ὑδρευόμενον τὸν Υλαν καθήρπασεν, ο ν καὶ ἀνακαλούμενος ὁ πελώριος̔ Ηρακλῆς οὐδὲν η νυσεν, ἀλλὰ μακρὰ καὶ κενὰ βοήσας ἀπηλλάγη, ὡς καὶ Θεόκριτος ἱστορεῖ. Οθεν καὶ παροιμία ἐπὶ τῶν ἀνακαλουμένων τοὺς μὴ ἀκούοντας, «Υλαν καλεῖς.» Φασὶ δὲ καὶ τὴν Προυσιάδα πρότερον Κίον καλεῖσθαι, η ν υ στερον Δημήτριος κατέσκαψεν.̔ Ο δὲ Γεωγράφος λέγει ο τι ὑπὲρ τὴν Προυσιάδα Κίος πόλις, η ν ε κτισε Κίος̔ Ηρακλέος ἑταῖρος καὶ σύμπλους ἐπανελθὼν ἐκ Κολχίδος, ε νθα τὰ κατὰ τὸν Υλαν γενέσθαι φασί. Περὶ δὲ Μυσῶν καὶ προείρηται μὲν η δη, καὶ εὐθὺς δὲ κατωτέρω πάλιν εἰρήσεται. 809 Οτι μετὰ τὴν Μυσίαν ὁ τῆς μικρᾶς Φρυγίας α σπετος ἀγκὼν, η γουν ἀγκάλη, ἐπιτρέχων εἰς̔ Ελλήσποντον πρὸς ἑσπέραν, ὑπὸ τοὺς τῆς Ιδης πόδας, ἐνδότερον δὲ ἐπ' ἀνατολὰς ἡ εὐρυτέρα Φρυγία, ο ε στιν ἡ μεγάλη, η ς Μίδας ἐβασίλευσε, παρὰ τῷ προειρημένῳ Σαγγαρίῳ ποταμῷ, ου περ αἱ πηγαὶ περί τινα λέγονται ει ναι κώμην Σαγγίαν καλουμένην. Ταύτην δὲ τὴν μεγάλην Φρυγίαν καὶ ἱππόβοτον λέγει καὶ λιπαράν.̓ Ολβιωτάτους δὲ τοὺς Φρύγας καὶ̓ Αρριανὸς ἱστορεῖ, λέγων καὶ ο τι «λέγονται Φρύγες παλαιότατοι ἀνθρώπων γενέσθαι, καὶ ο τι μαίνονται τῇ̔ Ρέᾳ, καὶ πρὸς Κορυβάντων κατέχονται, η γουν κορυβαντιῶσι δαιμονῶντες. Οταν δὲ κατάσχῃ αὐτοὺς τὸ θεῖον, ἐλαυνόμενοι καὶ μέγα βοῶντες καὶ ὀρχούμενοι προθεσπίζουσι τὰ μέλλοντα, θεοφορούμενοι καὶ μαινόμενοι.» Εστι δὲ, φασὶ, Φρυγία καί τις τόπος Εὐρωπαῖος περὶ τὴν Οι την τὸ τῆς Τραχῖνος ο ρος, ου τω κληθεῖσα παρὰ τὸ ἐκεῖ πεφρύχθαι τὸν̔ Ηρακλέα καυθέντα. Τὸ δὲ πόδας Ιδης ἐξ̔ Ομήρου ληφθὲν Πινδάρῳ μὲν δέδωκεν ἀφορμὴν σφυρὰ ο ρους εἰπεῖν, τῷ δὲ Λυκόφρονι πτέρναν πύργου, καὶ α λλοις κνημοὺς ο ρους.̓ Ιστέον δὲ ο τι Διονύσιος μὲν̓ Ασιανῶν ἐνταῦθα Φρυγῶν μέμνηται, α λλοι δέ φασι καὶ ἑτέρους Εὐρωπαίους ει ναί ποτε Φρύγας, ἐξ ω ν περαιωθέντων οἱ κατὰ τὴν̓ Ασίαν ἐγένοντο· ω σπερ καὶ Μυσοὶ οὐ μόνον Εὐρωπαῖοι, οι γε καὶ πέραν Ιστρου η σαν, ἀλλὰ καὶ̓ Ασιανοὶ, ω ν μέρος καὶ οἱ̓ Ολυμπηνοὶ Μυσοὶ, λεγόμενοι ου τως, ω ς που προείρηται παρὰ τὸν μυσὸν, ο στις ἐστὶν ἡ ὀξύα κατὰ τὴν τῶν Μυσῶν η Λυδῶν γλῶσσαν· πολὺ γὰρ τὸ τοιοῦτον φυτὸν παρὰ τοῖς Μυσοῖς. Ου τω δέ φασι δύσεργον ει ναι διορίσαι Μυσοὺς καὶ Φρύγας διὰ τὸ ἀδιάφορον τῆς οἰκήσεως, ω στε τάχα καὶ τὴν παροιμίαν ἐντεῦθεν διεκπεσεῖν τὴν λέγουσαν, «πόρρω τὰ Μυσῶν καὶ Φρυγῶν ὁρίσματα.»̔ Ωσαύτως δὲ συγκέχυνται οἱ Λυδοὶ καὶ Μαίονες, οἱ καὶ Μῄονες παρὰ τῷ Ποιητῇ.̓ Αρριανὸς δέ φησιν ο τι «Θυνὸς καὶ Μυσὸς υἱοὶ η σαν̓ Αργανθώνης, η τις καλόν τι χρῆμα νύμφης η ν, ἀφ' ω ν Θυνὸς μὲν Θυνίαν οἰκίσας ἀφ' ἑαυτοῦ ὠνόμασε, Μυσοὶ δὲ ἐπὶ τῷ Μυσῷ ὠνομάσθησαν.»̔ Ηρόδοτος δέ φησι καὶ αὐτὸς πρώτους ἀνθρώπων τοὺς Φρύγας ει ναι, ὡς καὶ ὁ Κωμικὸς ἐμφαίνει, ε νθα τὸν ἀρχαῖον βεκκεσέληνον λέγει, ἀπό τε τῶν̓ Αρκάδων τῶν πρὸ τῆς σελήνης μυθευομένων ει ναι καὶ ἀπὸ τοῦ βέκου. Βέκος δὲ ὁ α ρτος Φρυγιστί. 815 Οτι ὑπὸ ταῖς πλευραῖς τῆς μικρᾶς Φρυγίας ἡ Ιλιος, μεταξὺ τῆς Ιδης καὶ τῆς θαλάσσης. Ταύτην τὴν πόλιν ἀγλαὸν α στυ παλαιγενέων ἡρώων λέγει, καὶ ε ργον μέν φησι γενέσθαι Ποσειδῶνος καὶ̓ Απόλλωνος κτισάντων, ὑπὸ̓ Αθηνᾶς δὲ καὶ Ηρας ἀπολέσθαι, ο ε στιν ὑπό τε φρονήσεως καὶ ὑπὸ ἡραίας η γουν βασιλικῆς ἀνδρώδους δυνάμεως· η καὶ α λλως ἀστείως, ο τι α νδρες μὲν τὴν πόλιν ι δρυσαν, γυναῖκες δὲ κατέρριψαν. Οτι δὲ ἐξήλειπται ἀφανισθεῖσα ἡ παλαιὰ Ιλιος, ὡς μηδὲ θεμελίους ὑπολειφθῆναι αὐτῆς, ἀριδήλως ἡ παλαιὰ ἱστορία φησίν.̓ Ιστέον δὲ ο τι ἐπαναλαμβάνει καὶ τὴν Ιλιον κατὰ συνήθειαν ποιητικὴν, οὐ μόνον διὰ τὸ σεμνὸν α λλως τῆς πόλεως, ἀλλὰ καὶ διὰ τὸ θρήνων α ξια παθεῖν αὐτήν. Διὸ καὶ ὁ Λιβάνιός
q.89
που Αἰγαίου μὲν πελάγους καὶ α λλων τινῶν τόπων πρὸς ο νομα ψιλὸν καὶ μόνον ἁπλῶς ου τως μέμνηται, τῆς Τροίας δὲ οὐχ ου τως, ἀλλὰ τὴν τὰ δεινότατα παθοῦσαν Πριάμου πόλιν φησὶν, οἰκτισάμενος ὡς ἐκ παρόδου αὐτήν.̓ Ιστέον δὲ ο τι καὶ τρεῖς ἀναγράφονται Φρυγίαι παρὰ τοῖς παλαιοῖς. Μία μὲν ἡ μεγάλη, η ς ὁ Μίδας α ρξαι λέγεται, περὶ η ν καὶ ἡ Πισιδία καὶ τὸ̓ Αμόριον καὶ τὰ Σύνναδα καὶ ἡ Λαοδίκεια. Ταύτης δὲ τῆς μεγάλης ἐστὶ καὶ ἡ παρώρειος Φρυγία, περὶ η ν τὸ Φιλομήλιον· καὶ αυ τη μὲν μία Φρυγία. Δευτέρα δὲ καὶ ἑτέρα Φρυγία ἡ μικρὰ ἡ ἐν̔ Ελλησπόντῳ καὶ περὶ Ολυμπον. Καὶ τρίτη ἡ λεγομένἠ Επίκτητος, ἐν ῃ τὸ Κοτυάειον καὶ τὸ Δορύλαιον, ὡς ὁ Γεωγράφος ἱστορεῖ, τὸ καὶ Δορυλάειον, κατὰ δὲ τὴν ὀρθογραφικὴν τέχνην καὶ Δορύλλειον, διὰ διφθόγγου, ω σπερ καὶ Δοκίμειον, πόλις καὶ αὐτὸ Φρυγίας· ου τω δὲ καὶ Σύλλειον, ἐν δυσὶ λλ η καὶ δι' ἑνός. Εστι δὲ καὶ αὐτὸ κατὰ τὸν τὰ̓ Εθνικὰ γράψαντα πόλις Φρυγίας, η κατά τινας, ω ς φησι, Παμφυλίας. Δῆλον δὲ ο τι καὶ Σύλαιον τὸ τοιοῦτον γράφεται. 820 Οτι μετὰ τὴν μικρὰν Φρυγίαν καὶ τὴν Ιλιον ἡ τῶν Αἰολέων παραπέπταται γῆ, Αἰγαίου περὶ χεῖλος, ὑπὲρ τὸν μέγαν η τοι πλατὺν̔ Ελλήσποντον, ο ε στι νοτιώτερον τοῦ̔ Ελλησπόντου. Καὶ ἐνταῦθα γὰρ τὴν ὑπέρ πρόθεσιν ἐπὶ τῶν νοτιωτέρων τέθεικεν, ὡς αὐτῷ σύνηθες. Αλλως γὰρ ὑπὲρ τὴν Φρυγίαν πρὸς τὰ βόρεια οὐ κεῖνται Αἰολεῖς, ἀλλὰ κατὰ τὴν παλαιὰν ἀναγραφὴν Φρυγῶν ε χονται Καππαδόκαι πρὸς βορρᾶν δηλαδή. Τούτοις δὲ πρόσουροι Κίλικες καθήκοντες ἐπὶ τὴν θάλασσαν, περὶ η ν καὶ ἡ Κύπρος. Τούτων δὲ ε χονταἰ Αρμένιοι, αὐτῶν δὲ Ματιανοὶ, τούτων δὲ οἱ Κισσιανοί. Λέγει δὲ ὁ Διονύσιος καὶ ο τι μετὰ τοὺς Αἰολεῖς, ω ν ἐστι καὶ ἡ Σμύρνα, ἡ τῶν̓ Ιώνων γῆ κεῖται, ἀγχίαλος καὶ αὐτή. Ταύτης ἀρχὴ κατὰ τὸν Γεωγράφον ἡ Φώκαια πέρας ου σα τῆς Αἰολίδος.̓ Ιστέον δὲ ο τι ω σπερ τὴν̓ Ιάδα ἐν τοῖς φθάσασιν ε γνωμεν τὴν αὐτὴν ου σαν τῇ παλαιᾷ̓ Ατθίδι, ὡς̓ Ιώνων καλουμένων πάλαι ποτὲ τῶν̓ Αττικῶν ἀπὸ Ιωνος καὶ τῆς χώρας̓ Ιάδος λεγομένης, ου τω καὶ ἡ Δωρὶς ἡ αὐτὴ τῇ Αἰολίδι ἐστίν.̓ Εκαλοῦντο γάρ ποτε κατὰ τὸν Γεωγράφον Αἰολεῖς κατ' ἐπικράτειαν ε θνους πάντες οἱ ἐκτὸς τοῦ κατὰ Πελοπόννησον ἰσθμοῦ, πλὴν̓ Αθηναίων καὶ Μεγαρέων καὶ Δωριέων τῶν περὶ Παρνασσόν. Διὸ καὶ Πίνδαρος πολλαχοῦ, καίτοι Δωριστὶ γράφων, Αἰολίδα τὴν ἑαυτοῦ λέγει μολπήν. Αἰολεῖς δὲ ἐκεῖνοι ἐλέγοντο ἀπὸ τῶν τοῦ Αἰόλου παίδων, ω σπερ καὶ Δωριεῖς ἀπὸ τῶν τοῦ Δώρου, καὶ Ιωνες ἀπὸ Ιωνος τοῦ Ξούθου ἀνδρὸς̓ Αττικοῦ, ο ν καὶ Εὐριπίδης κτίστορα ἱστορεῖ̓ Ασιάδος χθονός. Οἱ δὲ περὶ τὴν̓ Ασίαν Αἰολεῖς ου τως ἐκλήθησαν, οὐ μόνον ὡς ο ντες τῶν ῥηθέντων Εὐρωπαίων Αἰολέων α ποικοι, ἀλλὰ καὶ ο τι ἀπὸ αἰόλων, ο ε στιν ἐκ ποικίλων τινῶν καὶ μιγάδων ἀνθρώπων, ἡ αὐτόθι ἀποικία ἐκείνοις συνεκροτήθη. 823 Οτι διὰ μέσης τῶν̓ Ιώνων γῆς ὁ Μαίανδρος λιπαραῖς δίναις εἰς α λα κατέρχεται, μεταξὺ τῆς Πριήνης καὶ τῆς Μιλήτου,̓ Ιωνικῆς πόλεως, ἀποίκοὐ Αθη ναίων κατὰ̔ Ηρόδοτον· ω ν ἡ μὲν Πριήνη καὶ Κάδμη ποτὲ ἐκλήθη, η ν Αι πυτος ὁ Νηλέως ε κτισεν, ἀφ' η ς ει ς τῶν ἑπτὰ σοφῶν ὁ Βίας· ἡ δὲ Μίλητος κτίσμα Νηλέως ἀνδρὸς Πυλίου αὐτόθι μετοικήσαντος, κατὰ δὲ̔ Ηρόδοτον Νηλεὺς ὁ Κόδρου ε κτισεν αὐτήν. Φησὶ γάρ· «Νηλέῳ τῷ Κόδρου ἐπισπόμενος ἐπὶ τὴν Μιλήτου κτιστύν.» Ερια δὲ ὁ τόπος ου τος φέρει ἀγαθὰ, ο θεν καὶ εἰς παροιμίαν κεῖται τὰ Μιλήσια στρώματα. Καὶ Θεόκριτος δὲ τάπητας μαλακωτέρους υ πνου εἰπὼν ἐπάγει· «φαίη α ν ἡ Μίλητος καὶ ὁ τὴν Σαμίαν καταβόσκων·» ὡς τῆς Σάμου καὶ τῆς Μιλήτου ἀγαθῶν οὐσῶν εἰς ἐρίων φοράν. Περὶ δὲ τῆς πόλεως ταύτης καὶ τοιαῦτα γέγραπται· «Μίλητος πόλις̓ Ιώνων ἐπιφανής.̓ Εκλήθη δέ ποτε καὶ Λελεγὶς διὰ ἐποίκους Λέλεγας, καὶ Πιτύουσα δὲ ἀπὸ τῶν ἐκεῖ πιτύων, καὶ διότι ἐκεῖ πρῶτον πίτυς ε φυ.»̓ Εκεῖθεν η ν Θαλῆς ὁ Μιλήσιος, καὶ ῥήτωρ Αἰσχίνης, ο ν ἡ παρρησία ε βλαψε, καὶ Φωκυλίδης, καὶ Τιμόθεος ὁ κιθαρῳδὸς, εἰς ο ν ἐπίγραμμα φέρεται τόδε· Πάτρα Μίλητος τίκτει Μούσαισι ποθεινὸν Τιμόθεον, κιθάρας δεξιὸν ἡνίοχον. Ην δέ ποτε καὶ Κρητικὴ Μίλητος. Λέγεται δὲ καὶ τὴν τῆς
q.90
Καλυψοῦς νῆσον Μίλητον κληθῆναί ποτε. Φέρεται δὲ λόγος, καὶ μέγιστον κατασκευασθῆναι ναὸν ἐν Μιλήτῳ; χωρὶς ὀροφῆς μείναντα διὰ τὸ μέγεθος. Ταύτης δὲ ἱστοροῦνται πολλαὶ ἀποικίαι, ο πουγε καὶ περὶ τὰ Νειλῶα στόματα τεῖχος η ν Μιλησίων λεγόμενον, ο περ αὐτοὶ ἐτείχισαν ναυσὶ τριάκοντα πλεύσαντες· καὶ ο που δὲ τελευτᾶ ὁ Ιστρος περὶ τὸν Ευ ξεινον,̓ Ιστριανοὶ κατοικοῦσι Μιλησίων α ποικοι, ω ς φησιν̔ Ηρόδοτος. Τούτων δὲ βορειοτέρα ἡ Εφεσος, ἡ καὶ Τραχεῖά ποτε κληθεῖσα καὶ̓ Ορτυγία καὶ Πτελέα· πόλις δὲ̓ Ιώνων καὶ ἡ Εφεσος, κατὰ δὲ̔ Ηρόδοτον Λυδίας, η ν καὶ παραλίαν ὁ Διονύσιος λέγει, καὶ μεγάλην πόλιν̓ Αρτέμιδος, καὶ ναὸν ἐκεῖ φησιν ει ναι, ο ν̓ Αμαζόνες ἐποίησαν ἐν πρέμνῳ, ο ε στιν ἐν κορμῷ πτελέας, περιώσιον ἀνδράσι θαῦμα. Λέγει δὲ ι σως τὸν περίπυστον ἐκεῖνον, τὸν υ στερον καυθέντα πρός τινος θελήσαντος ου τως ἑαυτῷ περιποιήσασθαι τὸ ἐπ' ὀνόματι ἀοίδιμον, κα ν οὐκ ε σχε τυχεῖν ἐκεῖνος ου η θελεν· ἀραὶ γὰρ ἐτέθησαν, μηδένα τῶν ἁπάντων τὸ ἐκείνου περιφέρειν ο νομα, ὡς α ν ἐπιλησθείη παντάπασι καὶ μὴ ε χοι ο βούλεται. Λέγεται δὲ καὶ ο τι Κροῖσος τῇ̓ Εφέσῳ ἐπιθέμενος ἐπολιόρκει, ἀμηχανοῦντες δὲ οἱ πολῖται ἀνέθεσαν τὴν πόλιν τῇ̓ Αρτέμιδι, ἐξάψαντες ἐκ τοῦ ναοῦ τῆς̓ Αρτέμιδος σχοινίον εἰς τὸ τεῖχος. 828 Οτι δὲ αἱ̓ Αμαζόνες πολλοὺς ἐν̓ Ασίᾳ κατέσχοντόπους ποτὲ, δηλοῦσι καὶ κρῆναί τινες̓ Αμαζόνων ὁμώνυμοι, ναὶ μὴν καὶ πόλεις, οι ον ἡ Εφεσος αυ τη, ἡ̓ Αναία, ἡ Μύρινα, ἡ Αἰολικὴ Κύμη. Εστι δὲ καὶ̓ Ελαία τόπος πρὸς τῇ Νικομηδείᾳ κατὰ τὸν̓ Αρριανὸν ἀπὸ̓ Ελαίας̓ Αμαζόνος. Καὶ πρὸς τῷ Πόντῳδὲ Θίβα, τόπος διὰ τοῦ ι ε χων τὴν παραλήγουσαν, ἀπὸ μιᾶς τῶν ὑφ'̔ Ηρακλέος ἀναιρεθεισῶν̓ Αμαζόνων σχοῦσα τὴν κλῆσιν, ω ν αἱ διάφοροι, τουτέστιν αἱ ὑπερέχουσαι καὶ ἀξιολογώτεραι, κατὰ τὴν τοῦ̓ Αρριανοῦ ἱστορίαν, εἰσὶν αυ ται πρὸς ο νομα, Τράλλα,̓ Ισοκράτεια, Θίβα, Πάλλα καὶ α λλαι. Καὶ ἡ Σμύρνα δὲ̓ Αμαζὼν ου σα καὶ αὐτὴ κατασχεῖν τὴν Εφεσον λέγεται, ἀφ' η ς καὶ Σμύρνα τόπος̓ Εφέσου. Καὶ αὐτὴν δὲ τὴν Εφεσον Σμύρναν κληθῆναί ποτε λέγουσι. Φασὶ δὲ τὴν τῆς̓ Εφέσου πόλιν ἐν κοίλῳ τόπῳ οἰκισθεῖσαν τὴν ἀρχὴν καὶ χειμῶνι κατακλυσθεῖσαν ὑπὸ Λυσιμάχου μετατεθῆναι ε νθα νῦν ἐστι, καὶ̓ Αρσινόην κληθῆναι ἀπὸ̓ Αρσινόης τῆς ἐκείνου γυναικός. Φέρεται δὲ καὶ Δούριδος καλὸν ἐπίγραμμα εἰς τὸν τοιοῦτον κατακλυσμὸν, ἐν ῳ καὶ ἀοιδοτάτην τῶν̓ Ιάδων πόλεων τὴν Εφεσον ἐκεῖνος λέγει· ἀρχὴ δὲ τοῦ ἐπιγράμματος αυ τη·̓ Ηέριαι νεφέλαι, πόθεν υ δατα πικρὰ πιοῦσαι νυκτὶ σὺν ἀστεμφεῖ πάντα κατεκλύσατε; καὶ τὰ ἑξῆς. Τὴν δὲ Εφεσον τὸ κύριον ο νομα, γυνὴ γὰρ ἡ Εφεσος, ἀφ' η ς ἡ πόλις ὀνομάζεται, πρόσπολον̓ Αρτέμιδός φασι, καὶ θυγατέρα αὐτῆς τὴν̓ Αμαζὼ ἱστοροῦσιν, ἀφ' η ς αἱ̓ Αμαζόνες. Οἱ δέ φασι τὰς̓ Αμαζόνας ὑπὸ̔ Ηρακλέος διωκομένας, ο τε κελεύοντος Εὐρυσθέως ἐπὶ τὸν τῆς̔ Ιππολύτης ἐστάλη ζωστῆρα, καταφυγεῖν ἐπί τινα βωμὸν̓ Αρτέμιδος, κἀκεῖ τυχεῖν ἀφέσεως, καὶ τὸν τόπον ἐκεῖθεν Εφεσον κληθῆναι κατὰ παραγραμματισμὸν, ἀντὶ τοῦ Αφεσον. Εθνος δὲ γυναικεῖον αἱ̓ Αμαζόνες πρὸς τῷ Θερμώδοντι, διὸ καὶ ἀπὸ μητέρων ἐγενεαλογοῦντο, καθάπεῤ Αρριανὸς ἱστορεῖ.̓ Εκαλοῦντο δέ ποτε καὶ Σαυρομάτιδες, διὰ τὸ ἐν τῇ Σαυροματικῇ ποτε Σκυθίᾳ οἰκῆσαι, καθὰ προγέγραπται ἐν τοῖς περὶ Σαυροματῶν· η οἱονεὶ σαυροπάτιδες, διὰ τὸ σαύρας πάσασθαι, ο ἐστι γεύσασθαι· τοιούτων γὰρ η σθιον κρεῶν. Διὸ καὶ̓ Αμαζόνες ἐκαλοῦντο κατά τινας, οὐ μόνον ὡς μονόμαζοι· ἐπεκαίοντο γὰρ βρέφοθεν τὸν δεξιὸν μαζὸν, ὡς α ν μὴ ἐπικωλύῃ τὴν τοξείαν, ἀλλὰ καὶ οι α μὴ μάζαις ἀλλὰ κρέασι θηρίων ἐπιτρεφόμεναι. Καὶ ταῦτα μὲν τοιαῦτα. Τὸν δὲ ῥηθέντα Μαίανδρον σκολιόν φασι ῥέειν, ἀφ' ου καὶ τὰς τῶν ποταμῶν σκολιότητας πάσας Μαιάνδρους καλεῖσθαι.̔ Ιστορεῖται δὲ ο τι τὴν ἀνωτέρω εἰρημένην Πριήνην πρὸς τῇ θαλάσσῃ. ου σαν τὰς ἀρχὰς μεσόγεων πεποίηκεν ὁ Μαίανδρος μακρῷ προσχώματι· φησὶ γὰρ ὁ Γεωγράφος· «ου τω γὰρ ὁ Μαίανδρος πολὺν χοῦν κατάγων καὶ ο πη τύχῃ τοῦ αἰγιαλοῦ προστιθεὶς πεποίηκε τὴν Πριήνην μεσόγεων τεσσαράκοντα σταδίων προσχώματι, ἐπὶ θαλάττῃ πρότερον
q.91
ου σαν.» 830 Οτι μετὰ τοὺς Ιωνας οἱ Μῄονες, ω ν καὶ Ομηρος μέμνηται, η γουν οἱ Λυδοὶ, ἐπ' ἀνατολὰς, ε θνος χώραν ἀγαθὴν οἰκοῦν καὶ πολυαργυρωτάτην, ω ς φασιν οἱ παλαιοὶ, ε νθα ὁ ἠνεμόεις Τμῶλος τὸ ο ρος, ο θεν ὁ Πακτωλὸς ῥέων χρυσὸν ὁμοῦ δίνῃσιν ἐφελκόμενος κελαρύζει. Χρυσορρόας γὰρ ἱστορεῖται ὁ Πακτωλὸς ποταμὸς, η ὡς αὐτὸ τοῦτο χρυσοῦ κατασύρων ψήγματα, η ὡς λιπαίνων τὴν ἐγχώριον γῆν, καὶ πλουτοποιὸς τοῖς ἐκεῖ γινόμενος. Καὶ ο ρα καὶ ἐνταῦθα τὸ κελαρύζειν, οὐ πάνυ προσφυὲς ο ν μεγαλειότητι ποταμίου ῥεύματος, ὡς οὐδὲ ἐν τοῖς πρὸ τούτου ἐπὶ τοῦ Κηφισοῦ.̔ Ο δὲ Πακτωλὸς καταφέρεσθαι λέγεται εἰς τὸν Ερμον, καθὰ καὶ̔ Ηρόδοτος ἱστορεῖ, λέγων «Πακτωλὸς ψῆγμα χρυσοῦ καταφέρων ἐκ τοῦ Τμώλου εἰς τὸν Ερμον ποταμὸν ἐκδιδοῖ.»̔ Ο δὲ Ερμος ῥέων διὰ τῆς Σαρδιανῆς ἐκδίδωσιν εἰς τὴν τῆς Φωκαίας θάλασσαν. Λίαν δὲ καὶ τὴν τῶν Λυδῶν ἐξυμνεῖ ὁ Διονύσιος ὡς εὐδαίμονα, θεῖόν τε ε δαφος αὐτὴν ἀποκαλῶν καὶ λέγων κύκνων λιγυρὰν ο πα ε αρος ω ρᾳ ἀκούεσθαι ἐν ταῖς τοῦ Πακτωλοῦ πλευραῖς, οι καθ' υ λην ε νθα καὶ ε νθα νέμονται αὐξομένης ἐπὶ πόας, καὶ ο τι πολλοὶ μὲν λειμῶνες ἐν̓ Ασίᾳ θάλλουσιν, ε ξοχα δὲ κατὰ τὸ Μαιάνδριον πεδίον. Διό τινες καὶ τὸ παρ'̔ Ομήρῳ «̓ Ασίω ἐν λειμῶνι» ἐντεῦθεν νοοῦσιν, ὡς τάχα τῆς Μῃονίας̓ Ασίας λεγομένης. Μεθ' η ν καὶ ε θνος τι οἱ Μυσοὶ κατὰ τὸν Γεωγράφον, α λλο παρὰ τοὺς̓ Ολυμπηνούς. Φησὶ γὰρ ἐκεῖνος· «Μυσοὶ μετὰ Λυδοὺς, καὶ πόλις Φιλαδέλφεια.» Λέγει δὲ ὁ Διονύσιος καὶ τὸν Κάϋστρον η συχα καχλάζοντα η παφλάζοντα ἐπιρρέειν υ δατι ἀγλαῷ εἰς τὸν Μαίανδρον. 837 Κάϋστρος δὲ ὀνομάζεται ἀπὸ τοῦ παρακεῖσθαι τῇ κατακεκαυμένῃ χώρᾳ, ἐξ η ς κατὰ τὸν Γεωγράφον οι νος ἐλλόγιμος ἀρετῇ ὁ κατακεκαυμενίτης. Τὴν δὲ χώραν ταύτην οἱ μὲν Μυσίαν καλοῦσι διὰ τοὺς ἐκεῖ ῥηθέντας Μυσοὺς, οἱ δὲ Μῃονίαν διὰ τοὺς Μῄονας· η τις τεφρώδης λέγεται ει ναι τὴν ἐπιφάνειαν καὶ α δενδρος, πλὴν ἀμπέλου.̓ Απὸ δὲ τοῦ Καΰστρου καλεῖται καὶ πεδίον Καΰστριον τὸ καὶ Καϋστριανὸν, ῳ συνεχὲς τὸ Κιλβιανόν. Λέγονται δὲ οἱ Λυδοὶ καὶ Μαίονες καὶ Μῄονες, ὡς δηλοῖ καὶ̔ Ηρόδοτος, λέγων ο τι ὁ δῆμος Λύδιος ἀπὸ Λυδοῦ τοῦ Ατυος, πρότερον Μῄων καλούμενος· παρ' οι ς καὶ αἱ Σάρδεις τὸ τῶν Λυδῶν βασίλειον, α ς φασιν Υδην λέγεσθαι παρὰ τῷ Ποιητῇ. Ταύτας ἑλεῖν οἱ Κιμμέριοι λέγονται δίχα τῆς ἀκροπόλεως, ο τε τὴν πολλὴν τῆς̓ Ασίας κατέδραμον. 839 Οτι ἀποσεμνύνων τὴν γῆν τῶν Λυδῶν ὁ Διονύσιος ὡς καὶ καλλιγύναικά φησιν ο τι «οὐ μὴν οὐδὲ τὰς Λυδὰς μέμψαιτό τις γυναῖκας, αι χρυσοῦν α μμα κατὰ ὀσφύος βαλοῦσαι, η γουν ζώνῃ χρυσῇ ζωσάμεναι, κύκλον χοροῦ θηητὸν ἑλίσσουσι, χοροστασίας τελοῦσαι τῷ Διονύσῳ.» Ει τα ἐνθουσιῶν οι ον ὁ ποιητὴς πανηγυρικώτερον ἐπὶ τῇ τῆς χώρας εὐδαιμονίᾳ καὶ ἀφελείᾳ λόγου γοητεύων τὸν ἀκροατὴν, η καὶ ὡς εἰπεῖν τοῖς ε πεσι χορεύων καὶ ἐπορχούμενος ἐπάγει, «σὺν καὶ παρθενικαὶ νεοθηλέες οι ά τε νεβροὶ σκαίρουσιν, τῇσι δὲ, η γουν ταύταις, περισμαραγεῦντες ἀῆται ἱμερτοὺς δονέουσι περὶ στήθεσσι χιτῶνας.» Τὸ δὲ νεοθηλέες τοῖς νεβροῖς συντακτέον, παρθένοις γὰρ τοιαύταις οὐ πάνυ προσφυὲς τὸ ο νομα. Χαιρόντων δὲ τὸ σκαίρειν· τὸ μέντοι σπαίρειν κινδυνώδης λέξις ἐστὶν, ω σπερ καὶ τὸ ἀσπαίρειν. Τὸ δὲ σμαραγεῖν ἰδοὺ καὶ ἐπὶ ἀνέμων ὀνοματοπεποίηται· ο θεν καὶ Ζεὺς ἐρισμάραγος, η τοι ἀὴρ πολύηχος.̓ Ενταῦθα δὲ οὐ μόνον ὡς δεξιὰς χοροποιοὺς ὁ Διονύσιος, ἀλλὰ καὶ ὡς ἀγαθὰς ὑφαίνειν τὰς Λυδὰς ἐπαινεῖ. Οτι δὲ καὶ πλούσιοι πάλαι ποτὲ οἱ Λυδοὶ δῆλον, παρ' οι ς πρώτοις καὶ νομίσματα χρυσοῦ καὶ ἀργύρου ἐκόπη· καὶ τρυφὴν δὲ πολλὴν ει χον, ο θεν καὶ παίγνια πολλὰ ἐξεῦρον αὐτοί. Λέγονται δὲ καὶ ἀνδρεῖοί ποτε γενέσθαι καὶ ἀλκιμώτατοι, καὶ ἀγαθοὶ ει ναι ἱππεύειν. Διὸ καὶ παρὰ Λύδιον α ρμα θέειν λέγονται παροιμιακῶς οἱ ἐν ἡνιοχείᾳ ἡττώμενοι. 846 Οτι ω σπερ Πάμφυλος καὶ Παμφύλιος τὸ ἐθνικὸν, καὶ Σύρος καὶ Σύριος, ου τω καὶ Λυδὸς καὶ Λύδιος. Διαβάλλονται δὲ οἱ Λυδοὶ ἐπὶ πονηρίᾳ, ο θεν καὶ ἡ παροιμία «Λυδοὶ πονηροὶ, δεύτεροι δ' Αἰγύπτιοι, καὶ τρίτοι Κᾶρες.» Αἱ δὲ Λυδαὶ πορνεύεσθαι πᾶσαι λέγονται, καὶ δῶρα πλείω διδόναι η
