Jerome

Reader

Read texts in the original and in translation.
Settings
Not signed in
Find in Jerome
You can also type short locations such as 1, 1.1, 1:2, or 1-3 inside the current work.
On Natural Faculties
GalenNatfac 1 · textus-receptusMore by Galen
Choose a text id="mobileReaderAuthor" class="mobile-reader-author" href="/authors/galen" aria-label="More works by Galen"> —
⋯
More
Original / primary: Textus receptus
1.1
ἐπειδὴ τὸ μὲν αἰσθάνεσθαί τε καὶ κινεῖσθαι κατὰ προαίρεσιν ἴδια τῶν ζῴων ἐστί, τὸ δ᾽ αὐξάνεσθαί τε καὶ τρέφεσθαι κοινὰ καὶ τοῖς φυτοῖς, εἴη ἂν τὰ μὲν πρότερα τῆς ψυχῆς, τὰ δὲ δεύτερα τῆς φύσεως ἔργα. εἰ δέ τις καὶ τοῖς φυτοῖς ψυχῆς μεταδίδωσι καὶ διαιρούμενος αὐτὰς ὀνομάζει φυτικὴν μὲν ταύτην, αἰσθητικὴν δὲ τὴν ἑτέραν, λέγει μὲν οὐδ᾽ οὗτος ἄλλα, τῇ λέξει δ᾽ οὐ πάνυ τῇ συνήθει κέχρηται. ἀλλ᾽ ἡμεῖς γε μεγίστην λέξεως ἀρετὴν σαφήνειαν εἶναι[ p. 2] πεπεισμένοι καὶ ταύτην εἰδότες ὑπ᾽ οὐδενὸς οὕτως ὡς ὑπὸ τῶν ἀσυνήθων ὀνομάτων διαφθειρομένην, ὡς τοῖς πολλοῖς ἔθος, οὕτως ὀνομάζοντες ὑπὸ μὲν ψυχῆς θ᾽ ἅμα καὶ φύσεως τὰ ζῷα διοικεῖσθαί φαμεν, ὑπὸ δὲ φύσεως μόνης τὰ φυτὰ καὶ τό γ᾽ αὐξάνεσθαί τε καὶ τρέφεσθαι φύσεως ἔργα φαμέν, οὐ ψυχῆς.
1.2
καὶ ζητή σομεν κατὰ τό νδε τὸ ν λό γον, ὑ πὸ τί νων γί γνεται δυνά μεων αὐ τὰ δὴ ταῦ τα καὶ εἰ δή τι ἄ λλο φύ σεως ἔ ργον ἐ στί ν. ἀ λλὰ πρό τερό ν γε διελέ σθαι τε χρὴ καὶ μηνῦ σαι σαφῶ ς ἕ καστον τῶ ν ὀ νομά των, οἷ ς χρησό μεθα κατὰ τό νδε τὸ ν λό γον, καὶ ἐ φ' ὅ τι φέ ρομεν πρᾶ γμα. γενή σεται δὲ τοῦ τ' εὐ θὺ ς ἔ ργων φυσικῶ ν διδασκαλί α σὺ ν ταῖ ς τῶ ν ὀ νομά των ἐ ξηγή σεσιν. ὅ ταν οὖ ν τι σῶ μα κατὰ μηδὲ ν ἐ ξαλλά ττηται τῶ ν προϋ παρχό ντων, ἡ συχά ζειν αὐ τό φαμεν: εἰ δ' ἐ ξί σταιτό πῃ, κατ' ἐ κεῖ νο κινεῖ σθαι. καὶ τοί νυν ἐ πεὶ πολυειδῶ ς ἐ ξί σταται, πολυειδῶ ς καὶ κινηθή σεται. καὶ γὰ ρ εἰ λευκὸ ν ὑ πά ρχον μελαί νοιτο καὶ εἰ μέ λαν λευκαί νοιτο, κινεῖ ται κατὰ χρό αν, καὶ εἰ γλυκὺ τέ ως ὑ πά ρχον αὖ θις αὐ στηρὸ ν ἢ ἔ μπαλιν ἐ ξ αὐ στηροῦ γλυκὺ γέ νοιτο, καὶ τοῦ τ' ἂ ν κινεῖ σθαι λέ γοιτο κατὰ τὸ ν χυμό ν. ἄ μφω δε ταῦ τά τε καὶ τὰ προειρημέ να κατὰ τὴ ν ποιό τητα κινεῖ σθαι λεχθή σεται καὶ οὐ μό νον γε τὰ κατὰ τὴ ν χρό αν ἢ τὸ ν χυμὸ ν ἐ ξαλλαττό μενα κινεῖ σθαί φαμεν, ἀ λλὰ καὶ τὸ θερμό τερον ἐ κ ψυχροτέ ρου γενό μενον ἢ ψυχρό τερον ἐ κ θερμοτέ ρου κινεῖ σθαι καὶ τοῦ το λέ γομεν, ὥ σπερ γε καὶ εἴ τι ξηρὸ ν ἐ ξ ὑ γροῦ ἢ ὑ γρὸ ν ἐ κ ξηροῦ γί γνοιτο. κοινὸ ν δὲ κατὰ τού των ἁ πά ντων ὄ νομα φέ ρομεν τὴ ν ἀ λλοί ωσιν. ἕ ν τι τοῦ το γέ νος κινή σεως. ἕ τερον δὲ γέ νος ἐ πὶ τοῖ ς τὰ ς χώ ρας ἀ μεί βουσι σώ μασι καὶ τό πον ἐ κ τό που μεταλλά ττειν λεγομέ νοις, ὄ νομα δὲ καὶ τού τῳ φορά. αὗ ται μὲ ν οὖ ν αἱ δύ ο κινή σεις ἁ πλαῖ καὶ πρῶ ται, σύ νθετοι δ' ἐ ξ αὐ τῶ ν αὔ ξησί ς τε καὶ φθί σις, ὅ ταν ἐ ξ ἐ λά ττονό ς τι μεῖ ζον ἢ ἐ κ μεί ζονος ἔ λαττον γέ νηται φυλά ττον τὸ οἰ κεῖ ον εἶ δος. ἕ τεραι δὲ δύ ο κινή σεις γέ νεσις καὶ φθορά, γέ νεσις μὲ ν ἡ εἰ ς οὐ σί αν ἀ γωγή, φθορὰ δ' ἡ ἐ ναντί α. πά σαις δὲ ταῖ ς κινή σεσι κοινὸ ν ἐ ξά λλαξις τοῦ προϋ πά ρχοντος, ὥ σπερ οὖ ν καὶ ταῖ ς ἡ συχί αις ἡ φυλακὴ τῶ ν προϋ παρχό ντων. ἀ λλ' ὅ τι μὲ ν ἐ ξαλλά ττεται καὶ πρὸ ς τὴ ν ὄ ψιν καὶ πρὸ ς τὴ ν γεῦ σιν καὶ πρὸ ς τὴ ν ἁ φὴ ν αἷ μα γιγνό μενα τὰ σιτί α, συγχωροῦ σιν: ὅ τι δὲ καὶ κατ' ἀ λή θειαν, οὐ κέ τι τοῦ θ' ὁ μολογοῦ σιν οἱ σοφισταί. οἱ μὲ ν γά ρ τινες αὐ τῶ ν ἅ παντα τὰ τοιαῦ τα τῶ ν ἡ μετέ ρων αἰ σθή σεων ἀ πά τας τινὰ ς καὶ παραγωγὰ ς νομί ζουσιν ἄ λλοτ' ἄ λλως πασχουσῶ ν, τῆ ς ὑ ποκειμέ νης οὐ σί ας μηδὲ ν τού των, οἷ ς ἐ πονομά ζεται, δεχομέ νης: οἱ δέ τινες εἶ ναι μὲ ν ἐ ν αὐ τῇ βού λονται τὰ ς ποιό τητας, ἀ μεταβλή τους δὲ καὶ ἀ τρέ πτους ἐ ξ αἰ ῶ νος εἰ ς αἰ ῶ να καὶ τὰ ς φαινομέ νας ταύ τας ἀ λλοιώ σεις τῇ διακρί σει τε καὶ συγκρί σει γί γνεσθαί φασιν ὡ ς̓ Αναξαγό ρας. εἰ δὴ τού τους ἐ κτραπό μενος ἐ ξελέ γχοιμι, μεῖ ζον ἄ ν μοι τὸ πά ρεργον τοῦ ἔ ργου γέ νοιτο. εἰ μὲ ν γὰ ρ οὐ κ ἴ σασιν, ὅ σα περὶ τῆ ς καθ' ὅ λην τὴ ν οὐ σί αν ἀ λλοιώ σεως̓ Αριστοτέ λει τε καὶ μετ' αὐ τὸ ν Χρυσί ππῳ γέ γραπται, παρακαλέ σαι χρὴ τοῖ ς ἐ κεί νων αὐ τοὺ ς ὁ μιλῆ σαι γρά μμασιν: εἰ δὲ γιγνώ σκοντες ἔ πειθ' ἑ κό ντες τὰ χεί ρω πρὸ τῶ ν βελτιό νων αἱ ροῦ νται, μά ταια δή που καὶ τὰ ἡ μέ τερα νομιοῦ σιν. ὅ τι δὲ καὶ̔ Ιπποκρά της οὕ τως ἐ γί γνωσκεν̓ Αριστοτέ λους ἔ τι πρό τερος ὤ ν, ἐ ν ἑ τέ ροις ἡ μῖ ν ἀ ποδέ δεικται. πρῶ τος γὰ ρ οὗ τος ἁ πά ντων ὧ ν ἴ σμεν ἰ ατρῶ ν τε καὶ φιλοσό φων ἀ ποδεικνύ ειν ἐ πεχεί ρησε τέ τταρας εἶ ναι τὰ ς πά σας δραστικὰ ς εἰ ς ἀ λλή λας ποιό τητας, ὑ φ' ὧ ν γί γνεταί τε καὶ φθεί ρεται πά νθ', ὅ σα γέ νεσί ν τε καὶ φθορὰ ν ἐ πιδέ χεται. καὶ μέ ντοι καὶ τὸ κερά ννυσθαι δι' ἀ λλή λων αὐ τὰ ς ὅ λας δι' ὅ λων̔ Ιπποκρά της ἁ πά ντων πρῶ τος ἔ γνω: καὶ τὰ ς ἀ ρχά ς γε τῶ ν ἀ ποδεί ξεων, ὧ ν ὕ στερον̓ Αριστοτέ λης μετεχειρί σατο, παρ' ἐ κεί νῳ πρώ τῳ γεγραμμέ νας ἔ στιν εὑ ρεῖ ν. εἰ δ' ὥ σπερ τὰ ς ποιό τητας οὕ τω καὶ τὰ ς οὐ σί ας δι' ὅ λων κερά ννυσθαι χρὴ νομί ζειν, ὡ ς ὕ στερον ἀ πεφή νατο Ζή νων ὁ Κιττιεύ ς, οὐ χ ἡ γοῦ μαι δεῖ ν ἔ τι περὶ τού του κατὰ τό νδε τὸ ν λό γον ἐ πεξιέ ναι. μό νην γὰ ρ εἰ ς τὰ παρό ντα δέ ομαι γιγνώ σκεσθαι τὴ ν δι' ὅ λης τῆ ς οὐ σί ας ἀ λλοί ωσιν, ἵ να μή τις ὀ στοῦ καὶ σαρκὸ ς καὶ νεύ ρου καὶ τῶ ν ἄ λλων ἑ κά στου μορί ων οἱ ονεὶ μισγά γκειά ν τινα τῷ ἄ ρτῳ νομί σῃ περιέ χεσθαι κἄ πειτ' ἐ ν τῷ σώ ματι διακρινό μενον ὡ ς τὸ ὁ μό φυλον ἕ καστον ἰ έ ναι. καί τοι πρό γε τῆ ς διακρί σεως αἷ μα φαί νεται γιγνό μενος ὁ πᾶ ς ἄ ρτος. εἰ γοῦ ν παμπό λλῳ τις χρό νῳ μηδὲ ν ἄ λλ' εἴ η σιτί ον προσφερό μενος, οὐ δὲ ν ἧ ττον ἐ ν ταῖ ς φλεψὶ ν αἷ μα περιεχό μενον ἕ ξει. καὶ φανερῶ ς τοῦ το τὴ ν τῶ ν ἀ μετά βλητα τὰ στοιχεῖ α τιθεμέ νων ἐ ξελέ γχει δό ξαν, ὥ σπερ οἶ μαι καὶ τοὔ λαιον εἰ ς τὴ ν τοῦ λύ χνου φλό γα καταναλισκό μενον ἅ παν καὶ τὰ ξύ λα πῦ ρ μικρὸ ν ὕ στερον γιγνό μενα. καί τοι τό γ' ἀ ντιλέ γειν αὐ τοῖ ς ἠ ρνησά μην, ἀ λλ' ἐ πεὶ τῆ ς ἰ ατρικῆ ς ὕ λης ἦ ν τὸ παρά δειγμα καὶ χρῄ ζω πρὸ ς τὸ ν παρό ντα λό γον αὐ τοῦ, διὰ τοῦ τ' ἐ μνημό νευσα. καταλιπό ντες οὖ ν, ὡ ς ἔ φην, τὴ ν πρὸ ς τού τους ἀ ντιλογί αν, ἐ νὸ ν τοῖ ς βουλομέ νοις τὰ τῶ ν παλαιῶ ν ἐ κμανθά νειν κἀ ξ ὧ ν ἡ μεῖ ς ἰ δί ᾳ περὶ αὐ τῶ ν ἐ πεσκέ μμεθα. τὸ ν ἐ φεξῆ ς λό γον ἅ παντα ποιησό μεθα ζητοῦ ντες ὑ πὲ ρ ὧ ν ἐ ξ ἀ ρχῆ ς προὐ θέ μεθα, πό σαι τε καὶ τί νες εἰ σὶ ν αἱ τῆ ς φύ σεως δυνά μεις καὶ τί ποιεῖ ν ἔ ργον ἑ κά στη πέ φυκεν. ἔ ργον δὲ δηλονό τι καλῶ τὸ γεγονὸ ς ἤ δη καὶ συμπεπληρωμέ νον ὑ πὸ τῆ ς ἐ νεργεί ας αὐ τῶ ν, οἷ ον τὸ αἷ μα, τὴ ν σά ρκα, τὸ νεῦ ρον: ἐ νέ ργειαν δὲ τὴ ν δραστικὴ ν ὀ νομά ζω κί νησιν καὶ τὴ ν ταύ της αἰ τί αν δύ ναμιν. ἐ πεὶ γὰ ρ ἐ ν τῷ τὸ σιτί ον αἷ μα γί γνεσθαι παθητικὴ μὲ ν ἡ τοῦ σιτί ου, δραστικὴ δ' ἡ τῆ ς φλεβὸ ς γί γνεται κί νησις, ὡ σαύ τως δὲ κἀ ν τῷ μεταφέ ρειν τὰ κῶ λα κινεῖ μὲ ν ὁ μῦ ς, κινεῖ ται δὲ τὰ ὀ στᾶ, τὴ ν μὲ ν τῆ ς φλεβὸ ς καὶ τῶ ν μυῶ ν κί νησιν ἐ νέ ργειαν εἶ ναί φημι, τὴ ν δὲ τῶ ν σιτί ων τε καὶ τῶ ν ὀ στῶ ν σύ μπτωμά τε καὶ πά θημα: τὰ μὲ ν γὰ ρ ἀ λλοιοῦ ται, τὰ δὲ φέ ρεται. τὴ ν μὲ ν οὖ ν ἐ νέ ργειαν ἐ γχωρεῖ καλεῖ ν καὶ ἔ ργον τῆ ς φύ σεως, οἷ ον τὴ ν πέ ψιν, τὴ ν ἀ νά δοσιν, τὴ ν αἱ μά τωσιν, οὐ μὴ ν τό γ' ἔ ργον ἐ ξ ἅ παντος ἐ νέ ργειαν: ἡ γά ρ τοι σὰ ρξ ἔ ργον μέ ν ἐ στι τῆ ς φύ σεως, οὐ μὴ ν ἐ νέ ργειά γε. δῆ λον οὖ ν, ὡ ς θά τερον μὲ ν τῶ ν ὀ νομά των διχῶ ς λέ γεται, θά τερον δ' οὔ.