q.92
λαμβάνειν. Ου τω δέ φασι καὶ παρ'̓ Αρμενίοις παρθένους ἐπιφανεῖς ἀνιερωθείσας θεᾷ τινι λεγομένᾐ Αναΐτιδι καταπορνεύεσθαι, ει τα πρὸς γάμον ἐκδίδοσθαι, μηδενὸς ἀπαξιοῦντος ταῖς τοιαύταις συνοικεῖν. 847 Οτι Λύκιοι τὸ ε θνος κατά τινας καλεῖται ἀπὸ Λύκου τοῦ Πανδίονος διαβάντος εἰς τὴν̓ Ασίαν. Κεῖνται δὲ, φησὶν, οἱ Λύκιοι πρὸς θάλασσαν· ε νθα καὶ ὁ Ξάνθος ποταμός ἐστιν, α λλος παρὰ τὸν Τρωικὸν, τὸν καὶ Σκάμανδρον, καὶ πόλις ὁμώνυμος. Περὶ ω ν ἐρρέθη τι καὶ ἐν τῇ τῶν Πατάρων ἱστορίᾳ. Περὶ δὲ Λυκίαν καὶ τὰ τοῦ βαθυκρήμνου Ταύρου ου ρεα φαίνεται μέχρι Παμφύλων η τοι Παμφυλίων· διχῶς γὰρ ἡ τοῦ ε θνους φέρεται γραφὴ, ὡς προείρηται· ου Ταύρου τὰ πρὸς τὴν θάλασσαν, ὡς οἱ παλαιοί φασι, προτομῇ ταύρου εἰκάζονται, διὸ καὶ ταῦρον τὸ ο ρος κληθῆναι λέγουσιν. Οἱ δὲ καὶ διὰ τὸ μέγεθος Ταῦρόν φασιν αὐτὸν λέγεσθαι· ταῦροι γὰρ καὶ βόες παρὰ τοῖς παλαιοῖς τὰ μεγάλα καὶ βίαια, ο θεν καὶ τὸ βου ἐπιτατικὸν μόριον κατά τινας ει ληπται ὡς ἐκ τοῦ βοός. Τὸν δὲ ἐνταῦθα Ταῦρον τὸ ο ρος καὶ Κράγον φησὶ φημίζεσθαι, ἀπὸ Κράγου τινὸς ἐπιφανοῦς ἀνδρὸς, ο ς αὐτόθι θανὼν τιμᾶται.̓ Εν τούτῳ δέ φασιν οἱ παλαιοὶ τῷ Κράγῳ θεῶν ἀγρίων α ντρα ει ναι.̔ Ο δὲ Γεωγράφος περὶ τοῦ Κράγου καὶ ταῦτά φησιν· «ὁ Κράγος ο ρος ἐστὶν ε χον α κρας ὀκτὼ καὶ πόλιν ὁμώνυμον, ε νθα μυθεύεται τὰ περὶ Χιμαίρας, καὶ φάραγξ ἐκεῖ Χίμαιρα ἀπὸ τοῦ αἰγιαλοῦ ἀνατείνουσα. Πρὸ δὲ αὐτοῦ κεῖται ὁ̓ Αντίκραγος.»̔ Ιστορεῖται δὲ καὶ ο ρος ει ναι περὶ Λυκίαν, τίκτον πῦρ αὐτόματον· τοῦτο δὲ μέχρι καὶ εἰσάρτι φαίνεται. 852 Οτι ἐν̓ Ασπένδῳ τῇ Παμφυλικῇ πόλει, ε νθα ποταμὸς Εὐρυμέδων ῥέει, συῶν θυσίαις ἱλάσκεταἰ Αφροδίτη, ο ἐστι θεραπεύεται, Μόψου τινὸς προκατάρξαντος τοῦ ε θους, ο ς εὐξάμενος θύσειν ο α ν παραπέσῃ τῇ θήρᾳ σῦν ἑλὼν ε θυσε, κἀκεῖθεν τὸ ε θος ἐκράτησεν.̓ Αργείων δὲ κτίσμα ἡ Ασπενδος, εὐανδροῦσά ποτε κατὰ πολύ· ει χε δὲ καὶ ἐλαιῶνα. Φησὶ γὰρ ὁ Γεωγράφος· «Ασπενδος ἐλαιόφυτος, καὶ Σίδη, Παμφυλικαὶ πόλεις, κατέχουσαι χωρία γεώλοφα.»̔ Ο δὲ̓ Αρριανὸς ἱστορεῖ κακωθῆναι τοὺς̓ Ασπενδίους ὑπὸ̓ Αλεξάνδρου, διότι δοῦναι τῇ στρατιᾷ ὑποσχόμενοι πεντήκοντα τάλαντα εἰς μισθὸν, καὶ τοὺς πεντήκοντα ι ππους, ου ς ε τρεφον τῷ βασιλεῖ, οὐκ ε δωκαν. Αλλα τε ου ν αὐτοὺς ἐλύπησεν ὁ βασιλεὺς καὶ τάλαντα ἑκατὸν ε λαβεν ἀντὶ τῶν πεντήκοντα.̓ Ιστέον δὲ ο τι Ασπενδος μὲν διὰ τοῦ ε πόλεως ο νομα, διὰ δὲ τοῦ ο α σπονδος ὁ μὴ σπενδόμενος· ι να μὴ συνεμπέσωσιν ἡ πόλις καὶ τὸ ἐπίθετον. 854 Οτι ἡ Παυφυλία ἡ χώρα η ἀπὸ γυναικὸς Παμφύλης η ἀπὸ Παμφύλου τινὸς, ου καὶ Λυκόφρων μέμνηται.̔ Ηρόδοτος δέ φησιν ο τι Παμφύλιοί εἰσι τῶν ἐκ Τροίας ἀποσκεδασθέντων μετὰ̓ Αμφιλόγου καὶ Κάλχαντος. 855 Οτι Παμφυλίδες πόλεις Κώρυκος, Πέργη καὶ Φάσηλις προπαροξυτόνως, η ποτε Φάρσαλος, ἀφ' η ς Θεοδέκτης κάλλει διαφέρων καὶ ποιήσας τέχνην ῥητορικὴν καὶ λόγους ἀγαθοὺς γράψας καὶ τραγῳδίας νʹ. Περὶ τούτων ὁ Γεωγράφος φησί· «Κώρυκος καὶ Φάση λις Παμφύλων τόποι.»̓ Αλλαχοῦ δέ φησι· «Κώρυκος αἰγιαλὸς περὶ Λυκίαν. Ει τα Φάσηλις λίμνη καὶ πόλις ἀξιόλογος ε χουσα τρεῖς λιμένας. Ταύτης ὑπέρκειται τὰ Σόλυμα· καὶ Τερμησσὸς πόλις Πισιδικὴ ἐπικειμένη τοῖς στενοῖς τοῖς περὶ τὴν Φασηλίδα θάλασσαν, α πεῤ Αλέξανδρος ἀνοίξας διήγαγε τὴν στρατιάν. Ενθα καὶ Κλίμαξ ο ρος, φησὶν, ἐπικείμενον τῷ Παμφυλίῳ πελάγει.̓ Ενταῦθα νηνεμίας μὲν γυμνοῦται τοῖς παροδεύουσιν ὁ αἰγιαλὸς, πλημμύροντος δὲ τοῦ πελάγους ὑπὸ τῶν κυμάτων καλύπτεται τὸ πολύ. Μέσον δὲ Φασήλιδος καὶ̓ Ατταλείας Θήβη πόλις καὶ Λυρνησσὸς, ὁμώνυμοι ταῖς Τρωικαῖς.» Τὴν δὲ̓ Αττάλειαν ὁμώνυμον ὁ Γεωγράφος ει ναι λέγει τοῦ κτίσαντος, ο ς καὶ Κώρυκον πολίχνιον ῳ κισεν.̓ Εν α λλοις δέ φησιν ὁ αὐτὸς, ο τι Κώρυκος α κρα Κιλικίας, μετὰ τὴν α κραν τὸ̓ Ανεμούριον, ὑπὲρ η ς α ντρον τὸ Κωρύκιον, ἐν ῳ ἀρίστη κρόκος φύεται.̓ Ιστέον δὲ ο τι ἡ παροιμία ἡ λέγουσα «τοῦ δ' α ρ' ὁ Κωρυκαῖος ἠκροάζετο», οὐκ ἀπὸ ταύτης τῆς Κωρύκου ει ρηται, ἀλλ' ἀπὸ νησίου τινὸς καὶ λιμένος ο ντος πλησίον τῆς Τέω (νήσου) καὶ τῶν̓ Ερυθρῶν, ε νθα
q.93
λῃστήριον η ν τῶν ἐκεῖ Κωρυκαίων ὠτακουστούντων περιέργως τὰ κατὰ τοὺς ἐμπόρους καὶ ου τως ἐπιβουλευόντων αὐτοῖς. Οθεν καὶ ἡ παροιμία ἐπὶ τῶν περιεργαζομένων καὶ μανθανόντων τὰ ἀπόρρητα. 857 Οτι τοὺς Λυκίους πρὸς θάλασσαν ει πεν ει ναι, διαστέλλων πρὸς τοὺς Λυκάονας, ου ς Λυκάονας πρὸς ἀνατολὴν λέγει ὡς ἠπειρώτας μέσην χθόνα οἰκεῖν, καὶ ἀγκυλοτόξους ἐπονομάζει, καὶ ι δριας ἐν πολέμῳ καλεῖ. Τούτων τῶν Λυκαόνων ἐστὶ καὶ τὸ̓ Ικόνιον τῇ εἰκόνι τῆς Γοργόνος παρονομαζόμενον, η ν αὐτόθι ἀναστηλῶσαι λέγεται ὁ Περσεύς. Λέγονται δὲ Λυκάονες ἀπὸ Λυκάονος τινὸς̓ Αρκάδος, πόλιν αὐτόθι κτίσαντος, κατὰ χρησμὸν, ἐπὶ ἐμφανείᾳ λύκου ἀκάμαντος φέροντος ἐνὶ γναθμοῖς «ἀνδρομέην παλάμην, τό ῥα οἱ τέκμηρεν̓ Απόλλων.»̓ Ιστέον δὲ ο τι διττοί εἰσιν οἱ Λύκιοι, ὡς καὶ̔ Ομήρῳ δοκεῖ, οἱ μὲν Τρωικοὶ, καθὰ καὶ ὁ Γεωγράφος φησὶν, οἱ δὲ πρὸς τῇ Καρίᾳ. Αδηλον δὲ πότεροι τοὺς ἑτέρους ἀπῴκισαν. Ου τω δέ φησιν ὁ Γεωγράφος καὶ ἐπὶ τῶν Κιλίκων. Περὶ τούτων μέντοι ἀλλαχοῦ φησιν ὁ αὐτὸς Γεωγράφος, ο τι Κίλικες οἱ ἐν Τροίᾳ μεταστάντες εἰς Συρίαν ἀπετέμοντο παρὰ τῶν Σύρων τὴν νῦν Κιλικίαν·̔ Ηρόδοτος δὲ τοὺς πρὸς τῇ Καρίᾳ Λυκίους ἐκ Κρήτης γενέσθαι ἱστορεῖ, λέγων καὶ ο τι Τερμίλαι ἐκαλοῦντο, ἐπὶ δὲ Λύκου τοῦ Πανδίονος ἀνδρὸς̓ Αθηναίου ἐκλήθησαν Λύκιοι. Ει χον δέ ποτε τόξα κρανέϊνα, καὶ ὀϊστοὺς καλαμίνους ἀπτέρους, καὶ αἰγὸς δέρματα περὶ τοὺς ω μους, καὶ περὶ ταῖς κεφαλαῖς πίλους ἐστεφανωμένους πτεροῖς. 858 Οτι τὸ τῶν Πισιδέων πεδίον, ου ς καὶ Σολύμους τινές φασι, λιπαρὸν λέγει, ω ν πόλις καὶ ἡ Σέλγη, η ν καὶ κτίσμα λέγει λαοῦ̓ Αμυκλαίων καὶ μεγαλώνυμον καλεῖ. Φασὶ γὰρ δισμυρίανδρον τὴν πόλιν ταύτην γενέσθαι ποτέ.̓ Απὸ Πισίδου δέ τινος ὀνομασθῆναι λέγονται οἱ Πισίδαι, δι' ἑνὸς σ ἐκφερόμενοι, καὶ ποτὲ μὲν ἐν συστολῇ, ποτὲ δὲ ἐν ἐκτάσει τὴν α ρχουσαν ε χοντες. Λέγεται δὲ ὑπὸ Κάλχαντος πρότερον ἡ Σέλγη κτισθῆναι, ει τα ὑπὸ Λακεδαιμονίων.̓ Αξιολογώτατοι δὲ Πισιδέων οἱ Σελγεῖς, καὶ δι' ἐρυμνότητα τῆς πόλεως οὐδέποτε ὑπ' α λλοις γενόμενοι,̓ Αλεξάνδρῳ δὲ πρεσβευσάμενοι, καὶ κατὰ φιλίαν εἰπόντες δέχεσθαι τὰ προστάγματα.̔ Ιστορεῖται δὲ καὶ πάνυ ποτὲ τὴν πόλιν ταύτην εὐνομηθῆναι, Λακώνων, ὡς ει ρηται, μετοικησάντων εἰς αὐτήν· ο θεν καὶ ἀσελγεῖς φασι κατὰ στέρησιν καλεῖσθαι τοὺς αἰσχροὺς καὶ οὐ ζῶντας εὐνόμως μηδὲ ἐοικότας τοῖς Σελγεῦσι κατὰ η θους χρηστότητα. Καίτοι α λλοι τὸ ἀνάπαλιν φαυλοτάτους τοὺς ἐκεῖ ἱστοροῦσιν, ο θεν κατ' ἐπίτασιν λέγεσθαι τὴν ἀσέλγειαν ἐπὶ τῶν οὐ καθαρῶς ζώντων, ἀλλὰ τοῖς Σελγεῦσιν ἐοικότων. Κρείττων δὲ ἡ πρώτη ἐπιβολὴ τῆς ἐτυμότητος· τάχα γὰρ οὐκ α ν ὁ Διονύσιος μεγαλώνυμον ει πε τὴν Σέλγην, εἰ φαύλους τοὺς πολίτας ε τρεφεν. 859 Οτι πόλεις Πισιδέων καὶ ἡ Λύρβη καὶ ἡ Τερμησσὸς ὑπερκειμένη τῆς Κιβύρης, μεγίστης διοικήσεως· ε νθα ι διόν φησιν ὁ Γεωγράφος τὸν σίδηρον ῥᾳδίως τορεύεσθαι. Ταύτην τινὲς διὰ τοῦ λ γράφουσι Τελμησσὸν, καὶ λέγουσιν ο τι Τελμησσὸς ἡ πόλις πλεονασμὸν ε παθεν ἐπεντεθέντος τοῦ λ· ἐκλήθη γὰρ ἀπὸ Τεμησσοῦ τοῦ̓ Απόλλωνος, ω ς φησιν̔ Ηρωδιανὸς ἐν τῷ Περὶ παθῶν. Σημείωσαι δὲ ο τι κρείττων ἡ διὰ τοῦ ρ προεκτεθεῖσα γραφή. Φέρεται γὰρ ἐν τοῖς̓ Εθνικοῖς, τὴν μὲν διὰ τοῦ λ Τελμησσὸν πόλιν ει ναι τῆς Καρίας η Λυκίας, τὴν δὲ Τερμησσὸν τῆς Πισιδίας. Λέγει δὲ καὶ ὁ Γεωγράφος· «Τελμησσὸς πολίχνη Λυκίων, καὶ Τελμησσὸς α κρα. Ει τα ὁ̓ Αντίκραγος.» Αυ τη δὲ ἡ Τερμησσὸς καὶ μείζων λέγεται, πρὸς ἀντιδιαστολὴν ἑτέρας ἀποίκου αὐτῆς, καλουμένης μικρᾶς Τερμησσοῦ. 861 Οτι μετὰ τὰς Πισιδέων πόλεις πρὸς αὐγὰς ἡ τοῦ̓ Ισσικοῦ η τοι τοῦ Παμφυλίου πελάγους ἐστὶ καμπὴ σκολιουμένη, ὡς καὶ ἀλλαχοῦ προείρηται, καὶ οι ον περίδρομος ἐπὶ πολὺ ε σω βαίνουσα, οὐκ ἀρνουμένη δὲ οὐδὲ τὸν Ευ ξεινον, ὡς οἱ παλαιοὶ γράφουσιν, ἀλλὰ πρὸς αὐτὸν ἐν τῷ κάμπτεσθαι νεύουσα· διὸ καὶ ω σπερ ὁ̔ Υρκάνιος, ου τω καὶ αὐτὸς ὁ Παμφύλιος γείτων τοῦ Εὐξείνου λέγεται, καίτοι α λλως ἐπὶ μακρὸν ἀφεστηκώς.̓ Ιστέον δὲ ο τι μακρὸς ἐπὶ ἀνατολὴν περισυρόμενος τὴν τῶν Κιλίκων γῆν ὁ̓ Ισσικὸς
q.94
ου τος κόλπος, καὶ προκείμενον ε χων ε γγιστα τὸν Ταῦρον τὸ ο ρος ἀποτελεῖ τὰ κατὰ τὸν Διονύσιον λεγόμενα τῆς̓ Ασίας στενά. Ταῦτα δὲ λέγεται ἀνοῖξαἰ Αλέξανδρος εἰς εὐρυχωρίαν τῷ στρατῷ παράγων ἐκεῖ, κάλλιόν τι καινοτομήσας αὐτὸς καὶ τῆς περὶ τὸν Αθω Ξερξικῆς ἀλαζονείας πάνυ τι χρησιμώτερον.̓ Αρριανὸς δὲ λέγει καὶ εὐτυχῆσαι τηνικαῦτα τὸν̓ Αλέξανδρον· α λλως γὰρ μὴ ου σης ὁδοῦ ἐν τῇ κατὰ Φασήλιδα θαλάσσῃ, ο τι μὴ τῶν ἀπ' α ρκτου ἀνέμων πνεόντων· εἰ γὰρ νότοι κατέχοιεν, α πορόν ἐστι διὰ τοῦ αἰγιαλοῦ διελθεῖν·̓ Αλεξάνδρῳ σκληροὶ βορέαι ἐπιπνεύσαντες οὐκ α νευ τοῦ θείου εὐμαρῆ τὴν ὁδὸν παρέσχον. Λέγεται δὲ καὶ κατὰ τὴν Περσίδα πολλὰ ει ναι στενὰ, α βίᾳ μὲν διῆλθε δ' ο μως ὁ Μακεδὼν̓ Αλέξανδρος, α λλα τε σπεύδων καὶ τὰ γαζοφυλάκια δὲ κατασχεῖν, α πολλοῖς χρόνοις ἐξεπεπλήρωτο. Περὶ δὲ τῶν τῆς̓ Ασίας στενῶν ει ρηταί τι καὶ ἐν τοῖς πρὸ μικροῦ ῥηθεῖσι περὶ Φασήλιδος. 867 Οτι ὁ Παμφύλιος, ὁ καὶ̓ Ισσικὸς, κόλπος τὴν Κιλίκων γῆν, ὡς ει ρηται, περισύρεται, καὶ ο τι εἰς αὐτὸν ὁ Πύραμός τε ποταμὸς εἰσβάλλει καὶ ὁ Πίναρος καὶ Κύδνος ὁ ἀπὸ τοῦ Ταύρου ο ρους τοῦ ὑπερκειμένου τῆς Ταρσοῦ ῥέων σκολιὸς καὶ μέσην τὴν Ταρσὸν διϊών· περὶ ου καὶ κατωτέρω ῥηθήσεται. Ψυχρὸν δέ φασι καὶ ταχὺ τὸ ῥεῦμα τοῦ Κύδνου, καὶ ἐπικουρεῖ παχυνευροῦσι κτήνεσι καὶ ἀνθρώποις. Εἰς τοῦτον, ὡς καὶ̓ Αρριανὸς ἱστορεῖ, ε ρριψεν ἑαυτὸν ἱδρῶν̓ Αλέξανδρος καὶ καύματι ἐχόμενος, ἐπιθυμήσας τοῦ υ δατος, ὁπηνίκα καὶ σπασμῷ ἐσχέθη καὶ θέρμαις ἰσχυραῖς καὶ ἀγρυπνίᾳ συνεχεῖ· ο τε καὶ ἐκάθηρεν αὐτὸν Φίλιππος ὁ̓ Ακαρνὰν ἰατρὸς, τῶν α λλων ἰατρῶν οὐκ οἰομένων ει ναι βιώσιμα.̔ Ο δὲ Πύραμος σκολιός τε ῥέει, ὡς ει ρηται, καὶ καταπίπτων εἰς βαθεῖαν φάραγγα ψόφον προβάλλει βροντῇ παραπλήσιον, καὶ χοῦν δὲ πάνυ πολὺν, ὡς ὁ Γεωγράφος ἱστορεῖ, κατάγει ἐπὶ τὴν θάλασσαν. Διὸ καὶ χρησμὸς ἐξέπεσεν ἐν ὑπερβολῇ τοιοῦτος· Εσσεται ἐσσομένοις, ο τε Πύραμος εὐρυδίνης ἠϊόνα προχέων ἱερὴν ἐς Κύπρον ι κηται.̔ Η δὲ Ταρσὸς ἐν πεδίῳ μὲν ι δρυται,̓ Αργείων δέ ἐστι κτίσμα, πλανηθέντων ἐκεῖ κατὰ ζήτησιν̓ Ιοῦς τῆς τοῦ̓ Ινάχου θυγατρός.̔ Ιστορεῖται δὲ ἐπιπολάσαι ποτὲ τῇ πόλει ταύτῃ πολλὴν εὐχέρειαν τοῦ ἀποσχεδιάζειν τοὺς ῥήτορας πρὸς τὴν δεδομένην ὑπόθεσιν, εὐπορῆσαι δὲ καὶ πολλῶν ἀνδρῶν ἐλλογίμων, καὶ α λλα πολλὰ σχεῖν ἀγαθά.̔ Ο δὲ Διονύσιος ἐπαναλήψει καὶ ἐνταῦθα διὰ τὸ τοῦ τόπου ε νδοξον χρησάμενος λέγει καὶ αἰτίαν δι' η ν ἡ τῶν Κιλίκων αυ τη πόλις ου τω καλεῖται, ο τι δηλονότι ὁμώνυμός ἐστι τῷ τοῦ Πηγάσου ταρσῷ, ἐκεῖ καταρρυέντος α νωθεν καὶ τὸν ἀναβάτην Βελλεροφόντην συγκατενεγκόντος, μελαγχολήσαντα πρὸς τῷ γήρᾳ, ὡς καὶ̓ Αριστοτέλης ἱστορεῖ, καὶ πλανώμενον ἐκεῖ περὶ τὸ̓ Αλήϊον πεδίον. Οτε γὰρ ἐς Διὸς ὁ Βελλεροφόντης ἀφικνεῖτο, ἐποχούμενος τῷ πτερῷ τῷ Πηγάσου, τότε καὶ ὁ Πήγασος κάτω ἠνέχθη χόλῳ Διὸς, καὶ ὁ ἱππεὺς συγκατηνέχθη· καὶ ὁ ι ππος αὐτοῦ ἐνταῦθα τὸν τοῦ ποδὸς ταρσὸν ἐπαφείς, ἐκεῖ γὰρ ω κλασε, τῷ τόπῳ ε λιπε τὸ ο νομα. Αλλοι μέντοι τὸ ο νομα τῆς πόλεως ὑπόμνημα τῆς τοῦ Βελλεροφόντου χωλείας ει ναί φασιν, ὡς τὸν τοῦ ποδὸς ταρσὸν ἐκεῖ χωλανθέντος, ο τε τοῦ Πηγάσου κατέπεσεν. Οἱ δὲ Ταρσὸν κληθῆναί φασι τὴν πόλιν, διὰ τὸ μετὰ τὸν κατακλυσμὸν η μετὰ τὴν πρώτην τῶν ὑδάτων σύστασιν, προχωρούντων τῶν ῥευμάτων εἰς τὴν θάλασσαν, τὰ ἐκεῖ ἀναξηρανθῆναι πρῶτον Ταυρικὰ ο ρη· διὸ καὶ τὴν πόλιν Τερσίαν τότε κληθῆναι, ὡς ἀπὸ τοῦ τέρσω τὸ ξηραίνω, υ στερον δὲ Ταρσόν.̓ Ερατοσθένης δέ φησι τὴν κλῆσιν τῇ πόλει ει ναι ἀπὸ Διὸς Τερσίου τοῖς ἐκεῖ καλουμένου. Οἱ δέ φασι Τερσὸν ταπρῶτα διὰ τοῦ ε στοιχείου ὀνομασθῆναι τὴν πόλιν, διὰ τὸ τοὺς ἐκεῖ πρώτους συναγαγόντας καρπὸν χλωρὸν τερσῆναι, ο ε στι ξηρᾶναι, καὶ εἰς χειμῶνος ἀποθέσθαι τροφήν.̓ Εκεῖ δέ πού φασιν ει ναι καὶ τὸ̓ Αλήιον πεδίον, ου καὶ Ομηρος μέμνηται, ἐν ῳ μετὰ τὴν κατάπτωσιν, ὡς ἐρρέθη, ἐπλανᾶτο Βελλεροφόντης, τοῦ τε Πηγάσου καταπεσὼν καὶ τῶν φρενῶν ἐκπεσὼν, ο θεν καὶ μονώτην ει λετο βίον, ἀνθρώπων ἀπάνευθε περὶ τὸ πεδίον ἀλώμενος, η γουν πλανώμενος, ο περ ἐκ τῆς τοιαύτης αὐτοῦ α λης, ο ε στι
q.95
πλάνης, ἐτυμολογηθὲν, ὡς καὶ̔ Ομήρω φαίνεται δοκεῖν, ἐκκλήθἠ Αλήιον· η ἀπό τινος πόλεως καλουμένης Αλης, ω ς τινες λέγουσιν, η παρὰ τὸ στερεῖσθαι ληίων. Εστι δὲ, φασὶ, τὸ πεδίον τοῦτο μεταξὺ Κύδνου ποταμοῦ καὶ Πινάρου. Τὸν δὲ μνημονευθέντα Πίναρον πλωτόν τέ φασιν ει ναι ἐκ μέσου πεδίου ἀνιόντα καὶ ου τω βιαίως τοῦ βυθοῦ ἐξανατέλλειν, ω στε τῷ καθιέντι ἀκόντιον εἰς τὸ τῆς γῆς βάθος ἀντιπράττειν τὸ υ δωρ, καὶ μόλις τὸ καθιέμενον βαπτίζεσθαι. Διττὴ δὲ ἡ γραφὴ τοῦ Ταρσοῦ, διά τε τοῦ ε, ὡς προερρέθη, ἀπὸ τοῦ τέρσω καὶ διὰ τοῦ α ἀπὸ τοῦ ε ταρσον δευτέρου ἀορίστου. Λέγεται δὲ ταρσὸς καὶ ἐπὶ πτέρυγος ὀρνέων, καὶ ἐπὶ εἰρεσίας τριήρεων. Καὶ ὁ τῶν τυροποιούντων δὲ καλαθίσκος ταρσὸς καλεῖται καὶ ἀπ' αὐτοῦ ταρρός ὡς πυρρός πυρσός. Αποικος δὲ̓ Αργείων ἡ Ταρσὸς, κτίσμα Σαρδαναπάλου, ο ν καὶ ἐν αὐτῇ τεθάφθαι φασί τινες. 872 Οτι ἐὰν καὶ νῶτα γῆς, ω σπερ καὶ θαλάσσης, οἱ ῥήτορες λέγουσι, δηλοῦντες τὴν αὐτῆς ἐπιφάνειαν, ἀλλ' αυ θίς ποτε καὶ ὑπτίαν αὐτὴν κεῖσθαί φασιν, ο τε περὶ πεδιάδων λέγουσι. Δῆλον δὲ ο τι καὶ λαγόνας γῆς καὶ κενεῶνάς φασιν, ο τε μὴ τὸ φαινόμενον αὐτῆς ἀλλὰ καὶ τὸ ἐν βάθει δηλῶσαι βούλονται. 874 Οτι Κίλικες τὸ ε θνος, καθά φησιν̓ Αρριανὸς, ἀπὸ Κίλικος τοῦ̓ Αγήνορος, ο ς ἐκ Φοινίκης κατὰ ζήτησιν Εὐρώπης σταλεὶς καὶ πολλὴν γῆν πλανηθεὶς οὐδενὶ μὲν ι χνει τῆς παιδὸς ἐνέτυχε, τὴν δὲ πολλὴν τῆς Κιλίκων γῆς κατασχὼν ἀφ' ἑαυτοῦ τὴν ἐπωνυμίαν τῇ χώρᾳ δέδωκεν.̔ Ηρόδοτος δὲ λέγει ο τι πρὸ τούτοὑ Υπαχαιοὶ ἐκαλοῦντο οἱ Κίλικες. Πειρατικοὶ δὲ οἱ Κίλικες, οι καὶ τῷ κατὰ Σαμοθρᾴκην ἱερῷ ποτε προσπεσόντες τάλαντα πλείω χιλίων ἀπήνεγκαν.̔ Ο δὲ Γεωγράφος φησὶν, ο τι Κιλικία ἡ μὲν τραχεῖα, η ἡ παραλία στενὴ μέχρι καὶ περὶ̓ Ισαυρίαν καὶ Πισιδίαν, καὶ οἱ αὐτὴν οἰκοῦντες Τραχειῶται λέγονται, ἡ δὲ πεδιὰς ἀπό τε Σόλων καὶ Ταρσοῦ μέχρι καὶ̓ Ισσοῦ. 875 Οτι πολλαὶ πόλεις Κιλίκων, αἱ μὲν ἐν ἠπείρῳ, αἱ δὲ ἀγχίαλοι· ω ν μία καὶ ἡ̓ Αγχιάλη,̓ Αγχιάλης κτίσμα τῆς̓ Ιαπετοῦ θυγατρὸς, ο που καὶ ποταμὸς̓ Αγχιαλεύς. Ταύτης τῆς̓ Αγχιάλης υἱὸς Κύδνος, ἀφ' ου Κύδνος ὁ ἐν Ταρσῷ ποταμὸς, ου αἱ ἐκβολαὶ μετὰ τὴν̓ Αγχιάλην πόλιν. Τινὲς δὲ Σαρδαναπάλου κτίσμα καὶ αὐτὴν τὴν̓ Αγχιάλην φασὶν, ἐπιγράφοντες ο τι Σαρδανάπαλος̓ Αγχιάλην καὶ Ταρσὸν ε δειμεν ἐν ἡμέρᾳ μιᾷ.̔ Ο δὲ Διονύσιος̓ Αγχιάλειαν ταύτην λέγει, ὡς καὶ ὁ Γεωγράφος τὴν Θεσσαλονίκην Θεσσαλονίκειαν. Εστι δὲ καὶ Θρᾳκικὴ̓ Αγχιάλη κατὰ τὸν Γεωγράφον. Οτι Κιλίκων ἐστὶ πόλις καὶ ἡ Λυρνησσὸς, α λλη παρὰ τὴν Τρωϊκὴν, καὶ ἡ Μαλλὸς, ἐφ' υ ψους μὲν κειμένη, κληθεῖσα δὲ ου τως ἀπό τινος Μάλλου κτίσαντος αὐτήν, η ἀπὸ μαλλῶν, η γουν στεμμάτων, α κόρακος ἁρπάσαντός ποθεν καὶ καταθέντος ἐνταῦθα, ἐκτίσθη ἡ πόλις κατὰ χρησμὸν ὑπὸ Μόψου καὶ̓ Αμφιλόχου τῶν ὑμνουμένων μάντεων, οι καὶ Μαλλὸν ἐκάλεσαν τὴν πόλιν ἐκ τῶν τοιούτων μαλλῶν.̓ Ιστέον δὲ ο τι ε στι καὶ ε θνος μαχιμώτατον̓ Ινδικὸν οἱ Μαλλοὶ πληθυντικῶς, ε νθα παρὰ βραχὺ ἐκινδύνευσεν α ν εἰς ζωὴν ὁ μέγας̓ Αλέξανδρος. Οτι πόλις Κιλικίας καὶ οἱ Σόλοι, ἡ νῦν Πομπηιού πολις. Λέγονται δὲ Σόλοι κατά τινας ἀπὸ Σόλωνος. Οἱ δὲ̓ Αχαιῶν καὶ̔ Ροδίων κτίσμα τὴν πόλιν φασί. Τούτων οἱ πολῖται οὐ Σόλιοι, ἀλλὰ Σολεῖς. Φασὶ δὲ καὶ τὸν σολοικισμὸν ἐντεῦθεν λαβεῖν τὴν ἀρχὴν, ὡς ἀνδρῶν ποτἐ Αττικῶν οἰκησάντων ἐκεῖ, καὶ τὴν εὐγενῆ παρακοπέντων̓ Αττικὴν γλῶτταν, καὶ ἐξαγροικισθέντων διὰ τὸν ἐν Σόλοις οἰκισμόν· ο θεν καὶ πάντας τοὺς τοιούτους σολοίκους λέγεσθαι, ο ε στι βαρβάρους, κατὰ τοὺς ἐν Σόλοις οἰκήσαντας. Εἰσὶ δὲ Σόλοι καὶ περὶ Κύπρον, ω ν οἱ πολῖται Σόλιοι λέγονται. 877 Οτι μετὰ τὴν Κιλικίαν ἡ Κομμαγηνὴ Καππαδοκία ἐστὶ, ναὶ μὴν καὶ ἡ περὶ τὴν στρεπτικὴν θῖνα τοῦ̓ Ισσικοῦ κόλπου Συρία, τουτέστιν ἡ Φοινίκη, ἡ διήκουσα α χρι καὶ τοῦ Κασίου ο ρους, ο περ ο ρος καὶ ἀγχίαλόν φησι καὶ βαθύκρημνον, περὶ ο ἡ τοῦ̓ Ισσικοῦ κόλπου περιφέρεια εἰς δύσιν ἐστραμμένη παύεται τοῖς ἐκ τῶν βορείων δηλαδὴ ε ως ἐπὶ τὰ ἐκεῖσε η κουσιν.̓ Ιστέον δὲ ο τι τὴν Κομμαγηνὴν Κομμαγεηνὴν λέγει κατὰ πλεονασμὸν τοῦ
q.96
ε, διὰ μέτρου ὀρθότητα. Σημείωσαι δὲ ο τι περὶ τὴν Κομμαγηνὴν Καππαδοκίαν καὶ ἡ Μελιτηνὴ κεῖται, καὶ τὸ λεγόμενον̓ Αμανὸν ο ρος. Τοῦ Ταύρου δὲ κόμμα καὶ αὐτό. Κἀκεῖνο δὲ σημείωσαι, ο τι ἀξιόλογος ἡ Κομμαγεηνὴ χώρα, ο πουγέ τινες εἰς πέντε διαιροῦντες τὴν ο λην Συρίαν μέρη αὐτῆς ἐτίθεντο τὴν Κομμαγεηνὴν καὶ τὴν Σελευκίδα καὶ τὴν κοίλην Συρίαν, καὶ τελευταῖον τὴν παραλίαν Φοινίκην, καὶ τὴν̓ Ιουδαίαν ἐν μεσογαίῳ. 882 Οτι τὰς χώρας γαίας λέγει ἐν τῷ γαιάων̓ Ασίης· καὶ παρακατιών φησι γαῖαν ἑκάστην, η τοι χώ ραν. Ου τω δὲ ποιεῖ καὶ Ομηρος ἐν τῷ «οὐδέ τις [α λλη] ἐφαίνετο γαιάων.» Αὐτὴ μέντοι ἡ γῆ τὸ στοιχεῖον οὐ πληθύνεται διὰ τὸ μοναδικόν. Οτι ἐπιστρέφων τὸν ἀκροατὴν εἰς προσοχὴν λέγει· ὁ δὲ λόγος ε στω σοι ἐν φρεσὶ, μηδ' ἀνέμοις φορέοιτο, καὶ οι ον ἀνεμώλιος ει η, καὶ ὑπὸ ἁρπυίαις γένοιτο ἡ τῶν πονηθέντων ε ργων χάρις. Ει τα ἐπάγει καὶ ω δε τὸ χρήσιμον τοῦ προσέχειν τῇ περιηγήσει, τὸ ε χειν δηλαδὴ τὸν ἀκροατὴν ἐπιστημόνως καὶ α λλοις ἀγορεύειν ποταμοὺς πολίων τε θέσιν καὶ γαῖαν ἑκάστην· ἐφ' οι ς ἑαυτὸν συνιστῶν κατὰ ἰδέαν λαμπρότητος ὡς ευ περιηγούμενόν φησιν, ο τι οὐκ α ν τις ε μοιγε ὡς ψευδομένῳ ἐπιμωμήσεται. 889 Οτι τὸ ἐν ἀρχῇ λόγου καὶ πρὸ ὀλίγου ἐν πρώτοις λέγει· φησὶ γοῦν «οι σθα ἐμοῦ ἐν πρώτοις ἀκούσας.» 894 Οτι πλευρὰν εἰπὼν θηλυκῶς καὶ πλευρὸν οὐδετέρως, λέγει καὶ πέζαν τὴν αὐτὴν πλευρὰν, ἀπορῶν ἑτέρου καιρίου ὀνόματος· τὴν δ' αὐτὴν καὶ κρηπῖδα ε φη ἐν τοῖς πρὸ τούτου. Εστι δὲ πλευρὰ γραμμὴ ἐν σχήματι ἀγώνιος. 899 Οτι τὴν Κοίλην Συρίαν ἐπώνυμον ου τω καλεῖσθαί φησι, τουτέστι Κοίλην φερωνύμως λέγεσθαι, διότι αὐτὴν μέσην καὶ χθαμαλὴν κειμένην ε χουσιν ο ρη μεγάλα δύο, τό τε ἑσπέριον Κάσιον πρὸς τῇ Θαλάσσῃ κείμενον καὶ ὁ ἠῶος Λίβανος, ὑφ' ω ν περιέχεται. Ου τω καὶ Ομηρος τὴν Λακεδαίμονα κοίλην λέγει διὰ τὸ περιειλῆφθαι κυκλόθεν ο ρεσιν.̔ Ο μέντοι Γεωγράφος ου τω φησί· «Λίβανος καὶ̓ Αντιλίβανος ο ρη δύο ὡς α ν παράλληλα, ποιοῦντα τὴν Κοίλην καλουμένην Συρίαν, τελευτῶντα ἐγγὺς τῶν̓ Αραβικῶν ὀρῶν τῶν ὑπὲρ τῆς Δαμασκηνῆς χώρας εἰς α λλα ο ρη γεώλοφα καὶ καλλίκαρπα, μικρὸν υ περθεν τῆς θαλάσσης ἀρχόμενα, Λίβανος μὲν τῆς κατὰ Τρίπολιν,̓ Αντιλίβανος δὲ τῆς κατὰ Σιδῶνα.» Καὶ ὁ μὲν Γεωγράφος ταῦτα.̔ Ο δὲ Διονύσιος τὴν Κοίλην Συρίαν καὶ πολύπολιν λέγει καὶ πολλοὺς καὶ ὀλβίους α νδρας ε χουσαν. Καὶ χρᾶται ἐπαναλήψει καὶ ἐπ' αὐτῆς εἰπών «ἐς νότον ε ρπει, ἐς νότον ἀντολίην τε.»̔ Ο δὲ Γεωγράφος λέγει καὶ ο τι πᾶσα ἡ ὑπὲρ Σελευκίδα ἐπὶ Αι γυπτον καὶ̓ Αραβίαν ἀνίσχουσα χώρα Κοίλη Συρία λέγεται, ἰδίως δὲ ἡ τῷ Λιβάνῳ καὶ̓ Αντιλιβάνῳ ἀφωρισμένη. Συρία δὲ ἀπὸ Σύρου κέκληται· φασὶ γὰρ ο τι Λιβύης υἱὸς ὁ̓ Αγήνωρ, ου καὶ Τυροῦς Φοῖνιξ καὶ Σύρος καὶ Κίλιξ, ἀφ' ω ν αἱ χῶραι, καὶ Κάδμος, ου περ ἡ Καδμεία ἐπώνυμος. 905 Οτι τῆς Κοίλης Συρίας οἱ μὲν ἐπ' ἠπείρῳ, η γουν οἱ ἠπειρωτικοὶ, αὐτὸ τοῦτο Σύριοι, τουτέστι Σύροι καλοῦνται, οἱ δὲ περὶ θάλασσαν, Σύροι ο ντες καὶ αὐτοὶ, ο μως καὶ Φοίνικές εἰσι τὴν ἐπωνυμίαν, γένος̓ Ερυθραῖοι. Λέγει δὲ καὶ̔ Ηρόδοτος τούτους ἐκ τῆς̓ Ερυθρᾶς καλουμένης θαλάσσης ὑπερβάντας οἰκεῖν τῆς Συρίας τὰ περὶ θάλασσαν, καὶ τοῦτο τὸ χωρίον μέχρι Αἰγύπτου Παλαιστίνην καλεῖσθαι· ο θεν δοκοῦσιν, ὡς καὶ ὁ Διονύσιος παραδηλοῖ, ἐπωνύμως η τοι φερωνύμως ου τω λέγεσθαι, ὡς ταὐτὸν ο ν Φοίνικάς τε καὶ̓ Ερυθραίους εἰπεῖν, ω σπερ καὶ φοινικοῦν χρῶμα καὶ ἐρυθρόν. Καὶ μὴν α λλοι Φοίνικας αὐτοὺς καλεῖσθαί φασιν ἀπὸ Φοίνικος τοῦ̓ Αγήνορος, ὡς ει ρηται η δη. Λέγεται δὲ κατὰ τοὺς παλαιοὺς Φοινίκη πᾶσα ἡ ἀπὸ̓ Ορθωσίας μέχρι Πηλουσίου παραλία στενὴ καὶ ἁλιτενής.̓ Ιστέον δὲ ο τι ἡ Κοίλη Συρία πρὸς ἀντιδιαστολὴν ἑτέρας λέγεται· διὸ καὶ ἐν τοῖς ἑξῆς ὁ Διονύσιος ἐρεῖ, ο τι τὴν Κοίλην Συρίαν διαδέχεται ἡ ἑτέρα Συρία ἑλκομένη μέχρι Σινώπης, ο που, ὡς προγέγραπται, τοὺς̓ Ασσυρίους ει ναί φασιν. Ορα δὲ ο τι ω σπερ τοὺς τῆς Φρυγίας κατοίκους οὐ μόνον Φρύγας, ἀλλὰ καὶ Φρυγίους α νδρας φαμὲν, ο θεν καὶ α στυ Φρύγιον, καὶ τοὺς ἐν Λυδίᾳ Λυδοὺς καὶ Λυδίους, καὶ
q.97
τοὺς ἐν̓ Αραβίᾳ Αραβας καὶ̓ Αραβίους, ου τω καὶ τοὺςτῆς Συρίας Σύρους τε καὶ Συρίους λέγομεν. Τοῦ δὲ Σύρος ἐστὶ καὶ θηλυκὸν εἰς ρα· λέγεται γὰρ καὶ ἡ Σύρα γλῶσσα. 907 Οτι Φοίνικες πρῶτοι νηυσὶν ἐπειρήσαντο θαλάσσης, καθὰ δηλοῖ καὶ Ομηρος ναυτικωτάτους αὐτοὺς ἱστορῶν, πρῶτοι δὲ τῆς κατὰ θάλασσαν ἐμπορίας ἐμνήσαντο, καὶ βαθὺν οὐρανίων ἀστέρων πόρον ἐφράσαντο· οὐχ ο τι αὐτοὶ τὸν οὐρανὸν πόλοις, ο ε στι κύκλοις ε τεμον, τοῦτο γὰρ Αἰγυπτίων ευ ρεμα, ὡς προείρηται, δι' ἀστρονομίαν, ἀλλ' ο τι τοῖς ἠστροθετημένοις η δη καὶ παρ' Αἰγυπτίων ἠστρολογημένοις προσέσχον δι' ἐμπορίαν οἱ Φοίνικες. Ναυτικώτατοι δὲ Φοινίκων Σιδώνιοι.̔ Ο δὲ Γεωγράφος ου τω περὶ τούτων φησίν. «Ωσπερ Αἰγυπτίων ευ ρεμα ἡ γεωμετρία ἐκ τῆς χωρομετρίας, η ν ὁ Νεῖλος ἐργάζεται συγχέων τοὺς τῆς γῆς ο ρους ἐν ταῖς ἀναβάσεσιν, ου τως ἐκ Φοινίκων εἰς Ελληνας ἡ ἀστρονομία η κειν πεπίστευται καὶ ἡ ἀριθμητική· φιλόσοφοι γὰρ περὶ ἀστρονομίαν καὶ ἀριθμητικὴν οἱ Σιδώνιοι ὡς ἐμπορικοὶ καὶ ναύκληροι, ἀπὸ λογιστικῆς καὶ νυκτιπλοίας ἀρξάμενοι», τουτέστιν ὡς λογαριάζοντες μὲν τοὺς φόρτους, α στροις δὲ σημαινόμενοι τὸν ἐν νυκτ' πλοῦν ἀρχὴν ἐντεῦθεν ε σχον εἰς ἀστρονομίαν καὶ ἀριθμητικήν.̓ Αρριανὸς δὲ ἐν τοῖς περὶ̓ Αλεξάνδρου φησὶν ο τι Φοίνικες μὲν πρὸς τὴν ὀλίγην α ρκτον μελετῶσι τὰς πορείας, οἱ δὲ α λλοι α νθρωποι πρὸς τὴν μείζω. Λέγει δὲ ἐκεῖνος ὀλίγην μὲν τὴν Κυνόσουραν, μεγάλην δὲ τὴν̔ Ελίκην, ἀφ' η ς καὶ οἱ̓ Αχαιοὶ ἑλίκωπες, ω ς τινες οι ονται.̔ Ηρόδοτος δὲ στοχάζεται καὶ τὰ γράμματα μὴ ο ντα πρὸς τοῖς Ελλησιν ἐκεῖθεν παραδοθῆναι ὑπὸ τῶν μετὰ Κάδμου εἰς τὴν̔ Ελλάδα ἐλθόντων Φοινίκων, ο θεν καὶ Φοινίκια καλεῖσθαι. 910 Οτι πόλις Φοινίκης̓ Ιόπη, κληθεῖσα ου τως η ἀπὸ τῆς̓ Ιοῦς η ἀπὸ̓ Ιόπης, θυγατρὸς μὲν Αἰόλου, γυναικὸς δὲ Κηφέως, ἀφ' ου καὶ Κηφῆνες οἱ Αἰθίοπες. Οτι Γάζα πάλαι μὲν Φοινίκης, νῦν δὲ Παλαιστίνης.̓ Εκλήθη δέ ποτε καὶ Αζα, η ἀπὸ Αζωνος υἱοῦ̔ Ηρακλέος, η ο τι Ζεὺς κτίσας αὐτὴν ἀπέλιπεν αὐτόθι τὴν ἑαυτοῦ γάζαν· καλοῦσι δὲ ου τως οἱ Πέρσαι τὰ χρήματα. Οτἰ Ελαῒς πόλις Φοινίκης ου τω λέγεται διὰ τὸ ἐλαιοφόρος ει ναι. 911 Οτι νῆσός ποτε η ν ἡ Τύρος, ὡς καὶ̓ Αρριανὸς λέγει· «Τύρος ἡ τότε ε τι νῆσος.»̓ Ωνόμασται δὲ ἀπὸ Τύρου τοῦ Φοίνικος, η ἀπὸ γυναικὸς Τυροῦς, η ς καὶ̓ Αγήνορος ἡ Εὐρώπη, η ς ἡ χώρα ἐπώνυμος. Συνῆπται δὲ ἡ Τύρος χώματι πρὸς τὴν η πειρον, ο κατεσκεύασε πολιορκῶν̓ Αλέξανδρος, ο τε κατὰ ἐνύπνιον Σάτυρος ὁραθεὶς ἐχρηστηρίασε τῷ βασιλεῖ κατὰ ὀνείρου λοξότητα, ο τι σὰ Τύρος, τουτέστι σὴ Δωρικῶς, καὶ ὑπὸ τὴν σὴν ἐξουσίαν ε σται ἡ Τύρος. Τιμῶσι δὲ τὸν̔ Ηρακλέα ὑπερβαλλόντως οἱ Τύριοι, καί εἰσι πολύτεχνοι καὶ κατὰ τοὺς Σιδωνίους καλλίτεχνοι. Εστι δὲ, φασὶ, καὶ πορφύρα καλλίστη ἡ Τυρία.̔ Ο δὲ Γεωγράφος φησὶ καὶ ο τι μεγίστη ἐστὶ μετὰ Σιδῶνα ἡ Τύρος, καὶ ο τι ἀρχαιοτάτη, καὶ δύο λιμένας ε χει, τὸν μὲν κλειστὸν, τὸν δὲ ἀνειμένον, καὶ ο τι πολυστέγους οἰκίας ε χει, καὶ ο τι σεισμοί ποτε γενόμενοι μικρὸν ἀπέλιπον τοῦ α ρδην αὐτὴν ἀφανίσαι, καὶ ο τι ἀτυχήσασα ἐν τῇ ὑπὸ τοῦ̓ Αλεξάνδρου πολιορκίᾳ ο μως υ στερον ἑαυτὴν ἀνέλαβε διὰ τῆς ναυτιλίας, καθ' η ν ὑπερτεροῦσι πάντων οἱ Φοίνικες. Εστι δὲ καὶ περὶ τὸν Περσικὸν κόλπον νῆσος, ω σπερ καὶ Αραδος. Λέγεται δὲ καὶ ο τι ἱερὸν̔ Ηρακλέος ἐν τῇ Τύρῳ η ν πλουσίως ἐσκευασμένον, καὶ στῆλαι δύο κατὰ τὸν̔ Ηρόδοτον, ἡ μὲν χρυσοῦ ἀπέφθου, ἡ δὲ σμαράγδου λίθου λάμποντος τὰς νύκτας. 912 Οτι τὰς περὶ Φοινίκην πόλεις μετ' ἐπιθέτων ἐκφράζει, οι α εὐπόρως ε χων τοῦ ὀνομάζειν· λέγει γὰρ Τύρον ὠγυγίην, Βηρυτὸν ἐρατεινὴν, Βύβλον ἀγχίαλον, Σιδῶνα ἀνθεμόεσσαν, Τρίπολιν λιπαράν. Περὶ μὲν ου ν τῆς Τύρου ει ρηται τὸ ἀρκοῦν.̔ Η δὲ Σιδὼν, περὶ η ν χαρίεντα λέγει ποταμὸν ῥέειν τὸν Βοστρηνὸν, πολυτέχνους ε χει πολίτας καὶ καλλιτέχνους. Οτι δὲ τοιοῦτοί εἰσιν οἱ Σιδώνιοι, δηλοῦσι καὶ οἱ παρὰ τῷ Ποιητῇ παμποίκιλοι πέπλοι, Σιδωνίων ε ργα γυναικῶν, καὶ ὁ τοῦ Ευ νεω κρατὴρ, ο ς κάλλει ἐνίκα πᾶσαν ἐπ' αι αν. Τούτους δὲ τοὺς Σιδωνίους ἀποίκους ει ναί τινές φασι Σιδωνίων τῶν ἐν τῷ Περσικῷ κόλπῳ, οἱ δὲ παλαιοὶ
q.98
ἐναντιολογίας ἱστοριῶν αἰτιῶνται ἐνταῦθα. Οἱ μὲν γὰρ τοὺς καθ' ἡμᾶς Φοίνικάς τε καὶ Σιδωνίους ἀποίκους φασὶ τῶν πρὸς τῶν ὠκεανῷ Σιδωνίων τε καὶ Φοινίκων, προστιθέντες καὶ διὰ τί Φοίνικες λέγονται· διότι, φασὶ, καὶ ἡ θάλασσα ἐρυθρὰ, ὡς ταὐτὸν ο ν Φοίνικας εἰπεῖν καὶ ἐρυθρούς. Οἱ δὲ ἀνάπαλιν ἀποίκους ἐκείνους τούτων τῶν καθ' ἡμᾶς ἱστόρησαν. Περὶ δὲ τῆς Σιδῶνος ταύτης τῆς περὶ τὴν Συριακὴν Φοινίκην φέρεται ἱστορία, ο τι θυγάτηῤ Ιοῦς ἡ Λιβύη, ταύτης δὲ καὶ Ποσειδῶνος̓ Αγήνωρ καὶ Βῆλος καὶ̓ Ενυάλιος, Βήλου δὲ Σίδη καὶ Αι γυπτος καὶ Δαναὸς, ω ν τῆς Σίδης μὲν παρώνυμος ἡ Σιδὼν, τοῦ Αἰγύπτου δὲ ὁμώνυμος ἡ χώρα, ἐκ Δαναοῦ δὲ οἱ Ελληνες Δαναοί. Προείρηται δέ που καὶ ο τι ὁ Διονύσιος̔ Ομήρῳ ἀκολουθῶν τῆς Σιδῶνος τὴν μὲν α ρχουσαν ἐκτείνει, τὸ δὲ ο τῶν πλαγίων συστέλλει, κα ν οἱ υ στερον αὐτὸ διφοροῦντες ἐκτείνωσιν. Οτι δὲ καὶ σοφοὶ τὰ εἰς ἀστρονομίαν καὶ ἀριθμητικὴν οἱ Σιδώνιοι ὡς ἐμπορικοὶ καὶ ναυκληρικοὶ, ἀνωτέρω ει ρηται· λέγεται δὲ καὶ ψάμμος ὑαλῖτις ει ναι τοῖς Σιδωνίοις ἐπιτηδεία εἰς χύσιν.̔ Η δὲ Βηρυτὸς κτίσμα ἐστὶ Κρόνου, ἐκ μικρᾶς μεγάλη γενομένη καὶ ἰσχυρά· διὸ καὶ ου τως ἐκλήθη· Βηρουτί γὰρ τὴν ἰσχὺν οἱ Φοίνικες λέγουσιν. Οἱ δέ φασι διὰ τὸ ευ ϋδρον ου τω κληθῆναι αὐτὴν, βήρ γὰρ παρὰ τοῖς ἐκεῖ τὸ φρέαρ καλεῖται· φασὶ δὲ αὐτὴν ὑπὸ τοῦ τυράννου Τρύφωνος κατασπασθεῖσαν ἀναληφθῆναι ὑπὸ̔ Ρωμαίων, η τοι ἀναστῆναι καὶ καινισθῆναι.̓ Οξύνεται δὲ τὸ Βηρυτός ὡς τρισύλλαβον, καθὰ καὶ τὸ κωκυτός καὶ γωρυτός, καὶ μακρὸν ε χει τὸ υ παρὰ Διονυσίῳ.̔ Η δὲ Βύβλος κτίσμα καὶ αὐτὴ Κρόνου,̓ Αδώνιδος ἱερὰ, Κινύρου βασίλειον ἀρχαιότατον, ἀπὸ Βύβλου τινὸς στρατηγοῦ η ἀπὸ Βύβλης γυναικὸς ου τω κληθεῖσα, η διὰ τὸ πάσης ἀρχαίας βίβλου κατὰ τοὺς παλαιοὺς τὴν φυλακὴν ἀσινέα ἐν αὐτῇ γενέσθαι, η καὶ διότι Ισις τὸν Οσιριν κλαίουσα ἐκεῖ τὸ τῆς κεφαλῆς ἀπέθετο διάδημα ἐκ βύβλου ο ν Αἰγυπτίας. Φυτὸν δὲ ἡ βύβλος κατὰ τοὺς παλαιοὺς φυόμενον ἐν τοῖς Αἰγυπτιακοῖς ε λεσι, ῥάβδος ψιλὴ, ω ς φασιν ἐκεῖνοι, ἐπ' α κρῳ χαίτην ε χουσα, φυομένη πολλὴ καὶ ἐν τοῖς κάτω μέρεσι τοῦ Δέλτα, η ς κρείττων, φασὶν, ἡ λεγομένη ἱερατική. Τῆς δὲ βύβλου τὸ κάτω ο σον ἐπὶ πῆχυν τρώγεται, ω ς φησιν̔ Ηρόδοτος, πνιγὲν μάλιστα ἐν κλιβάνῳ διαφανεῖ. Ζητητέον δὲ μή ποτε ἀπὸ τῆς τοιαύτης βύβλου, ὡς πεφυκυίας ὑφαίνεσθαι η πλέκεσθαι η α λλως πως συντίθεσθαι, καὶ αἱ τῶν γραμμάτων φύλακες πτύχες βύβλοι ἐλέγοντο, διὰ τὸ τυχὸν ἐκ τοῦ τοιούτου φυτοῦ τὰς τοιαύτας τότε κατασκευάζεσθαι, καὶ ἡ κλῆσις παρέμεινε καὶ εἰς ἡμᾶς, ἐναλλαγέντος τοῦ υ εἰς τὸ συγγενὲς δίχρονον.̓ Εγίνετο δὲ καὶ πέδιλα ἐκ τοῦ φυτοῦ τῆς βύβλου· οἱ γοῦν Αἰγύπτιοι ἱερεῖς βύβλινα λέγονταί ποτε φορεῖν ὑποδήματα, καὶ πλοίων δὲ ναυπηγουμένων αἱ ἁρμονίαι βύβλῳ παρεβύοντο, καὶ ἱστία δὲ πλοίοις ἐγίνοντο βύβλινα, καὶ τὴν ἐν̓ Αβύδῳ δὲ τοῦ Ξέρξου γέφυραν, ὡς̔ Ηρόδοτός φησιν, Φοίνικες μὲν λευκολίνῳ ἐγεφύρουν, Αἰγύπτιοι δὲ βύβλῳ. Αι λιος δὲ Διονύσιος ἐν τοῖς περὶ̓ Αττικῶν λέξεων ὑπογράφει σαφέστερον τὴν τοῦ φυτοῦ φύσιν τῆς βύβλου, ε νθα περὶ φιλύρας φησὶν, ο τι φυτὸν ἡ φιλύρα φλοιὸν ε χον βύβλου, παπύρῳ ο μοιον, ἐξ ου τοὺς στεφάνους πλέκουσι. Καὶ ταῦτα μὲν περὶ Βύβλου. 914̔ Η δὲ Τρίπολις, ῃ τινι συνεχὲς κεῖσθαι ἱστόρηται τὸ τοῦ Θεοῦ λεγόμενον πρόσωπον, ου τω καλεῖται διὰ τὸ ε χειν ἀποικίαν ἐκ τριῶν πόλεων, Τύρου καὶ Σιδῶνος καὶ̓ Αράδου, περὶ η ς ἐν τοῖς περὶ νήσων ει ρηται. Εἰσὶ δὲ καὶ α λλαι Τριπόλεις διάφοροι. Οτι πόλεις Φοινίκων καὶ ἡ̓ Ορθωσὶς καὶ ἡ Μάραθος.̓ Ιστέον δὲ ο τι τὴν̓ Ορθωσίδἀ Ορθωσίαν ου τως α λλοι φασὶ, καὶ ι σως χαίρων τῷ τοιούτῳ τύπῳ ὁ Διονύσιος ω σπερ τὸν πορθμὸν ει πε πορθμίδα, καὶ τὰς̓ Αμαζόνας̓ Αμαζονίδας, καὶ τὴν̓ Ασίαν̓ Ασίδα, καὶ τοὺς τῶν ὀρῶνκνημοὺς κνημῖδας, καὶ τὴν Κασπίαν Κασπίδα, ου τω καὶ τὴν̓ Ορθωσίαν̓ Ορθωσίδα φησί. Μάραθος δὲ οὐ μόνον ἡ περὶ Φοινίκην αυ τη πόλις, περὶ η ν καὶ ποταμὸς ῥέει Μαραθίας λεγόμενος, ἀλλὰ καὶ Εὐρωπαία ἑτέρα ἐν τῇ τῶν̓ Ακαρνάνων γῇ, ἐξ η ς ὁ μουσικὸς Διόδωρος. 915 Οτι Λαοδίκεια ἡ τῆς Φοινίκης ἀπὸ Λαοδίκης