1.3
ἐ μοὶ μὲ ν οὖ ν καὶ ἡ φλὲ ψ καὶ τῶ ν ἄ λλων ἁ πά ντων ἕ καστον διὰ τὴ ν ἐ κ τῶ ν τεττά ρων ποιὰ ν κρᾶ σιν ὡ δί πως ἐ νεργεῖ ν δοκεῖ. εἰ σὶ δέ γε μὴ ν οὐ κ ὀ λί γοι τινὲ ς ἄ νδρες οὐ δ' ἄ δοξοι, φιλό σοφοί τε καὶ ἰ ατροί, τῷ μὲ ν θερμῷ καὶ τῷ ψυχρῷ τὸ δρᾶ ν ἀ ναφέ ροντες, ὑ ποβά λλοντες δ' αὐ τοῖ ς παθητικὰ τὸ ξηρό ν τε καὶ τὸ ὑ γρό ν. καὶ πρῶ τό ς γ'̓ Αριστοτέ λης τὰ ς τῶ ν κατὰ μέ ρος ἁ πά ντων αἰ τί ας εἰ ς ταύ τας ἀ νά γειν πειρᾶ ται τὰ ς ἀ ρχά ς, ἠ κολού θησε δ' ὕ στερον αὐ τῷ καὶ ὁ ἀ πὸ τῆ ς στοᾶ ς χορό ς. καί τοι τού τοις μέ ν, ὡ ς ἂ ν καὶ αὐ τῶ ν τῶ ν στοιχεί ων τὴ ν εἰ ς ἄ λληλα μεταβολὴ ν χύ σεσί τέ τισι καὶ πιλή σεσιν ἀ ναφέ ρουσιν, εὔ λογον ἦ ν ἀ ρχὰ ς δραστικὰ ς ποιή σασθαι τὸ θερμὸ ν καὶ τὸ ψυχρό ν,̓ Αριστοτέ λει δ' οὐ χ οὕ τως, ἀ λλὰ ταῖ ς τέ τταρσι ποιό τησιν εἰ ς τὴ ν τῶ ν στοιχεί ων γέ νεσιν χρωμέ νῳ βέ λτιον ἦ ν καὶ τὰ ς τῶ ν κατὰ μέ ρος αἰ τί ας ἁ πά σας εἰ ς ταύ τας ἀ νά γειν. τί δή ποτ' οὖ ν ἐ ν μὲ ν τοῖ ς περὶ γενέ σεως καὶ φθορᾶ ς ταῖ ς τέ τταρσι χρῆ ται, ἐ ν δὲ τοῖ ς μετεωρολογικοῖ ς καὶ τοῖ ς προβλή μασι καὶ ἄ λλοθι πολλαχό θι ταῖ ς δύ ο μό ναις; εἰ μὲ ν γὰ ρ ὡ ς ἐ ν τοῖ ς ζῴ οις τε καὶ τοῖ ς φυτοῖ ς μᾶ λλον μὲ ν δρᾷ τὸ θερμὸ ν καὶ τὸ ψυχρό ν, ἧ ττον δὲ τὸ ζηρὸ ν καὶ τὸ ὑ γρὸ ν ἀ ποφαί νοιτο τις, ἴ σως ἂ ν ἔ χοι καὶ τὸ ν̔ Ιπποκρά την σύ μψηφον: εἰ δ' ὡ σαύ τως ἐ ν ἅ πασιν, οὐ κέ τ' οἶ μαι συγχωρή σειν τοῦ το μὴ ὅ τι τὸ ν̔ Ιπποκρά την ἀ λλὰ μηδ' αὐ τὸ ν τὸ ν̓ Αριστοτέ λην μεμνῆ σθαί γε βουλό μενον ὧ ν ἐ ν τοῖ ς περὶ γενέ σεως καὶ φθορᾶ ς οὐ χ ἁ πλῶ ς ἀ λλὰ μετ' ἀ ποδεί ξεως αὐ τὸ ς ἡ μᾶ ς ἐ δί δαξεν. ἀ λλὰ περὶ μὲ ν τού των κἀ ν τοῖ ς περὶ κρά σεων, εἰ ς ὅ σον ἰ ατρῷ χρή σιμον, ἐ πεσκεψά μεθα.
1.4
ἡ δ' οὖ ν δύ ναμις ἡ ἐ ν ταῖ ς φλεψὶ ν ἡ αἱ ματοποιητικὴ προσαγορευομέ νη καὶ πᾶ σα δ' ἄ λλη δύ ναμις ἐ ν τῷ πρό ς τι νενό ηται: πρώ τως μὲ ν γὰ ρ τῆ ς ἐ νεργεί ας αἰ τί α, ἤ δη δὲ καὶ τοῦ ἔ ργου κατὰ συμβεβηκό ς. ἀ λλ' εἴ περ ἡ αἰ τί α πρό ς τι, τοῦ γὰ ρ ὑ π' αὐ τῆ ς γενομέ νου μό νου, τῶ ν δ' ἄ λλων οὐ δενό ς, εὔ δηλον, ὅ τι καὶ ἡ δύ ναμις ἐ ν τῷ πρό ς τι. καὶ μέ χρι γ' ἂ ν ἀ γνοῶ μεν τὴ ν οὐ σί αν τῆ ς ἐ νεργού σης αἰ τί ας, δύ ναμιν αὐ τὴ ν ὀ νομά ζομεν, εἶ ναί τινα λέ γοντες ἐ ν ταῖ ς φλεψὶ ν αἱ ματοποιητική ν, ὡ σαύ τως δὲ κἀ ν τῇ κοιλί ᾳ πεπτικὴ ν κἀ ν τῇ καρδί ᾳ σφυγμικὴ ν καὶ καθ' ἕ καστον τῶ ν ἄ λλων ἰ δί αν τινὰ τῆ ς κατὰ τὸ μό ριον ἐ νεργεί ας. εἴ περ οὖ ν μεθό δῳ μέ λλοιμεν ἐ ξευρή σειν, ὁ πό σαι τε καὶ ὁ ποῖ αί τινες αἱ δυνά μεις εἰ σί ν, ἀ πὸ τῶ ν ἔ ργων αὐ τῶ ν ἀ ρκτέ ον: ἕ καστον γὰ ρ αὐ τῶ ν ὑ πό τινος ἐ νεργεί ας γί γνεται καὶ τού των ἑ κά στης προηγεῖ ταί τις αἰ τί α.
1.5
ἔ ργα τοί νυν τῆ ς φύ σεως ἔ τι μὲ ν κυουμέ νου τε καὶ διαπλαττομέ νου τοῦ ζῴ ου τὰ σύ μπαντ' ἐ στὶ τοῦ σώ ματος μό ρια, γεννηθέ ντος δὲ κοινὸ ν ἐ φ' ἅ πασιν ἔ ργον ἡ εἰ ς τὸ τέ λειον ἑ κά στῳ μέ γεθος ἀ γωγὴ καὶ μετὰ ταῦ θ' ἡ μέ χρι τοῦ δυνατοῦ διαμονή. ἐ νέ ργειαι δ' ἐ πὶ τρισὶ τοῖ ς εἰ ρημέ νοις ἔ ργοις τρεῖ ς ἐ ξ ἀ νά γκης, ἐ φ' ἑ κά στῳ μί α, γέ νεσί ς τε καὶ αὔ ξησις καὶ θρέ ψις. ἀ λλ' ἡ μὲ ν γέ νεσις οὐ χ ἁ πλῆ τις ἐ νέ ργεια τῆ ς φύ σεως, ἀ λλ' ἐ ξ ἀ λλοιώ σεώ ς τε καὶ διαπλά σεώ ς ἐ στι σύ νθετος. ἵ να μὲ ν γὰ ρ ὀ στοῦ ν γέ νηται καὶ νεῦ ρον καὶ φλὲ ψ καὶ τῶ ν ἄ λλων ἕ καστον, ἀ λλοιοῦ σθαι χρὴ τὴ ν ὑ ποβεβλημέ νην οὐ σί αν, ἐ ξ ἧ ς γί γνεται τὸ ζῷ ον: ἵ να δὲ καὶ σχῆ μα τὸ δέ ον καὶ θέ σιν καὶ κοιλό τητά ς τινας καὶ ἀ ποφύ σεις καὶ συμφύ σεις καὶ τἆ λλα τὰ τοιαῦ τα κτή σηται, διαπλά ττεσθαι χρὴ τὴ ν ἀ λλοιουμέ νην οὐ σί αν, ἣ ν δὴ καὶ ὕ λην τοῦ ζῴ ου καλῶ ν, ὡ ς τῆ ς νεὼ ς τὰ ξύ λα καὶ τῆ ς εἰ κό νος τὸ ν κηρό ν, οὐ κ ἂ ν ἁ μά ρτοις. ἡ δ' αὔ ξησις ἐ πί δοσί ς ἐ στι καὶ διά στασις κατὰ μῆ κος καὶ πλά τος καὶ βά θος τῶ ν στερεῶ ν τοῦ ζῴ ου μορί ων, ὧ νπερ καὶ ἡ διά πλασις ἦ ν, ἡ δὲ θρέ ψις πρό σθεσις τοῖ ς αὐ τοῖ ς ἄ νευ διαστά σεως.
1.6
περὶ πρώ της οὖ ν τῆ ς γενέ σεως εἴ πωμεν, ἣ ν ἐ ξ ἀ λλοιώ σεώ ς θ' ἅ μα καὶ διαπλά σεως ἐ λέ γομεν γί γνεσθαι. Καταβληθέ ντος δὴ τοῦ σπέ ρματος εἰ ς τὴ ν μή τραν εἰ ς τὴ ν γῆ ν, οὐ δὲ ν γὰ ρ διαφέ ρει, χρό νοις τιοὶ ν ὡ ρισμέ νοις πά μπολλα συνί σταται μό ρια τῆ ς γεννωμέ νης οὐ σί ας ὑ γρό τητι καὶ ξηρό τητι καὶ ψυχρό τητι καὶ θερμό τητι καὶ τοῖ ς ἄ λλοις ἅ πασιν, ὅ σα τού τοις ἕ πεται, διαφέ ροντα. τὰ δ' ἑ πό μενα γιγνώ σκεις, εἴ περ ὅ λως ἐ φιλοσό φησά ς τι περὶ γενέ σεως καὶ φθορᾶ ς: αἱ λοιπαὶ γὰ ρ τῶ ν ἁ πτῶ ν ὀ νομαζομέ νων διαφορῶ ν ταῖ ς εἰ ρημέ ναις ἕ πονται πρῶ ται καὶ μά λιστα, μετὰ δὲ ταύ τας αἱ γευσταί τε καὶ ὀ σφρηταὶ καὶ ὁ ραταί. σκληρό της μὲ ν οὖ ν καὶ μαλακό της καὶ γλισχρό της καὶ κραυρό της καὶ κουφό της καὶ βαρύ της καὶ πυκνό της καὶ ἀ ραιό της καὶ λειό της καὶ τραχύ της καὶ παχύ της καὶ λεπτό της ἁ πταὶ διαφοραὶ καὶ εἴ ρηται περὶ πασῶ ν̓ Αριστοτέ λει καλῶ ς. οἶ σθα δὲ δή που καὶ τὰ ς γευστά ς τε καὶ ὀ σφρητὰ ς καὶ ὁ ρατὰ ς διαφορά ς. ὥ στ', εἰ μὲ ν τὰ ς πρώ τας τε καὶ στοιχειώ δεις ἀ λλοιωτικὰ ς δυνά μεις ζητοί ης, ὑ γρό της ἐ στὶ καὶ ξηρό της καὶ ψυχρό της καὶ θερμό της: εἰ δὲ τὰ ς ἐ κ τῆ ς τού των κρά σεως γενομέ νας, τοσαῦ ται καθ' ἕ καστον ἔ σονται ζῷ ον, ὅ σαπερ ἂ ν αὐ τοῦ τὰ αἰ σθητὰ στοιχεῖ α ὑ πά ρχῃ: καλεῖ ται δ' αἰ σθητὰ στοιχεῖ α τὰ ὁ μοιομερῆ πά ντα τοῦ σώ ματος μό ρια: καὶ ταῦ τ' οὐ κ ἐ κ μεθό δου τινὸ ς ἀ λλ' αὐ τό πτην γενό μενον ἐ κμαθεῖ ν χρὴ διὰ τῶ ν ἀ νατομῶ ν. ὀ στοῦ ν δὴ καὶ χό νδρον καὶ νεῦ ρον καὶ ὑ μέ να καὶ σύ νδεσμον καὶ φλέ βα καὶ πά νθ' ὅ σα τοιαῦ τα κατὰ τὴ ν πρώ την τοῦ ζῴ ου γέ νεσιν ἡ φύ σις ἀ περγά ζεται δυνά μει χρωμέ νη καθό λου μὲ ν εἰ πεῖ ν τῇ γεννητικῇ τε καὶ ἀ λλοιωτικῇ, κατὰ μέ ρος δὲ θερμαντικῇ τε καὶ ψυκτικῇ καὶ ξηραντικῇ καὶ ὑ γραντικῇ καὶ ταῖ ς ἐ κ τῆ ς τού των κρά σεως γενομέ ναις, οἷ ον ὀ στοποιητικῇ τε καὶ νευροποιητικῇ καὶ χονδροποιητικῇ: σαφηνεί ας γὰ ρ ἕ νεκα καὶ τού τοις τοῖ ς ὀ νό μασι χρηστέ ον. ἔ στι γοῦ ν καὶ ἡ ἰ δί α σὰ ρξ τοῦ ἥ πατος ἐ κ τού του τοῦ γέ νους καὶ ἡ τοῦ σπληνὸ ς καὶ ἡ τῶ ν νεφρῶ ν καὶ ἡ τοῦ πνεύ μονος καὶ ἡ τῆ ς καρδί ας οὕ τω δὲ καὶ τοῦ ἐ γκεφά λου τὸ ἴ διον σῶ μα καὶ τῆ ς γαστρὸ ς καὶ τοῦ στομά χου καὶ τῶ ν ἐ ντέ ρων καὶ τῶ ν ὑ στερῶ ν αἰ σθητὸ ν στοιχεῖ ό ν ἐ στιν ὁ μοιομερέ ς τε καὶ ἁ πλοῦ ν καὶ ἀ σύ νθετον: ἐ ὰ ν γὰ ρ ἐ ξέ λῃ ς ἑ κά στου τῶ ν εἰ ρημέ νων τὰ ς ἀ ρτηρί ας τε καὶ τὰ ς φλέ βας καὶ τὰ νεῦ ρα, τὸ ὑ πό λοιπον σῶ μα τὸ καθ' ἕ καστον ὄ ργανον ἁ πλοῦ ν ἐ στι καὶ στοιχειῶ δες ὡ ς πρὸ ς αἴ σθησιν. ὅ σα δὲ τῶ ν τοιού των ὀ ργά νων ἐ κ δυοῖ ν σύ γκειται χιτώ νων οὐ χ ὁ μοί ων μὲ ν ἀ λλή λοις, ἁ πλοῦ δ' ἑ κατέ ρου, τού των οἱ χιτῶ νέ ς εἰ σι τὰ στοιχεῖ α καθά περ τῆ ς τε γαστρὸ ς καὶ τοῦ στομά χου καὶ τῶ ν ἐ ντέ ρων καὶ τῶ ν ἀ ρτηριῶ ν, καὶ καθ' ἑ κά τερό ν γε τῶ ν χιτώ νων ἴ διος ἡ ἀ λλοιωτικὴ δύ ναμις ἡ ἐ κ τοῦ παρὰ τῆ ς μητρὸ ς ἐ πιμηνί ου γεννή σασα τὸ μό ριον, ὥ στε τὰ ς κατὰ μέ ρος ἀ λλοιωτικὰ ς δυνά μεις τοσαύ τας εἶ ναι καθ' ἕ καστον ζῷ ον, ὅ σαπερ ἂ ν ἔ χῃ τὰ στοιχειώ δη μό ρια. καὶ μέ ν γε καὶ τὰ ς ἐ νεργεί ας ἰ δί ας ἑ κά στῳ τῶ ν κατὰ μέ ρος ἀ ναγκαῖ ον ὑ πά ρχειν ὥ σπερ καὶ τὰ ς χρεί ας, οἷ ον καὶ τῶ ν ἀ πὸ τῶ ν νεφρῶ ν εἰ ς τὴ ν κύ στιν διηκό ντων πό ρων, οἳ δὴ καὶ οὐ ρητῆ ρες καλοῦ νται. οὗ τοι γὰ ρ οὔ τ' ἀ ρτηρί αι εἰ σί ν, ὅ τι μή τε σφύ ζουσι μή τ' ἐ κ δυοῖ ν χιτώ νων συνεστή κασιν, οὔ τε φλέ βες, ὅ τι μή θ' αἷ μα περιέ χουσι μή τ' ἔ οικεν αὐ τῶ ν ὁ χιτὼ ν κατά τι τῷ τῆ ς φλεβό ς: ἀ λλὰ καὶ νεύ ρων ἐ πὶ πλέ ον ἀ φεστή κασιν ἢ τῶ ν εἰ ρημέ νων. τί ποτ' οὖ ν εἰ σιν; ἐ ρωτᾷ τις, ὥ σπερ ἀ ναγκαῖ ον ὂ ν ἅ παν μό ριον ἢ ἀ ρτηρί αν ἢ φλέ βα ἢ νεῦ ρον ὑ πά ρχειν ἢ ἐ κ τού των πεπλέ χθαι καὶ μὴ τοῦ τ' αὐ τὸ τὸ νῦ ν λεγό μενον, ὡ ς ἴ διος ἑ κά στῳ τῶ ν κατὰ μέ ρος ὀ ργά νων ἐ στὶ ν ἡ οὐ σί α. καὶ γὰ ρ καὶ αἱ κύ στεις ἑ κά τεραι ἥ τε τὸ οὖ ρον ὑ ποδεχομέ νη καὶ ἡ τὴ ν ξανθὴ ν χολὴ ν οὐ μό νον τῶ ν ἄ λλων ἁ πά ντων ἀ λλὰ καὶ ἀ λλή λων διαφέ ρουσι καὶ οἱ εἰ ς τὸ ἧ παρ ἀ ποφυό μενοι πό ροι, καθά περ στό μαχοί τινες ἀ πὸ τῆ ς χοληδό χου κύ στεως, οὐ δὲ ν οὔ τ' ἀ ρτηρί αις οὔ τε φλεψὶ ν οὔ τε νεύ ροις ἐ οί κασιν. ἀ λλὰ περὶ μὲ ν τού των ἐ πὶ πλέ ον ἐ ν ἄ λλοις τέ τισι κἀ ν τοῖ ς περὶ τῆ ς̔ Ιπποκρά τους ἀ νατομῆ ς εἴ ρηται. αἱ δὲ κατὰ μέ ρος ἅ πασαι δυνά μεις τῆ ς φύ σεως αἱ ἀ λλοιωτικαὶ αὐ τὴ ν μὲ ν τὴ ν οὐ σί αν τῶ ν χιτώ νων τῆ ς κοιλί ας καὶ τῶ ν ἐ ντέ ρων καὶ τῶ ν ὑ στερῶ ν ἀ πετέ λεσαν, οἵ απέ ρ ἐ στι: τὴ ν δὲ σύ νθεσιν αὐ τῶ ν καὶ τὴ ν τῶ ν ἐ μφυομέ νων πλοκὴ ν καὶ τὴ ν εἰ ς τὸ ἔ ντερον ἐ κφυσιν καὶ τὴ ν τῆ ς ἔ νδον κοιλό τητος ἰ δέ αν καὶ τἆ λλ' ὅ σα τοιαῦ τα δύ ναμί ς τις ἑ τέ ρα διέ πλασεν, ἣ ν διαπλαστικὴ ν ὀ νομά ζομεν, ἣ ν δὴ καὶ τεχνικὴ ν εἶ ναι λέ γομεν, μᾶ λλον δ' ἀ ρί στην καὶ ἄ κραν τέ χνην καὶ πά ντα τινὸ ς ἕ νεκα ποιοῦ σαν, ὡ ς μηδὲ ν ἀ ργὸ ν εἶ ναι μηδὲ περιττὸ ν μηδ' ὅ λως οὕ τως ἔ χον, ὡ ς δύ νασθαι βέ λτιον ἑ τέ ρως ἔ χειν. ἀ λλὰ τοῦ το μὲ ν ἐ ν τοῖ ς περὶ χρεί ας μορί ων ἀ πδεί ξομεν.
1.7
̓ Επὶ δὲ τὴ ν αὐ ξητικὴ ν ἤ δη μεταβά ντες δύ ναμιν αὐ τὸ τοῦ θ' ὑ πομνή σωμεν πρῶ τον, ὡ ς ὑ πά ρχει μὲ ν καὶ αὐ τὴ τοῖ ς κυουμέ νοις ὥ σπερ καὶ ἡ θρεπτική: ἀ λλ' οἶ ον ὑ πηρέ τιδέ ς τινέ ς εἰ σι τηνικαῦ τα τῶ ν προειρημέ νων δυνά μεων, οὐ κ ἐ ν αὑ ταῖ ς ἔ χουσαι τὸ πᾶ ν κῦ ρος. ἐ πειδὰ ν δὲ τὸ τέ λειον ἀ πολά βῃ μέ γεθος τὸ ζῷ ον, ἐ ν τῷ μετὰ τὴ ν ἀ ποκύ ησιν χρό νῳ παντὶ μέ χρι τῆ ς ἀ κμῆ ς ἡ μὲ ν αὐ ξητικὴ τηνικαῦ τα κρατεῖ: βοηθοὶ δ' αὐ τῆ ς καὶ οἷ ον ὑ πηρέ τιδες ἥ τ' ἀ λλοιωτικὴ δύ ναμί ς ἐ στι καὶ ἡ θρεπτική. τί οὖ ν τὸ ἴ διό ν ἐ στι τῆ ς αὐ ξητικῆ ς δυνά μεως; εἰ ς πᾶ ν μέ ρος ἐ κτεῖ ναι τὰ πεφυκό τα. καλεῖ ται δ' οὕ τω τὰ στερεὰ μό ρια τοῦ σώ ματος, ἀ ρτηρί αι καὶ φλέ βες καὶ νεῦ ρα καὶ ὀ στᾶ καὶ χό νδροι καὶ ὑ μέ νες καὶ σύ νδεσμοι καὶ οἱ χιτῶ νες ἅ παντες, οὓ ς στοιχειώ δεις τε καὶ ὁ μοιομερεῖ ς καὶ ἁ πλοῦ ς ὀ λί γον ἔ μπροσθεν ἐ καλοῦ μεν. ὅ τῳ δὲ τρό πῳ τὴ ν εἰ ς πᾶ ν μέ ρος ἔ κτασιν ἴ σχουσιν, ἐ γὼ φρά σω παρά δειγμά τι πρό τερον εἰ πὼ ν ἕ νεκα τοῦ σαφοῦ ς. Τὰ ς κύ στεις τῶ ν ὑ ῶ ν λαβό ντες οἱ παῖ δες πληροῦ σί τε πνεύ ματος καὶ τρί βουσιν ἐ πὶ τῆ ς τέ φρας πλησί ον τοῦ πυρό ς, ὡ ς ἀ λεαί νεσθαι μέ ν, βλά πτεσθαι δὲ μηδέ ν: καὶ πολλή γ' αὕ τη ἡ παιδιὰ περί τε τὴ ν̓ Ιωνί αν καὶ ἐ ν ἄ λλοις ἔ θνεσιν οὐ κ ὀ λί γοις ἐ στί ν. ἐ πιλέ γουσι δὲ δὴ καί τιν' ἔ πη τρί βοντες ἐ ν μέ τρῳ τέ τινι καὶ μέ λει καὶ Ῥ υθμῷ καὶ ἔ στι πά ντα τὰ Ῥ ή ματα ταῦ τα παρακέ λευσις τῇ κύ στει πρὸ ς τὴ ν αὔ ξησιν. ἐ πειδὰ ν δ' ἱ κανῶ ς αὐ τοῖ ς διατετά σθαι δοκῇ, πά λιν ἐ μφυσῶ σί τε καὶ ἐ πιδιατεί νουσι καὶ αὖ θις τρί βουσι καὶ τοῦ το πλεονά κις ποιοῦ σιν, ἄ χρις ἂ ν αὐ τοῖ ς ἡ κύ στις ἱ κανῶ ς ἔ χειν δοκῇ τῆ ς αὐ ξή σεως. ἀ λλ' ἐ ν τού τοις γε τοῖ ς ἔ ργοις τῶ ν παί δων ἐ ναργῶ ς, ὅ σον εἰ ς μέ γεθος ἐ πιδί δωσιν ἡ ἐ ντὸ ς εὐ ρυχωρί α τῆ ς κύ στεως, τοσοῦ τον ἀ ναγκαῖ ον εἰ ς λεπτό τητα καθαιρεῖ σθαι τὸ σῶ μα καὶ εἴ γε τὴ ν λεπτό τητα ταύ την ἀ νατρέ φειν οἷ οί τ' ἦ σαν οἱ παῖ δες, ὁ μοί ως ἂ ν τῇ φύ σει τὴ ν κύ στιν ἐ κ μικρᾶ ς μεγά λην ἀ πειργά ζοντο. νυνὶ δὲ τοῦ τ' αὐ τοῖ ς ἐ νδεῖ τὸ ἔ ργον οὐ δὲ καθ' ἕ να τρό πον εἰ ς μί μησιν ἐ νδεχό μενον ἀ χθῆ ναι μὴ ὅ τι τοῖ ς παισὶ ν ἀ λλ' οὐ δ' ἄ λλῳ τινί: μό νης γὰ ρ τῆ ς φύ σεως ἴ διό ν ἐ στιν. ὥ στ' ἤ δη σοι δῆ λον, ὡ ς ἀ ναγκαί α τοῖ ς αὐ ξανομέ νοις ἡ θρέ ψις. εἰ γὰ ρ διατεί νοιτο μέ ν, ἀ νατρέ φοιτο δὲ μή, φαντασί αν ψευδῆ μᾶ λλον, οὐ κ αὔ ξησιν ἀ ληθῆ τὰ τοιαῦ τα σώ ματα κτή σεται. καί τοι καὶ τὸ διατεί νεσθαι πά ντη μό νοις τοῖ ς ὑ πὸ φύ σεως αὐ ξανομέ νοις ὑ πά ρχει. τὰ γὰ ρ ὑ φ' ἡ μῶ ν διατεινό μενα σώ ματα κατὰ μί αν τινὰ διά στασιν τοῦ το πά σχοντα μειοῦ ται ταῖ ς λοιπαῖ ς, οὐ δ' ἔ στιν εὑ ρεῖ ν οὐ δέ ν, ὃ συνεχὲ ς ἔ τι μέ νον καὶ ἀ διά σπαστον εἰ ς τὰ ς τρεῖ ς διαστά σεις ἐ πεκτεῖ ναι δυνά μεθα. μό νης οὖ ν τῆ ς φύ σεως τὸ πά ντη διιστά ναι συνεχὲ ς ἑ αυτῷ μέ νον ἔ τι καὶ τὴ ν ἀ ρχαί αν ἅ πασαν ἰ δέ αν φυλά ττον τὸ σῶ μα. καὶ τοῦ τ' ἔ στιν ἡ αὔ ξησις ἄ νευ τῆ ς ἐ πιρρεού σης τε καὶ προσπλαττομέ νης τροφῆ ς μὴ δυναμέ νη γενέ σθαι.
1.8
καὶ τοί νυν ὁ λό γος ἥ κειν ἔ οικεν ὁ περὶ τῆ ς θρέ ψεως, ὃ ς δὴ λοιπό ς ἐ στι καὶ τρί τος ὧ ν ἐ ξ ἀ ρχῆ ς προὐ θέ μεθα. τοῦ γὰ ρ ἐ πιρρέ οντος ἐ ν εἴ δει τροφῆ ς παντὶ μορί ῳ τοῦ τρεφομέ νου σώ ματος προσπλαττομέ νου θρέ ψις μὲ ν ἡ ἐ νέ ργεια, θρεπτικὴ δὲ δύ ναμις ἡ αἰ τί α. ἀ λλοί ωσις μὲ ν δὴ κἀ νταῦ θα τὸ γέ νος τῆ ς ἐ νεργεί ας, ἀ λλ' οὐ χ οἵ απερ ἡ ἐ ν τῇ γενέ σει. ἐ κεῖ μὲ ν γὰ ρ οὐ κ ὂ ν πρό τερον ὕ στερον ἐ γέ νετο, κατὰ δὲ τὴ ν θρέ ψιν τῷ ἤ δη γεγονό τι συνεξομοιοῦ ται τὸ ἐ πιρρέ ον καὶ διὰ τοῦ τ' εὐ λό γως ἐ κεί νην μὲ ν τὴ ν ἀ λλοί ωσιν γέ νεσιν, ταύ την δ' ἐ ξομοί ωσιν ὠ νό μασαν.
1.9
ἐ πειδὴ δὲ περὶ τῶ ν τριῶ ν δυνά μεων τῆ ς φύ σεως αὐ τά ρκως εἴ ρηται καὶ φαί νεται μηδεμιᾶ ς ἄ λλης προσδεῖ σθαι τὸ ζῷ ον, ἔ χον γε καὶ ὅ πως αὐ ξηθῇ καὶ ὅ πως τελειωθῇ καὶ ὅ πως ἕ ως πλεί στου διαφυλαχθῇ, δό ξειε μὲ ν ἂ ν ἴ σως ἱ κανῶ ς ἔ χειν ὁ λό γος οὗ τος ἤ δη καὶ πά σας ἐ ξηγεῖ σθαι τὰ ς τῆ ς φύ σεως δυνά μεις. ἀ λλ' εἴ τις πά λιν ἐ ννοή σειεν, ὡ ς οὐ δενὸ ς οὐ δέ πω τῶ ν τοῦ ζῴ ου μορί ων ἐ φή ψατο, κοιλί ας λέ γω καὶ ἐ ντέ ρων καὶ ἥ πατος καὶ τῶ ν ὁ μοί ων, οὐ δ' ἐ ξηγή σατο τὰ ς ἐ ν αὐ τοῖ ς δυνά μεις, αὖ θις δό ξειεν ἂ ν οἷ ον προοί μιό ν τι μό νον εἰ ρῆ σθαι τῆ ς χρησί μου διδασκαλί ας. τὸ γὰ ρ σύ μπαν ὧ δ' ἔ χει. γέ νεσις καὶ αὔ ξησις καὶ θρέ ψις τὰ πρῶ τα καὶ οἷ ον κεφά λαια τῶ ν ἔ ργων ἐ στὶ τῆ ς φύ σεως: ὥ στε καὶ αἱ τού των ἐ ργαστικαὶ δυνά μεις αἱ πρῶ ται τρεῖ ς εἰ σι καὶ κυριώ ταται: δέ ονται δ' εἰ ς ὑ πηρεσί αν, ὡ ς ἤ δη δέ δεικται, καὶ ἀ λλή λων καὶ ἄ λλων. τί νων μὲ ν οὖ ν ἡ γεννητική τε καὶ αὐ ξητικὴ δέ ονται, εἴ ρηται, τί νων δ' ἡ θρεπτική, νῦ ν εἰ ρή σεται.