q.99
ὠνόμασται, ἀδελφῆς̓ Αντιόχου, ὡς μικρὸν κατωτέρω ῥηθήσεται· οἱ δὲ ἀπὸ Λαοδίκης φασὶ, μητρὸς η θυγατρὸς Σελεύκου τοῦ Νικάτορος. Εστι δὲ καὶ ἑτέρα Λαοδίκεια Λυδίας, η ν̓ Αντίοχος ε κτισε, παῖς̓ Αντιόχου τοῦ τῆς Στρατονίκης, χρησμοῦ δοθέντος ἐν ὀνείροις τῇ γυναικὶ αὐτοῦ ποιῆσαι τοῦτο. Τὴν δὲ ἐν Φοινίκῃ Λαοδίκειαν Λευκὴν ἀκτὴν φασί ποτε κληθῆναι καὶ̔ Ράμανθαν, διότι ποιμήν τις βληθεὶς κεραυνῷ ἀνεβόα ῥαμάνθας, τουτέστιν ἀφ' υ ψους ὁ θεός· ῥαμάν γὰρ ἐγχωρίοις τὸ υ ψος, ἀθάν δὲ ὁ θεός. Διάφοροι δὲ Λαοδίκειαι, ω ν εὐοινοτάτη αυ τη ἡ Συριακή. Διφορεῖται δὲ ἡ πόλις αυ τη· καὶ γὰρ τετρασυλλάβως Λαοδίκη λέγεται, καὶ κατὰ παραγωγὴν Λαοδίκεια, ὡς̓ Απάμἠ Απάμεια, Εὐρώπη Εὐρώπεια, καὶ ο σα τοιαῦτα. 916 Οτι ω σπερ παρὰ τῷ̔ Ομήρῳ ἐν̓ Οδυσσείᾳ τὸἐν τοῖς Φαίαξι Ποσιδήϊον διὰ τοῦ ι ε χει τὴν τετάρτην ἀπὸ τοῦ τέλους, η γουν τὴν σι συλλαβὴν, ου τω καὶ ἐνταῦθα παρὰ τῷ Διονυσίῳ λέγοντι περιφραστικῶς ο τι Ποσιδήϊα ε ργα, η γουν Ποσιδήϊον, ε στι περὶ τὰ ἐν̓ Αντιοχείᾳ ἱερὰ τέμπεα, ο ἐστι περὶ τὰ τῆς Δάφνης ἀλσώδη δάση καὶ κοιλώματα, περὶ η ς μετ' ὀλίγον εἰρήσεται. Ποσίδειον δὲ λέγεται τετρασυλλάβως κατὰ τὸ ἐντελὲς τὸ τοῦ Ποσειδῶνος τέμενος, τὴν μὲν παραλήγουσαν ε χον διὰ διφθόγγου, τῷ λόγῳ τῆς περιοχῆς, τὴν δὲ προπαραλήγουσαν διὰ τοῦ ι, τῇ ἀπελεύσει τοῦ τῆς διφθόγγου ἑνὸς στοιχείου, ῳ λόγῳ καὶ̓ Οππιανὸς τοῦ ἀλγινόεις ἀπισχνάνας τὴν δίφθογγον εἰς μονόφθογγον διὰ τοῦ ι γράφει, ὡς προερρέθη, τὴν προπαραλήγουσαν. Διαλυθὲν δὲ ἐκ τετρασυλλάβου τὸ τοιοῦτον ἐντελὲς Ποσίδειον εἰς πεντασυλλαβίαν γέγονε Ποσιδήϊον.̔ Η δὲ ῥηθεῖσα τῆς διφθόγγου συστολὴ, ὡς καὶ πρὸ ὀλίγου ἐρρέθη, καὶ ἐν α λλοις γέγονεν, ἐν οι ς καὶ ὁ λιμὸς ἀπὸ τοῦ λέλειμμαι, καὶ ἡ ἰδέα ἐκ τοῦ ει δους, καὶ αἱ χιράδες αἱ τῶν χειρῶν ῥαγάδες, καὶ τὰ χίμετλα τὰ ἐν τῷ χειμῶνι ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ γινόμενα ἀποκαύματα. Οτι κατὰ τὴν ἱστορίαν ὑπέρκειται τῆς̓ Αντιοχείας μʹ σταδίους ἡ ᾀδομένη Δάφνη, κατοικία μὲν μετρία, α λσος δὲ μέγα ε χουσα συνηρεφὲς, ου κύκλος πʹ σταδίων, διαρρεόμενον πηγαίοις υ δασιν, ε νθα ἐπανηγύριζον οἱ ἐγχώριοι· ο που καὶ τέμενος α συλον.̓ Αρριανὸς δὲ περὶ τούτων ου τω γράφει· «̓ Εν Δάφνῃ τῇ πρὸς̓ Αντιοχείᾳ α λσος τι ἱερὸν̓ Απόλλωνος, καὶ αὐτὴ ἐκείνη ἡ δάφνη δείκνυται, η ν τινες γῆθεν ἀνασχεῖν λέγουσιν ἐπὶ τῇ Δάφνῃ τοῦ Λάδωνος, η φεύγουσα τὸν ἐραστὴν̓ Απόλλωνα ηυ ξατο τὸν ὑπὸ γῆν ἀφανισμὸν, καὶ ε τυχε τῶν εὐχῶν.» Αλλοι δὲ περὶ αὐτῆς ου τω φασί· «Δάφνη ἐν̓ Αντιοχείᾳ, η ποτε πόλις̔ Ηρακλείας, εἰς η ν πολλὰς κυπαρίττους ἐφύτευσε Σέλευκος ὁ Νικάτωρ, η ς ἐγγὺς τὸ τοῦ̓ Επιφανοῦς̓ Αντιόχου βουλευτήριον. Ταύτην ου τω σεισμὸς ἐκάκωσεν ἐπὶ Τραϊανοῦ, ω στε τοὺς̓ Αντιοχέας κτίσαντας ἐπιγράψαι· «οἱ ζήσαντες ἀνέστησαν θεῷ σωτῆρι.» Σημείωσαι δὲ ο τι αυ τη μὲν ἡ Δάφνη ἑνικῶς λέγεται, πρὸς δὲ τῷ Πηλουσιακῷ τοῦ Νείλου στόματι χωρίον τι πληθυντικῶς Δάφναι λέγονται παρὰ τῷ̔ Ηροδότῳ.̔ Ο δὲ τὰ ἐθνικὰ γράψας προάστειον ἐπισημότατον τῆς ἑῴας̓ Αντιοχείας τὴν Δάφνην ταύτην εἰπὼν λέγει καὶ α λλην ει ναι Δάφνην, χωρίον Λυκίας, καὶ λιμένα Δάφνην ἐν τῷ στόματι τοῦ Πόντου, ἐν δεξιᾷ ἀναπλέοντι, καὶ προάστειον δὲ αὐτόθι που ἐν ἀριστερᾷ ἐπὶ τὸν̓ Ανάπλουν ἀνιοῦσιν. 918 Οτι ἐν μέσαις ταῖς περὶ Φοινίκην πόλεσίν ἐστι καὶ ἡ̓ Απάμεια, ποτὲ μὲν κώμη ου σα καὶ Φαρνάκη καλουμένη, πόλις δὲ υ στερον γενομένη, ἐν μεσογαίῳ κειμένη, πρὸς νότον̓ Αντιοχεῦσιν, η τις καὶ Χερρόνησός ποτε ἀπὸ τῆς περιοχῆς τῶν ἐκεῖ ὑδάτων ἐκλήθη. Καὶ Πέλλα δὲ ὠνομάσθη παρὰ τῶν αὐτόθι Μακεδόνων διὰ τὴν ἐν Μακεδονίᾳ Πέλλαν, τὴν τοῦ Φιλίππου πατρίδα.̓ Εν ταύτῃ δὲ ἐλέφαντας πεντακοσίους ὁ Σέλευκος ε τρεφε καὶ τὸ πλέον τῆς στρατιᾶς. Φασὶ δὲ καὶ ἐν Μήδοις Λαοδίκειαν ει ναι καὶ̓ Απάμειαν καὶ α λλας Μακεδονικὰς πόλεις. Ωσπερ δὲ ἡ̓ Απάμεια, η ν ὁ ἐπιφανὴς Νικομήδης ε κτισεν, ὠνομάσθη ἀπό τινος γυναικὸς̓ Απάμας, ου τω καὶ ἡ παρὰ τῷ Διονυσίῳ αυ τἠ Απάμεια.̔ Ιστοροῦσι γὰρ τοιαῦτα οἱ παλαιοί· «̓ Αντιόχεια ἡ ἐπὶ Δάφνῃ καὶ̓ Απάμεια ἡ ἐν Συρίᾳ πρὸς νότον̓ Αντιοχείας ἐν μεσογαίῳ κειμένη, ε τι δὲ Λαοδίκεια καὶ Σελεύκεια, κτίσματα
q.100
Σελεύκου εἰσὶ τοῦ Νικάτορος, αι τινες καὶ ἀδελφαὶ διὰ τὴν πρὸς ἀλλήλας ὁμόνοιαν ἐκαλοῦντο. Καὶ ἡ μὲν μεγίστη, φασὶ, τῷ τοῦ Σελεύκου πατρὶ τῷ̓ Αντιόχῳ ἐπωνομάζετο, ἡ δὲ ἐρυμνοτάτη αὐτοῦ ἐπώνυμος η ν,̓ Απάμεια δὲ τὸ τῆς γυναικὸς ε φερεν ο νομα, Λαοδίκεια δὲ τὸ τῆς μητρός.» Περὶ δὲ̓ Αντιοχείας α λλοι καὶ ου τω φασίν· «̓ Αντιόχῳ τῷ Σελεύκου τρεῖς ἐπεφάνησαν κατ' ο ναρ γυναῖκες, κτίσαι πόλιν ἑκάστη λέγουσα.̔ Ο δὲ ὑπολαβὼν αὐτὰς τὴν γυναῖκα ει ναι καὶ τὴν μητέρα καὶ τὴν ἀδελφὴν, κτίζει ἀπὸ μὲν τῆς ἀδελφῆς Λαοδίκης Λαοδίκειαν, ἀπὸ δὲ τῆς γυναικὸς Νύσσης Νύσσαν, ἀπὸ δὲ τῆς μητρὸς̓ Αντιοχίδος̓ Αντιόχειαν.» Ετι δὲ περὶ̓ Αντιοχείας καὶ ταῦτα λέγεται, ο τι καὶ Θεούπολις η ρξατο καλεῖσθαι ἐπὶ̓ Ιουστινιανοῦ, ἀνεψιοῦ̓ Ιουστίνου τοῦ Θρᾳκός· καὶ ο τι περὶ τὸ Σίλπιον ο ρος κεῖται, ο που καὶ τόπος ἐστὶν ἡ̓ Ιώπολις, ἀπὸ̓ Ιοῦς τελευτησάσης ἐκεῖ, η τις καὶ Ισις υ στερον ἐκλήθη, ὡς καὶ ὁ υἱὸς αὐτῆς Επαφος Απις· καὶ ο τι τετραπόλεως αὐτῆς ου σης καὶ τετειχισμένης τείχει κοινῷ τε καὶ ἰδίῳ κατὰ ε καστον κτίσμα· τὸ μὲν πρῶτον Σέλευκος ὁ ἐπικαλούμενος Νικάτωρ συνῴκισεν, εἰς ο ν τότε τὸ τῆς̓ Ασίας περιελήλυθε κράτος, τὸ δεύτερον δὲ οἱ οἰκήτορες ε κτισαν, τὸ δὲ τρίτον Σέλευκος ὁ Καλλίνικος, καὶ τὸ τέταρτον ὁ̓ Επιφανὴς̓ Αντίοχος. Εἰσὶ δὲ̓ Αντιόχειαι περί πουτὰς ιδʹ, ὡς οἱ ἱστοροῦντες ἐκτίθενται· ἐξ ω ν αυ τη ἡ τῆς Κοίλης Συρίας προκαθημένη οὐ πολὺ κατὰ τὸν Γεωγράφον ἐλείπετο δυνάμει καὶ μεγέθει Σελευκείας τῆς ἐπὶ τῷ Τίγρει καὶ̓ Αλεξανδρείας τῆς πρὸς Αἰγύπτῳ. 919 Οτι πρὸς ἀνατολὰς τῆς̓ Απαμείας κατασύρεται ὑγρὸς̓ Ορόντης, α σπετος, ο ς ἐκ Κοίλης Συρίας ε χων τὰς ἀρχὰς, καὶ ὑπὸ γῆν ἐνεχθεὶς, ει τα τὸ ῥεῦμα ἀναδοὺς καὶ διὰ τῆς̓ Απαμέων γῆς προελθὼν εἰς̓ Αντιόχειαν καὶ πλησιάσας τῇ πόλει μέσην ὁρίζει τὴν̓ Αντιοχέων γῆν, οὐχ ο τι μέσην τέμνει τὴν πόλιν, ὡς τὴν Ταρσὸν ὁ Κύδνος, ἀλλ' ο τι τὰ ἐκεῖ παραρρέει.̔ Ο δὲ Γεωγράφος φησὶν ο τἰ Ορόντης ἐν Συρίᾳ καταδὺς εἰς τὸ μεταξὺ̓ Απαμείας καὶ̓ Αντιοχείας χάσμα, ο καλοῦσι Χάρυβδιν, ἀνατέλλει πάλιν ἐν τεσσαράκοντα σταδίοις, καὶ καταφέρεται πρὸς θάλασσαν τὴν κατὰ Σελεύκειαν, Τυφὼν μὲν καλούμενος πρότερον διὰ τὸν ἐπὶ τῷ Τυφῶνι μῦθον, ο ς ἐν̓ Ιλιάδι γέγραπται, μεταβαλὼν δὲ καὶ τὸ τοῦ γεφυρώσαντος αὐτὸν μεταλαβὼν ο νομα, ο ς̓ Ορόντης ἐκαλεῖτο, ου τάχα πρὸς ἀντιδιαστολὴν ὑγρὸν̓ Ορόντην ὁ Διονύσιος τὸν ποταμὸν ἐπωνόμασεν, η καὶ α λλως ἁπλούστερον, ὡς καὶ τὸν ἐν Πελοποννήσῳ ποταμὸν̓ Ιάονα ὑγρὸν ει πεν. Αλλοι δέ φασιν ο τι ὁ Καῖσαρ Τιβέριος ἐκ Δράκοντος αὐτὸν̓ Ορόντην μετωνόμασεν, ο σημαίνεἱ Ρωμαϊστὶ τὸν ἀνατολικόν. 921 Οτι πᾶσα ἡ περὶ̓ Αντιόχειαν χώρα λιπαρά τε καὶ ευ βοτος, καὶ ἀγαθὴ μῆλα τρέφειν, καὶ δένδρεσι καρπὸν αυ ξειν· μητρόπολις δὲ η ν αυ τη Συρίας, καὶ ἐν αὐτῇ τὸ βασίλειον η ν τοῖς α ρχουσιν. Ην δὲ καὶ αὐτὴ τῆς Σελευκίδος μοίρας.̓ Ιστέον δὲ ο τι μερίς ἐστι Συρίας ἀρίστη ἡ λεγομένη Σελευκὶς καὶ καλουμένη Τετράπολις, διὰ τὰς ἐν αὐτῇ ἐξεχούσας τέσσα ρας πόλεις, αι η σαν̓ Απάμεια καὶ Λαοδίκεια, περὶ ω ν ἀνωτέρω ει ρηται, καὶ̓ Αντιόχεια αυ τη καὶ Σελεύκεια ἡ ἐν Πιερίᾳ ο ρει, ο προσεχὲς τῷ̓ Αμανῷ ἐστιν· η ν Σελεύκειαν ἡ ἱστορία ε ρυμά φησιν ει ναι ἀξιόλογον καὶ βίας κρεῖττον. Οτι δὲ πολλαὶ̓ Αντιόχειαι καὶ ει τι α λλο ε δει ῥηθῆναι ὡς ἐν συνόψει προγέγραπται. 924 Οτι νοτιώτερον τῆς Συρίας ἡ̓ Αραβία, καὶ ο τι ὁ̓ Αράβιος κόλπος μέσος εἱλεῖται Συρίας καὶ̓ Αραβίας, τυτθὸν ἐπὶ τὴν ἀνατολὴν τετραμμένος, η τοι παρεκκλίνων καὶ παρεκνεύων α χρι Σελάνων· ου ς τινες ὀξύνουσιν ὁμοίως τῷ̓ Αλανοί Γερμανοί καὶ τοῖς τοιούτοις ἐθνικοῖς· ε θνος γὰρ καὶ οἱ Σελανοὶ̓ Αράβιον. Καὶ ο ρα ε ως ποῦ παρατείνειν βούλεται τὴν Συρίαν, η ν καὶ φθάσας ε φη ἐς νότον ε ρπειν. Διὸ καὶ τοὺς Αραβας Σύρους ἐκάλουν τινὲς διὰ τὴν ἐκ τοῦ ὁμορεῖν ἐπιμιξίαν αὐτῶν· συναφὲς γὰρ τῇ̓ Αραβίᾳ τὸ νότιον πέρας τῆς Συρίας. 927 Οτι περὶ̓ Αραβίαν, η ν καὶ ἐρατεινὴν καλεῖ, οἱ ο λβιστοι Αραβες, τουτέστιν οἱ εὐδαίμονες· ο λβος γὰρ ἡ εὐδαιμονία.̔ Η τοιαύτη δὲ χώρα καὶ εὐδαίμων̓ Αραβία λέγεται. Τούτων δὲ ἡ γῆ δισσῇ, φησι, θαλάσσῃ ε ζωσται, Περσίδι τἐ Αραβίῃ τε, ω ν μέση κεῖται ἡ τῶν̓ Αράβων γῆ.
q.101
Σημείωσαι δὲ ο τι τὸ ε ζωσται καὶ ἐν α λλοις φθάσας ει πεν ἐπὶ ὁμοίας σημασίας· καὶ ο τι ἐν τῷ ὀλβίστων̓ Αράβων φανερῶς δι' ἑνὸς ρ ἡ τοῦ Αραψ ἐστὶ γραφὴ, ὡς καὶ ἐν τῷ ἁβροβίων̓ Αράβων· εἰ καὶ ἐν α λλοις τόποις πολλὰ τῶν ἀντιγράφων πολὺν τὸν ῥοῖζον ἐκ τῆς τοῦ ἀμεταβόλου ἐξηχοῦσι διπλώσεως. Ει ποι δ' α ν τις τάχα διὰ τὸ μέτρον ἐκπεσεῖν α ρτι τὸ ε ν ἀμετάβολον, ο θεν καὶ συσταλῆναι τὴν α ρχουσαν. Βούλονται γὰρ πολλοὶ ἀναδιπλοῦν τὸ ρ, ὡς ἀπὸ τῆς α στερήσεως καὶ τοῦ ῥάπτω ῥάψω, κἀντεῦθεν τὴν τῶν̓ Αράβων κλῆσιν οι ον συρράπτουσιν, ὡς μὴ ῥαπτομένων ἱμάτια, περιτυλισσομένων δὲ ὑφάσματα· καὶ διὰ τοῦτο κατ' ἀνάγκην φασὶν ἐν τῷ Αραψ κεῖσθαι τὸν τοῦ ρ διπλασιασμὸν, ὡς καὶ ἐν τῷ α ρρηκτος καὶ α ρρητος καὶ ἀρραγής καὶ ἐν τοῖς ὁμοίοις.̔ Ησίοδος μέντοι ἐν τῷ κούρην̓ Αράβοιο, ἐξ ου καὶ ἡ̓ Αραβία κεκλῆσθαι δοκεῖ, δι' ἑνὸς ἀμεταβόλου καὶ συστολῆς τῆς ἀρχούσης καὶ αὐτὸς ἐμφαίνει δεῖν γράφειν τοὺς Αραβας. Καὶ ὁ τὰ̓ Εθνικὰ δὲ γράψας ἐν ἑνὶ ἀμεταβόλῳ γράφει αὐτούς. Τυχὸν δὲ ἀντιγράφων αὐθάδεια τὴν τοῦ ρ διπλόην ἐξ αὐτονομίας παρεισήνεγκεν, ο που καὶ τὴν α ρχουσαν τῆς παρά προθέσεως παρὰ τούτῳ τῷ ποιητῇ πολλὰ τῶν παλαιῶν ἀντιγράφων διὰ δύο ἀμεταβόλων προήγαγον, ὡς καὶ ἐν τῷ παραλίην Εφεσον· ὡς ει περ μὴ ει χε καὶ χωρὶς τῆς τοῦ ἀμεταβόλου διπλόης ἐκτεί νεσθαι ἡ τῆς παρά προθέσεως παραλήγουσα, καθάπερ καὶ παρ'̔ Ομήρῳ ἐν τῷ «αι σιμα παρειπών». 929 Οτι καὶ ἐνταῦθα τὸ ἑκάστη ἀντὶ τοῦ ἑκατέρα τέθεικεν, εἰπὼν περὶ τῆς Περσίδος καὶ̓ Αραβίας θαλάσσης «α νεμον δὲ ε λαχεν ἑκάστη,̓ Αραβία ζέφυρον, Περσὶς ευ ρον.» Τὸ δὲ ὀρθὸν η ν ἑκατέρα εἰπεῖν, εἰ μὴ τὸ μέτρον ἐκώλυσεν. 933 Οτι πολὺ καταχέει τῆς εὐδαίμονος̓ Αραβίας ἐγκώμιον, ἐνδιατρίβων αὐτῇ, καὶ τούς τε Αραβας ἁβροβίους καλεῖ, ὡς καὶ πρὸ ὀλίγου ὀλβίστους, καὶ αὐτὴν μεγίστην λέγει, καὶ ἀγλαά φησι καὶ πολύολβα φῦλα νέμεσθαι αὐτήν. Αλλο δὲ, φησὶ, μέγα θαῦμα ε ξοχον ε λαχεν. Ποῖον ἐκεῖνο; ἀεὶ ὑπὸ θύοις λαρὸν ο δωδεν η σμύρνης η εὐώδους καλάμου η θεσπεσίου πεπαινομένου λιβάνου η κασίας η θύου, ο περ ἐστὶ, φασὶν, ει δος δένδρου εὐώδους. Καὶ μὴν α λλως θῦον γενικῶς α παν α ρωμα λέγεται. Διὸ καὶ αὐτὸς φθάσας ε φη, κηώεσσα θύοις υ πο, τουτέστι τοῖς ἀποτελοῦσιν εὐωδίαν θυμιάμασιν.̓ Ιστέον δὲ ο τι ὁ τοῦ λιβάνου δένδρου καρπὸς λιβανωτὸς λέγεται παρὰ τοῖς παλαιοῖς, καὶ ο τι ου τω πολὺς αὐτόθι λιβανωτὸς, ω στε χίλια τάλαντα λιβανωτοῦ οἱ̓ Αράβιοι η γον τῷ βασιλεῖ ἑκόντες· οὐ γὰρ κατήκουσαν τοῖς Πέρσαις, ω ς φησιν̔ Ηρόδοτος, ἐπὶ δουλοσύνῃ, ἀλλὰ ξένοι ἐγένοντο. Λέγει δὲ ὁ αὐτὸς καὶ ἐν μόνῃ τῇ̓ Αραβίᾳ φύεσθαι λιβανωτὸν καὶ σμύρνην καὶ κασίαν καὶ κιννάμωμον καὶ λήδανον, ο περ, φησὶν,̓ Αράβιοι καλοῦσι λάδανον. 936 Ορα δὲ ο πως γενικῇ συντάσσει τὸ ο ζει, εἰπὼν ο δωδε θύου η σμύρνης καὶ τὰ ἑξῆς. Σκοπητέον δὲ ει τε ὁ ἐνταῦθα εὐώδης κάλαμος ὁ αὐτός ἐστι ταῖς παρὰ τῷ Γεωγράφᾠ Ινδικαῖς καλάμοις, α ς μελιτοποιεῖν ἐκεῖνός φησιν, ει τε καὶ διαφέρει μάλιστα ἐκείνων ου τος ὡς εὐώδης μὴ τοιούτων.̓ Ιστέον δὲ ο τι κατὰ τὴν παλαιὰν ἱστορίαν,̓ Αλέξανδρος διενοεῖτο μετὰ τὴν ἐξ̓ Ινδῶν ἐπάνοδον βασίλειον ἑαυτοῦ τὴν̓ Αραβίαν ποιῆσαι, καὶ ο τι εἰσὶ καὶ Σκηνῖται Αραβες περὶ τὰ πέραν Εὐφράτου ε ως Κοίλης Συρίας. 939 Οτι ὁ Διονύσιος ἐπιτόμῳ ἐγκωμίῳ τὴν̓ Αραβίαν σεμνύνας κατὰ τὸ προσεχὲς ἐπάγει μῦθον, ο τι ο ντως ἐκεῖ Ζεὺς τὸν Διόνυσον ἐλύσατο παρὰ μηροῦ εὐραφέος· ἀφ' ου καὶ Εἰραφιώτης, ὡς προερρέθη, ἐκλήθη κατά τινας. Τοῦτο δὲ̓ Αρριανὸς ἐπὶ Σαγγαρίῳ μυθοπλαστεῖ, λέγων ο τι πρὸς ταῖς ο χθαις τοῦ Σαγγαρίου ε ρρηξε τοὺς δεσμοὺς τοῦ Διὸς ὁ Διόνυσος η δη τρόφιμος ω ν.̔ Ο δὲ Διονύσιος οι ς ει πεν ἀκολούθως ἐπάγει γενεθλιακὴν διασκευὴν, λέγων, ὡς ἐν ἐκφράσει, οι α εἰκὸς η ν τότε τῷ τοιούτῳ τόκῳ ἐπισυμβῆναι. Πάντα γὰρ, φησὶν, η σαν εὐώδη τηνικαῦτα, μῆλα δὲ λασίοις ἐβαρύνετο μαλλοῖς, αὐτομάτῳ δὲ κατέρρεον υ δατι λίμναι, ο ρνιθες δὲ ἀοικήτων ἀπὸ νήσων, τῶν περὶ τὸ̓ Ερυθραῖον τάχα πέλαγος, η λθον φύλλα φέρουσαι ἀκηρασίων κιναμώμων· καὶ πολὺς ο λβος ἐπεχέθη τοῖς ἐκεῖ· διόπερ εἰσέτι νῦν λιβάνῳ μὲν
q.102