1.10
δοκῶ γά ρ μοι δεί ξειν τὰ περὶ τὴ ν τῆ ς τροφῆ ς οἰ κονομί αν ὄ ργανά τε καὶ τὰ ς δυνά μεις αὐ τῶ ν διὰ ταύ την γεγονό τα. ἐ πειδὴ γὰ ρ ἡ ἐ νέ ργεια ταύ της τῆ ς δυνά μεως ἐ ξομοί ωσί ς ἐ στιν, ὁ μοιοῦ σθαι δὲ καὶ μεταβά λλειν εἰ ς ἄ λληλα πᾶ σι τοῖ ς οὖ σιν ἀ δύ νατον, εἰ μή τινα ἔ χοι κοινωνί αν ἤ δη καὶ συγγέ νειαν ἐ ν ταῖ ς ποιό τησι, διὰ τοῦ το πρῶ τον μὲ ν οὐ κ ἐ κ πά ντων ἐ δεσμά των πᾶ ν ζῷ ον τρέ φεσθαι πέ φυκεν, ἔ πειτα δ' οὐ δ' ἐ ξ ὧ ν οἷ ό ν τ' ἐ στὶ ν οὐ δ' ἐ κ τού των παραχρῆ μα, καὶ διὰ ταύ την τὴ ν ἀ νά γκην πλειό νων ὀ ργά νων ἀ λλοιωτικῶ ν τῆ ς τροφῆ ς ἕ καστον τῶ ν ζῴ ων χρῄ ζει. ἵ να μὲ ν γὰ ρ τὸ ξανθὸ ν ἐ ρυθρὸ ν γέ νηται καὶ τὸ ἐ ρυθρὸ ν ξανθό ν, ἁ πλῆ ς καὶ μιᾶ ς δεῖ ται τῆ ς ἀ λλοιώ σεως: ἵ να δὲ τὸ λευκὸ ν μέ λαν καὶ τὸ μέ λαν λευκό ν, ἁ πασῶ ν τῶ ν μεταξύ. καὶ τοί νυν καὶ τὸ μαλακώ τατον οὐ κ ἂ ν ἀ θρό ως σκληρό τατον καὶ τὸ σκληρό τατον οὐ κ ἂ ν ἀ θρό ως μαλακώ τατον γέ νοιτο, ὥ σπερ οὐ δὲ τὸ δυσωδέ στατον εὐ ωδέ στατον οὐ δ' ἔ μπαλιν τὸ εὐ ωδέ στατον δυσωδέ στατον ἐ ξαί φνης γέ νοιτ' ἄ ν. πῶ ς οὖ ν ἐ ξ αἵ ματος ὀ στοῦ ν ἄ ν ποτε γέ νοιτο μὴ παχυνθέ ντος γε πρό τερον ἐ πὶ πλεῖ στον αὐ τοῦ καὶ λευκανθέ ντος ἢ πῶ ς ἐ ξ ἄ ρτου τὸ αἷ μα μὴ κατὰ βραχὺ μὲ ν ἀ ποθεμέ νου τὴ ν λευκό τητα, κατὰ βραχὺ δὲ λαμβά νοντος τὴ ν ἐ ρυθρό τητα; σά ρκα μὲ ν γὰ ρ ἐ ξ αἵ ματος γενέ σθαι Ῥ ᾷ στον: εἰ γὰ ρ εἰ ς τοσοῦ τον αὐ τὸ παχύ νειεν ἡ φύ σις, ὡ ς σύ στασί ν τινα σχεῖ ν καὶ μηκέ τ' εἶ ναι Ῥ υτό ν, ἡ πρώ τη καὶ νεοπαγὴ ς οὕ τως ἂ ν εἴ η σά ρξ: ὀ στοῦ ν δ' ἵ να γέ νηται, πολλοῦ μὲ ν δεῖ ται χρό νου, πολλῆ ς δ' ἐ ργασί ας καὶ μεταβολῆ ς τῷ αἵ ματι. ὅ τι δὲ καὶ τῷ ἄ ρτῳ καὶ πολὺ μᾶ λλον θριδακί νῃ καὶ τεύ τλῳ καὶ τοῖ ς ὁ μοί οις παμπό λλης δεῖ ται τῆ ς ἀ λλοιώ σεως εἰ ς αἵ ματος γέ νεσιν, οὐ δὲ τοῦ τ' ἄ δηλον.̔ Ν μὲ ν δὴ τοῦ τ' αἴ τιον τοῦ πολλὰ γενέ σθαι τὰ περὶ τὴ ν τῆ ς τροφῆ ς ἀ λλοί ωσιν ὄ ργανα. δεύ τερον δ' ἡ τῶ ν περιττωμά των φύ σις. ὡ ς γὰ ρ ὑ πὸ βοτανῶ ν οὐ δ' ὅ λως δυνά μεθα τρέ φεσθαι, καί τοι τῶ ν βοσκημά των τρεφομέ νων, οὕ τως ὑ πὸ Ῥ αφανί δος τρεφό μεθα μέ ν, ἀ λλ' οὐ χ ὡ ς ὑ πὸ τῶ ν κρεῶ ν. τού των μὲ ν γὰ ρ ὀ λί γου δεῖ ν ὅ λων ἡ φύ σις ἡ μῶ ν κρατεῖ καὶ μεταβά λλει καὶ ἀ λλοιοῖ καὶ χρηστὸ ν ἐ ξ αὐ τῶ ν αἷ μα συνί στησιν: ἐ ν δὲ τῇ Ῥ αφανί δι τὸ μὲ ν οἰ κεῖ ό ν τε καὶ μεταβληθῆ ναι δυνά μενον, μό γις καὶ τοῦ το καὶ σὺ ν πολλῇ τῇ κατεργασί ᾳ, παντά πασιν ἐ λά χιστον: ὅ λη δ' ὀ λί γου δεῖ ν ἐ στι περιττωματικὴ καὶ διεξέ ρχεται τὰ τῆ ς πέ ψεως ὄ ργανα, βραχέ ος ἐ ξ αὐ τῆ ς εἰ ς τὰ ς φλέ βας ἀ ναληφθέ ντος αἵ ματος καὶ οὐ δὲ τού του τελέ ως χρηστοῦ. δευτέ ρας οὖ ν αὖ θις ἐ δέ ησε διακρί σεως τῇ φύ σει τῶ ν ἐ ν ταῖ ς φλεψὶ περιττωμά των. καὶ χρεί α καὶ τού τοις ὁ δῶ ν τέ τινων ἑ τέ ρων ἐ πὶ τὰ ς ἐ κκρί σεις αὐ τὰ παραγουσῶ ν, ὡ ς μὴ λυμαί νοιτο τοῖ ς χρηστοῖ ς, ὑ ποδοχῶ ν τέ τινων οἷ ον δεξαμενῶ ν, ἐ ν αἷ ς ὅ ταν εἰ ς ἱ κανὸ ν πλῆ θος ἀ φί κηται, τηνικαῦ τ' ἐ κκριθή σεται. δεύ τερον δή σοι καὶ τοῦ το τὸ γέ νος τῶ ν ἐ ν τῷ σώ ματι μορί ων ἐ ξεύ ρηται τοῖ ς περιττώ μασι τῆ ς τροφῆ ς ἀ νακεί μενον. ἄ λλο δὲ τρί τον ὑ πὲ ρ τοῦ πά ντη φέ ρεσθαι, καθά περ τινὲ ς ὁ δοὶ πολλαὶ διὰ τοῦ σώ ματος ὅ λου κατατετμημέ ναι. μί α μὲ ν γὰ ρ εἴ σοδος ἡ διὰ τοῦ στό ματος ἅ πασι τοῖ ς σιτί οις, οὐ χ ἓ ν δὲ τὸ τρεφό μενον ἀ λλὰ πά μπολλά τε καὶ πά μπολυ διεστῶ τα. μὴ τοί νυν θαύ μαζε τὸ πλῆ θος τῶ ν ὀ ργά νων, ὅ σα θρέ ψεως ἕ νεκεν ἡ φύ σις ἐ δημιού ργησε. τὰ μὲ ν γὰ ρ ἀ λλοιοῦ ντα προπαρασκευά ζει τὴ ν ἐ πιτή δειον ἑ κά στῳ μορί ῳ τροφή ν, τὰ δὲ διακρί νει τὰ περιττώ ματα, τὰ δὲ παραπέ μπει, τὰ δ' ὑ ποδέ χεται, τὰ δ' ἐ κκρί νει, τὰ δ' ὁ δοὶ τῆ ς πά ντη φορᾶ ς εἰ σι τῶ ν χρηστῶ ν χυμῶ ν, ὥ στ', εἴ περ βού λει τὰ ς δυνά μεις τῆ ς φύ σεως ἁ πά σας ἐ κμαθεῖ ν, ὑ πὲ ρ ἑ κά στου τού των ἂ ν εἴ η σοι τῶ ν ὀ ργά νων ἐ πισκεπτέ ον.̓ Αρχὴ δ' αὐ τῶ ν τῆ ς διδασκαλί ας, ὅ σα τοῦ τέ λους ἐ γγὺ ς ἔ ργα τε τῆ ς φύ σεώ ς ἐ στι καὶ μό ρια καὶ δυνά μεις αὐ τῶ ν.
1.11
αὐ τοῦ δὲ δὴ πά λιν ἀ ναμνηστέ ον ἡ μῖ ν τοῦ τέ λους, οὗ περ ἕ νεκα τοσαῦ τά τε καὶ τοιαῦ τα τῇ φύ σει δεδημιού ργηται μό ρια. τὸ μὲ ν οὖ ν ὄ νομα τοῦ πρά γματος, ὥ σπερ καὶ πρό τερον εἴ ρηται, θρέ ψις: ὁ δὲ κατὰ τοὔ νομα λό γος ὁ μοί ωσις τοῦ τρέ φοντος τῷ τρεφομέ νῳ. ἵ να δ' αὕ τη γέ νηται, προηγή σασθαι χρὴ πρό σφυσιν, ἵ να δ' ἐ κεί νη, πρό σθεσιν. ἐ πειδὰ ν γὰ ρ ἐ κπέ σῃ τῶ ν ἀ γγεί ων ὁ μέ λλων θρέ ψειν ὁ τιοῦ ν τῶ ν τοῦ ζῴ ου μορί ων χυμό ς, εἰ ς ἅ παν αὐ τὸ διασπεί ρεται πρῶ τον, ἔ πειτα προστί θεται κἄ πειτα προσφύ εται καὶ τελέ ως ὁ μοιοῦ ται. δηλοῦ σι δ' αἱ καλού μεναι λεῦ και τὴ ν διαφορὰ ν ὁ μοιώ σεώ ς τε καὶ προσφύ σεως, ὥ σπερ τὸ γέ νος ἐ κεῖ νο τῶ ν ὑ δέ ρων, ὅ τινες ὀ νομά ζουσιν ἀ νὰ σά ρκα, διορί ζει σαφῶ ς πρό σθεσιν προσφύ σεως. οὐ γὰ ρ ἐ νδεί ᾳ δή που τῆ ς ἐ πιρρεού σης ὑ γρό τητος, ὡ ς ἔ νιαι τῶ ν ἀ τροφιῶ ν τε καὶ φθί σεων, ἡ τοῦ τοιού του γέ νεσις ὑ δέ ρου συντελεῖ ται. φαί νεται γὰ ρ ἱ κανῶ ς ἥ τε σὰ ρξ ὑ γρὰ καὶ διά βροχος ἕ καστό ν τε τῶ ν στερεῶ ν τοῦ σώ ματος μορί ων ὡ σαύ τως διακεί μενον. ἀ λλὰ πρό σθεσις μέ ν τις γί γνεται τῆ ς ἐ πιφερομέ νης τροφῆ ς, ἅ τε δ' ὑ δατωδεστέ ρας οὔ σης ἔ τι καὶ μὴ πά νυ τι κεχυμωμέ νης μηδὲ τὸ γλί σχρον ἐ κεῖ νο καὶ κολλῶ δες, ὃ δὴ τῆ ς ἐ μφύ του θερμασί ας οἰ κονομί ᾳ προσγί γνεται, κεκτημέ νης ἡ πρό σφυσις ἀ δύ νατό ς ἐ στιν ἐ πιτελεῖ σθαι πλή θει λεπτῆ ς ὑ γρό τητος ἀ πέ πτου διαρρεού σης τε καὶ Ῥ ᾳ δί ως ὀ λισθαινού σης ἀ πὸ τῶ ν στερεῶ ν τοῦ σωματος μορί ων τῆ ς τροφῆ ς. ἐ ν δὲ ταῖ ς λεύ καις πρό σφυσις μέ ν τις γί γνεται τῆ ς τροφῆ ς, οὐ μὴ ν ἐ ξομοί ωσί ς γε. καὶ δῆ λον ἐ ν τῷ δε τὸ μικρῷ πρό σθεν Ῥ ηθὲ ν ὡ ς ὀ ρθῶ ς ἐ λέ γετο τὸ δεῖ ν πρό σθεσιν μὲ ν πρῶ τον, ἐ φεξῆ ς δὲ πρό σφύ σιν, ἔ πειτ' ἐ ξομοί ωσιν γενέ σθαι τῷ μέ λλοντι τρέ φεσθαι. κυρί ως μὲ ν οὖ ν τὸ τρέ φον ἤ δη τροφή, τὸ δ' οἷ ον μὲ ν τροφή, οὔ πω δὲ τρέ φον, ὁ ποῖ ό ν ἐ στι τὸ προσφυό μενον ἢ προστιθέ μενον, τροφὴ μὲ ν οὐ κυρί ως, ὁ μωνύ μως δὲ τροφή: τὸ δ' ἐ ν ταῖ ς φλεψὶ ν ἔ τι περιεχό μενον καὶ τού του μᾶ λλον ἔ τι τὸ κατὰ τὴ ν γαστέ ρα τῷ μέ λλειν ποτὲ θρέ ψειν, εἰ καλῶ ς κατεργασθεί η, κέ κληται τροφή. κατὰ ταὐ τὰ δὲ καὶ τῶ ν ἐ δεσμά των ἕ καστον τροφὴ ν ὀ νομά ζομεν οὔ τε τῷ τρέ φειν ἤ δη τὸ ζῷ ον οὔ τε τῷ τοιοῦ τον ὑ πά ρχειν οἷ ον τὸ τρέ φον, ἀ λλὰ τῷ δύ νασθαί τε καὶ μέ λλειν τρέ φειν, εἰ καλῶ ς κατεργασθεί η. τοῦ το γὰ ρ ἦ ν καὶ τὸ πρὸ ς̔ Ιπποκρά τους λεγό μενον:" Τροφὴ δὲ τὸ τρέ φον, τροφὴ καὶ τὸ οἷ ον τροφὴ καὶ τὸ μέ λλον." τὸ μὲ ν γὰ ρ ὁ μοιού ενον ἤ δη τροφὴ ν ὠ νό μασε, τὸ δ' οἷ ον μὲ ν ἐ κεῖ νο προστιθέ μενον ἢ προσφνό μενον οἷ ον τροφή ν: τὸ δ' ἄ λλο πᾶ ν, ὅ σον ἐ ν τῇ γαστρὶ καὶ ταῖ ς φλεψὶ περιέ χεται, μέ λλον.
1.12
̔ Οτι μὲ ν οὖ ν ἀ ναγκαῖ ον ὁ μοί ωσί ν τιν: εἶ ναι τοῦ τρέ φοντος τῷ τρεφομέ νῳ τὴ ν θρέ ψιν, ἄ ντικρυς δῆ λον. οὐ μὴ ν ὑ πά ρχουσά ν γε ταύ την τὴ ν ὁ μοί ωσιν, ἀ λλὰ φαινομέ νην μό νον εἶ ναί φασιν οἱ μή τε τεχνικὴ ν οἰ ό μενοι τὴ ν φύ σιν εἶ ναι μή τε προνοητικὴ ν τοῦ ζῴ ου μή θ' ὅ λως τινὰ ς οἰ κεί ας ἔ χειν δυνά μεις, αἷ ς χρωμέ νη τὰ μὲ ν ἀ λλοιοῖ, τὰ δ' ἕ λκει, τὰ δ' ἐ κκρί νει. καὶ αὗ ται δύ ο γεγό νασιν αἱ ρέ σεις κατὰ γέ νος ἐ ν ἰ ατρικῇ τε καὶ φιλοσοφί ᾳ τῶ ν ἀ ποφηναμέ νων τι περὶ φύ σεως ἀ νδρῶ ν, ὅ σοι γ' αὐ τῶ ν γιγνώ σκουσιν, ὅ τι λέ γουσι, καὶ τὴ ν ἀ κολουθί αν ὧ ν ὑ πέ θεντο θεωροῦ σι θ' ἅ μα καὶ διαφυλά ττουσιν. ὅ σοι δὲ μηδ' αὐ τὸ τοῦ το συνιᾶ σιν, ἀ λλ' ἁ πλῶ ς, ὅ τι ἂ ν ἐ πὶ γλῶ τταν ἔ λθῃ, ληροῦ σιν, ἐ ν οὐ δετέ ρᾳ τῶ ν αἱ ρέ σεων ἀ κριβῶ ς καταμέ νοντες, οὐ δὲ μεμνῆ σθαι τῶ ν τοιού των προσή κει. τί νες οὖ ν αἱ δύ ο αἱ ρέ σεις αὗ ται καὶ τί ς ἡ τῶ ν ἐ ν αὐ ταῖ ς ὑ ποθέ σεων ἀ κολουθί α; τὴ ν ὑ ποβεβλημέ νην οὐ σί αν γενέ σει καὶ φθορᾷ πᾶ σαν ἡ νωμέ νην θ' ἅ μα καὶ ἀ λλοιοῦ σθαι δυναμέ νην ὑ πέ θετο θά τερον γέ νος τῆ ς αἱ ρέ σεως, ἀ μετά βλητον δὲ καὶ ἀ ναλλοί ωτον καὶ κατατετμημέ νην εἰ ς λεπτὰ καὶ κεναῖ ς ταῖ ς μεταξὺ χώ ραις διειλημμέ νην ἡ λοιπή. καὶ τοί νυν ὅ σοι γε τῆ ς ἀ κολουθί ας τῶ ν ὑ ποθέ σεων αἰ σθά νονται, κατὰ μὲ ν τὴ ν δευτέ ραν αἵ ρεσιν οὔ τε φύ σεως οὔ τε ψυχῆ ς ἰ δί αν τινὰ νομί ζουσιν οὐ σί αν ἢ δύ ναμιν ὑ πά ρχειν, ἀ λλ' ἐ ν τῇ ποιᾷ συνό δῳ τῶ ν πρώ των ἐ κεί νων σωμά των τῶ ν ἀ παθῶ ν ἀ ποτελεῖ σθαι. κατὰ δὲ τὴ ν προτέ ραν εἰ ρημέ νην αἵ ρεσιν οὐ χ ὑ στέ ρα τῶ ν σωμά των ἡ φύ σις, ἀ λλὰ πολὺ προτέ ρα τε καὶ πρεσβυτέ ρα. καὶ τοί νυν κατὰ μὲ ν τού τους αὕ τη τὰ σώ ματα τῶ ν τε φυτῶ ν καὶ τῶ ν ζῴ ων συνί στησι δυνά μεις τινὰ ς ἔ χουσα τὰ ς μὲ ν ἑ λκτικά ς θ' ἅ μα καὶ ὁ μοιωτικὰ ς τῶ ν οἰ κεί ων, τὰ ς δ' ἀ ποκριτικὰ ς τῶ ν ἀ λλοτρί ων, καὶ τεχνικῶ ς ἅ παντα διαπλά ττει τε γεννῶ σα καὶ προνοεῖ ται τῶ ν γεννωμέ νων ἑ τέ ραις αὖ θί ς τισι δυνά μεσι, στερκτικῇ μέ ν τινι καὶ προνοητικῇ τῶ ν ἐ γγό νων, κοινωνικῇ δὲ καὶ φιλικῇ τῶ ν ὁ μογενῶ ν. κατὰ δ' αὖ τοὺ ς ἑ τέ ρους οὔ τε τού των οὐ δὲ ν ὑ πά ρχει ταῖ ς φύ σεσιν οὔ τ' ἔ ννοιά τί ς ἐ στι τῇ ψυχῇ σύ μφυτος ἐ ξ ἀ ρχῆ ς οὐ κ ἀ κολουθί ας οὐ μά χης, οὐ διαιρέ σεως οὐ συνθέ σεως, οὐ δικαί ων οὐ κ ἀ δί κων, οὐ καλῶ ν οὐ κ αἰ σχρῶ ν, ἀ λλ' ἐ ξ αἰ σθή σεώ ς τε καὶ δι' αἰ σθή σεως ἅ παντα τὰ τοιαῦ θ' ἡ μῖ ν ἐ γγί γνεσθαί φασι καὶ φαντασί αις τισὶ καὶ μνή μαις οἰ ακί ζεσθαι τὰ ζῷ α.̓́ Ενιοι δ' αὐ τῶ ν καὶ Ῥ ητῶ ς ἀ πεφή ναντο μηδεμί αν εἶ ναι τῆ ς ψυχῆ ς δύ ναμιν, ᾗ λογιζό μεθα, ἀ λλ' ὑ πὸ τῶ ν αἰ σθητῶ ν ἄ γεσθαι παθῶ ν ἡ μᾶ ς καθά περ βοσκή ματα πρὸ ς μηδὲ ν ἀ νανεῦ σαι μηδ' ἀ ντειπεῖ ν δυναμέ νους. καθ' οὓ ς δηλονό τι καὶ ἀ νδρεί α καὶ φρό νησις καὶ σωφροσύ νη καὶ ἐ γκρά τεια λῆ ρό ς ἐ στι μακρὸ ς καὶ φιλοῦ μεν οὔ τ' ἀ λλή λους οὔ τε τὰ ἔ γγονα καὶ τοῖ ς θεοῖ ς οὐ δὲ ν ἡ μῶ ν μέ λει. καταφρονοῦ σι δὲ καὶ τῶ ν ὀ νειρά των καὶ τῶ ν οἰ ωνῶ ν καὶ τῶ ν συμβό λων καὶ πά σης ἀ στρολογί ας, ὑ πὲ ρ ὧ ν ἡ μεῖ ς μὲ ν ἰ δί ᾳ δι' ἑ τέ ρων γραμμά των ἐ πὶ πλέ ον ἐ σκεψά μεθα περὶ τῶ ν̓ Ασκληπιά δου τοῦ ἰ ατροῦ σκοπού μενοι δογμά των. ἔ νεστι δὲ τοῖ ς βουλομέ νοις κἀ κεί νοις μὲ ν ὁ μιλῆ σαι τοῖ ς λό γοις καὶ νῦ ν δ' ἤ δη σκοπεῖ ν, ὥ σπερ τινῶ ν δυοῖ ν ὁ δῶ ν ἡ μῖ ν προκειμέ νων, ὁ ποτέ ραν βέ λτιό ν ἐ στι τρέ πεσθαι.̔ Ιπποκρά της μὲ ν γὰ ρ τὴ ν προτέ ραν Ῥ ηθεῖ σαν ἐ τρά πετο, καθ' ἣ ν ἥ νωται μὲ ν ἡ οὐ σί α καὶ ἀ λλοιοῦ ται καὶ σύ μπνουν ὅ λον ἐ στὶ καὶ σύ ρρουν τὸ σῶ μα καὶ ἡ φύ σις ἅ παντα τεχνικῶ ς καὶ δικαί ως πρά ττει δυνά μεις ἔ χουσα, καθ' ἃ ς ἕ καστον τῶ ν μορί ων ἕ λκει μὲ ν ἐ φ' ἑ αυτὸ τὸ ν οἰ κεῖ ον ἑ αυτῷ χυμό ν, ἕ λξαν δὲ προσφύ ει τε παντὶ μέ ρει τῶ ν ἐ ν αὑ τῷ καὶ τελέ ως ἐ ξομοιοῖ, τὸ δὲ μὴ κρατηθὲ ν ἐ ν τού τῳ μηδὲ τὴ ν παντελῆ δυνηθὲ ν ἀ λλοί ωσί ν τε καὶ ὁ μοιό τητα τοῦ τρεφομέ νου καταδέ ξασθαι δι' ἑ τέ ρας αὖ τινος ἐ κκριτικῆ ς δυνά μεως ἀ ποτρί βεται.
1.13
μαθεῖ ν δ' ἔ νεστιν οὐ μό νον ἐ ξ ὧ ν οἱ τἀ ναντί α τιθέ μενοι διαφέ ρονται τοῖ ς ἐ ναργῶ ς φαινομέ νοις, εἰ ς ὅ σον ὀ ρθό τητό ς τε καὶ ἀ ληθεί ας ἥ κει τὰ̔ Ιπποκρά τους δό γματα, ἀ λλὰ κἀ ξ αὐ τῶ ν τῶ ν κατὰ μέ ρος ἐ ν τῇ φυσικῇ θεωρί ᾳ ζητουμέ νων τῶ ν τ' ἄ λλων ἁ πά ντων καὶ τῶ ν ἐ ν τοῖ ς ζῴ οις ἐ νεργειῶ ν. ὅ σοι γὰ ρ οὐ δεμί αν οὐ δενὶ μορί ῳ νομί ζουσιν ὑ πά ρχειν ἑ λκτικὴ ν τῆ ς οἰ κεί ας ποιό τητος δύ ναμιν, ἀ ναγκά ζονται πολλά κις ἐ ναντί α λέ γειν τοῖ ς ἐ ναργῶ ς φαινομέ νοις, ὥ σπερ καὶ̓ Ασκληπιά δης ὁ ἰ ατρὸ ς ἐ πὶ τῶ ν νεφρῶ ν ἐ ποί ησεν, οὓ ς οὐ μό νον̔ Ιπποκρά της ἢ Διοκλῆ ς ἢ̓ Ερασί στρατος ἢ Πραξαγό ρας ἤ τις ἄ λλος ἰ ατρὸ ς ἄ ριστος ὄ ργανα διακριτικὰ τῶ ν οὔ ρων πεπιστεύ κασιν ὑ πά ρχειν, ἀ λλὰ καὶ οἱ μά γειροι σχεδὸ ν ἅ παντες ἴ σασιν, ὁ σημέ ραι θεώ μενοι τή ν τε θέ σιν αὐ τῶ ν καὶ τὸ ν ἀ φ' ἑ κατέ ρου πό ρον εἰ ς τὴ ν κύ στιν ἐ μβά λλοντα, τὸ ν οὐ ρητῆ ρα καλού μενον, ἐ ξ αὐ τῆ ς τῆ ς κατασκευῆ ς ἀ ναλογιζό μενοι τή ν τε χρεί αν αὐ τῶ ν καὶ τὴ ν δύ ναμιν. καὶ πρό γε τῶ ν μαγεί ρων ἅ παντες ἄ νθρωποι καὶ δυσουροῦ ντες πολλά κις καὶ παντά πασιν ἰ σχουροῦ ντες, ὅ ταν ἀ λγῶ σι μὲ ν τὰ κατὰ τὰ ς ψό ας, ψαμμώ δη δ' ἐ ξουρῶ σιν, νεφριτικοὺ ς ὀ νομά ζουσι σφᾶ ς αὐ τού ς.̓ Ασκληπιά δην δ' οἶ μαι μηδὲ λί θον οὐ ρηθέ ντα ποτὲ θεά σασθαι πρὸ ς τῶ ν οὕ τω πασχό ντων μηδ' ὡ ς προηγή σατο κατὰ τὴ ν μεταξὺ τῶ ν νεφρῶ ν καὶ τῆ ς κύ στεως χώ ραν ὀ δύ νη τις ὀ ξεῖ α διερχομέ νου τοῦ λί θου τὸ ν οὐ ρητῆ ρα μηδ' ὡ ς οὐ ρηθέ ντος αὐ τοῦ τά τε τῆ ς ὀ δύ νης καὶ τὰ τῆ ς ἰ σχουρί ας ἐ παύ σατο παραχρῆ μα. πῶ ς οὖ ν εἰ ς τὴ ν κύ στιν τῷ λό γῳ παρά γει τὸ οὖ ρον, ἄ ξιον ἀ κοῦ σαι καὶ θαυμά σαι τἀ νδρὸ ς τὴ ν σοφί αν, ὅ ς καταλιπὼ ν οὕ τως εὐ ρεί ας ὁ δοὺ ς ἐ ναργῶ ς φαινομέ νας ἀ φανεῖ ς καὶ στενὰ ς καὶ παντά πασιν ἀ ναισθή τους ὑ πέ θετο. βού λεται γὰ ρ εἰ ς ἀ τμοὺ ς ἀ ναλυό μενον τὸ πινό μενον ὑ γρὸ ν εἰ ς τὴ ν κύ στιν διαδί δοσθαι κἄ πειτ' ἐ ξ ἐ κεί νων αὖ θις ἀ λλή λοις συνιό ντων οὕ τως ἀ πολαμβά νειν αὐ τὸ τὴ ν ἀ ρχαί αν ἰ δέ αν καὶ γί γνεσθαι πά λιν ὑ γρὸ ν ἐ ξ ἀ τμῶ ν ἀ τεχνῶ ς ὡ ς περὶ σπογγιᾶ ς τινος ἢ ἐ ρί ου τῆ ς κύ στεως διανοού μενος, ἀ λλ' οὐ σώ ματος ἀ κριβῶ ς πυκνοῦ καὶ στεγανοῦ δύ ο χιτῶ νας ἰ σχυροτά τους κεκτημέ νου, δι' ὧ ν εἴ περ διέ ρχεσθαι φή σομεν τοὺ ς ἀ τμού ς, τί δή ποτ' οὐ χὶ διὰ τοῦ περιτοναί ου καὶ τῶ ν φρενῶ ν διελθό ντες ἐ νέ πλησαν ὕ δατος τό τ' ἐ πιγά στριον ἅ παν καὶ τὸ ν θώ ρακα; ἀ λλὰ παχύ τερος, φησί ν, ἐ στὶ δηλαδὴ καὶ στεγανώ τερος ὁ περιτό ναιος χιτὼ ν τῆ ς κύ στεως καὶ διὰ τοῦ τ' ἐ κεῖ νος μὲ ν ἀ ποστέ γει τοὺ ς ἀ τμού ς, ἡ δὲ κύ στις παραδέ χεται. ἀ λλ' εἴ περ ἀ νατετμή κει ποτέ, τά χ' ἂ ν ἠ πί στατο τὸ ν μὲ ν ἔ ξωθεν χιτῶ να τῆ ς κύ στεως ἀ πὸ τοῦ περιτοναί ου πεφυκό τα τὴ ν αὐ τὴ ν ἐ κεί νῳ φύ σιν ἔ χειν, τὸ ν δ' ἔ νδοθεν τὸ ν αὐ τῆ ς τῆ ς κύ στεως ἴ διον πλέ ον ἢ διπλά σιον ἐ κεί νου τὸ πά χος ὑ πά ρχειν.