κομῶσιν αἱ α ρουραι, τὰ δὲ ο ρη χρυσῷ, οἱ δὲ ποταμοὶ θυηλαῖς, οἱ δὲ ἐνοικοῦντες μάλα πίονα δῆμον ε χουσι, χρυσέοις πέπλοις ἀγαλλόμενοι μαλακοῖς. Λέγει δὲ καὶ ο πως νεβρῖδά τε ἐτανύσατο κατωμαδίην η ἐπωμαδίην ὁ Διόνυσος, καὶ κισσῷ ἐστέψατο, ἀκροχάλιξ δὲ οι νῳ μειδιόων, οι α φιλομειδὴς, καὶ αὐτὸς πλεκτοὺς ἀνεσείσατο θύρσους, ο ε στι κλάδους τινὰς, οι καὶ αὐτοὶ Διονύσου φόρημα η σαν. Σημείωσαι δὲ ο τι εἰπὼν ὁ Περιηγητὴς ἀπὸ ἀοικήτων νήσων α γεσθαι ὑπὸ ὀρνίθων τὸ κινάμωμον ἐμφαίνει καὶ αὐτὸς μὴ γινώσκεσθαι τὴν γῆν τὴν φέρουσαν τὸ κινάμωμον, ω σπερ φησὶ καὶ̔ Ηρόδοτος.̓ Εκεῖνος δὲ ἀφηγεῖται καὶ ο πως οἱ μὲν ο ρνιθες τὰ κάρφη τοῦ κιναμώμου φέρουσιν εἰς τὰς οἰκείας νεοσσιὰς, καὶ πηλῷ προσπλάττουσιν ἐν ἀβάτοις κρημνοῖς· οἱ δὲ Αραβες κρέα μεγάλα προρρίπτουσι, καὶ οἱ ο ρνεις ἀνάγουσιν αὐτὰ, καὶ αἱ νεοσσιαὶ βαρύνονται, καὶ κάτω φέρονται, καὶ τὸ κινάμωμον συλλέγεται. Παρὰ δὲ̓ Αριστοτέλει φαίνεται ὁμωνύμως τοῖς φερομένοις κάρφεσι λέγεσθαι κινάμωμα καὶ τὰ ο ρνεα τὰ φέροντα τὰ τοιαῦτα κάρφη, ἐξ ω ν καὶ τὰς νεοττιὰς αὐτὰ ποιοῦνται ἐν τόποις ἀβάτοις, α ς οἱ ἐγχώριοι καταβάλλουσι μόλυβδον ὀϊστοῖς προσαρτῶντες καὶ τοξεύοντες, καὶ ου τω συνάγουσιν ἐκ τοῦ φορυτοῦ, φησί, τὸ κινάμωμον. Τὸ δὲ ἐτάνυσε νεβρῖδα οὐκ ἀντὶ τοῦ ἐνεδύσατο νοητέον, ἀλλ' ἀντὶ τοῦ ἐφόρησεν, ἐξεκρέμασεν, η τοι ἐνήψατο.̓ Ενάπτεσθαι δὲ καὶ καθάπτεσθαι λέγομεν τὰ μὴ ζώνῃ διαλαμβανόμενα, μηδὲ τὸ σῶμα ο λον ἐνδύοντα, ἀλλὰ μέρος τι σκέποντα καὶ α φετα ἐξαρτώμενα, οι ον πήραν λεοντῆν η παρδαλέην·̓ Αρριανὸς δὲ καὶ διφθέρας καθάπτεσθαι λέγει. Ου τω γοῦν καὶ νεβρῖδα, ο ε στι δέρμα νεβροῦ, η τοι νεογνοῦ ἐλάφου πολύστικτον, ὁ Διονύσιος ἐνάπτεται τοῖς ω μοις. Ποιεῖ δὲ τοῦτο η διὰ τὸ τῶν μεθυόντων πολύτροπον, ὡς φθάσαντες ει πομεν, ου σύμβολον τὸ πολύστικτον, η διὰ τὸ τῶν σταφυλῶν πολύχροον, η καὶ διὰ τὴν ἐκ τῆς μέθης ἀσθένειαν. Καὶ γὰρ καὶ ὁ νεβρὸς ἀπόλεμον καὶ εἰς φυγὴν ἑτοιμότατον. Τὸ δὲ ἀπὸ κισσοῦ στεφάνωμα τὸ τοῦ οι νου συμβολικῶς κισσητὸν η τοι ἐπιθυμητὸν αἰνίττεται, ει γε τὸ κισσᾶν ἐπὶ τοῦ ἐπιθυμεῖν τίθεται. Οἱ δὲ θύρσοι τὸ τῶν μεθυόντων ε τοιμον εἰς πληγὰς ὑπεμφαίνουσι, πλεκτοὶ λεγόμενοι παρωνύμως τῇ τῶν διαμαχομένων συμπλοκῇ.̓ Ακροχάλιξ δὲ οι νῳ ὁ α κρως κεχαλασμένος, η ὁ τῷ ἀκράτῳ χαλασθεὶς τοῦ φρονεῖν, ὁποῖόν τι καὶ ὁ χαλίφρων παρὰ τῷ Ποιητῇ, η ὁ ὀρθοῦσθαι μὴ ε χων, ἀλλὰ κάτω χαλώμενος, ὁποῖοι οἱ ε ξοινοι. Τοῦ δὲ κιναμώμου τὴν βλάστην (φρύγανον δὲ, ω ς φησιν ὁ Πορφύριος, ἐστὶν̓ Αραβικόν) ὁμοίαν φασὶν ει ναι ἀμπέλῳ, ου περ ὁ ὀσφραινόμενος κλαυθμυρίζεται ὑφ' ἡδονῆς· φιλοῦσι δὲ αὐτὸ αἱ κατὰ χώραν αι γες. Διὸ καὶ ἡ παροιμία ἐπὶ τῶν λίαν φιλίως πρός τι διακειμένων, «ἡ αι ξ τὸ κινάμωμον.»̓ Ιστέον δὲ ο τι ἀπὸ τοῦ τῶν̓ Αράβων ε θνους, μὴ πάνυ ὡς ε οικεν εὐδοκιμούντων τὰ εἰς ᾠδὴν, πεπαροιμίασται τὸ «̓ Αράβιος αὐλητής», ο ς κατὰ τὴν παροιμίαν δραχμῆς μὲν ηυ λει, τεττάρων δ' ἐπαύετο. Λέγεται δὲ τοῦτο ἐπὶ τῶν ἀπαύστως διαλεγομένων καὶ ἀδολεσχούντων, καὶ μόλις παυομένων τοῦ πολυλογεῖν, η ἐπὶ τῶν ἀμούσων καὶ βαρβάρων ἐν τῷ αὐλεῖν. 954 Οτἰ Αράβων πρῶτοι ὑπὲρ κλιτὺν Λιβάνου, τουτέστι πρὸς νότον τοῦ Λιβάνου, ἀφνειοὶ Ναβαταῖοι, ἀπό τινος Ναβάτου καλούμενοι. Ναβάτης δὲ, φασὶν,̓ Αραβιστὶ ὁ ἐκ μοιχείας γενόμενος. Μετὰ δὲ Ναβαταίους Χαβλάσιοι καὶ̓ Αγρέες, ου ς ὁ τὰ̓ Εθνικὰ γράψας̓ Αγραίους λέγει. Μεθ' ου ς ἡ Χάτραμις γῆ, κατὰ δὲ α λλους Χατραμῖτις, κατέναντι Περσίδος γῆς. Καμηλοκόμοι δὲ καὶ ου τοι, καὶ οἱ περὶ τὸ πλευρὸν τῆς̓ Ερυθρᾶς θαλάσσης κείμενοι Σάβαι, ο που καὶ οἱ Μινναῖοι, ε θνος καὶ αὐτὸ παράλιον. Τοὺς δὲ Σάβας καὶ Σαβαίους α λλοι φασὶ λέγοντες ο τι Ναβαταῖοι καὶ Σαβαῖοι τὴν εὐδαίμονἀ Αραβίαν νέμονται, καὶ ο τι εὐδαιμονεστάτη ἐστὶν ἡ τῶν Σαβαίων γῆ ε θνους μεγίστου, παρ' οι ς καὶ σμύρνα καὶ λίβανος καὶ κινάμωμον καὶ βάλσαμον. Καὶ ο τι τεσσάρων ἐθνῶν μεγίστων κατοικούντων τὴν̓ Αραβίαν ε ν ἐκεῖσέ ἐστι καὶ τὸ τῶν Μινναίων πρὸς̓ Ερυθρὰν, ω ν πόλις μεγίστη Κάρνα· ἐχόμενοι δὲ Σαβαῖοι.̔ Η δὲ
q.103
Ναβαταία χώρα πολύανδρος, φασὶ, καὶ ευ βοτος. Μητρόπολις δὲ Ναβαταίων ἡ Πέτρα. Λέγονται δὲ καὶ σώφρονες οἱ Ναβαταῖοι καὶ κτητικοὶ, ω στε ὁ μὲν τὴν οὐσίαν μειώσας δημοσίᾳ ζημιοῦται, τῷ δὲ αὐξήσαντι κεῖνται τιμαί. Εἰσὶ δὲ καὶ ὀλιγόδουλοι, καὶ διακονοῦνται τὸ πλέον ὑπὸ συγγενῶν, καί εἰσιν αὐτοδιάκονοι καὶ ἀντιδιάκονοι.̔ Ο δὲ τῶν̓ Εθνικῶν ἀναγραφεὺς λέγει ο τι καὶ Δαχαρηνοὶ τὸ τοιοῦτον ε θνος ἐκλήθη, ο ε στιν ἀρσενικοί. 963 Οτι ἀντιπέραν τῆς εὐδαίμονος̓ Αραβίας πρὸς ζέφυρον λυπρὸν ου δας̓ Ερεμβῶν, η τοι τῶν ἐν ἀρχῇ τοῦ βιβλίου ῥηθέντων Τρωγλοδυτῶν· οι, φησὶν, οὐχ ὡς οἱ ἀντιπαρακείμενοι ἁβρόβιοι Αραβες ζῶσιν, ἀλλὰ τὸν βίον ὑπὸ πέτραις κατωρυχέεσι, μᾶλλον δὲ καταρρωγέσι, τίθενται, γυμνοὶ καὶ κτεάνων ἐπιδεεῖς καὶ αὐαλέοι τὸν χρῶτα, διὰ τὸ καύματι θάλπεσθαι, οι α θῆρες ἀλώμενοι, α λγεα ε χοντες. Καὶ ἐπάγει γνωμικόν «οὐ γὰρ ἐν ο λβῳ ι σην μοῖραν ἐν ἀνδράσι θήκατο θεός·» ο περ ο μοιόν ἐστι τῷ «οὐ πᾶσι πάντα δέδωκε θεός.» 970 Οτι πρὸς αὐγὰς τοῦ Λιβάνου ὡς πρὸς Μεσοποταμίαν ἡ ἑτέρα Συρία μηκύνεται, η γουν ἡ παρὰ τὴν Κοίλην Συρίαν ἑλκομένη καὶ μέχρι Σινώπης, η ν ἁλίκλυστον λέγει διὰ τὸ χερρόνησον ει ναι· ἐφ' η ς ἑτέρας ταύτης Συρίας οἱ Καππαδόκαι μεσήπειροι, ου ς προπαροξυτόνως Καππάδοκας ὁ Γεωγράφος λέγει, ὡς ἀπὸ εὐθείας τῆς ὁ Καππάδοξ· οι, ὡς προϊστόρηται, καὶ Λευκόσυροι λέγονται πρὸς ἀντιδιαστολὴν τῶν ἑτέρων μελαγχρόων Σύρων.̔ Ο δὲ Διονύσιος τοὺς Καππαδόκας καὶ ἐπιστήμονας ἱπποσύνης φησὶν, ο ς καὶ τοὺς ἁλὸς α γχι τῆς τοῦ Εὐξείνου παρὰ τὸν Θερμώδοντα οὐ Σύρους, ἀλλὰ̓ Ασσυρίους φησὶν, ὡς καὶ ἐν τοῖς περὶ Σινώπης προγέγραπται. Καὶ ο ρα ο τι ἐνταῦθα σαφέστατα ὁ Διονύσιος ἐφάνη δύο δοξάζων Συρίας, ω ν τρίτην ἑτερώνυμον ε χει τὴν̓ Ασσυρίαν, η ν, ὡς ε κ τε τῶν προλαβόντων ἐδηλώθη καὶ ὡς ἐκ τῶν α ρτι λεχθέντων φαίνεται, μετὰ τοὺς Χάλυβας ει ναι ἱστορεῖ, καὶ ἐμπεριγράφει αὐτὴν περὶ τὴν θάλασσαν τοῦ Εὐξείνου πόντου παρὰ τὸ στόμα τοῦ Θερμώδοντος.̔ Ως ει ναι κατ' αὐτὸν μίαν μὲν Συρίαν τὴν Κοίλην, ὑπερεκπίπτουσαν πρὸς νότον καὶ ε ως̓ Αραβίας, ὡς καὶ αὐτὸς ἱστόρησεν, η ς μέρος καὶ ἡ παραλία Φοινίκη κατὰ τὸν αὐτὸν Διονύσιον, εἰπόντα ο τι τῶν Σύρων οἱ μὲν ἐν ἠπείρῳ, οἱ δὲ ἁλὸς ἐγγὺς, ἐπωνυμίην Φοίνικες, ἑτέραν δὲ δευτέραν Συρίαν, τὴν ὑπὲρ Λίβανον ε ως Σινώπης, περὶ η ν μέσην οἱ Καππαδόκαι· τρίτους δ' ἐκεῖθεν περὶ τὴν τοῦ Εὐξείνου θάλασσαν κεῖσθαι τοὺς̓ Ασσυρίους. Φησὶ γάρ «̓ Ασσύριοι ἁλὸς α γχι παρὰ στόμα Θερμώδοντος.» Εἰ μὴ α ρα τις καὶ τούτους Σύρους βούλεται λέγειν, ἀδιάφορον ἡγούμενος τὸ τῶν̓ Ασσυρίων καὶ Σύρων ο νομα κατά τινας. Οτι δὲ περὶ̓ Ασσυρίων α λλοις α λλα ἱστόρηται, ἱκανῶς ἀλλαχοῦ προείρηται· καὶ ο τι δὲ ὑπό τινων εἰς πλείους μοίρας ἡ Συρία διῃρεῖτο, προεγράφη καὶ αὐτὸ ἐν τοῖς περὶ τῆς Κομμαγηνῆς χώρας. Αλλοι δὲ εἰς τρία διῄρουν αὐτὴν, Κοιλοσύρους καὶ Σύρους καὶ Φοίνικας. Καὶ τοιαῦτα μὲν καὶ ταῦτα.̓ Εν δὲ Καππαδοκίᾳ ἱστορεῖται μάγους ει ναι, οι Πύραιθοι ὠνομάζοντο, ὡς πῦρ αι θοντες καὶ δι' αὐτοῦ μαντευόμενοι. Οτι δὲ ἀπό τινος Καππάδοκος οἱ Καππαδόκαι ου τοι καλοῦνται, προείρηται καὶ αὐτό.̔ Ο δὲ Γεωγράφος λέγει καὶ ο τι τὴν Καππαδοκίαν Πέρσαι μὲν εἰς δύο σατραπείας διεῖλον, Μακεδόνες δὲ υ στερον εἰς δύο βασιλείας, ω ν τὴν μὲν ἰδίως Καππαδοκίαν ὠνόμασαν καὶ μεγάλην Καππαδοκίαν καὶ πρὸς τῷ Ταύρῳ Καππαδοκίαν, τὴν δὲ ἑτέραν πρὸς τῷ Πόντῳ Καππαδοκίαν ἐκάλεσαν. 976 Οτι πρὸς ἀνατολὰς τῆς Καππαδοκίας ὁ Εὐφράτης ποταμὸς ἀπειρέσιος ἀπὸ τοῦ̓ Αρμενίου ῥέει ο ρους μακρὸς, ἐπὶ νότον τὰ πρῶτα, ει τα ἑλίξας ἀγκῶνας πρὸς ἀνατολὰς καὶ μέσην τὴν Βαβυλῶνα περάσας εἰς τὴν Περσίδα θάλασσαν ἀπερεύγεται, παρὰ τὴν Τερηδόνα, πόλιν Περσικὴν, ῥέων διὰ τῆς μεγάλης̓ Αρμενίας ε ως τῆς μικρᾶς. Μετὰ δέ γε τὸν Εὐφράτην εἰς αὐγὰς ὁ Τίγρις ῥόον ι σον ἐλαύνων, η γουν ἐπ' εὐθείας, κατὰ δὲ α λλους καὶ αὐτὸς ὁμοίως ἀγκωνιζόμενος, καὶ ου τω μετ' οὐ πολὺ διάστημα εἰς ι σον τῷ Εὐφράτῃ γινόμενος, κοινοῦται τὸ ῥεῦμα καὶ συγκαταβαίνει εἰς τὴν θάλασσαν. Τὸ δὲ μέσον τούτων διάστημα Μέσην, φησὶ, καλοῦσι ποταμῶν, ο ε στι Μεσοποταμίαν·
q.104
ὡς καὶ τὴν ἀκρόπολιν διαλελυμένως ἡ ποίησις α κρην πόλιν φησὶ, καὶ τὴν Λευκόπετραν Λευκὴν πέτραν, καὶ τὴν Νεάπολιν Νέαν πόλιν. Διΐστανται δὲ ἀλλήλων οἱ ποταμοὶ ου τοι ο σον α ν, φησὶν, εἰς ε βδομον η μαρ ι φθιμος καὶ κραιπνὸς, ο ε στι ταχὺς, ἀνὴρ ὁδίτης ἀνύσειεν.̔ Επτὰ γὰρ, φησὶν, ἡμερῶν ἡ μέση τῶν ποταμῶν ὁδός ἐστιν εὐζώνῳ ἀνδρὶ, τουτέστιν ἀπερίττῳ καὶ ἐλαφρῷ εἰς ὁδόν. Φασὶ δὲ οἱ παλαιοὶ τὴν συναγωγὴν τῆς Μεσοποταμίας ἐπὶ συχνὸν προπίπτουσαν μῆκος πλοίῳ πως ἐοικέναι. Τὰς δὲ τῶν δύο τούτων ποταμῶν πηγὰς διέχειν ἀλλήλων φασὶ περὶ αφʹ στάδια. Ωκιστος δὲ, φησὶ, ποταμῶν ὁ Τίγρις, καὶ οὐκ α ν ἐκείνου ἐν πᾶσι ποταμοῖς θοώτερον, ο ε στιν ὀξύτερον, ι δοις. Διὸ, φασὶ, καὶ Τίγρις καλεῖται, η γουν ταχὺς ὡς βέλος· Μῆδοι γὰρ τίγριν καλοῦσι τὸ τόξευμα. Ου τω δὲ καὶ Ακις ποταμὸς Σικελικὸς παρὰ Θεοκρίτῳ, διότι, φασὶν, ἀκίδι τὸ τάχος τοῦ ῥεύματος ἐκείνου ε οικε. Κατὰ δέ τινας παρὰ τὸν τίγριν τὸ ζῶον ἡ κλῆσίς ἐστι τούτῳ τῷ ποταμῷ, ου ἡ γενικὴ τίγριος παρὰ τῷ̓ Αριστοτέλει. Μυθεύεται γὰρ ο τι Σύλαξ ποτὲ καλούμενος ὁ ποταμὸς ου τος, ο ε στι κατωφερὴς, υ στερον ἐκλήθη Τίγρις δι' αἰτίαν τοιαύτην· μαίνεται Διόνυσος Ηρας προνοίᾳ, καὶ φοιτῶν ο πη τύχοι γίνεται καὶ πρὸς τῷδε τῷ ποταμῷ, καὶ θέλων εἰς τὸ πέραν διαβῆναι ἀπόρως ε χει. Οἰκτίζεται δὲ αὐτὸν ὁ πατὴρ Ζεὺς, καὶ πέμπει ζῶον τίγριν, ο ς τοῦ πόρου τῷ Διονύσῳ καθηγησάμενος αὐτῷ μὲν ποιεῖ τὸ θυμῆρες, τῷ δὲ ποταμῷ ἀφ' ἑαυτοῦ καλεῖσθαι ἀφίησι. Καὶ α λλως δὲ δίχα τῆς μυθικῆς ταύτης ἐπιβολῆς τὴν πρὸς τὸ ζῶον ὁμωνυμίαν ὁ ποταμὸς ε χει διὰ τὸ τοῦ ῥεύματος ὀξύ. Θηρίον γὰρ ὁ τίγρις οὐ μόνον ἐλέφαντος πολὺ ἀλκιμώτερος, ἀλλὰ καὶ τὴν ὠκύτητα οὐ ῥᾴων εἰκασθῆναι. Διὸ καὶ ὁ τῷ̓ Ιουλιανῷ δοθεὶς ἀπατηλὸς χρησμὸς παρὰ θηρὶ ποταμῷ ὑπέσχετο ποιήσειν τὰ θρυλούμενα, η γουν παρὰ τῷ θηριωνύμῳ Τίγρει. Οτι δὲ διὰ τοῦ ι ε χει τὴν γραφὴν ἡ λήγουσα, ἡ κλίσις δηλοῖ· Τίγριος γάρ ἐστι καὶ παρὰ τῷ Διονυσίῳ ἡ γενικὴ, ὡς τοῦ ο φιος, ὡς δοκεῖν ἐντεῦθεν ει ναι τὴν̓ Αττικὴν γενικὴν Τίγρεως, ὡς Θύμβρεως.̔ Ο μέντοἰ Αρριανὸς διὰ τοῦ δ κλίνει Τίγριδος, καθὰ καὶ ὁ γράψας τὸ δρᾶμα τῆς Σωσάννης, οι μαι ὁ Δαμασκηνός, ὡς ἐκ τῆς ἐπιγραφῆς φαίνεται. Ου τω δὲ καὶ τὸ Απις τὸ κύριον ἐν τοῖς περὶ̓ Αρκάδων λόγοις οἱ μὲν διὰ τοῦ δ ε κλιναν Απιδος, ὡς Πάριδος, οἱ δὲ κατὰ τὴν τοῦ ο φεως κλίσιν αὐτὸ μετεχειρίσαντο, κλίνοντες Απεως. Τινὲς δὲ διὰ τοῦ η κλίνουσι, Τίγρης Τίγρητος, τῷ λόγῳ τῶν εἰς ης ἰαμβικῶν. Αλλοι δὲ καὶ τὴν α ρχουσαν μετὰ τοῦ π προφέρουσι, καὶ ευ ρηται τοιαύτη γραφὴ παρά τε τῷ̓ Ιουλιανῷ καὶ παρὰ τῷ̓ Αρριανῷ δὲ ἐν τοῖς περὶ̓ Αλεξάνδρου. Πολλὰ γὰρ τῶν παλαιῶν ἀντιγράφων ε χουσιν ου τω· «Τῶν ποταμῶν τοῦ Εὐφράτου καὶ τοῦ Πίγρητος, οι τὴν μέσην σφῶν̓ Ασσυρίαν ἀπείργουσιν, ο θεν καὶ Μεσοποταμία πρὸς τῶν ἐπιχωρίων κληΐζεται, ὁ Πίγρης πολύ τι ταπεινότερός ἐστιν Εὐφράτου.» Εστι δὲ Τίγρις καὶ Παφλαγονικὸς ποταμὸς, περὶ ου φησι Ξενοφῶν, «πρῶτον μὲν Θερμώδοντα, ευ ρος τριῶν πλέθρων, δεύτερον δὲ Τίγριν τρίπλεθρον ὡσαύτως, τρίτον δὲ Αλυν.» Κλίνει δὲ καὶ αὐτὸς τοῦτον διὰ καθαροῦ τοῦ ο. Καὶ̔ Ηρόδοτος δέ φησιν ο τι οὐχ ει ς μόνος Τίγρις, ἀλλὰ καὶ δεύτερος καὶ τρίτος, οὐχ ὁ αὐτὸς μὲν, οὐδὲ ἐκ τοῦ αὐτοῦ ῥέων, ὁ αὐτὸς δὲ ὀνομαζόμενος. 988 Οτι ἡ Θωνῖτις λίμνη ἐστὶ νιτρώδης κατὰ μέσον τοῦ Τίγριος, εἰς η ν αὐτὸς μετὰ πολλοῦ φερόμενος τοῦ ψόφου, καὶ κατὰ μυχὸν τῆς λίμνης, ὡς οἱ παλαιοί φασιν, εἰς βέρεθρον ἐμπεσὼν, καὶ ἐπὶ πολὺ ἐνεχθεὶς ὑπόγεως, καὶ αυ θις ἀνίσχων, καὶ διασώσας τὸ ῥεῖθρον ἀμιγὲς διὰ τὴν α γαν ὀξύτητα, παραρρέει τὸ σῆμα τῆς Σεμιράμιδος, καὶ ἐν δεξιᾷ ε χων τὴν Μεσοποταμίαν ἐξίησιν εἰς τὸν Περσικὸν κόλπον.̔ Ο δὲ Γεωγράφος φησὶ καὶ̓ Αρσηνὴν καλεῖσθαι τὴν νιτρῖτιν ταύτην Θωνῖτιν, καὶ πολλοὺς ε χειν ἰχθύας, ῥήττειν δὲ τὰς ἐσθῆτας καὶ διαξέειν, καὶ α ποτον ε χειν τὸ υ δωρ. Λέγει δὲ καὶ ου τω σφοδρῶς διαβάλλειν αὐτόθι τὸν Τίγριν, ω στε τὴν λίμνην, ἁλμυρὰν ου σαν καὶ α νιχθυν, γλυκεῖαν ἐν τούτῳ τῷ μέρει γίνεσθαι καὶ ἰχθύων πλήρη. Οτι δευτερεύουσι μετὰ τοὺς̓ Ινδικοὺς ποταμοὺς Εὐφράτης καὶ Τίγρις, καὶ ο τι
q.105
μείζων Εὐφράτης Τίγριος ῥέοντος ἀπὸ Νιφάτα ο ρους, καὶ πλείω διέξεισι χώραν.̓ Ενεχθεὶς δὲ ἐπὶ Σελεύκειαν τὸ τῶν βασιλέων χειμάδιον, ἐν̓ Εκβατάνοις γὰρ θερίζειν ἐκεῖνοι λέγονται, συνάπτει τῷ Εὐφράτῃ πλησίον, καὶ ποιεῖ τὴν ῥηθεῖσαν Μεσοποταμίαν πρὸς αὐτόν. Μετὰ δὲ τὸν ῥηθέντα Νιφάταν Αβος ο ρος, ἐξ ου ὁ Εὐφράτης τε ῥέει καὶ ὁ προειρημένος̓ Αράξης.̔ Ρέειν δέ φησιν ὁ αὐτὸς Γεωγράφος τὸν Εὐφράτην διὰ μέσης τῆς Βαβυλῶνος, ἐν ῃ καὶ ὁ θαυμαστὸς κρεμαστὸς κῆπος, περὶ ου ῥηθήσεται. Καὶ̔ Ηρόδοτος δέ φησιν ο τι τὸ μέσον τῆς Βαβυλῶνος ὁ Εὐφράτης διείργει, ο ς ῥέει μὲν ἐξ̓ Αρμενίων μέγας ω ν καὶ βαθὺς καὶ ταχὺς, ἐξίησι δὲ εἰς τὴν̓ Ερυθρὰν θάλασσαν.̔ Ο δὲ αὐτὸς καὶ ναυσὶ περατὸν τὸν Εὐφράτην ἱστορεῖ, καὶ ο ρον αὐτὸν ει ναι Κιλικίας καὶ̓ Αρμενίας φησί. Τὴν δὲ εἰρημένην Βαβυλῶνα μεγάλην ποτὲ γενομένην υ στερον ἐρημωθῆναί φασι. Φασὶ δὲ καὶ τὴν παρὰ τῷ Τίγρει Νῖνον, πολὺ μείζω τῆς Βαβυλῶνος ου σαν, ἀφανισθῆναι καὶ αὐτὴν, καταλυθέντων τῶν Περσῶν, η ς τοῦ μεγέθους σημεῖον τὸ τῆς κτίσεως ἐργῶδες. Λέγεται γὰρ Νῖνος οἰκοδομῆσαι αὐτὴν ὁ τῶν̓ Ασσυρίων βασιλεὺς, μυριάδων δεκατεσσάρων συνεχῶς αὐτὴν ἐργαζομένων ἐπὶ ε τη ὀκτώ. Σοφοὶ δὲ οἱ Βαβυλώνιοι, καὶ, ὡς̔ Ηρόδοτος λέγει, παρ' αὐτῶν οἱ Ελληνες ε μαθον πόλον καὶ γνώμονα καὶ τὰ δώδεκα μέρη τῆς ἡμέρας. 992 Οτι καινὸν σχῆμα τὸ «ο ση δὲ Εὐφράτου καὶ 992 Τίγριος ἐντὸς, ταύτην μέσην φασὶ ποταμῶν.» Ην γὰρ τὸ ἀκόλουθον ου τως εἰπεῖν, ο ση δέ ἐστιν Εὐφράτου καὶ Τίγριος ἐντὸς, αυ τη λέγεται μέση ποταμῶν. Ση μείωσαι δὲ ο τι ὁ Γεωγράφος ἱστορεῖ καὶ Εὐρωπαίαν Μεσοποταμίαν ει ναι, η ν Κελτοὶ νέμονται καὶ Λυσιτανοί. 994 Οτι ἐπαινῶν τὴν Μεσοποταμίαν γῆν φησιν ὡς «ου τε τοὺς νομοὺς ἐκείνης ἀνὴρ βουκόλος μέμψεται, η μήλοις ἀγραύλοις ἐφεπόμενος.» Αλλαι δὲ πάντως νομαὶ βουσὶν ἀγαθαὶ, καὶ α λλαι μήλοις, ὡς καὶ ἡ τῶν Λαιστρυγόνων γῆ δηλοῖ παρὰ τῷ Ποιητῇ· λέγει δὲ καὶ ο τι οὐδὲ μὴν υ λην παντοίην φυτοεργὸς ἀνὴρ ἀθερίσατο καρπῶν. Αροσίς τε γὰρ, φησὶν, ἐκεῖ ἀγαθὴ, καὶ πόαν αυ ξει πολλὴν, καὶ οἱ νομοὶ εὐανθεῖς, καὶ ἡ τῶν ἀνδρῶν φύτλη καλλίστη καὶ ἀθανάτοις ὁμοία (ταὐτὸν δὲ εἰπεῖν θεοειδὴς, διὰ τὸ ἀξιοθέατον καὶ ευ δαιμον). Καὶ τὴν τῶν̓ Αρμενίων δὲ καὶ Ματιανῶν χθόνα πρὸς βορέαν τῆς Μεσοποταμίας ου σαν καὶ ο ρεσι περιειλημμένην λιπαρὰν καλεῖ, καὶ τοὺς ἐκεῖ α νδρας ἀφνειούς τε λέγει καὶ α ρεος ευ δεδαῶτας καὶ πίονας, ὡς καὶ τὸν̓ Αραβικὸν δῆμον πίονα ει πεν.̓ Εξ̔ Ομήρου δὲ ἡ τοιαύτη ἀφορμὴ, λιπαροὺς πόδας τοὺς τῶν ἡρώων λέγοντος. Τὸ δὲ ἀθερίσατὁ Ομηρικὴ λέξις ἐστὶ, καὶ ἐρρέθη ἐν τοῖς εἰς τὸν Ομηρον. Δηλοῖ δὲ τὸ ἀποδοκιμάσαι καὶ ἀπορρῖψαι. 995 Οτι τὸν ποιμένα περιφράζων ου τω φησίν· «ο ς σύριγγι κερώνυχα Πᾶνα γεραίρων μήλοις ἀγραύλοισιν ἐφέσπεται.» Κερώνυχα δὲ τὸν ὀξύκερών φασιν οἱ παλαιοὶ, ὡς τοῦ ο νυχος ἐνταῦθα τὴν ὀξύτητα δηλοῦντος, καθὰ καὶ ο τε ἀκρωνυχίαν ο ρους φαμέν. Οὐ φιλοῦσι δὲ ἐκεῖνοι τὴν ἐπίθετον ταύτην λέξιν ὡς καὶ σκληρὰν καὶ οὐδὲν ἀστεῖον ε χουσαν. 1005 Οτι πρὸς νότον τῆς Μεσοποταμίας ἡ Περσικὴ μητρόπολις Βαβυλὼν, ἱερὰ πόλις, τεῖχος περιβεβλημένη χαλκοῦν κατά τινας, καὶ ποταμῷ περιρρεομένη. Ταύτην, φησὶ, πᾶσαν τείχεσιν ἀρραγέεσσι Σεμίραμις ἐστεφάνωσεν, ο πουγέ τινες, ὡς ει ρηται, καὶ χαλκοῦν αὐτῇ τεῖχος ἱστόρησαν, καὶ α λλα πολλὰ θαυμάσια δίχα τῶν ἀνωτέρω ἐκτεθειμένων περὶ αὐτῆς ἐξέθεντο. Καὶ ἐπὶ τῇ ἀκροπόλει δὲ, φησὶ, βωμὸν τῷ Βήλῳ ἡ Σεμίραμις ι δρυσε, χρυσῷ καὶ ἐλέφαντι καὶ ἀργύρῳ ἀσκήσασα. Βῆλος δὲ η ν βασιλεὺς Βαβυλῶνος, υἱὸς Διὸς, ἀφ' οὑ καὶ πύλαι Βαβυλῶνος Βηλίδες, η καὶ ὁ Ζεὺς αὐτὸς κατά τινας. Διὸ καὶ̔ Ηρόδοτος ἱερὸν ει ναι αὐτόθι λέγει Βήλου Διός.̔ Ο αὐτὸς δὲ τῇ Βαβυλωνίᾳ χώρᾳ τοσαύτην προσμαρτυρεῖ δύναμιν, ω στε αὐτὴ μὲν, φησὶ, τέσ σαρας μῆνας τοῦ ἐνιαυτοῦ τρέφει τὸν μέγαν βασιλέα, ἡ δὲ λοιπὴ πᾶσἀ Ασία τοὺς λοιποὺς ὀκτὼ μῆνας. Θεόκριτος δὲ ἀσφάλτῳ δείμασθαι τὴν Σεμίραμιν τὸ τῆς Βαβυλῶνος τεῖχός φησιν. Ετεροι δὲ Σελεύκειάν ποτε καλεῖσθαι τὴν τοιαύτην Βαβυλῶνά φασι, καὶ κτίσμα ει ναι Βαβυλῶνός τινος ἀνδρὸς σοφωτάτου, παιδὸς
q.106
Μήδου, καὶ ἀρχαιοτέραν τὴν πόλιν ταύτην τῆς Σεμιράμιδος λέγουσιν ε τεσι χιλίοις ὀκτακοσίοις.̓ Ιστέον δὲ ο τι συνετὴν μὲν γυναῖκα καὶ τὴν Σεμίραμιν ἡ ἱστορία ε χει, συνετωτέραν δὲ αὐτῆς τὴν Νίτωκριν, Βαβυλῶνος καὶ αὐτὴν βασιλεύσασαν. Τοὺς δὲ Πέρσας, ω ν μητρόπολις ἡ Βαβυλὼν, Κηφῆνάς ποτε καλεῖσθαί φησιν ὁ̓ Αρριανός. Αλλοι δὲ καὶ τοιαῦτά τινα ἱστοροῦσιν, ο τι Νίνου τοῦ Σύρων βασιλέως τὴν Νινευῒ κτίσαντος, ἡ τούτου γυνὴ τὸν α νδρα ὑπερβαλλομένη Βαβυλῶνα ἐν τῷ πεδίῳ κτίζει ἐξ ὀπτῆς πλίνθου καὶ ἀσφάλτου καὶ λίθων λαξευτῶν τριπήχεων μὲν τὸ πλάτος, ἑξαπήχεων δὲ τὸ μῆκος, καὶ περίμετρον αὐτῇ διεγράψατο στάδια τπεʹ. Τὸ δὲ τεῖχος εἰς υ ψος ἀνέτεινε νʹ πήχεων, ου τὸ πάχος εἰς τριάκοντα πήχεις διέστησεν, ὡς καὶ τέθριππα ἐπ' αὐτοῦ ἐναντιοδρομεῖν ἀλλήλοις· καὶ πύργους ταῖς πύλαις ἐπέστησεν ὑψηλοὺς, χαλκᾶς τε τὰς πύλας ποιήσασα εἰς υ ψος τε ἀνατεινομένας πολὺ καὶ εἰς πλάτος ἀξιόλογον. Εκτισε δὲ καὶ δεξαμενὴν μεγάλην, ῃ κῆπον ἐπήγειρε θαυμαστὸν ἐπιλεγόμενον κρεμαστὸν, ο ς τετράπλευρος μὲν η ν, ἑκάστην δὲ πλευρὰν ει χε τετράπλεθρον. Καὶ η ν ε ν καὶ αὐτὸς τῶν ἑπτὰ κοσμικῶν θεαμάτων. Εστι δὲ καὶ α λλη Βαβυλὼν Λιβυκή.̔ Ηρόδοτος δὲ περὶ τῆς Περσικῆς Βαβυλῶνος καὶ ταῦτά φησιν, ο τι τῆς̓ Ασσυρίας ὀνομαστότατον πόλισμα καὶ ἰσχυρότατον ἡ Βαβυλὼν, ε νθα καὶ τὰ βασίλεια, ου σα δὲ τετράγωνος κεῖται ἐν μεγάλῳ πεδίῳ, καὶ μέτωπον ε καστον αὐτῆς ει κοσι καὶ ἑκατὸν σταδίων· ω στε ει ναι κατ' αὐτὸν τὴν περίοδον τῆς πόλεως στάδια τετρακόσια ὀγδοήκοντα. Πύλαι δὲ πέριξ τοῦ τείχους ἑκατὸν, χάλκεαι πᾶσαι, ω σπερ καὶ οἱ σταθμοὶ καὶ τὰ ὑπέρθυρα. Καὶ σημείωσαι ο τι οὐ μόνον ἑκατόμπυλοι Θῆβαι, ἀλλ' ἰδοὺ τοιαύτη καὶ ἡ Βαβυλών. 1010 Οτι Βαβυλὼν ἡ Περσικὴ πολλοὺς ἀκροκόμους ἐπηρεφέας φέρει φοίνικας· ἰδιότης δέ ἐστι τοῦτο τοῦ φυτοῦ. Καὶ λέγονται ἐπηρεφεῖς μὲν, οι α ἐπικλίνοντες τοὺς κλάδους εἰς ο ροφον, ἀκρόκομοι δὲ ὡς οὐ κάτωθεν ἀλλ' ἐν α κρῳ α νω κομῶντες· τοιοῦτον γὰρ τὸ δένδρον. Καὶ ο ρα ο τι τῶν Καρῶν ἀκροκόμων λεχθέντων παρὰ τῷ Ποιητῇ, ου τος ἐπὶ φοίνικος τοῦ φυτοῦ τὴν λέξιν ε θετο, παραξέσας αὐτὴν κατὰ λόγον δριμύτητος. Φέρει δὲ, φησὶν, ἡ Βαβυλὼν καὶ χρυσοῦ τι χαριέστερον α λλο. Ποῖον ἐκεῖνο; ὑγρᾶς βηρύλλου γλαυκὴν λίθον, φυομένην ἐκεῖ ἐν προβολαῖς ὀφιήτιδος ε νδοθι πέτρης. Τόπος γάρ τις ἐκεῖ ὀφίτην ἐκβάλλων μάρμαρον λίθον, ῳ ἡ βήρυλλος ἐνθαλαμεύεται. Τὸ δὲ ὀφιήτης πλεονασμὸν ε χει τοῦ η, καὶ ε στιν ο μοιον τῷ πολιήτης. 1012 Σημείωσαι δὲ ο πως τὴν γλαυκὴν βήρυλλον ὑγρὰν ε φη, ὡς τῶν γλαυκῶν σωμάτων ὑγρῶν ει ναι δοκούντων διὰ τὸ διαφανὲς, ο πουγε καὶ θαλάσσης ἐπίθετον τὸ γλαυκόν. 1016 Οτι ἐν τῷ «ἀλλ' ὁπότ'̓ Αρμενίων ὀρέων προπάροιθεν ὁδεύσῃς,» νοοῦμεν ἐκ τῆς συναλοιφῆς, η γουν ἐκ τοῦ κουφισμοῦ, ψιλοῦσθαι τῆς̓ Αρμενίας τὴν α ρχουσαν· εἰ καί τινες ἐφίενται δασύνειν αὐτήν. 1017 Οτι μετὰ τοὺς̓ Αρμενίους εἰς αὐγὰς τὰ Μηδικά εἰσι τέμπεα, ο ε στιν ἀπὸ μέρους ἡ τῶν Μήδων χώρα, ου τω κληθεῖσα κατὰ τὸν Γεωγράφον η ἀπὸ Μήδου υἱοῦ Μηδείας, η τις λειπόπατρις δι' ε ρωτα γέγονεν, η ἀπὸ αὐτῆς δὴ τῆς φυγάδος Μηδείας τῆς Αἰήτου θυγατρὸς, ῃ τινι ὁ Διονύσιος ὁμώνυμον τὴν γῆν ταύτην φησί· δεῖ δὲ μᾶλλον εἰπεῖν παρώνυμον.̓ Αφεῖσα γὰρ τὴν̓ Αττικὴν ἡ Μήδεια ἐκεῖ παρὰ τοῖς Μήδοις ε μεινεν, οὐχ ἑκὰς Κόλχων, ἀλλὰ δηλαδὴ ἐγγὺς κατὰ τὴν γειτνίασιν τὴν τοῦ ἀντικρύ· ῳ λόγῳ καὶ ὁ̓ Ισσικὸς, ὁμοίως δὲ καὶ ὁ̔ Υρκάνιος γείτονες τοῦ Εὐξείνου πόντου λέγονται. Κόλχων γε μὴν, φησὶν, εἰς γῆν οὐκ η ν αὐτὴν ἐλθεῖν διὰ τὴν τοῦ πατρὸς μῆνιν, ο τε καὶ τῇ χώρᾳ δέδωκε τὸ ἀπ' αὐτῆς κληθῆναι· αἰδοῖ, φησὶ, λιποῦσα τὸν Πανδιονίδην Αἰγέα καὶ τὰς̓ Αθήνας, ο τε λυγρὰ φάρμακα τῷ τοῦ Αἰγέως υἱῷ τῷ Θησεῖ ἐβουλεύσατο. Διὸ, φησὶν, ἀπ' ἐκείνης τῆς Μηδείας, οι α σοφῆς φαρμακουργοῦ, ε τι οἱ Μῆδοι πολυφάρμακοί εἰσι. Τὸ δὲ αἰδοῖ σεμνῶς ει πεν, οὐ θέλων ἐξυβρίσαι εἰς τὴν ἡρωΐδα. Τῷ ο ντι γὰρ οὐχ ἑκοῦσα ἐκείνη οὐδὲ δι' αἰδῶ, ἀλλὰ πρὸς βίαν ε λιπε τὰς̓ Αθήνας, διωχθεῖσα ὑπὸ τοῦ Αἰγέως, διότι τῷ Αἰγείδῃ Θησεῖ ἐπεβούλευσε κερασαμένη θανάσιμα φάρμακα, ὁπηνίκα
q.107
ἐκεῖνος ἐκ Τροιζῆνος χρόνιος ἐλθὼν μετὰ τοῦ ξίφους καὶ τῶν πεδίλων τῶν πατρικῶν, α καὶ ὁ Λυκόφρων ἱστορεῖ, ἐνεφανίσθη μὲν ἀγνοοῦντι τῷ πατρὶ Αἰγεῖ παῖς καλὸς καὶ πρέπων εἰς βασιλείαν, μικροῦ δὲ α ν λαθὼν ὑπὸ τῆς Μηδείας ἀπώλετο, εἰ μὴ ὁ πατὴρ γνωρίσας τὸν ἐκ πολλοῦ ἐπὶ διαδοχῇ τῆς βασιλείας ποθούμενον παῖδα περιεσώσατο, καὶ τὸν διαδεξόμενον εὑρηκὼς ἀπώσατο τὴν Μήδειαν, η ν δι' ε ρωτα παιδοποιΐας ἐπεισηγάγετο. Φασὶ δὲ αὐτὴν δυναστεύσασαν ἐν Μήδοις, καὶ ἐπικρυπτομένην τὴν ο ψιν, ὁπηνίκα προέρχοιτο, καταδεῖξαι τὸ θηλυστολεῖν τε τοὺς ἐκεῖ καὶ ἐν ταῖς προόδοις κατηρεφεῖς ει ναι τοῖς σκεπάσμασιν.̓ Ιστέον δὲ καὶ ο τι ὀπός τις ἀπὸ σιλφίου ὀνομαστὸς παρὰ τοῖς Μήδοις λέγεται γίνεσθαι καλούμενος Μηδικός· καὶ ο τι οἱ Μῆδοι καὶ Μήδειοι λέγονται προπαροξυτόνως, καθάπερ οἱ παρ'̔ Ομήρῳ Κήτειοι, καὶ ο τι δεινοὶ περὶ τοξείαν εἰσὶ, διὸ καὶ τοξοφόρους αὐτοὺς ἐρεῖ ὁ Διονύσιος· καὶ ο τι καὶ βοτάνη τις ἡ μάλιστα τοὺς ι ππους τρέφουσα Μηδικὴ καὶ εἰσέτι καλεῖται, ὡς ἐν Μηδίᾳ τάχα πλεονάζουσα. Οτι δὲ κατὰ κυριολεξίαν ἀνωτέρω ει ρηται τὸ Μηδικὰ τέμπεα, δηλοῖ ὁ Διονύσιος κατωτέρω εἰπὼν λασίας" 4εἰαμενὰς τὰς ἐν Μήδοις. Πάντως γὰρ ε νθα λάσιος εἰαμενὴ" 5 τεμπώδης ὁ τοιοῦτος τόπος, η τοι ἑλώδης ἐστίν. Εἰαμενὴ γάρ ἐστιν οἱονεί τις ῥειαμενὴ, τόπος δηλονότι κατάρρυτος, η καὶ εἰς βοτανῶν ἀνάδοσιν ἐπιτήδειος, παρὰ τὸ ε ω, ὑφ' ου δηλοῦται τὸ ἀναδίδωμι. Φασὶ δὲ Μήδοις ε θος ει ναι, βασιλέα αἱρεῖσθαι τὸν ἀνδρειότατον, καὶ γυναῖκας ε καστον ε χειν οὐκ ἐλάττους τῶν πέντε. Καὶ γυνὴ δὲ, φασὶν, α νδρας ἐλάττονας τῶν πέντε τρέφουσα συμφορὰν ἡγεῖται τὸ πρᾶγμα, ἐν καλῷ τιθεμένη πλείστους νέμειν α νδρας.̓ Ιστέον δὲ ο τι καὶ τὸ ᾀδόμενον Νισαῖον πεδίον ἐκεῖ που περὶ τὴν Μηδικὴν χώραν η ν, φέρον ι ππους μεγάλους τοὺς λεγομένους Νισαίους. 1019 Οτι βορειότεροι Μήδων οἱ Γηλοὶ καὶ οἱ Μάρδοι, ε θνος̔ Υρκάνιον, λῃσταὶ καὶ τοξόται α νδρες. Ετι δὲ καὶ οἱ̓ Ατροπατηνοὶ, ἀπὸ ἡγεμόνος τινὸς̓ Ατροπάτου καλούμενοι, ω ν̓ Ατροπατία ἡ χώρα, δευτέρα μερὶς τῆς Μηδίας λεγομένη· πρώτη δὲ Μηδικὴ μερὶς, καθ' η ν τὰ̓ Εκβάτανα. 1027 Οτι τὸ «ι κετο ἡ Μήδεια οὐχ ἑκὰς Κόλχων· Κόλχων γε μὴν αι αν ἱκέσθαι οὐκ ει χε,» σχῆμά ἐστιν ἐπαναστροφῆς. Εστι δὲ ἐπαναστροφὴ, ο ταν ἡ τελευταία λέξις τῆς πρώτης ἐννοίας ἀρχὴ γένηται τῆς δευτέρας, ὡς καὶ ἐνταῦθα τῆς μιᾶς ἐννοίας ληξάσης εἰς τὸ Κόλχων, ἀπὸ τούτου ἡ δευτέρα η ρξατο.̓ Εκαλλωπίσατο δὲ καὶ ἀλλαχοῦ τῷ τοιούτῳ σχήματι ὁ Διονύσιος. 1031 Οτι πέτραι τινὲς Μηδικαὶ τὸν ναρκισσίτην φύουσι λίθον, ο ν καὶ ἀφεγγέα καλεῖ, ὡς ναρκίσσῳ τῷ φυτῷ ἐοικότα τὴν χρόαν, καὶ μὴ διαυγάζοντα. Λέγει δὲ καὶ τὰ ποίμνια καλὰ ει ναι τοῖς Μήδοις, α δην βεβριθότα μαλλοῖς. Καὶ ο ρα ο τι τὸ α δην δι' ἑνὸς δ καὶ ου τος ὁμοίως̔ Ομήρῳ ἐξήνεγκεν, ο καὶ δασύνουσιν οἱ̓ Αττικοὶ, ταὐτὸν ο ν τῷ α λις. Διὸ καί τις ε φη, «ἀλλὰ τούτων μὲν α δην,» ἀντὶ τοῦ α λις. 1034 Οτι οἱ Μῆδοι ἐπ' ἀνατολὴν τετραμμένοι α χρι τῶν Κασπιάδων διήκουσι πυλῶν, αι τινες μέρος ου σαι τῆς Μηδείας χώρας κλεῖδες καλοῦνται τῆς̓ Ασίας διὰ τὴν α γαν στενότητα, ὑπὸ πέτρας ου σαι βαθυνομένας. Ορη δέ εἰσιν αἱ Κάσπιαι πύλαι, μᾶλλον δὲ πέτραι ἀπερρωγυῖαι καὶ κοῖλαι ὡς ἐν τάξει πυλῶν, ἀπὸ τῶν Κασπίων ἀνδρῶν η τῆς Κασπίας θαλάσσης ου τω καλούμεναι. Πύλαι γὰρ οι όν εἰσι τοῖς εἰς βορρᾶν δηλαδὴ πρὸς̔ Υρκανίους καὶ Κασπίους ἐκ νότου ὁδεύουσι, καὶ τοῖς ἐκεῖθεν αυ θις εἰς νότον πρὸς Πέρσας. Ου τω δὲ καὶ ὁ τόπος ἐστένωται, ὡς καὶ πύλας ἐπιστῆσαι τῷ τόπῳ, κωλυούσας τὴν τῶν βορείων ἐθνῶν ἐπὶ τὰ ἐξ ἐναντίας διάβασιν. Οτι δὲ καὶ α λλως αἱ πύλαι στενότατον τόπον δηλοῦσι, καὶ ἐν τῷ περὶ Θερμοπυλῶν λόγῳ διείληπται. Τῷ δὲ πύλας εἰπόντι τὴν τοιαύτην στενοχωρίαν ἀκόλουθον τὰς αὐτὰς καὶ κλεῖδας εἰπεῖν. Τὸ δὲ Κασπιάδων πυλάων παρωνύμως καὶ αὐτὸ ει ρηται, οὐχ ὑποκοριστικῶς, ὁποῖα πολλὰ ὁ Διονύσιος ἐποίησεν. 1039 Οτι ὑπὸ τὸν πόδα τῶν Κασπίων πυλῶν οἱ Πάρθοι ναίουσιν, α νδρες ἀρήϊοι καὶ ἀγκυλότοξοι, καὶ παντοίου πολέμου δαήμονες, ο ε στι τεχνῖται. Ει τα ἐμμένων τῷ περὶ αὐτῶν λόγῳ καὶ
q.108
ἐμπλατυνόμενός φησιν· «οὐ γὰρ ἀρότρῳ ἰθύνουσιν αυ λακα διασχίζοντες α ρουραν, οὐδὲ μὴν ἐρετμοῖς α λα τέμνουσιν, οὐδὲ νέμουσι βόας· ἐκ δὲ γενέθλης αὐτῆς ε τι νηπίαχοι τόξοις καὶ ἱπποσύναις μέλονται, ἀεὶ δὲ παρ' αὐτοῖς δοῦπος ο πλων, καὶ δρόμος ι ππων ἀελλοπόδων. Οὐ γὰρ θέμις αὐτοῖς δόρποιο γεύσασθαι, πρὶν ἐνιδρῶσαι μόχθοις πολέμου. Εχουσι δὲ ἐξ α γρας βίον δορίκτητον.» Ου τω δὲ ὁ Διονύσιος αὐξήσας τὰ κατ' αὐτοὺς ἐπιπλέκει σύντομον ἐγκώμιον βασιλικὸν, λέγων· «ἀλλὰ καίπερ τοιούτους ἐόντας Αὐσονίου βασιλῆος ἐπεπράϋνεν ἀκωκή.» Φασὶ γὰρ τὸν Αυ γουστον κακῶς αὐτοὺς διαθέσθαι, τὴν τοῦ Κράσσου η τταν ἀναπαλαίσαντα, ο ν στρατηγὸν ο ντἁ Ρωμαίων οἱ Πάρθοι ἀνεῖλον ἡττήσαντες. Ου τω δέ φασι ταπεινωθῆναι αὐτοὺς τότε, ω στε προστάξαι τὸν Αυ γουστον μὴ α λλως αὐτοὺς βασιλέας ἑαυτοῖς ἐφιστᾶν, ἀλλ' η γνώμῃ τῆς συγκλήτου τῶν̔ Ρωμαίων βουλῆς. Τοὺς δὲ Πάρθους καὶ Παρθυαίους καλοῦσί τινες, καὶ φῦλον ει ναί φασι Σκυθικὸν, μετοικῆσαν ἐπὶ Μήδους ἐκ φυγῆς, διὸ καὶ ου τω κληθῆναι. Πάρθους γὰρ Σκύθαι τοὺς φυγάδας φασίν.̔ Ιστορεῖται δὲ καὶ ο τι οἱ τῶν Παρθυαίων βασιλεῖς πρὸς τῷ ἰδίῳ ὀνόματι καὶ̓ Αρσάκαι ἐκαλοῦντο, ἐπὶ τιμῇ ἀρχαίου τινὸς βασιλέως γενναιοτάτοὐ Αρσάκου, ὡς α ν ἐκεῖνός τε ει η ἐν αὐτοῖς ἀοίδιμος καὶ αὐτοὶ τῇ ἐκείνου κλήσει ἐνωραΐζοιντο. Σημείωσαι δὲ ο τι νόμου γεωγραφικοῦ ο ντος καὶ ἱστορίαις ἀρτύειν τὴν γεωγραφίαν εἰς χειραγωγίαν τῆς ἀληθείας, ὡς καὶ ἐν προοιμίοις ει ρηται, διόλου μὲν ἐφύλαξε τοῦτο καὶ ὁ Διονύσιος, συχνὰ παραπλέκων τῇ περιηγήσει τὰ ἐξ ἱστοριῶν, πλὴν ἐν ἐπιτομῇ καὶ ἐπιτροχάδην, διὰ τὸ καὶ τὴν ο λην αὐτοῦ περιήγησιν συνοπτικὴν ει ναι καὶ, ὡς οἱ λόγιοί φασιν, ἐπελευστικὴν, τὰ πάνυ πολλὰ εἰς κομιδῆ βραχὺ συναλείφουσαν καὶ ἐγχειρίδιον οι ον ου σαν περιηγήσεως. Καὶ ου τω μὲν τὰ πρὸ τούτου.̓ Αφ' ου μέντοι εἰς τὴν̓ Ασίαν διέβη, καὶ τετράπλευρόν τι χωρίον περιέγραψε πλευραῖς τῷ τε Ταύρῳ καὶ τῷ Νείλῳ καὶ τῷ̓ Ινδικῷ ὠκεανῷ καὶ τῷ νοτίῳ, τότε δὴ πλατύτερον τοῖς ἱστορουμένοις ἐπεξέρχεται, ὡς δῆλον ε κ τε τῶν εἰς̓ Αραβίαν λεχθέντων καὶ τῶν περὶ Μηδείας ἱστορηθέντων καὶ τῶν νῦν δὲ ἐκτεθέντων.̓ Ενηγλαΐσθη μέντοι πρὸ τούτου καὶ τοῖς περὶ Λυδῶν λόγοις καθ' ὁμοίαν διατριβήν.̓ Εν τοῖς ἑξῆς δὲ καὶ ἡ̓ Ινδία ἱκανὴν αὐτῷ παρέξει λόγου τριβήν. Αι τιον δὲ τούτου οὐ μόνον τὸ προσπαθῶς δοκεῖν αὐτὸν ε χειν πρὸς τὴν̓ Ασίαν, ἀλλὰ καὶ τὸ κίνδυνον ει ναι, εἰ μὴ ου τω μεθώδευσε, βραχύστιχον αὐτῷ παντελῶς γενέσθαι τὴν ποίησιν καὶ εἰς μικροτεχνίαν ἐκκλῖναι διὰ τὸ τῆς περιηγήσεως λίαν πάνυ στενὸν καὶ ἐπίτροχον. 1055 Οτι ευ ρηται ω δε τὸ ἀέναος δι' ἑνὸς ν μετὰ ἐκτάσεως τῆς ἀρχούσης. Φησὶ γὰρ «καὶ πόρον ἀενάων ποταμῶν.» Ου τω δὲ καὶ ἐν τοῖς ἑξῆς «ἀενάοις ποταμοῖσι κατάρρυτος, καὶ παρὰ Θεοκρίτῳ δὲ ευ ρηται τοιαύτη γραφὴ, ε νθα λέγει «ευ ρον δ' ἀέναον κρήνην·» εἰ μή τις τὴν τῶν ἀντιγράφων αἰτιώμενος φαυλότητα φυλάσσει μὲν τὴν διὰ τῶν δύο νν γραφὴν, θεραπεύει δὲ τὸ πάθος τοῦ μέτρου διὰ συνιζήσεως, ὡς καὶ ἐν τῇ ἀρχῇ τῶν̔ Αλιευτικῶν̓ Οππιανοῦ. 1059 Οτι μόνοι οἱ Πέρσαι ε θνος ε χουσιν̓ Ασίας βασιλεύτατον, καὶ μέγας διὰ τοῦτο ἐλέγετο βασιλεὺς ὁ τῶν Περσῶν, ὡς καὶ ὁ Κωμικὸς δηλοῖ. Βασιλικώτατον γὰρ η ν τὸ τῶν Περσῶν γένος, καλούμενον ου τως ἀπὸ Πέρσου υἱοῦ τοῦ Μήδου, κατὰ δὲ α λλους ἀπὸ Περσέως η ἀπὸ Πέρσου υἱοῦ Περσέως καὶ̓ Ανδρομέδας, ω ς φησιν̔ Ηρόδοτος, λέγων ο τι Περσεὺς ὁ Δανάης καὶ Διὸς ἀφίκετο παρὰ Κηφέα τὸν Βήλου, καὶ ε σχε αὐτοῦ θυγατέρα τὴν̓ Ανδρομέδαν, καὶ γεννᾷ Πέρσην, ἐξ ου τὴν ἐπωνυμίαν ε σχον οἱ Πέρσαι, πάλαι ποτὲ Κηφῆνες ἀπὸ τοῦ τοιούτου Κηφέως καλούμενοι. Λέγει δὲ ὁ Διονύσιος καὶ ο τι ἀπείριτον ο λβον οἱ Πέρσαι περιεβάλοντο, θέμενοι ἐν μεγάροισιν, ο τε Μῄονας καὶ Σαρδιανοὺς ἐπόρθησαν, καθελόντες τὸν Κροῖσον. Καὶ δεῖγμά φησι τοῦ πλούτου, ο τι χρύσεα μὲν τοῖς ἀνδράσι τὰ ο πλα, χρύσεα δὲ τοῖς ι πποις τὰ χαλινὰ, χρυσοῖς δὲ πεδίλοις τοὺς πόδας ἐκοσμήσαντο. Ταῦτα δὲ πολλῷ πρότερον τοὺς Μῄονας, η τοι τοὺς Λυδοὺς, πλουσιωτάτους δείκνυσιν, ου ς οἱ Πέρσαι ληϊσάμενοι παμπλούσιοι
q.109