̓ Αλλ' ἴ σως οὔ τε τὸ πά χος οὔ θ' ἡ λεπτό της τῶ ν χιτώ νων, ἀ λλ' ἡ θέ σις τῆ ς κύ στεως αἰ τί α τοῦ φέ ρεσθαι τοὺ ς ἀ τμοὺ ς εἰ ς αὐ τή ν. καὶ μὴ ν εἰ καὶ διὰ τἆ λλα πά ντα πιθανὸ ν ἦ ν αὐ τοὺ ς ἐ νταυθοῖ συναθροί ζεσθαι, τό γε τῆ ς θέ σεως μό νης αὔ ταρκες κωλῦ σαι. κά τω μὲ ν γὰ ρ ἡ κύ στις κεῖ ται, τοῖ ς δ' ἀ τμοῖ ς σύ μφυτος ἡ πρὸ ς τὸ μετέ ωρον φορά, ὥ στε πολὺ πρό τερον ἂ ν ἔ πλησαν ἅ παντα τὰ κατὰ τὸ ν θώ ρακά τε καὶ τὸ ν πνεύ μονα, πρὶ ν ἐ πὶ τὴ ν κύ στιν ἀ φικέ σθαι. καί τοι τί θέ σεως κύ στεως καὶ περιτοναί ου καὶ θώ ρακος μνημονεύ ω; διεκπεσό ντες γὰ ρ δή που τού ς τε τῆ ς κοιλί ας καὶ τῶ ν ἐ ντέ ρων χιτῶ νας οἱ ἀ τμοὶ κατὰ τὴ ν μεταξὺ χώ ραν αὐ τῶ ν τε τού των καὶ τοῦ περιτοναί ου συναθροισθή σονται καὶ ὑ γρὸ ν ἐ νταυθοῖ γενή σονται, ὥ σπερ καὶ τοῖ ς ὑ δερικοῖ ς ἐ ν τού τῳ τῷ χωρί ῳ τὸ πλεῖ στον ἀ θροί ζεται τοῦ ὕ δατος, ἢ πά ντως αὐ τοὺ ς χρὴ φέ ρεσθαι πρό σω διὰ πά ντων τῶ ν ὁ πωσοῦ ν ὁ μιλού ντων καὶ μηδέ ποθ' ἵ στασθαι. ἀ λλ' εἰ καὶ τοῦ τό τις ὑ πό θοιτο, διεκπεσό ντες ἂ ν οὕ τως οὐ τὸ περιτό ναιον μό νον ἀ λλὰ καὶ τὸ ἐ πιγά στριον, εἰ ς τὸ περιέ χον σκεδασθεῖ εν ἢ πά ντως ἂ ν ὑ πὸ τῷ δέ ρματι συναθροισθεῖ εν. ἀ λλὰ καὶ πρὸ ς ταῦ τ' ἀ ντιλέ γειν οἱ νῦ ν̓ Ασκληπιά δειοι πειρῶ νται, καί τοι πρὸ ς ἁ πά ντων ἀ εὶ τῶ ν παρατυγχανό ντων αὐ τοῖ ς, ὅ ταν περὶ τού των ἐ ρί ζωσι, καταγελώ μενοι. οὕ τως ἄ ρα δυσαπό τριπτό ν τι κακό ν ἐ στιν ἡ περὶ τὰ ς αἱ ρέ σεις φιλοτιμί α καὶ δυσέ κνιπτον ἐ ν τοῖ ς μά λιστα καὶ ψώ ρας ἁ πά σης δυσιατό τερον. τῶ ν γοῦ ν καθ' ἡ μᾶ ς τις σοφιστῶ ν τά τ' ἄ λλα καὶ περὶ τοὺ ς ἐ ριστικοὺ ς λό γους ἱ κανῶ ς συγκεκροτημέ νος καὶ δεινὸ ς εἰ πεῖ ν, εἴ περ τις ἄ λλος, ἀ φικό μενος ἐ μοί ποθ' ὑ πὲ ρ τού των εἰ ς λό γους, τοσοῦ τον ἀ πέ δει τοῦ δυσωπεῖ σθαι πρό ς τινος τῶ ν εἰ ρημέ νων, ὥ στε καὶ θαυμά ζειν ἔ φασκεν ἐ μοῦ τὰ σαφῶ ς φαινό μενα λό γοις ληρώ δεσιν ἀ νατρέ πειν ἐ πιχειροῦ ντος. ἐ ναργῶ ς γὰ ρ ὁ σημέ ραι θεωρεῖ σθαι τὰ ς κύ στεις ἁ πά σας, εἴ τις αὐ τὰ ς ἐ μπλή σειεν ὕ δατος ἢ ἀ έ ρος, εἶ τα δή σας τὸ ν τρά χηλον πιέ ζοι πανταχό θεν, οὐ δαμό θεν μεθιεί σας οὐ δέ ν, ἀ λλ' ἀ κριβῶ ς ἅ παν ἐ ντὸ ς ἑ αυτῶ ν στεγού σας. καί τοι γ' εἴ περ ἦ σά ν τινες ἐ κ τῶ ν νεφρῶ ν εἰ ς αὐ τὰ ς ἥ κοντες αἰ σθητοὶ καὶ μεγά λοι πό ροι, πά ντως ἄ ν, ἔ φη, δι' ἐ κεί νων, ὥ σπερ εἰ σῄ ει τὸ ὑ γρὸ ν εἰ ς αὐ τά ς, οὕ τω καὶ θλιβό ντων ἐ ξεκρί νετο. ταῦ τα καὶ τὰ τοιαῦ τ' εἰ πὼ ν ἐ ξαί φνης ἀ πταί στῳ καὶ σαφεῖ τῷ στό ματι τελευτῶ ν ἀ ναπηδή σας ἀ πῄ ει καταλιπὼ ν ἡ μᾶ ς ὡ ς οὐ δὲ πιθανῆ ς τινος ἀ ντιλογί ας εὐ πορῆ σαι δυναμέ νους. οὕ τως οὐ μό νον ὑ γιὲ ς οὐ δὲ ν ἴ σασιν οἱ ταῖ ς αἱ ρέ σεσι δουλεύ οιτες, ἀ λλ' οὐ δὲ μαθεῖ ν ὑ πομέ νουσι. δέ ον γὰ ρ ἀ κοῦ σαι τὴ ν αἰ τί αν, δι' ἣ ν εἰ σιέ ναι μὲ ν δύ ναται διὰ τῶ ν οὐ ρητή ρων εἰ ς τὴ ν κύ στιν τὸ ὑ γρό ν, ἐ ξιέ ναι δ' αὖ θις ὀ πί σω τὴ ν αὐ τὴ ν ὁ δὸ ν οὐ κέ θ' οἷ ό ν τε, καὶ θαυμά σαι τὴ ν τέ χνην τῆ ς φύ σεως, οὔ τε μαθεῖ ν ἐ θέ λουσι καὶ λοιδοροῦ νται προσέ τι μά την ὑ π' αὐ τῆ ς ἄ λλα τε πολλὰ καὶ τοὺ ς νεφροὺ ς γεγονέ ναι φά σκοντες. εἰ σὶ δ' οἳ καὶ δειχθῆ ναι παρό ντων αὐ τῶ ν τοὺ ς ἀ πὸ τῶ ν νεφρῶ ν εἰ ς τὴ ν κύ στιν ἐ μφυομέ νους οὐ ρητῆ ρας ὑ πομεί ναντες ἐ τό λμησαν εἰ πεῖ ν οἱ μέ ν, ὅ τι μά την καὶ οὗ τοι γεγό νασιν, οἱ δ', ὅ τι σπερματικοί τινέ ς εἰ σι πό ροι καὶ διὰ τοῦ το κατὰ τὸ ν τρά χηλον αὐ τῆ ς, οὐ κ εἰ ς τὸ κῦ τος ἐ μφύ ονται. δεί ξαντες οὖ ν ἡ μεῖ ς αὐ τοῖ ς τοὺ ς ὡ ς ἀ ληθῶ ς σπερματικοὺ ς πό ρους κατωτέ ρω τῶ ν οὐ ρητή ρων ἐ μβά λλοντας εἰ ς τὸ ν τρά χηλον, νῦ ν γοῦ ν, εἰ καὶ μὴ πρό τερον, ᾠ ή θημεν ἀ πά ξειν τε τῶ ν ψευδῶ ς ὑ πειλημμέ νων ἐ πί τε τἀ ναντί α μεταστή σειν αὐ τί κα. οἱ δὲ καὶ πρὸ ς τοῦ τ' ἀ ντιλέ γειν ἐ τό λμων οὐ δὲ ν εἶ ναι θαυμαστὸ ν εἰ πό ντες, ἐ ν ἐ κεί νοις μὲ ν ὡ ς ἂ ν στεγανωτέ ροις οὖ σιν ἐ πὶ πλέ ον ὑ πομέ νειν τὸ σπέ ρμα, κατὰ δὲ τοὺ ς ἀ πὸ τῶ ν νεφρῶ ν ὡ ς ἂ ν ἱ κανῶ ς ἀ νευρυσμέ νους ἐ κρεῖ ν διὰ ταχέ ων. ἡ μεῖ ς οὖ ν ἠ ναγκά σθημεν αὐ τοῖ ς τοῦ λοιποῦ δεικνύ ειν εἰ σρέ ον τῇ κύ στει διὰ τῶ ν οὐ ρητή ρων τὸ οὖ ρον ἐ ναργῶ ς ἐ πὶ ζῶ ντος ἔ τι τοῦ ζῴ ου, μό γις ἂ ν οὕ τω ποτὲ τὴ ν φλυαρί αν αὐ τῶ ν ἐ πισχή σειν ἐ λπί ζοντες. ὁ δὲ τρό πος τῆ ς δεί ξεώ ς ἐ στι τοιό σδε. διελεῖ ν χρὴ τὸ πρὸ τῶ ν οὐ ρητή ρων περιτό ναιον, εἶ τα βρό χοις αὐ τοὺ ς ἐ κλαβεῖ ν κἄ πειτ' ἐ πιδή σαντας ἐ ᾶ σαι τὸ ζῷ ον: οὐ γὰ ρ ἂ ν οὐ ρή σειεν ἔ τι. μετὰ δὲ ταῦ τα λύ ειν μὲ ν τοὺ ς ἔ ξωθεν δεσμού ς, δεικνύ ναι δὲ κενὴ ν μὲ ν τὴ ν κύ στιν, μεστοὺ ς δ' ἱ κανῶ ς καὶ διατεταμέ νους τοὺ ς οὐ ρητῆ ρας καὶ κινδυνεύ οντας Ῥ αγῆ ναι κἄ πειτα τοὺ ς βρό χους αὐ τῶ ν ἀ φελό ντας ἐ ναργῶ ς ὁ ρᾶ ν ἤ δη πληρουμέ νην οὔ ρου τὴ ν κύ στιν.̓ Επὶ δὲ τού τω φανέ ντι, πρὶ ν οὐ ρῆ σαι τὸ ζῷ ον, βρό χον αὐ τοῦ περιβαλεῖ ν χρὴ τῷ αἰ δοί ῳ κἄ πειτα θλί βειν πανταχό θεν τὴ ν κύ στιν. οὐ δὲ γὰ ρ ἂ ν οὐ δὲ ν ἔ τι διὰ τῶ ν οὐ ρητή ρων ἐ πανέ λθοι πρὸ ς τοὺ ς νεφρού ς. κἀ ν τού τῳ δῆ λον γί γνεται τὸ μὴ μό νον ἐ πὶ τεθνεῶ τος ἀ λλὰ καὶ περιό ντος ἔ τι τοῦ ζῴ ου κωλύ εσθαι μεταλαμβά νειν αὖ θις ἐ κ τῆ ς κύ στεως τοὺ ς οὐ ρητῆ ρας τὸ οὖ ρον. ἐ πὶ τού τοις ὀ φθεῖ σιν ἐ πιτρέ πειν ἤ δη τὸ ζῷ ον οὐ ρεῖ ν λύ οντας αὐ τοῦ τὸ ν ἐ πὶ τῷ αἰ δοί ῳ βρό χον, εἶ τ' αὖ θις ἐ πιβαλεῖ ν μὲ ν θατέ ρῳ τῶ ν οὐ ρητή ρων, ἐ ᾶ σαι δὲ τὸ ν ἕ τερον εἰ ς τὴ ν κύ στιν συρρεῖ ν καί τινα διαλιπό ντας χρό νον ἐ πιδεικνύ ειν ἤ δη, πῶ ς ὁ μὲ ν ἕ τερος αὐ τῶ ν ὁ δεδεμέ νος μεστὸ ς καὶ διατεταμέ νος κατὰ τὰ πρὸ ς τῶ ν νεφρῶ ν μέ ρη φαί νεται, ὁ δ' ἕ τερος ὁ λελυμέ νος αὐ τὸ ς μὲ ν χαλαρό ς ἐ στι, πεπλή ρωκε δ' οὔ ρου τὴ ν κύ στιν. εἶ τ' αὖ θις διατεμεῖ ν πρῶ τον μὲ ν τὸ ν πλή ρη καὶ δεῖ ξαι, πῶ ς ἐ ξακοντί ζεται τὸ οὖ ρον ἐ ξ αὐ τοῦ, καθά περ ἐ ν ταῖ ς φλεβοτομί αις τὸ αἷ μα, μετὰ ταῦ τα δὲ καὶ τὸ ν ἕ τερον αὖ θις διατεμεῖ ν κἄ πειτ' ἐ πιδῆ σαι τὸ ζῷ ον ἔ ξωθεν, ἀ μφοτέ ρων διῃ ρημέ νων, εἶ θ' ὅ ταν ἱ κανῶ ς ἔ χειν δοκῇ, λῦ σαι τὸ ν δεσμό ν. εὑ ρεθή σεται γὰ ρ ἡ μὲ ν κύ στις κενή, πλῆ ρες δ' οὔ ρου τὸ μεταξὺ τῶ ν ἐ ντέ ρων τε καὶ τοῦ περιτοναί ου χωρί ον ἅ παν, ὡ ς ἂ ν εἰ καὶ ὑ δερικὸ ν ἦ ν τὸ ζῷ ον. ταῦ τ' οὖ ν εἴ τις αὐ τὸ ς καθ' ἑ αυτὸ ν βουληθεί η βασανί ζειν ἐ πὶ ζῴ ου, μεγά λως μοι δοκεῖ καταγνώ σεσθαι τῆ ς̓ Ασκληπιά δου προπετεί ας. εἰ δὲ δὴ καὶ τὴ ν αἰ τί αν μά θοι, δι' ἣ ν οὐ δὲ ν ἐ κ τῆ ς κύ στεως εἰ ς τοὺ ς οὐ ρητῆ ρας ἀ ντεκρεῖ, πεισθῆ ναι ἄ ν μοι δοκεῖ καὶ διὰ τοῦ δε τὴ ν εἰ ς τὰ ζῷ α πρό νοιά ν τε καὶ τέ χνην τῆ ς φύ σεως.