γεγόνασιν, α λλως μὴ πλουτοῦντες· ο πουγε καὶ αἱ παρονομαζόμεναι αὐτοῖς Περσικαὶ ἐμβάδες, ω ς τινές φασιν, ὑπόδημα εὐτελὲς η ν.̓ Ασκεῖν δὲ λέγονται καὶ μεγαλοφωνίαν οἱ Πέρσαι, καὶ καῦμα καὶ ψύχος φέρειν καὶ ο μβρους καὶ χειμάρρων διαβάσεις, ω στε α βροχα φυλάσσειν τά τε ο πλα καὶ τὴν ἐσθῆτα. Τιμῶσι δὲ τὸ πῦρ, καὶ δι' αὐτὸ καὶ τὸν χρυσὸν οι α πυροειδῆ ο ντα. Λέγεται δὲ Περσική τις ει ναι ᾠδὴ, η ς τὰς ὠφελείας ξʹ διαριθμοῦνται. Τίμιοι δὲ παρὰ τοῖς Πέρσαις οἱ μάγοι, οι ου τε οὐροῦσιν εἰς ποταμὸν, ου τε νίπτονται, ου τε λούονται.̔ Ηρόδοτος δέ φησι καὶ ο τι Πέρσαι παιδεύουσι τοὺς ἑαυτῶν παῖδας ἀπὸ πενταετοῦς ε ως ἐτῶν κʹ ἱππεύειν καὶ τοξεύειν καὶ ἀληθίζεσθαι.̔ Ιστορεῖ δὲ καὶ νομάδας τινὰς Πέρσας, καὶ συχνὰ ει ναι γένη λέγει Περσῶν. Λέγεται δὲ καὶ σύμβολον ει ναι ἀσπασμοῦ παρὰ Πέρσαις τὸ ἀφελέσθαι τὴν τιάραν τῆς κεφαλῆς. Μεγάλοις δὲ ο ρεσι περίδρομός ἐστιν ἡ Περσὶς, νοτιωτέρα τῶν Κασπίων ου σα πυλῶν, ἑλκομένη μέχρι τοῦ ὁμωνύμου Περσικοῦ κόλπου. Τὸ δὲ ἀρκτῶον αὐτῆς τοῖς τῶν Μήδων ο ρεσιν ὑποπέπτωκεν, α περ τέμπεα ὁ Διονύσιος ἀνωτέρω ε φη Μηδικά. 1069 Οτι Σάβαι η σαν μὲν καὶ̓ Αραβικοὶ, ὡς προεγράφη, ευ ρηνται δὲ καὶ ω δε Περσικοί. Μεθ' ου ς οἱ Πασαργάδαι, περὶ ω ν κατωτέρω ῥηθήσεται.̓ Εν δὲ τοῖς ἑξῆς καὶ̓ Ινδικὸν ε θνος οἱ Σάβαι εὑρίσκονται. Ησαν δὲ καὶ ε θνος Θρᾳκικὸν Σάβοι, ο περ τοὺς Βάκχους δηλοῖ Φρυγίᾳ διαλέκτῳ· ἐξ ου καὶ ὁ Διόνυσος ε οικε Σαβάζιος λέγεσθαι, διότι καὶ Βάκχος ὁ αὐτός. Οτι τὸ Τασκοὶ ε θνους Περσικοῦ ο νομα βαρυτόνως παρὰ πολλοῖς ἀναγινώσκεται· οι ς ἀγχιτέρμονες οἱ Πασαργάδαι, α ριστοι Περσῶν κατὰ̔ Ηρόδοτον, παρ' οι ς Κύρου τάφος πολυτελὴς, πύργος οὐ μέγας ἐν παραδείσῳ, δάσει δένδρων ἀποκεκρυμμένος, κλίνην τε χρυσῆν ε χων ποτὲ καὶ τράπεζαν καὶ πύελον υ λης ὁμοίας καὶ κόσμον λιθοκόλλητον. Προσεκοσμήθη δὲ καὶ ὑπὸ̓ Αριστοβούλου, κελεύσεἰ Αλεξάνδρου, ἐσυλήθη δὲ οὐ πολλῷ υ στερον. Ει χε δὲ, φασὶ, καὶ ἐπίγραμμἁ Ελληνικὸν Περσικοῖς γράμμασιν,̓ Ενθάδ' ἐγὼ κεῖμαι, Κῦρος βασιλεὺς βασιλήων. Ην δὲ καὶ ε τερον τοιοῦτον, «ω α νθρωπε, ἐγὼ Κῦρος εἰμὶ, ὁ τὴν ἀρχὴν τοῖς Πέρσαις κτησάμενος καὶ τῆς̓ Ασίας βασιλεύσας· μὴ ου ν φθονήσῃς μοι τοῦ μνήματος.» Καὶ τοῦτο μὲν ἁπλοῦν καὶ γοργόν. Κάλλιον δὲ τὸ ἐπὶ Δαρείῳ, «φίλος η ν τοῖς φίλοις, ἱππεὺς καὶ τοξότης α ριστος ἐγενόμην, κυνηγῶν ἐκράτουν, πάντα ποιεῖν ἠδυνάμην.»̓ Ιστέον δὲ ο τι τὸ μὲν ἐθνικὸν οἱ Πασαργάδαι, ἡ δὲ πόλις θηλυκῶς, ὡς δηλοῖ τὸ «τὰς δὲ Πασαργάδας ε κτισεν ὁ Κῦρος.» Διερμηνεύεται δὲ ἡ πόλις κατὰ γλῶσσαν̔ Ελληνίδα Περσῶν στρατόπεδον. 1073 Οτι Κύρος ποταμὸς Περσικὸς, ε τι δὲ καὶ Χοάσπης̓ Ινδὸν μὲν υ δωρ ε λκων, ὡς ἐκ τοῦ̓ Ινδοῦ σχιζόμενος ποταμοῦ, παραρρέων δὲ τὰ Σοῦσα, ἐξ ου καὶ μόνου ε πινεν ὁ τῶν Περσῶν βασιλεύς· καὶ η ν βασιλικὸν υ δωρ τὸ Χοάσπειον. Περὶ ου φησι καὶ̔ Ηρόδοτος, ο τι τοῦ υ δατος τοῦ Χοασπείου ἀφεψημένου πολλαὶ α μαξαι ἡμιόνειοι τετράκυκλοι ε πονται κομίζουσαι ἐν ἀγγείοις ἀργυρέοις. Εστι δὲ κατὰ τὸν Γεωγράφον καὶ ε τερος ποταμὸς μέγας, ἀπὸ̓ Αρμενίας ε χων τὴν ἀρχὴν, Κόρος ποτὲ λεγόμενος, υ στερον δὲ Κῦρος μετονομασθείς. Τὰ δὲ Σοῦσα ου τω καλοῦνται διὰ τὸ τόπου ἀνθηρόν· σοῦσα γὰρ ἐγχωρίως τὰ κρίνα. Τῆς δὲ Περσικῆς ταύτης τῶν Σούσων χώρας οἱ ἐγχώριοι οὐ μόνον Σούσιοι, ἀλλὰ καὶ Κίσσιοι λέγονται. Πάνυ δὲ, φασὶ, καυματηρὸς ὁ ἀὴρ τῇ Σουσίδι καὶ ου τως ε κπυρος, ω στε οὐ φθάνουσιν αἱ σαῦραι καὶ οἱ ο φεις ἐν τῷ διαβαίνειν τὰς ὁδοὺς, ἀλλὰ καταφλέγονται. Καὶ λουτρὰ δὲ, η γουν υ δατα τὰ εἰς τὸ λούσασθαι προτεθέντα ψυχρὰ, ἐκθερμαίνεται παραχρῆμα.̓ Εκαλεῖτο δὲ καὶ Μεμνόνειον α στυ τὰ Σοῦσα, διὰ τὸ ἐκεῖ ὡς εἰκὸς τιμᾶσθαι τὸν Μέμνονα. Λέγεται δὲ καὶ τοὺς τοῦ βασιλέως Περσῶν θησαυροὺς αὐτόθι κεῖσθαι. Καὶ ὁ τὴν πόλιν ταύτην ἑλὼν ε δοξεν α ν κατὰ τὸν τοῦ̔ Ηροδότου λόγον ἐρίσαι τῷ Διὶ περὶ πλούτου. 1075 Οτι τὸν̓ Αχάτην ποταμὸν ἐπὶ πλευραῖς τε ει ναι τοῦ Χοάσπου φησὶ, καὶ εὐωπὸν αὐτὸν καλεῖ, διὰ τὸ τάχα διειδὲς τοῦ υ δατος καὶ ευ θετον. Φησὶ γὰρ ο τι οι α κύλινδρος ἐπὶ χθονὸς κεῖται, τουτέστιν ὡς σχῆμα
q.110
κιονειδές· τοιοῦτον γὰρ ὁ κύλινδρος. Εοικε γὰρ ὁ̓ Αχάτης μὴ ε χειν ἐξοχάς τινας καὶ καμπὰς, μηδὲ εἰς ἀγκῶνας καὶ κλῶνας ἑλίσσεσθαί τε καὶ σχίζεσθαι· φαίνεται δὲ καὶ μηδὲ πολὺς ει ναι κατὰ τὸ ἀένναον· χειμάρρου γὰρ, φησὶν, αὐτὸν ποταμοῦ κατασύρουσι χαράδραι. Λέγει δὲ καὶ τοὺς ἐκεῖσε καρποὺς θάλλειν α λλους ἐπ' α λλοις, λιαροῦ γεγηθότας ἐξ ἀνέμου. Καὶ ε στιν ἐνταῦθα γλυκεῖα λέξις τὸ γεγηθότας, μετενεχθεῖσα ἐπὶ τὰ ἀναίσθητα· ὡς καὶ ο τε ὁ Ποιητὴς ἐπὶ ο πλων τὸ γανοῦσθαι λέγει, καὶ τὴν χθόνα γελᾶν. Καὶ ε στι τοῦτο μεταγωγὴ πράγματος ἀπὸ τῶν ὁρώντων ἐπὶ τὰ ὁρώμενα. Γεγήθασι γὰρ πάντως καὶ γανόωσι καὶ γελῶσιν οὐ τὰ ο πλα οὐδὲ ἡ γῆ οὐδὲ οἱ καρποὶ ἀλλ' οἱ βλέποντες αὐτά. 1082 Οτι περὶ τὴν Περσικὴν θάλασσαν μέγα ε θνος οἱ Καρμανοὶ, ε νθα ποταμὸς ψήγματα καταφέρων χρυσοῦ· καὶ μέταλλα δέ εἰσιν αὐτόθι ἀργύρου καὶ χαλκοῦ καὶ μίλτου· καὶ ο ρη δύο κατὰ τὸν Γεωγράφον, τὸ μὲν ἀρσενικοῦ, ο περ ἀρσενίκιον ἡ κοινὴ γλῶσσά φησι, τὸ δὲ ἁλός. Γίνεται δὲ, φασὶν, αὐτόθι καὶ βότρυς πολλάκις δίπηχυς, πυκνόρρωγός τε καὶ μεγαλόρρωγος. Εἰς θερμότητα δὲ κατὰ γλῶσσαν ἐγχωρίαν ἡ Καρμανία ἑρμηνεύεται. 1086 Οτι πρὸς ἀνατολὰς τῶν Καρμανῶν ἡ τῶν Γεδρωσῶν ε λκεται γῆ, γείτων ὠκεανοῦ μεγακήτεος. Τούτων ἡ χώρα Γεδρωσία, ω στε αὐτοὺς ἀναλογώτερον καλεῖσθαι Γεδρωσιανοὺς κατὰ τὸν Γεωγράφον. Λέγονται δὲ καὶ Γεδρωσηνοί.̓ Ακαρπίᾳ δὲ ἡ Γεδρωσία κατέχεσθαι λέγεται πολλάκις, καὶ διὰ τοῦτο τοῖς αὐτόθι τὸν καρπὸν εἰς ε τη πλείω ταμιεύεσθαι.̓ Αρωματοφόρος δὲ ἡ Γεδρωσία, καὶ μάλιστα νάρδου καὶ σμόρνης. Καὶ ὁ στρατὸς τοίνυν̓ Αλεξάνδρου ὁδεύων ἐκεῖ τούτοις ἐχρῆτο ἀντὶ ὀρόφου τε καὶ στρωμνῆς. Λέγει δὲ καὶ̓ Αρριανὸς ο τι ἐν τῇ ἐρημίᾳ τῶν Γεδρωσῶν πολλὰ δένδρα εἰσὶ σμύρνης. Εχει δὲ καὶ νάρδου ῥίζαν πολλὴν καὶ ευ οδμον. 1088 Οτι πρὸς αὐγὰς τῆς Γεδρωσίας ὁ̓ Ινδὸς μέγιστος ποταμὸς, ο ν Σκύθαι νότιοι παροικοῦσιν, οἱ καὶ̓ Ινδοσκύθαι συνθέτως λεγόμενοι. Καὶ σημείωσαι ο τι οὐ μόνον βόρειοι Σκύθαι, ἀλλ' ἰδοὺ καὶ ου τοι Σκύθαι νότιοι.̔ Ρέειν δέ φασι τὸν̓ Ινδὸν, καθὰ καὶ τὸν Γάγγην, ἀρξάμενον ἀπό τινος Καυκάσου ο ρους ἀρκτικοῦ ἀνατο λικοῦ, λαβρότατον ῥόον ὀξὺν ἐπὶ νότον ὀρθὸν ἐλαύνοντα, κατεναντίον τῆς̓ Ερυθρᾶς θαλάσσης, η γουν τοῦ̓ Ερυθραίου καὶ Αἰθιοπικοῦ ὠκεανοῦ, περὶ τὰ ἑῷα τοῦ Περσικοῦ κόλπου, καὶ σχιζόμενον εἰς δύο στόματα διέχοντα ἀλλήλων στάδια α καὶ ωʹ, ὡς καὶ̓ Αρριανὸς ἱστορεῖ, α δὴ στόματα ποιοῦσι τὴν Παταληνὴν οι α νῆσον ἀπολαμβανομένην, η ν καὶ ἐπαναλαμβάνει ὡς λόγου ἀξίαν, λέγων «μέσην ἐπιδέδρομε νῆσον, νῆσον η ν καλοῦσι Παταληνήν». Παραπλησία δὲ, φασὶν, ἐστὶν ἡ νῆσος αυ τη τῷ κατ' Αι γυπτον Δέλτα. Καὶ δὴ καὶ Δέλτα τινὲς κατ' ὁμοιότητα σχήματος ἐκάλεσαν καὶ αὐτήν. Φησὶ γοῦν̓ Αρριανός· «δίστομός ἐστιν ὁ̓ Ινδὸς, καὶ Δέλτα ποιεῖ καὶ ου τος ἐν τῇ τῶν̓ Ινδῶν γῇ, τῷ Αἰγυπτίῳ Δέλτα παραπλήσιον. Πόλις δὲ ἐν αὐτῇ ἀξιόλογος τὰ Πάταλα, ἀφ' ω ν ἡ νῆσος Παταληνή ὀξυτόνως, ὡς οἱ ἀκριβεῖς λέγουσι· τινὲς δὲ καὶ βαρυτόνως Παταλήνην, ὡς Πριήνην, ἀναγινώσκουσιν. Τοῦ δὲ μεγέθους καὶ τῆς ὀξύτητος τοῦ̓ Ινδοῦ ποταμοῦ δεῖγμα καὶ τοῦτό φασιν οἱ παλαιοὶ, ο τι ἐκλιπὼν τὸ οἰκεῖον ῥεῖθρόν ποτε καὶ εἰς πεδία τινὰ κοῖλα ἐκτραπόμενος καὶ οι ον καταρράξας ἠρήμωσε χώραν πλειόνων η χιλίων πόλεων σὺν ταῖς κώμαις. 1095 Οτι πρὸς δύσιν τοῦ̓ Ινδοῦ ποταμοῦ̓ Ωρῖται, διὰ διχρόνου γραφόμενοι, πρὸς ἀντιδιαστολὴν τῶν ἐν τῷ̓ Ωρεῷ τῆς Εὐβοίας̓ Ωρειτῶν.̓ Εκεῖνοι γὰρ διὰ διφθόγγου γράφονται, διὰ συναίρεσιν. Αὐτόθι δέ εἰσι καὶ Αριβες, ὁμοίως τῷ ι καὶ αὐτοὶ διχρόνῳ παραληγόμενοι, ου ς τινες ἐν τρισὶν α Αραβας γράφουσι, τάχα σκηνήτας τινὰς ο ντας, ὁποῖοι καὶ ἐν τῇ βαθυτέρᾀ Αραβίᾳ εἰσίν. Σκοπητέον δὲ μή ποτε καὶ Αρβιες ὀφείλουσι γράφεσθαι οἱ Αριβες ου τοι. Μέμνηται γὰρ τοιούτου ε θνους̓ Ινδικοῦ ὁ Γεωγράφος, λέγων· Αρβιες ὁμώνυμοι ποταμῷ Αρβει, ὁρίζοντι αὐτοὺς ἀπὸ τῶν̓ Ωριτῶν.̔ Ο δ' αὐτὸς καὶ τοὺς̓ Ωρίτας ε θνος λέγει αὐτόνομον. 1096 Οτι τοὺς̓ Αραχώτας λινοχλαίνους λέγει, διὰ ἰδιοτροπίαν ι σως ἱματισμοῦ, ο περ καὶ οἱ
q.111
Μελάγχλαινοι ε παθον, ἐξ ἱματίων κληθέντες καὶ αὐτοί. Τοὺς δὲ̓ Αραχώτας τινὲς̓ Αραχωτούς φασιν ὀξυτόνως, λέγοντες ο τι μετὰ τὸν̓ Ινδὸν οἱ Παροπαμισάδαι, ει τα πρὸς νότον̓ Αραχωτοί· πρὸς ἐσπέραν δὲ τοῖς Παροπαμισάδαις παράκεινται Αριοι. 1097 Οτι βούλονταί τινες Παρπάνισον προπαροξυτόνως λέγεσθαι ο ρος̓ Ινδικὸν, οὐ μὴν Παρνησὸν, ὡς πολλὰ τῶν ἀντιγράφων ε χουσι. Πολλοὶ δὲ καὶ ὀξύνουσι, καὶ διὰ τοῦ μ γράφουσι Παρπαμισόν.̔ Ο δὲ Γεωγράφος Παροπαμισόν γράφει πεντασυλλάβως, καὶ τοὺς ἐκεῖ Παροπαμισάδας καλεῖ. Τοὺς δὲ ὑπὸ τὰς πτύχας τοῦ τοιούτου ο ρους ὁ Διονύσιος λέγει πάντας ξυνῇ ἐπωνυμίαν ει ναἰ Αριηνούς. Καὶ ἡ χώρα αὐτῶν̓ Αριανὴ κατὰ τὸν Γεωγράφον, λέγοντα ο τι μετὰ τὴν̓ Ινδικὴν ἡ̓ Αριανὴ μερὶς, ε νθα καὶ οἱ Αρβιες, ει τἀ Ωρῖται, οι ς ἐφεξῆς̓ Ιχθυοφάγοι.̓ Εοίκασι δὲ ου τω λέγεσθαι ἀπὸ̓ Αρίου ποταμοῦ, ὡς παρεμφαίνεἰ Αρριανὸς ἐν τοῖς περὶ̓ Αλεξάνδρου.̔ Ηρόδοτος δέ φησιν ο τι καὶ οἱ Μῆδοί ποτε ἐκαλοῦντο Αριοι· ἀφικομένης δὲ τῆς Μηδείας εἰς αὐτοὺς μετέβαλον τὸ ο νομα. Οι δε δὲ καὶ τούτους τοὺς ἰδίως λεγομένους̓ Αρίους, ου ς καὶ λέγει τόξοις ἐσκευάσθαι Μηδικοῖς.̔ Ο δὲ Διονύσιός φησι καὶ ο τι οἱ̓ Αριανοὶ φαύλην χθόνα οἰκοῦσιν ὑπὸ λεπτῇ ψάμμῳ πλήθουσαν καὶ ῥώπεσι δασεῖαν, τουτέστι φυτοῖς χθαμαλοῖς καὶ θαμνώδεσιν, α περ ὁ μὲν Ποιητὴς ῥωπήϊα λέγει, ὁ δὲ πολὺς ο χλος ῥωπάκια.̓ Αλλὰ καὶ τοιαύτης ου σης τῆς ἐκεῖ γῆς, ο μως εἰσὶ, φησὶν, αὐτοῖς α λλαι κέλευθοι ἐπαρκεῖς εἰς ζωήν. Κομίζει γὰρ αὐτοῖς ἡ γῆ α λλον ο λβον ἀκήρατον· πάντη γὰρ λίθος ἐστὶν ἐρυθροῦ κουραλίου, πάντη δὲ ὑπὸ πέτραις αἱ φλέβες ὠδίνουσι χρυσῆς κυανῆς τε καλὴν πλάκα σαπφείρου. Κἀντεῦθεν οἱ ἐγχώριοι ἀποτεμνόμενοι βιοτήσιον ω νον ε χουσιν, η γουν ἐξωνοῦνται δι' αὐτῶν τὰ εἰς βίον. Εστι δὲ τὸ βιοτήσιον ο μοιον τῷ φιλοτήσιον καὶ νεοτήσιον.̓ Ιστέον δὲ ο τι χρυσῆν ὁμοῦ καὶ κυανῆν τὴν σάπφειρον ει πεν, ἐπειδὴ τοιαύτας πέμπει χρόας. Τὸ δὲ κουράλιον τοῦ τῆς Γοργόνος αι ματος ἀποστάξαι μυθεύεται, ἀφ' η ς οι α κόρης ου σης ἡ κλῆσις τῷ λίθῳ ἐνεκάθισεν. 1107 Οτι ἡ τῶν̓ Ινδῶν γῆ, ε θνους μεγίστου πάντων καὶ εὐδαιμονεστάτου, πασῶν ἐσχάτη παρὰ τοῖς τοῦ ὠκεανοῦ κεῖται χείλεσιν, η ν ὁ η λιος πρώταις ἐπιφλέγει ἀκτῖσιν, ἐπὶ τὴν γῆν ἀνερχόμενος, τουτέστιν ἀνίσχων, ἀνατέλλων· διὸ καὶ θερμότατος παρ' αὐτοῖς ὁ η λιος τὸ ἑωθινὸν, ω ς φασιν οἱ παλαιοὶ, καὶ πολλῷ μᾶλλον η ἐν μεσημβρίᾳ κατὰ τὴν̔ Ελλάδα. Καὶ διὰ τοῦτο καὶ χρῶμα φέρουσι παραπλήσιον Αἰθίοψι. Καὶ τοῦτο μὲν ου τως.̔ Ο δὲ Διονύσιος πολὺν ε παινον κατατείνων τῆς̓ Ινδικῆς φησι, διὸ τόν τε χρόα οἱ ἐκεῖ κυανέουσι θεσπέσιον λιπόωντες, τρίχας τε πιοτάτας φοροῦσιν ὑακίνθῳ ὁμοίας, ο περ ὁ Ποιητής πού φησιν, ὑακινθίνῳ α νθει ὁμοίας, η τοι μελαίνας. Μέλαν γὰρ καὶ τὸ α νθος ὁ ὑάκινθος. Μελανότριχες δὲ καὶ τῶν̓ Ινδῶν μάλιστα οἱ μεσημβρινοὶ, καὶ τὴν χρόαν ο μοιοι τοῖς Αἰθίοψι, διὰ τὸ ἐπιλείπειν τὴν ἐπιπολῆς ἰκμάδα, ἐπικαίοντος τοῦ ἡλίου, ο θεν οὐδὲ οὐλοτριχοῦσιν. Εἰσὶ δὲ καὶ μακρό βιοι. Καὶ οἱ μὲν, φησὶ, χρυσοῦ μεταλλεύουσι γενέθλην, τὴν χρυσῖτιν ψάμμον μακέλλαις λαχαίνοντες, ο ε στιν ἀνοίγοντες, σκάπτοντες· ἐξ ου καὶ τὸ λάχανον· οἱ δὲ ἱστοὺς ὑφαίνουσι λινεργέας, οἱ δὲ ἐλεφάντων λευκοὺς πρισθέντας ἀποξύουσιν ὀδόντας, ου ς ε τεροι ἐλεφάντων κέρατά φασιν, α λλοι δὲ, φησὶ, τῶν̓ Ινδῶν ἐπὶ ταῖς τῶν χειμάρρων προβολαῖς η προμολαῖς, η γουν ἐκρύσεσιν, η βηρύλλου γλαυκὴν λίθον ἰχνεύουσιν η ἀδάμαντα μαρμαίροντα η χλωρὰ διαυγάζουσαν ι ασπιν η γλαυκὴν λίθον καθαροῦ τοπάζου καὶ γλυκερὰν ἀμέθυσον ὑπηρέμα πορφύρουσαν. Καὶ ο ρα ο πως ε καστον λίθον μετ' ἐπιθέτου προσφυεστάτου ἐξήνεγκε, γλυκέως γράφων καὶ φράζων καλῶς τὰ καλά. Λίθος δὲ τὸ τόπαζον διαφανὴς, ο ς καὶ τοπάζιον τετρασυλλάβως λέγεται, χρυσοειδὲς ἀπολάμπων φέγγος, ο μεθ' ἡμέραν οὐ ῥᾷον ἰδεῖν· ὑπεραυγεῖται γὰρ, φασί· νύκτωρ δὲ ὁρῶσιν οἱ συλλέγοντες, καὶ περικαθάψαντες σημεῖα τῷ ὀρύγματι μεθ' ἡμέραν ἀνορύττουσιν. Ου τω τιμίοις λίθοις καταστρώσας τὴν̓ Ινδικὴν ὁ Διονύσιος ἐπάγει ἐπιφωνηματικῶς κατὰ συντομίαν, ο τι παντοῖον ο λβον αυ ξει, ποταμοῖς ου σα
q.112
κατάρρυτος ε νθα καὶ ε νθα. Ναὶ μὴν, φησὶ, καὶ οἱ λειμῶνες ἐκεῖ ἀεὶ κομῶσι πετάλοις· α λλοθι μὲν γὰρ κέγχρος αυ ξεται, α λλοθι δὲ υ λαι θάλλουσιν̓ Ερυθραίου καλάμου, τοῦ ἀρωματικοῦ δηλαδὴ,̓ Ερυθραίου λεγομένου διὰ τὸ τὴν̓ Ινδίαν ε ως καὶ εἰς τὸν̓ Ερυθραῖον παρήκειν ὠκεανόν· ο περ δῆλόν ἐστι καὶ ἐκ τοῦ τὴν Γαγγῖτιν χώραν κατὰ τὸν Διονύσιον περὶ τὰ τέρματα ε λκεσθαι τῆς Κωλιάδος γῆς, η τοι τῆς Ταπροβάνης, ο που τὰ μέγιστα κήτη, α περ αὐτὸς̓ Ερυθραίου πόντου ει πε βοτά. Καὶ ου τω μὲν ὁ Διονύσιος. Ετεροι δὲ καὶ πολυφάρμακον τὴν̓ Ινδικὴν ἱστοροῦσι καὶ πολύρριζον καὶ πολυχρώματον καὶ δίκαρπον καὶ διφόρον, καὶ τοὺς ἐκεῖσε α νδρας εὐμεγέθεις καὶ πενταπήχεις τοὺς πολλοὺς η ὀλίγον ἀποδέοντας· ω ν καὶ ὁ βασιλεὺς Πῶρος ὑπὲρ πεντάπηχυν ἱστόρηται. Καὶ φιλῳδοὶ δὲ οἱ̓ Ινδοὶ λέγονται, καὶ φιλορχήμονες ἀπὸ Διονύσου.̓ Ελεύθεροι δὲ πάντες̓ Ινδῶν, καὶ ου τις δοῦλος̓ Ινδός. Εἰσὶ δὲ καὶ μελάντεροι τῶν α λλων ἀνθρώπων, πλὴν Αἰθιόπων, καὶ τὰ ἐς πόλεμον γενναιότατοι. Φασὶ δὲ καὶ Σηρικὰ παρ'̓ Ινδοῖς γίνεσθαι ε κ τινων φλοιῶν ξαινομένης βύσσου.̓ Επανθεῖν δὲ καὶ δένδροις ἀγρίοις ὡς ε ριον καλλονῇ καὶ ἀρετῇ προφέρον τοῦ ἐκ τῶν προβάτων, ἐξ ου, φασὶ, καὶ εὐήτριοι σινδόνες ὑφαίνονται, τουτέστιν ευ μιτοι, ὡς καὶ ἐν̓ Ιλιάδι γέγραπται, ο που ἐπήτριμοι ἐλέγοντο οἱ συχνοί. Λέγεται δὲ καὶ ο τι ἰχθυοφαγοῦσι πολλοὶ τῶν̓ Ινδῶν ὠμοὺς ἰχθύας σιτούμενοι, καὶ ο τι τὰ ἑῷα τῆς̓ Ινδίας ἐρημία ἐστὶ διὰ τὴν ψάμμον, καὶ ο τι οἱ̓ Ιχθυοφάγοι πλοῖα ποιοῦνται καλάμινα, καὶ ο τι ε ν γόνυ καλάμου πλοῖον ἀπαρτίζει, ω ς φησιν̔ Ηρόδοτος. Περὶ δὲ τοῦ ἀνωτέρω ῥηθέντος καλάμου φασὶ τοιαῦτα οἱ παλαιοί· ῥίζαι καλάμων μεγάλων γλυκεῖαι καὶ τῇ φύσει καὶ τῇ ἑψήσει. Καὶ πάλιν· κάλαμοι ποιοῦσαι μέλι, μελισσῶν μὴ οὐσῶν· τοὺς δὲ φαγόντας ὠμοῦ τούτου μεθύειν. Καὶ α λλως δὲ κάλαμοι ἁπλῶς ε τεροι παράσημοι ἐν̓ Ινδίᾳ, ὡς ἐρρέθη, καθὰ καὶ παρὰ τοῖς ἑσπερίοις Αἰθίοψιν, ω ν καλάμων ε καστον γόνυ χωρεῖν λέγεται χοίνικας τρεῖς. Λέγεται δὲ νόμον α ριστον ει ναι παρ'̓ Ινδοῖς, τὸν εὑρόντα τι ὀλέθριον ἀνάγκην ε χειν ἐξευρίσκειν καὶ α κος τοῦ κακοῦ. 1118 Οτι τοὺς χειμάρρους καὶ ου τος ἀναύρους λέγει, διὰ τὸ μὴ ὁμοίως τοῖς ἀεννάοις αυ ρας ἀποτελεῖν. 1134 Οτι τὸ σχῆμα τῆς̓ Ινδικῆς, ὡς καὶ ὁ Γεωγράφος φησὶ, τέσσαρσιν η ρμοσται πλευραῖς λοξαῖς πάσαις, ῥόμβον ἀποτελούσαις. Ων ἑσπερία μὲν ἡ πρὸς τῷ̓ Ινδῷ ποταμῷ, νοτία δὲ ἡ πρὸς τὴν̓ Ερυθρὰν νεύουσα, ὁ δὲ Γάγγης ἑῴα, εἰς δὲ πόλον α ρκτων ὁ Καύκασος, η γουν κατὰ τὸν Γεωγράφον τὰ τοῦ Ταύρου ε σχατα. Καὶ σημείωσαι ο τι κατὰ τὸν Διονύσιον καὶ̓ Ινδικός ἐστι Καύκασος, ὡς καὶ ἀνόπιν ει ρηται. Τὸ δὲ πόλον α ρκτων τὸν ἀρκτῶον δηλοῖ τόπον τοῦ οὐρανοῦ, ὡς η δη προγέγραπται. Οτι δὲ ὁ Γάγγης καὶ ὁ̓ Ινδὸς μέγιστοι ποταμῶν, καὶ αὐτὸ προείρηται. Σημείωσαι δὲ ο τι ἐνταῦθα μὲν γεωμετρικὸν τετράγωνον σχῆμα ὁ ῥόμβος τὰς διαμέτρους οὐ κατὰ χιασμὸν ἀγομένας ε χων, ἀλλὰ κατὰ ὀρθόν πως ἀλλήλας διχαζούσας. Μάλιστα δὲ, ὡς ὁ Γεωγράφος φησὶ, ῥόμβος ἐστὶ τετράγωνον σεσαλευμένον, οὐκ ὀρθογώνιον, ἀλλὰ τὰς μὲν δύο ε χον ὀξείας, τὰς δὲ λοιπὰς ἀμβλείας τὰς ἀπεναντίας ἀλλήλαις, ὡς ἐν τοιαύτῃ καταγραφῇ. Καύκασος. Γάγγης.̓ Ινδός.̓ Ερυθρά. Τοιούτου δὲ φασὶ σχήματος η ν καὶ τὸ γέρρον, ἀσπὶς δηλονότι τετράγωνος, οὐκ ὀρθογώνιος. Καὶ ξύλινον δὲ ζωγρεῖον ο ρνιθος, η γουν κλωβίον, παρασαλευθὲν τῆς κατὰ φύσιν παραλλήλου θέσεως τῶν πλευρῶν, ῥόμβου σχῆμα ἀποτελεῖ. Καὶ τοιοῦτος μὲν ὁ ῥόμβος τὸ σχῆμα. Ευ ρηται δὲ καὶ ἰχθὺς λεγόμενος ῥόμβος, ὡς καὶ̓ Αθήναιος ἱστορεῖ, καὶ ἡ τῶν Θετταλῶν γλῶσσα παραλαλεῖ. Εστι δὲ ῥόμβος καί τις τροχὸς, ο ν στρέφοντες ἐν ἱμάντι καὶ τύπτοντες ἐκτύπουν, ῥόμβος κατὰ ὀνοματοποιΐαν καλούμενος.̓ Απολλώνιος ου ν ἐν̓ Αργοναυτικοῖς λέγει ῥόμβῳ καὶ τυμπάνῳ ὑπὸ Φρυγῶν τὴν̔ Ρέαν ἱλάσκεσθαι. Εστι δὲ καὶ φαρμακίδων τροχὸς ὁ ῥόμβος παρὰ Θεοκρίτῳ, καταγοητευόμενος ἐν τῷ στρέφεσθαι. Τινὲς δὲ ῥύμβον γράφουσι διὰ τοῦ υ, ὡς Εὐριπίδης ἐν Πειρίθῳ αἰθέριον ῥύμβον φησίν, ο ε στι τροχοειδῆ κίνησιν.̓ Απὸ τούτου δὲ καὶ τὰς κινήσεις ῥυμβόνας ὁ̓ Απολλώνιος λέγει·
q.113
καὶ τάχα καὶ ἡ παρὰ τῷ Αἰλιανῷ κειμένη α πορος λέξις, τὸ ἐρυμβόνα, ἐκ τοιούτου τινὸς ε σχε τὴν ἀρχὴν, ἐν οι ς λέγει ο τι ἐσπάθα τὰ χρήσιμα καὶ εἰς ἀσωτίαν ἐρυμβόνα τὰ τιμιώτατα. 1138 Οτι οἱ Δαρδανεῖς̓ Ινδικὸν ε θνος· οἱ μέντοι Δάρδανοι Τρωϊκόν. 1139 Οτι ὁ̔ Υδάσπης (ποταμὸς δὲ καὶ ου τος̓ Ινδικός) πλωτός ἐστι ναυσὶν, εἰς ο ν̓ Ακεσίνης ἐμβάλλει, λοξὸς ἀπὸ σκοπέλων φερόμενος· περὶ ου ὁ Γεωγράφος φησὶν, ο τἰ Ακεσίνης ἐν τροπαῖς θεριναῖς ἀναβαίνει πήχεις μʹ, ω ν οἱ μὲν κʹ πληροῦσι μέχρι χείλους τὸ ῥεῖθρον, οἱ δὲ κʹ ὑπερχέονται εἰς τὸ πεδίον, διὸ καὶ νησίζουσιν οι ον αἱ πόλεις, ὡς καὶ ἐν Αἰγύπτῳ, ι δρυνται γὰρ ἐπὶ χωμάτων.̓ Αρριανὸς δὲ ου τω φησίν· ὁ̔ Υδάσπης εἰς τὸν̓ Ακεσίνην ἐμβαλὼν τὸ πᾶν υ δωῤ Ακεσίνην παρέχεται καλούμενον. Λέγει δὲ καὶ ο τι αἱ τριακόντοροι τοῦ̓ Αλεξάνδρου τριχῆ τμηθεῖσαι καὶ ἐπὶ ζευγῶν διακομισθεῖσαι συνεπήχθησαν ἐν τῷ̔ Υδάσπῃ καὶ ω φθησαν ναυτικαί. 1140 Οτι καὶ ὁ Κώφης̓ Ινδικός ἐστι ποταμὸς, ο ν̔ Ηρωδιανὸς μὲν καὶ αὐτὸν ἐν τῇ καθόλου βαρυτόνως ἐκφέρει καὶ μετὰ τοῦ σ, ὡς τὸ Χρύσης,̓ Αριστοτέλης δὲ ω ς φασιν ἐν πέμπτῳ περὶ̓ Αλεξάνδρου τὸν Κωφῆνά φησιν, ὡς τὸν σωλῆνα.̔ Ο Γεωγράφος δὲ ὁμοίως τῷ Διονυσίῳ ἐκφέρει, λέγων «Χοάσπης εἰς τὸν Κώφην ἐμβάλλει» καὶ πάλιν «μετὰ τὸν Κώφην ὁ̓ Ινδὸς, ει τα ὁ̔ Υδάσπης, ει τα ὁ̓ Ακεσίνης, καὶ υ στατος ὁ Υπανις.» Τὸν δὲ̔ Υδάσπην πλωτὸν νήεσσιν ὁ Διονύσιος λέγει. Οἱ δὲ παλαιοὶ μεταξὺ τοῦ τἑ Υπάνιος καὶ τοῦ̔ Υδάσπου ε θνη μὲν κεῖσθαι λέγουσιν ἐννέα, πόλεις δὲ ᾠκῆσθαι εἰς πεντακισχιλίας. 1141 Οτι εἰ καὶ πολλὰ τῶν ἀντιγράφων Τοξίλους γράφουσι τὸ̓ Ινδικὸν ε θνος, ἀλλ' ὁ Γεωγράφος Ταξίλους γράφει διὰ τοῦ α, καὶ Τάξιλα τὴν κατ' αὐτοὺς πόλιν, μεγάλην αὐτὴν λέγων καὶ εὐδαίμονα καὶ εὐνομωτάτην, καί τινα α νδρα Ταξίλην ἱστορῶν αὐτῆς καὶ βασιλέα, καὶ λέγων ο τι φιλανθρώπως αὐτὸς καὶ οἱ ἐκεῖ δεξάμενοι τὸν̓ Αλέξανδρον ε τυχον πλειόνων η ε δωκαν. Διὸ καὶ φθονοῦντες οἱ Μακεδόνες ε λεγον ὡς οὐκ ει χεν̓ Αλέξανδρος ου ς εὐεργετήσει, πρὶν διαβῆναι τὸν̓ Ινδόν. 1143 Οτι ε θνος̓ Ινδικὸν οἱ Πευκαλεῖς, α γρια φῦλα. Τινὲς δὲ διὰ τοῦ ν γράφουσι Πευκανεῖς.̓ Ινδοὶ δὲ καὶ οἱ Γαργαρίδαι, ου ς Διονύσου καλεῖ θεράποντας, ο που, φησὶ, χρυσὸν καταφέρουσιν ὁ Υπανίς τε ποταμὸς ὁ καὶ ἀνωτέρω ῥηθεὶς, καὶ ὁ Μάγαρσος, λαβρότατοι ποταμῶν, ἀπὸ τοῦ̓ Ημωδοῦ ο ρους προρρέοντες ἐπὶ τὴν Γαγγήτιδα χώραν, πρὸς νότον εἰς τὴν προγραφεῖσαν Κωλιάδα νῆσον τετρασυλλάβως, η Κωλίδα τρισυλλάβως κατὰ συγκοπὴν, η ν καὶ προνενευκέναι εἰς τὸν ὠκεανόν φησιν, ὡς ὑπ' αὐτοῦ νησιζομένην, καὶ δυσέμβατον οἰωνοῖς ει ναι λέγει, διὸ καὶ καλεῖσθαι Αορνιν. Τοῦτο δὲ η διὰ τὸ υ ψος· ἠλίβατος γάρ ἐστιν· η διότι αυ τη πρώτη ἐστὶν ἡλίῳ βατή. Διὸ καὶ οὐ φέρουσι τὰ πτηνὰ τὴν τοῦ ἡλίου θέρμην ἐκεῖ πρῶτον ἀνατέλλοντος.̓ Ιστέον δὲ ο τι Αορνις ὁ τόπος ου τος λέγεται διὰ τοῦ ι· η ν δὲ δυνατὸν καὶ διὰ τοῦ ο λέγεσθαι αὐτὴν, ει γε ὁ Λυκόφρων α ορνόν τινα λέγει λίμνην. Καὶ περὶ τὴν̓ Αδιαβηνὴν δὲ χώραν τὴν ῥηθεῖσαν πρὸ τούτων στόμιον ἱστορεῖταί τι ὀνομαζόμενον Αορνον, ὡς ὀρνέοις α βατον, ἐξ ου πνεῦμα φθοροποιὸν ἀναδιδόμενον, μικρόν τι κουφισθὲν, κατακλᾶται κάτω, ὑφ' ου φθείρεται, ει τι παρατυχὸν ὀσφρήσεται· κα ν ἐσκεδάννυτο, φασὶ, τὸ τοιοῦτον πνεῦμα ε ξω, οὐκ α ν ᾠκίσθη ὁ τόπος. Ομοιον δέ τι καὶ ἐν̔ Ιεραπόλει τῆς̓ Ασίας πνεῦμα ἱστορεῖται, ο πάντα τὰ ὀσφραινόμενα φθείρει, πλὴν τῶν εὐνούχων. Λέγεται δὲ καὶ πέτρα τις Αορνος περὶ τὴν̓ Ινδίαν, ῃ περ ὁ̔ Ηρακλῆς μὲν προσβαλὼν εἰς τρὶς ἀπεκρούσθη,̓ Αλέξανδρος δὲ κατὰ μίαν ει λε προσβολήν. Ταύτης δὲ τῆς̓ Αόρνου τὰς ῥίζας ὁ̓ Ινδὸς ποταμὸς ὑποῥέειν λέγεται. Τοὺς δὲ ῥηθέντας δύο χρυσοφόρους ποταμοὺς, τὸν Υπανιν καὶ τὸν Μάγαρσον, φασὶν ἐξιόντας τῶν̓ Ημωδῶν ὀρέων, α περ ἀνωτέρὠ Ημωδὸν ε φη ο ρος ὁ Διονύσιος, ἀφανίζεσθαι, καὶ κρυβέντας ἐφ' ἱκανὸν ἀναβλύζειν ἐκδιδομένους. Πολὺς δὲ ἐν ταῖς ἱστορίαις ὁ̓ Ινδικὸς Υπανις.̓ Αρίστη τε γὰρ, φασὶν, ἡ πέραν αὐτοῦ καὶ οἱ χρυσωρύχοι μύρμηκες αὐτοῦ που λέγονται ει ναι, καὶ α λλα δὲ πολλὰ τῷ τόπῳ προστερατεύονται. Φασὶ δὲ καὶ τὸν̓ Αλέξανδρον μέχρις αὐτοῦ ἐλθόντα περαιτέρω
q.114
κωλυθῆναι προελθεῖν, μαντείοις τε προσέχοντα καὶ διὰ τὸ ἀπαγορεῦσαι τὴν στρατιάν. Οἱ δὲ καὶ περαιτέρω τοῦ̔ Υπάνιδος ἐκεῖνόν φασι προελθεῖν μέχρι καὶ εἰς Γάγγην, ο ντινα Γάγγην μέγιστον τῶν κατὰ τὴν οἰκουμένην ποταμῶν ἱστοροῦσιν, ἐκ τῶν̓ Ημωδῶν ὀρέων καταφερόμενον. Μεθ' ο ν δεύτερον ει ναι λέγουσι τὸν̓ Ινδὸν, καὶ τρίτον καὶ τέταρτον Ιστρον καὶ Νεῖλον. Φασὶ δὲ καὶ ιεʹ ποταμοὺς τοὺς ἀξιολογωτάτους εἰσβάλλειν εἰς τὸν̓ Ινδὸν, ω ν υ στερον ει ναι τὸν Υπανιν· ου ς πάντας ὁ̓ Ινδὸς παραλαβὼν, ω ς φησιν̓ Αρριανὸς, καὶ τῇ ἐπωνυμίᾳ κρατήσας ἐκδιδοῖ ἐς θάλασσαν. Τὸ δ' αὐτὸ πάσχειν λέγουσι καὶ τὸν Τίγριν ὑπὸ α λλων πολλῶν ποταμῶν, διὸ καὶ ἐν τῇ ἐκβολῇ Πασιτίγριν καλεῖσθαι, οι α μὴ ἁπλοῦν, ἀλλ' ὡς εἰπεῖν παντοῖον Τίγριν.̓ Ιστέον δὲ ο τι κατὰ τὸν̔ Ηρόδοτον καὶ Σκυθικὸς ποταμός τίς ἐστι λεγόμενος Υπανις, ἀνατέλλων ἐκ λίμνης μεγάλης, η τις λέγεται μήτηῥ Υπάνιος, καθὰ δηλαδὴ καὶ ἡ Μαιῶτις μήτηρ τοῦ Εὐξείνου. Λέγει δὲ ὁ αὐτὸς καὶ ο τι πέριξ τοῦ Σκυθικοῦ τούτου ποταμοῦ νέμονται ι πποι α γριοι λευκοί· καὶ ο τι κρήνη ἐκδίδωσιν εἰς αὐτὸν ου τω πικρὰ, ω στε κιρνᾷ τὸν Υπανιν, καὶ ταῦτα οὐκ ὀλίγον ο ντα ποταμόν. Τὸν δὲ̓ Ινδὸν ποταμὸν εὐρύνεσθαί πού φασι καὶ ὑπὲρ πεντήκοντα σταδίους, ο τε πληρωθείη, τὸ δὲ ἐλάχιστον εἰς ἑπτά. Τοῦτον λέγεται ζεῦξαι πλοίοις̓ Αλέξανδρος,̔ Ηφαιστίωνος γεφυρώσαντος.̓ Αρριανὸς δέ φησιν ο τι ι να μὲν στενότατος ὁ̓ Ινδὸς, μʹ σταδίους διέχουσιν αὐτῷ αἱ ο χθαι, ι να δὲ πλατύτατος καὶ ἑκατόν. Τὸ δὲ̓ Ημωδὸν ο ρος, ο καὶ πληθυντικῶς λέγεται τὰ̓ Ημωδὰ, καὶ πρὸς αὐτῷ ἐστι τῷ ὠκεανῷ, τινὲς τῶν παλαιῶν προπαροξύνουσιν, ὡς προείρηται. Πολλὴ δὲ ἐλάτη καὶ πεύκη καὶ κέδρος παρὰ τὰ̓ Ημωδὰ, καὶ στελέχη ναυπηγήσιμα. 1153 Οτι ὁ Θηβαῖος Διόνυσος τοὺς κελαινοὺς̓ Ινδοὺς ὀλέσας ἀντιστάντας αὐτῷ δύο στήλας ε στησε περὶ τὰ τῆς γῆς τέρματα, καὶ αυ θις καγχαλόων, ο ε στι χαίρων, εἰς Θήβας ἐπανῆλθε. Καὶ ο ρα ο τι ω σπερ κυανέους ἀλλαχοῦ ει πε τοὺς Αἰθίοπας, ου τως ἐνταῦθα κελαινοὺς ει πε τοὺς̓ Ινδούς. Δύνανται δὲ πάντως καὶ ου τοι κυάνεοι λέγεσθαι, ει περ, ὡς ὁ Διονύσιος φθάσας ε φη, [τὸν] χρόα κυανέουσιν. Ει τα διηγεῖται καὶ ο πως θυμαίνοντος αὐτοῦ, η γουν θυμουμένου, αἱ μὲν νεβρῖδες ταῖς βάκχαις εἰς ἀσπίδας ἠλλάσσοντο, εἰς δὲ σίδηρον οἱ προρρηθέντες θύρσοι, οἱ ζωστῆρες δὲ καὶ οἱ τῆς ἐλίνου η τοι τῆς ἀμπέλου ε λικες εἰς δρακόντων σπειρήματα, ο ε στι σπείρας, ὁλκούς· ο θεν καὶ σπειροῦν λέγεται τὸ σπαργανοῦν, καὶ σπεῖρον ὀνομάζεται τὸ εἰς τοῦτο χρησιμεῦον υ φασμα. Τὸν δὲ χῶρον ο ν ὁ Διονύσιος θυμαίνων ἐπάτησε θηητὸν καὶ τιμήεντα καλεῖ καὶ ἱερὸν, λέγων καὶ ο τι ὁ τοιοῦτος τόπος Νυσσαία ὁδὸς ἐκλήθη, η τις περὶ τὸν Γάγγην ἐστὶν, ἀπὸ τῆς̓ Αραβικῆς Νύσσης κληθεῖσα, ἀφ' η ς καὶ αὐτὸς ὁ Διόνυσος κληθῆναι δοκεῖ. Νύσσα δὲ κατὰ τὸν Γεωγράφον πόλις ἐν̓ Ινδίᾳ, κτίσμα Διονύσου, καὶ ο ρος αὐτόθι Μηρὸς, ο θεν παρὰ τοῖς μύθοις μηροτραφὴς ἐνομίσθη Διόνυσος.̔ Ηρόδοτος δὲ περί που τὴν Αι γυπτον τὸν μῦθον τοῦτον τελεσφορεῖ, λέγων ο τι ὁ Ζεὺς τὸν Διόνυσον εἰς τὸν μηρὸν ἐνερράψατο, καὶ η νεγκεν εἰς Νύσσαν τὴν ὑπὲρ Αἰγύπτου ου σαν. Αμπελος δὲ, ω ς φησιν ὁ Γεωγράφος, αὐτόθι οὐ τελεσίκαρπος.̓ Απορρέει γὰρ ὁ βότρυς πρὶν η περκάσει, διὰ τοὺς α ρδην ο μβρους. Εἰσὶ δὲ καὶ α λλαι Νύσσαι, ω ν μία καὶ περὶ Θρᾴκην, η ς μνημονεύει Ομηρος ἐν τοῖς περὶ Λυκούργου τοῦ̓ Ηδωνοῦ. Καὶ περὶ τὰς Τράλλεις δὲ Νύσσα τίς ἐστι, καὶ κώμη αὐτόθι Νυσσαέων, καὶ α ντρον Χαρώνειον, ου πλησίον οἱ ἱερεῖς ἐγκοιμώμενοι διατάττουσιν ἐξ ὀνείρων τοῖς νοσοῦσι τὰς θεραπείας. Τοῖς δ' α λλοις ἀδύνατος ὁ τόπος ἐστὶ καὶ ὀλέθριος.̓ Αρριανὸς δὲ λέγει καὶ ο τι κισσὸς α λλῃ τῆς̓ Ινδικῆς γῆς μὴ φυόμενος παρὰ Νυσσαίοις φύεται, καὶ ο τι εἰς τὸ Νυσσαῖον ο ρος τὸν Μηρὸν ἐλθόντες οἱ Μακεδόνες ἡδέως τὸν κισσὸν ει δον, καὶ στεφάνους σπουδῇ ἀπ' αὐτοῦ ἐποιοῦντο, καὶ ο τι Νυσσαίων πρέσβεις τὸν̓ Αλέξανδρον ἐν ο πλοις ἰδόντες κεκονιμένον ἐκ τῆς ὁδοῦ ἐθάμβησάν τε τὴν ο ψιν καὶ πεσόντες εἰς γῆν ἐπὶ πολὺ σιγὴν ει χον.̓ Ιστέον δὲ ο τι ε λινος ἡ α μπελος κεῖται μὲν καὶ παρ' α λλοις, δοκεῖ δὲ
q.115
γίνεσθαι παρὰ τὸ ἐλινύειν, ο ε στιν ἀργεῖν καὶ σχολάζειν, ου περ ὁ οι νος Διόνυσος αι τιος. Εἰδέναι δὲ χρὴ καὶ ο τι τινὲς ταῦτα τὰ περὶ Διονύσου, καθὰ καὶ τὰ περὶ̔ Ηρακλέος, α πιστά φασι καὶ μυθώδη καὶ κολακείας ἀναπλάσματα. Πάντων γὰρ, φασὶ, τὰ κατὰ τὸν δεσμὸν τοῦ Προμηθέως ὑποθεμένων ἐν τῷ ἀρκτώῳ γενέσθαι Καυκάσῳ, οἱ Μακεδόνες κολακείᾳ τῇ πρὸς τὸν̓ Αλέξανδρον μετέθηκαν τῷ λόγῳ τὸν Καύκασον εἰς τὴν ἑῴαν θάλασσαν, καλέσαντες Καύκασον ο ρη τινὰ ἐκεῖ̓ Ινδικά. Οἱ δ' αὐτοὶ κόλακες καί τι σπήλαιον ἱερὸν ἐν Παροπαμισάδαις τῷ̓ Αλεξάνδρῳ δεικνύοντες Προμηθέως δεσμωτήριον αὐτὸ ἀπέφαινον, καὶ τὸν̔ Ηρακλέα ἐλθεῖν ἐκεῖ ε λεγον εἰς λύσιν τοῦ Προμηθέως, ἐναγόμενοι πρὸς τὸν λόγον καὶ ἀπὸ τοῦ ἰδεῖν αὐτόθι βοῦς ἐγκεκαυμένας ῥόπαλον, τὸ τοῦ̔ Ηρακλέος παράσημον· ω στε τούτῳ τῷ λόγῳ ἐφ' ἑκατέρους τέρμονας γῆς ἐλθεῖν τὸν̔ Ηρακλέα, καὶ ει ναι καὶ τὸν̓ Αλέξαν δρον διὰ τοῦτο κατὰ τοὺς κόλακας οὐκ ἀπεοικότα ου τε τοῦ̔ Ηρακλέος, ἀλλ' οὐδὲ μὴν οὐδὲ τοῦ Διονύσου, διὰ τὸ καὶ αὐτὸν ὁμοίως ἐκείνοις ἀποδημῆσαι. Καὶ οἱ μὲν παλαιοὶ ταῦτα. Εἰ δέ τι χρὴ προσπαῖξαι τοῖς κόλαξιν, εὐφυέστερον η ν εἰς κολακίαν τὸ μὴ τοιαῦτα πλάττειν, ἀλλὰ μᾶλλον ἀποστενοῦν τῷ̔ Ηρακλεῖ καὶ τῷ Διονύσῳ τὰς ἐκδημίας, ὡς α ν δοκοίη ὁ κολακευόμενος̓ Αλέξανδρος εἰς τοιούτους ἀφικέσθαι τόπους, εἰς ου ς οὐδὲ̔ Ηρακλῆς οὐδὲ Διόνυσος, οἱ τοῦ Διός. Οἱ δ' αὐτοὶ κόλακες κατὰ τοὺς παλαιοὺς Καύκασον ὠνόμασαν ὁμοῦ τόν τε Παροπαμισὸν καὶ τὸ̓ Ημωδὸν καὶ τὸ̓ Ιμάϊον, τὰ̓ Ινδικὰ ο ρη. Ορα δὲ κόμπον̔ Ελληνικὸνὡς καὶ φθάσαντες ει πομεν, ἐὰν ἐξ̔ Ελλάδος η σαν̔ Ηρακλῆς καὶ Διόνυσος, οἱ τοὺς τῆς γῆς ἀνδραγαθίαις περιελθόντες τέρμονας.̓ Αρριανὸς δὲ τάδε γράφει περὶ τῆς εἰς̓ Ινδοὺς τοῦ Διονύσου στρατείας· «Διόνυσον πολεμῆσαἰ Ινδοῖς λόγος, ο στις δὴ ου τος ὁ ἐπὶ̓ Ινδοὺς στρατεύσας Διόνυσος. Οὐ γὰρ δὴ ῥᾷον εὑρεῖν δοκεῖ ου τε τὸν Θηβαῖον τὸν τῆς Σεμέλης τῆς Κάδμου, ου τε ο ν̓ Αθηναῖοι ἐν ταῖς τελεταῖς Διὸς καὶ Κόρης παῖδα σέβουσιν, οὐ μὴν οὐδ' α λλον οὐδαμοῦ Διόνυσον ἀρήϊα ο πλα ἐνδεδυκότα.» 1166 Οτι καὶ ἐνταῦθα τὸ τῆς ἱστορίας ὁμολογῶν συνοπτικὸν τοὺς ὑπερτάτους κατὰ γῆν α νδρας μόνους λέγει περιηγήσασθαι· τοὺς γὰρ α λλους, οι ε νθα καὶ ε νθα κατὰ ἠπείρους πλανῶνται μυρίοι, τίς α ν, φησὶν, ἀριφραδέως ἀγορεύσοι, θνητὸς ω ν; θεὸς δὲ μόνος ῥεῖα πάντα δύναται. Ει τα μαθηματικὴν φυσιολογίαν καὶ θεολογίαν τινὰ ἐκτιθεὶς προσφόρως τῷ καιρῷ, καὶ εἰς ε ννοιαν πρώτην σεμνότητος καταπαύων τὴν περιήγησιν, φησὶ θεὸν καὶ τὰ τῆς γῆς πρῶτα θεμέλια τορνώσασθαι, καὶ βαθὺν οι μον δεῖξαι ἀμετρήτου θαλάσσης, καὶ τῷ βίῳ ε μπεδα πάντα διατεκμήρασθαι α στρα διακρίναντα, κληρώσασθαί τε ἑκάστῳ τῶν ἀστέρων μοῖραν γῆς καὶ θαλάττης· ο θεν καὶ κατὰ τοὺς ἀστέρας τοὺς διαλαχόντας τὴν γῆν α λλην ἀλλαχοῦ φύσιν γῆ ἑκάστη ε λαχε, φησί.̔ Η μὲν γὰρ λευκὴ καὶ ἀργινόεσσα τὴν μορφὴν, ἡ δὲ μελαντέρα, ἡ δὲ μέση ἀμφοτέρων, α λλη δὲ μιλτώδης, καὶ α λλη ἀλλοία. Ου τω γὰρ, φησὶν, ὁ Ζεὺς ἐφράσατο.̓ Εφ' οι ς γνωματευόμενος λέγει, «ου τως ἀνθρώποις ἑτεροῖα πάντα τέτυκται.» Καὶ ε στι τοῦτο τέταρτον η πέμπον τῷ Διονυσίῳ γνωμικόν. Ορα δὲ ο τι ἐν τῷ ε μπεδα πάντα τὰ κατὰ τὸν βίον τεκμήραντο α στρα διακρίναντες, α στροις τὴν τῶν ἐγκοσμίων αἰτίαν ὁ Διονύσιος ἀνατίθησι· τὸ δὲ τορνώσασθαι ἐξ̓ Ομήρου ει ληπται, καὶ δηλοῖ τὸ περιγράψασθαι· τὸ δὲ ἀργινόεσσαν γράφεται καὶ ἀργι λόεσσαν διὰ τοῦ λάμβδα, κατὰ στοιχείων συγγένειαν. Ου τω γὰρ καὶ τὸ νίτρον λίτρον, καὶ τὸν πνεύμονα πλεύμονά φασιν οἱ̓ Αττικοί. Τάχα δὲ καὶ αἱ ἀργίλαι τὰ ὑπόγαια οἰκήματα ἐκ τῆς τοιαύτης παρωνομάσθησαν λέξεως, ὡς τῆς τοιαύτης γῆς μάλιστα εὐθέτως ἐχούσης διὰ τὴν στεγανότητα πρὸς κατεργασίαν τοιαύτης οἰκήσεως. Τὴν δὲ μίλτον περιφράζων α νθος λέγεἰ Ασσυρίης γῆς ἀντὶ τοῦ Σινωπικῆς. Ασσυρία γὰρ κατὰ τὸν Διονύσιον ἡ̓ περὶ Σινώπην γῆ κατὰ Ευ ξεινον, ὡς προείρηται. Αὐτὸ δὲ τοῦτο Σινωπικὴ ἡ μίλτος λέγεται κατὰ τοὺς παλαιοὺς οὐ διὰ τὸ αὐτόθι γίνεσθαι, ἀλλὰ διὰ τὸ ἐκεῖ πρὸς τῶν ἐμπόρων κατάγεσθαι. Διὰ τοῦτο δὲ τάχα καὶ σιναπίδιον παραφθείροντες οἱ τεχνῖται
q.116
τὸ τοιοῦτον χρῶμά φασιν. Τῇ δὲ Σινωπικῇ μίλτῳ ἐνάμιλλον ει ναι καὶ τὴν̓ Ιβηρικὴν λέγουσιν. 1181 Οτι γλυκεῖα ἡ καταστροφὴ τοῦ ποιήματος· ὡς γὰρ προαίρεσιν ε χουσι τοῖς ἀψύχοις ὁμιλῶν ὁ Διονύσιος κατὰ λόγον γλυκύτητος, χαίρετε, φησὶν, ω η πειροι καὶ ω νῆσοι καὶ ω τὰ καὶ τὰ, καὶ ἐπὶ πᾶσιν εἰς εὐχὴν καταστρέφων τὸν λόγον ἐπεύχεται ἐκ τοῦ κρείττονος, η γουν θεόθεν, ἐπάξιον αὑτῷ γενέσθαι τὴν τῶν υ μνων ἀμοιβὴν, ὡς μέγα τι ἀνύσαντι. Υμνους δὲ ἐνταῦθα η τὴν ῥηθεῖσαν προσεχῶς θεολογίαν καλεῖ, η ἁπλῶς ου τω τὰ ἑαυτοῦ ε πη. Εστι γὰρ ο τε ὁ υ μνος καὶ α λλως λέγεται, καὶ οὐ μόνον ἐπὶ θείου ἐπαίνου. Πίνδαρος ου ν τοὺς ἑαυτοῦ ἐπινικίους υ μνους καλεῖ, καὶ Αἰσχύλος δὲ ἐξ ἀντιφράσεως τὸ κακολογεῖν ὑμνεῖν ε φη ἐν τῷ «ὑμνεῖται ὑπ' ἀστῶν φροιμίοις πολυρρόθοις· καὶ τὸ ἁπλῶς δὲ θρυλεῖσθαί τι ὑμνεῖσθαι λέγεται·» καὶ̔ Ησίοδος δὲ τὸν περὶ ναυτιλίας ε μμετρον λόγον υ μνον ε φη ἐν τῷ «Μοῦσαι γάρ μ' ἐδίδαξαν ἀθέσφατον υ μνον ἀείδειν.» Εὐριπίδης δὲ καὶ ἐπὶ μαντείας νοεῖν τὸν υ μνον δίδωσιν, ε νθα τὸ ὑμνῳδεῖν ἀντὶ τοῦ θεσπίζειν τίθησιν. Φησὶ γοῦν ἐν Ιωνι· ὀμφαλὸν μέσον καθίζων Φοῖβος ὑμνῳδεῖ βροτοῖς. Τοῦτο δὲ καὶ ἀντὶ τοῦ ἐμμέτρως ᾳ δειν νοεῖσθαι δύναται.

Intertext edge

Open linked passage

Note