̔ Ιπποκρά της μὲ ν οὖ ν ὧ ν ἴ σμεν ἰ ατρῶ ν τε καὶ φιλοσό φων πρῶ τος ἁ πά ντων, ὡ ς ἂ ν καὶ πρῶ τος ἐ πιγνοὺ ς τὰ τῆ ς φύ σεως ἔ ργα, θαυμά ζει τε καὶ διὰ παντὸ ς αὐ τὴ ν ὑ μνεῖ δικαί αν ὀ νομά ζων καὶ μό νην ἐ ξαρκεῖ ν εἰ ς ἅ παντα τοῖ ς ζῴ οις φησί ν, αὐ τὴ ν ἐ ξ αὑ τῆ ς ἀ διδά κτως πρά ττουσαν ἅ παντα τὰ δέ οντα: τοιαύ την δ' οὖ σαν αὐ τὴ ν εὐ θέ ως καὶ δυνά μεις ὑ πέ λαβεν ἔ χειν ἑ λκτικὴ ν μὲ ν τῶ ν οἰ κεί ων, ἀ ποκριτικὴ ν δὲ τῶ ν ἀ λλοτρί ων καὶ τρέ φειν τε καὶ αὔ ξειν αὐ τὴ ν τὰ ζῷ α καὶ κρί νειν τὰ νοσή ματα: καὶ διὰ τοῦ τ' ἐ ν τοῖ ς σώ μασιν ἡ μῶ ν σύ μπνοιά ν τε μί αν εἶ ναί φησι καὶ σύ ρροιαν καὶ πά ντα συμπαθέ α. κατὰ δὲ τὸ ν̓ Ασκληπιά δην οὐ δὲ ν οὐ δενὶ συμπαθέ ς ἐ στι φύ σει, διῃ ρημέ νης τε καὶ κατατεθραυσμέ νης εἰ ς ἄ ναρμα στοιχεῖ α καὶ ληρώ δεις ὄ γκους ἁ πά σης τῆ ς οὐ σί ας. ἐ ξ ἀ νά γκης οὖ ν ἄ λλα τε μυρί α τοῖ ς ἐ ναργῶ ς φαινομέ νοις ἐ ναντί ως ἀ πεφή νατο καὶ τῆ ς φύ σεως ἠ γνό ησε τή ν τε τῶ ν οἰ κεί ων ἐ πισπαστικὴ ν δύ ναμιν καὶ τὴ ν τῶ ν ἀ λλοτρί ων ἀ ποκριτική ν. ἐ πὶ μὲ ν οὖ ν τῆ ς ἐ ξαιματώ σεώ ς τε καὶ ἀ ναδό σεως ἐ ξεῦ ρέ τινα ψυχρὰ ν ἀ δολεσχί αν: εἰ ς δὲ τὴ ν τῶ ν περιττωμά των κά θαρσιν οὐ δὲ ν ὅ λως εὑ ρὼ ν εἰ πεῖ ν οὐ κ ὤ κνησεν ὁ μό σε χωρῆ σαι τοῖ ς φαινομέ νοις, ἐ πὶ μὲ ν τῆ ς τῶ ν οὔ ρων διακρί σεως ἀ ποστερή σας μὲ ν τῶ ν τε νεφρῶ ν καὶ τῶ ν οὐ ρητή ρων τὴ ν ἐ νέ ργειαν, ἀ δή λους δέ τινας πό ρους εἰ ς τὴ ν κύ στιν ὑ ποθέ μενος: τοῦ το γὰ ρ ἦ ν δηλαδὴ μέ γα καὶ σεμνὸ ν ἀ πιστή σαντα τοῖ ς φαινομέ νοις πιστεῦ σαι τοῖ ς ἀ δή λοις.̓ Επὶ δὲ τῆ ς ξανθῆ ς χολῆ ς ἔ τι μεῖ ζον αὐ τῷ καὶ νεανικώ τερό ν ἐ στι τὸ τό λμημα: γεννᾶ σθαι γὰ ρ αὐ τὴ ν ἐ ν τοῖ ς χοληδό χοις ἀ γγεί οις, οὐ διακρί νεσθαι λέ γει. πῶ ς οὖ ν τοῖ ς ἰ κτερικοῖ ς ἅ μ' ἄ μφω συμπί πτει, τὰ μὲ ν διαχωρή ματα μηδὲ ν ὅ λως ἐ ν αὑ τοῖ ς ἔ χοντα χολῆ ς, ἀ νά πλεων δ' αὐ τοῖ ς γιγνό μενον ὅ λον τὸ σῶ μα; ληρεῖ ν πά λιν ἐ νταῦ θ' ἀ ναγκά ζεται τοῖ ς ἐ πὶ τῶ ν οὔ ρων εἰ ρημέ νοις παραπλησί ως. ληρεῖ δ' οὐ δὲ ν ἧ ττον καὶ περὶ τῆ ς μελαί νης χολῆ ς καὶ τοῦ σπληνὸ ς οὔ τε τί ποθ' ὑ φ'̔ Ιπποκρά τους εἴ ρηται συνιεὶ ς ἀ ντιλέ γειν τ' ἐ πιχειρῶ ν οἷ ς οὐ κ οἶ δεν ἐ μπλή κτῳ τινὶ καὶ μανικῷ στό ματι. Τί δὴ τὸ κέ ρδος ἐ κ τῶ ν τοιού των δογμά των εἰ ς τὰ ς θεραπεί ας ἐ κτή σατο; μή τε νεφριτικό ν τι νό σημα δύ νασθαι θεραπεῦ σαι μή τ' ἰ κτερικὸ ν μή τε μελαγχολικό ν, ἀ λλὰ καὶ περὶ τοῦ πᾶ σιν ἀ νθρώ ποις οὐ χ̔ Ιπποκρά τει μό νον ὁ μολογουμέ νου τοῦ καθαί ρειν τῶ ν φαρμά κων ἔ νια μὲ ν τὴ ν ξανθὴ ν χολή ν, ἔ νια δὲ τὴ ν μέ λαιναν, ἄ λλα δέ τινα φλέ γμα καί τινα τὸ λεπτὸ ν καὶ ὑ δατῶ δες περιττωμα, μηδὲ περὶ τού των συγχωρεῖ ν, ἀ λλ' ὑ π' αὐ τῶ ν τῶ ν φαρμά κων γί γνεσθαι λέ γειν τοιοῦ τον ἕ καστον τῶ ν κενουμέ νων, ὥ σπερ ὑ πὸ τῶ ν χοληδό χων πό ρων τὴ ν χολή ν: καὶ μηδὲ ν διαφέ ρειν κατὰ τὸ ν θαυμαστὸ ν̓ Ασκληπιά δην ἢ ὑ δραγωγὸ ν διδό ναι τοῖ ς ὑ δεριῶ σιν ἢ χολαγωγὸ ν φά ρμακον: ἅ παντα γὰ ρ ὁ μοί ως κενοῦ ν καὶ συντή κειν τὸ σῶ μα καὶ τὸ σύ ντηγμα τοιό νδε τι φαί νεσθαι ποιεῖ ν, μὴ πρό τερον ὑ πά ρχον τοιοῦ τον. ἆ ρ' οὖ ν οὐ μαί νεσθαι νομιστέ ον αὐ τὸ ν ἢ παντά πασιν ἄ πειρον εἶ ναι τῶ ν ἔ ργων τῆ ς τέ χνης; τί ς γὰ ρ οὐ κ οἶ δεν, ὡ ς, εἰ μὲ ν φλέ γματος ἀ γωγὸ ν δοθεί η φά ρμακον τοῖ ς ἰ κτεριῶ σιν, οὐ κ ἂ ν οὐ δὲ τέ τταρας κυά θους καθαρθεῖ εν: οὕ τω δ' οὐ δ' εἰ τῶ ν ὑ δραγωγῶ ν τι: χολαγωγῷ δὲ φαρμά κῳ πλεῖ στον μὲ ν ἐ κκενοῦ ται χολῆ ς, αὐ τί κα δὲ καθαρὸ ς τοῖ ς οὕ τω καθαρθεῖ σιν ὁ χρὼ ς γί γνεται. πολλοὺ ς γοῦ ν ἡ μεῖ ς μετὰ τὸ θεραπεῦ σαι τὴ ν ἐ ν τῷ ἥ πατι διά θεσιν ἅ παξ καθή ραντες ἀ πηλλά ξαμεν τοῦ παθή ματος. οὐ μὴ ν οὐ δ' εἰ φλέ γματος ἀ γωγῷ καθαί ροις φαρμά κῳ, πλέ ον ἄ ν τι διαπρά ξαιο. καὶ ταῦ τ' οὐ χ̔ Ιπποκρά της μὲ ν οὕ τως οἶ δε γιγνό μενα, τοῖ ς δ' ἀ πὸ τῆ ς ἐ μπειρί ας μό νης ὁ ρμωμέ νοις ἑ τέ ρως ἔ γνωσται, ἀ λλὰ κἀ κεί νοις ὡ σαύ τως καὶ πᾶ σιν ἰ ατροῖ ς, οἷ ς μέ λει τῶ ν ἔ ργων τῆ ς τέ χνης, οὕ τω δοκεῖ πλὴ ν̓ Ασκληπιά δου. προδοσί αν γὰ ρ εἶ ναι νενό μικε τῶ ν στοιχεί ων ὧ ν ὑ πέ θετο τὴ ν ἀ ληθῆ περὶ τῶ ν τοιού των ὁ μολογί αν. εἰ γὰ ρ ὅ λως εὑ ρεθεί η τι φά ρμακον ἑ λκτικὸ ν τοῦ δέ τινος τοῦ χυμοῦ μό νου, κί νδυνος κρατεῖ ν δηλαδὴ τῷ λό γῳ τὸ ἐ ν ἑ κά στῳ τῶ ν σωμά των εἶ ναί τινα δύ ναμιν ἐ πισπαστικὴ ν τῆ ς οἰ κεί ας ποιό τητος. διὰ τοῦ το κνῆ κον μὲ ν καὶ κό κκον τὸ ν κνί διον καὶ ἱ πποφαὲ ς οὐ χ ἕ λκειν ἐ κ τοῦ σώ ματος ἀ λλὰ ποιεῖ ν τὸ φλέ γμα φησί ν: ἄ νθος δὲ χαλκοῦ καὶ λεπί δα καὶ αὐ τὸ ν τὸ ν κεκαυμέ νον χαλκὸ ν καὶ χαμαί δρυν καὶ χαμαιλέ οντα εἰ ς ὕ δωρ ἀ ναλύ ειν τὸ σῶ μα καὶ τοὺ ς ὑ δερικοὺ ς ὑ πὸ τού των οὐ καθαιρομέ νους ὀ νί νασθαι ἀ λλὰ κενουμέ νους συναυξό ντων δηλαδὴ τὸ πά θος. εἰ γὰ ρ οὐ κενοῖ τὸ περιεχό μενον ἐ ν τοῖ ς σώ μασιν ὑ δατῶ δες ὑ γρὸ ν ἀ λλ' αὐ τὸ γεννᾷ, τῷ νοσή ματι προστιμωρεῖ ται. καὶ μέ ν γε καὶ ἡ σκαμμωνί α πρὸ ς τῷ μὴ κενοῦ ν ἐ κ τοῦ σώ ματος τῶ ν ἰ κτερικῶ ν τὴ ν χολὴ ν ἔ τι καὶ τὸ χρηστὸ ν αἷ μα χολὴ ν ἐ ργαζομέ νη καὶ συντή κουσα τὸ σῶ μα καὶ τηλικαῦ τα κακὰ δρῶ σα καὶ τὸ πά θος ἐ παύ ξουσα κατά γε τὸ ν̓ Ασκληπιά δου λό γον. ὅ μως ἐ ναργῶ ς ὁ ρᾶ ται πολλοὺ ς ὠ φελοῦ σα. ναί, φησί ν, ὀ νί νανται μέ ν, ἀ λλ' αὐ τῷ μό νῳ τῷ λό γῳ τῆ ς κενώ σεως. καὶ μὴ ν εἰ φλέ γματος ἀ γωγὸ ν αὐ τοῖ ς δοί ης φά ρμακον, οὐ κ ὀ νή σονται. καὶ τοῦ θ' οὕ τως ἐ ναργέ ς ἐ στιν, ὥ στε καὶ οἱ ἀ πὸ μό νης τῆ ς ἐ μπειρί ας ὁ ρμώ μενοι γιγνώ σκουσιν αὐ τό. καί τοι τού τοις γε τοῖ ς ἀ νδρά σιν αὐ τὸ δὴ τοῦ τ' ἔ στι φιλοσό φημα, τὸ μηδενὶ λό γῳ πιστεύ ειν ἀ λλὰ μό νοις τοῖ ς ἐ ναργῶ ς φαινομέ νοις. ἐ κεῖ νοι μὲ ν οὖ ν σωφρονοῦ σιν:̓ Ασκληπιά δης δὲ παραπαί ει ταῖ ς αἰ σθή σεσιν ἡ μᾶ ς ἀ πιστεῖ ν κελεύ ων, ἔ νθα τὸ φαινό μενον ἀ νατρέ πει σαφῶ ς αὐ τοῦ τὰ ς ὑ ποθέ σεις. καί τοι μακρῷ γ' ἦ ν ἄ μεινον οὐ χ ὁ μό σε χωρεῖ ν τοῖ ς φαινομέ νοις ἀ λλ' ἐ κεί νοις ἀ ναθέ σθαι τὸ πᾶ ν. ἆ ρ' οὖ ν ταῦ τα μό νον ἐ ναργῶ ς μά χεται τοῖ ς̓ Ασκληπιά δου δό γμασιν ἢ καὶ τὸ θέ ρους μὲ ν πλεί ονα κενοῦ σθαι τὴ ν ξανθὴ ν χολὴ ν ὑ πὸ τῶ ν αὐ τῶ ν φαρμά κων, χειμῶ νος δὲ τὸ φλέ γμα, καὶ νεανί σκῳ μὲ ν πλεί ονα τὴ ν χολή ν, πρεσβύ τῃ δὲ τὸ φλέ γμα; φαί νεται γὰ ρ ἕ καστον ἕ λκειν τὴ ν οὖ σαν, οὐ κ αὐ τὸ γεννᾶ ν τὴ ν οὐ κ οὖ σαν. εἰ γοῦ ν ἐ θελή σαις νεανί σκῳ τινὶ τῶ ν ἰ σχνῶ ν καὶ θερμῶ ν ὥ ρᾳ θέ ρους μή τ' ἀ ργῶ ς βεβιωκό τι μή τ' ἐ ν πλησμονῇ φλέ γματος ἀ γωγὸ ν δοῦ ναι φά ρμακον, ὀ λί γιστον μὲ ν καὶ μετὰ βί ας πολλῆ ς ἐ κκενώ σεις τοῦ χυμοῦ, βλά ψεις δ' ἐ σχά τως τὸ ν ἄ νθρωπον: ἔ μπαλιν δ' εἰ χολαγωγὸ ν δοί ης, καὶ πά μπολυ κενώ σεις καὶ βλά ψεις οὐ δέ ν. ἆ ρ' ἀ πιστοῦ μεν ἔ τι τῷ μὴ οὐ χ ἕ καστον τῶ ν φαρμά κων ἐ πά γεσθαι τὸ ν οἰ κεῖ ον ἑ αυτῷ χυμό ν; ἴ σως φή σουσιν οἱ ἀ π'̓ Ασκληπιά δου, μᾶ λλον δ' οὐ κ ἴ σως, ἀ λλὰ πά ντως ἀ πιστεῖ ν ἐ ροῦ σιν, ἵ να μὴ προδῶ σι τὰ φί λτατα.
1.14
πά λιν οὖ ν καὶ ἡ μεῖ ς ἐ φ' ἑ τέ ραν μεταβῶ μεν ἀ δολεσχί αν: οὐ γὰ ρ ἐ πιτρέ πουσιν οἱ σοφισταὶ τῶ ν ἀ ξί ων τι ζητημά των προχειρί ζεσθαι καί τοι παμπό λλων ὑ παρχό ντων, ἀ λλὰ κατατρί βειν ἀ ναγκά ζουσι τὸ ν χρό νον εἰ ς τὴ ν τῶ ν σοφισμά των, ὧ ν προβά λλουσι, λύ σιν. τί ς οὖ ν ἡ ἀ δολεσχί α; ἡ ἔ νδοξος αὕ τη καὶ πολυθρύ λητος λί θος ἡ τὸ ν σί δηρον ἐ πισπωμέ νη. τά χα γὰ ρ ἂ ν αὕ τη ποτὲ τὴ ν ψυχὴ ν αὐ τῶ ν ἐ πισπά σαιτο πιστεύ ειν εἶ ναί τινας ἐ ν ἑ κά στῳ τῶ ν σωμά των ἑ λκτικὰ ς τῶ ν οἰ κεί ων ποιοτή των δυνά μεις.̓ Επί κουρος μὲ ν οὖ ν καί τοι παραπλησί οις̓ Ασκληπιά δῃ στοιχεί οις πρὸ ς τὴ ν φυσιολογί αν χρώ μενος ὅ μως ὁ μολογεῖ, πρὸ ς μὲ ν τῆ ς ἡ ρακλεί ας λί θου τὸ ν σί δηρον ἕ λκεσθαι, πρὸ ς δὲ τῶ ν ἠ λέ κτρων τὰ κυρή βια καὶ πειρᾶ ταί γε καὶ τὴ ν αἰ τί αν ἀ ποδιδό ναι τοῦ φαινομέ νου. τὰ ς γὰ ρ ἀ πορρεού σας ἀ τό μους ἀ πὸ τῆ ς λί θου ταῖ ς ἀ πορρεού σαις ἀ πὸ τοῦ σιδή ρου τοῖ ς σχή μασιν οἰ κεί ας εἶ ναί φησιν, ὥ στε περιπλέ κεσθαι Ῥ ᾳ δί ως. προσκρουού σας οὖ ν αὐ τὰ ς τοῖ ς συγκρί μασιν ἑ κατέ ροις τῆ ς τε λί θου καὶ τοῦ σιδή ρου κἄ πειτ' εἰ ς τὸ μέ σον ἀ ποπαλλομέ νας οὕ τως ἀ λλή λαις τε περιπλέ κεσθαι καὶ συνεπισπᾶ σθαι τὸ ν σί δηρον. τὸ μὲ ν οὖ ν τῶ ν ὑ ποθέ σεων εἰ ς τὴ ν αἰ τιολογί αν ἀ πί θανον ἄ ντικρυς δῆ λον, ὅ μως δ' οὖ ν ὁ μολογεῖ τὴ ν ὁ λκή ν. καὶ οὕ τω γε καὶ κατὰ τὰ σώ ματα τῶ ν ζῴ ων φησὶ γί γνεσθαι τά ς τ' ἀ ναδό σεις καὶ τὰ ς διακρί σεις τῶ ν περιττωμά των καὶ τὰ ς τῶ ν καθαιρό ντων φαρμά κων ἐ νεργεί ας.̓ Ασκληπιά δης δὴ τό τε τῆ ς εἰ ρημέ νης αἰ τί ας ἀ πί θανον ὑ πιδό μενος καὶ μηδεμί αν ἄ λλην ἐ φ' οἷ ς ὑ πέ θετο στοιχεί οις ἐ ξευρί σκων πιθανὴ ν ἐ πὶ τὸ μηδ' ὅ λως ἕ λκεσθαι λέ γειν ὑ πὸ μηδενὸ ς μηδὲ ν ἀ ναισχυντή σας ἐ τρά πετο, δέ ον, εἰ μή θ' οἷ ς̓ Επί κουρος εἶ πεν ἠ ρέ σκετο μή τ' ἄ λλα βελτί ω λέ γειν εἶ χεν, ἀ ποστῆ ναι τῶ ν ὑ ποθέ σεων καὶ τή ν τε φύ σιν εἰ πεῖ ν τεχνικὴ ν καὶ τὴ ν οὐ σί αν τῶ ν ὄ ντων ἑ νουμέ νην τε πρὸ ς ἑ αυτὴ ν ἀ εὶ καὶ ἀ λλοιουμέ νην ὑ πὸ τῶ ν ἑ αυτῆ ς μορί ων εἰ ς ἄ λληλα δρώ ντων τε καὶ πασχό ντων. εἰ γὰ ρ ταῦ θ' ὑ πέ θετο, χαλεπὸ ν οὐ δὲ ν ἦ ν τὴ ν τεχνικὴ ν ἐ κεί νην φύ σιν ὁ μολογῆ σαι δύ ναμεις ἔ χειν ἐ πισπαστικὴ ν μὲ ν τῶ ν οἰ κεί ων, ἀ ποκριτικὴ ν δὲ τῶ ν ἀ λλοτρί ων. οὐ γὰ ρ δι' ἄ λλο τί γ' ἦ ν αὐ τῇ τὸ τεχνικῇ τ' εἶ ναι καὶ τοῦ ζῴ ου διασωστικῇ καὶ τῶ ν νοσημά των κριτικῇ παρὰ τὸ προσί εσθαι μὲ ν καὶ φυλά ττειν τὸ οἰ κεῖ ον, ἀ ποκρί νειν δὲ τὸ ἀ λλό τριον. ἀ λλ'̓ Ασκληπιά δης κἀ νταῦ θα τὸ μὲ ν ἀ κό λουθον ταῖ ς ἀ ρχαῖ ς αἷ ς ὑ πέ θετο συνεῖ δεν, οὐ μὴ ν τή ν γε πρὸ ς τὸ φαινό μενον ἐ ναργῶ ς ᾐ δέ σθη μά χην, ἀ λλ' ὁ μό σε χωρεῖ καὶ περὶ τού του πᾶ σιν οὐ κ ἰ ατροῖ ς μό νον ἀ λλ' ἤ δη καὶ τοῖ ς ἄ λλοις ἀ νθρώ ποις οὔ τε κρί σιν εἶ ναί τινα λέ γων οὔ θ' ἡ μέ ραν κρί σιμον οὔ θ' ὅ λως οὐ δὲ ν ἐ πὶ σωτηρί ᾳ τοῦ ζῴ ου πραγματεύ σασθαι τὴ ν φύ σιν. ἀ εὶ γὰ ρ τὸ μὲ ν ἀ κό λουθον φυλά ττειν βού λεται, τὸ δ' ἐ ναργῶ ς φαινό μενον ἀ νατρέ πειν ἔ μπαλιν̓ Επικού ρῳ. τιθεὶ ς γὰ ρ ἐ κεῖ νος ἀ εὶ τὸ φαινό μενον αἰ τί αν αὐ τοῦ ψυχρὰ ν ἀ ποδί δωσι. τὰ γὰ ρ ἀ ποπαλλό μενα σμικρὰ σώ ματα τῆ ς ἡ ρακλεί ας λί θου τοιού τοις ἑ τέ ροις περιπλέ κεσθαι μορί οις τοῦ σιδή ρου κἄ πειτα διὰ τῆ ς περιπλοκῆ ς ταύ της μηδαμοῦ φαινομέ νης ἐ πισπᾶ σθαι βαρεῖ αν οὕ τως οὐ σί αν οὐ κ οἶ δ' ὅ πως ἄ ν τις πεισθεί η. καὶ γὰ ρ εἰ τοῦ το συγχωρή σομεν, τό γε τῷ σιδή ρῳ πά λιν ἕ τερον προστεθέ ν τι συνά πτεσθαι τὴ ν αὐ τὴ ν αἰ τί αν οὐ κέ τι προσί εται. τί γὰ ρ ἐ ροῦ μεν; ἢ δηλαδὴ τῶ ν ἀ πορρεό ντων τῆ ς λί θου μορί ων ἔ νια μὲ ν προσκρού σαντα τῷ σιδή ρῳ πά λιν ἀ ποπά λλεσθαι καὶ ταῦ τα μὲ ν εἶ ναι, δι' ὧ ν κρεμά ννυσθαι συμβαί νει τὸ ν σί δηρον, τὰ δ' εἰ ς αὐ τὸ ν εἰ σδυό μενα διὰ τῶ ν κενῶ ν πό ρων διεξέ ρχεσθαι τά χιστα κἄ πειτα τῷ παρακειμέ νῳ σιδή ρῳ προσκρού οντα μή τ' ἐ κεῖ νον διαδῦ ναι δύ νασθαι, καί τοι τό ν γε πρῶ τον διαδύ ντα, παλινδρομοῦ ντα δ' αὖ θις ἐ πὶ τὸ ν πρό τερον ἑ τέ ρας αὖ θις ἐ ργά ζεσθαι ταῖ ς προτέ ραις ὁ μοί ας περιπλοκά ς; ἐ ναργῶ ς γὰ ρ ἐ νταῦ θα τὸ ληρῶ δες τῆ ς αἰ τί ας ἐ λέ γχεται. γραφεῖ α γοῦ ν οἶ δά ποτε σιδηρᾶ πέ ντε κατὰ τὸ συνεχὲ ς ἀ λλή λοις συναφθέ ντα, τοῦ πρώ του μὲ ν μό νου τῆ ς λί θου ψαύ σαντος, ἐ ξ ἐ κεί νου δ' εἰ ς τἆ λλα τῆ ς δυνά μεως διαδοθεί σης: καὶ οὐ κ ἔ στιν εἰ πεῖ ν, ὡ ς, εἰ μὲ ν τῷ κά τω τοῦ γραφεί ου πέ ρατι προσά γοις ἕ τερον, ἔ χεταί τε καὶ συνά πτεται καὶ κρέ μαται τὸ προσενεχθέ ν: εἰ δ' ἄ λλῳ τινὶ μέ ρει τῶ ν πλαγί ων προσθεί ης, οὐ συνά πτεται. πά ντη γὰ ρ ὁ μοί ως ἡ τῆ ς λί θου διαδί δοται δύ ναμις, εἰ μό νον ἅ ψαιτο κατά τι τοῦ πρώ του γραφεί ου. καὶ μέ ντοι κἀ κ τού του πά λιν εἰ ς τὸ δεύ τερον ὅ λον ἡ δύ ναμις ἅ μα νοή ματι διαρρεῖ κἀ ξ ἐ κεί νου πά λιν εἰ ς τὸ τρί τον ὅ λον. εἰ δὴ νοή σαις σμικρά ν τινα λί θον ἡ ρακλεί αν ἐ ν οἴ κῳ τινὶ κρεμαμέ νην, εἶ τ' ἐ ν κύ κλῳ ψαύ οντα πά μπολλα σιδή ρια κἀ κεί νων πά λιν ἕ τερα κἀ κεί νων ἄ λλα καὶ τοῦ τ' ἄ χρι πλεί ονος, ἅ παντα δή που πί μπλασθαι δεῖ τὰ σιδή ρια τῶ ν ἀ πορρεό ντων τῆ ς λί θου σωμά των. καὶ κινδυνεύ ει διαφορηθῆ ναι τὸ σμικρὸ ν ἐ κεῖ νο λιθί διον εἰ ς τὰ ς ἀ πορροὰ ς διαλυθέ ν. καί τοι, κἂ ν εἰ μηδὲ ν παρακέ οιτ' αὐ τῷ σιδή ριον, εἰ ς τὸ ν ἀ έ ρα σκεδά ννυται, μά λιστ' εἰ καὶ θερμὸ ς ὑ πά ρχοι. ναί, φησί, σμικρὰ γὰ ρ αὐ τὰ χρὴ πά νυ νοεῖ ν, ὥ στε τῶ ν ἐ μφερομέ νων τῷ ἀ έ ρι ψηγμά των τού των δὴ τῶ ν σμικροτά των ἐ κεί νων ἔ νια μυριοστὸ ν εἶ ναι μέ ρος. εἶ τ' ἐ ξ οὕ τω σμικρῶ ν τολμᾶ τε λέ γειν κρεμά ννυσθαι βά ρη τηλικαῦ τα σιδή ρου; εἰ γὰ ρ ἕ καστον αὐ τῶ ν μυριοστό ν ἐ στι μέ ρος τῶ ν ἐ ν τῷ ἀ έ ρι φερομέ νων ψηγμά των, πηλί κον χρὴ νοῆ σαι τὸ πέ ρας αὐ τῶ ν τὸ ἀ γκιστροειδέ ς, ᾧ περιπλέ κεται πρὸ ς ἄ λληλα; πά ντως γὰ ρ δή που τοῦ το σμικρό τατό ν ἐ στιν ὅ λου τοῦ ψή γματος. εἶ τα μικρὸ ν μικρῷ, κινού μενον κινουμέ νῳ περιπλακὲ ν οὐ κ εὐ θὺ ς ἀ ποπά λλεται. καὶ γὰ ρ δὴ καὶ ἄ λλ' ἄ ττα πά ντως αὐ τοῖ ς, τὰ μὲ ν ἄ νωθεν, τὰ δὲ κά τωθεν, καὶ τὰ μὲ ν ἔ μπροσθεν, τὰ δ' ὄ πισθεν, τὰ δ' ἐ κ τῶ ν δεξιῶ ν, τὰ δ' ἐ κ τῶ ν ἀ ριστερῶ ν ἐ κρηγνύ μενα σεί ει τε καὶ βρά ττει καὶ μέ νειν οὐ κ ἐ ᾷ. καὶ μέ ντοι καὶ πολλὰ χρὴ νοεῖ ν ἐ ξ ἀ νά γκης ἕ καστον ἐ κεί νων τῶ ν σμικρῶ ν σωμά των ἔ χειν ἀ γκιστρώ δη πέ ρατα. δι' ἑ νὸ ς μὲ ν γὰ ρ ἀ λλή λοις συνά πτεται, δι' ἑ τέ ρου δ' ἑ νὸ ς τοῦ μὲ ν ὑ περκειμέ νου τῇ λί θῳ, τοῦ δ' ὑ ποκειμέ νου τῷ σιδή ρῳ. εἰ γὰ ρ ἄ νω μὲ ν ἐ ξαφθεί η τῆ ς λί θου, κά τω δὲ τῷ σιδή ρῳ μὴ συμπλακεί η, πλέ ον οὐ δέ ν. ὥ στε τοῦ μὲ ν ὑ περκειμέ νου τὸ ἄ νω μέ ρος ἐ κκρέ μασθαι χρὴ τῆ ς λί θου, τοῦ δ' ὑ ποκειμέ νου τῷ κά τω πέ ρατι συνῆ φθαι τὸ ν σί δηρον. ἐ πεὶ δὲ κἀ κ τῶ ν πλαγί ων ἀ λλή λοις περιπλέ κεται, πά ντως που κἀ νταῦ θα ἔ χει τὰ ἄ γκιστρα. καὶ μέ μνησό μοι πρὸ πά ντων, ὅ πως ὄ ντα σμικρὰ τὰ ς τοιαύ τας καὶ τοσαύ τας ἀ ποφύ σεις ἔ χει. καὶ τού του μᾶ λλον ἔ τι, πῶ ς, ἵ να τὸ δεύ τερον σιδή ριον συναφθῇ τῷ πρώ τῳ καὶ τῷ δευτέ ρῳ τὸ τρί τον κἀ κεί νῳ τὸ τέ ταρτον, ἅ μα μὲ ν διεξέ ρχεσθαι χρὴ τοὺ ς πό ρους ταυτὶ τὰ σμικρὰ καὶ ληρώ δη ψή γματα, ἅ μα δ' ἀ ποπά λλεσθαι τοῦ μετ' αὐ τὸ τεταγμέ νου, καί τοι κατὰ πᾶ ν ὁ μοί ου τὴ ν φύ σιν ὑ πά ρχοντος. οὐ δὲ γὰ ρ ἡ τοιαύ τη πά λιν ὑ πό θεσις ἄ τολμος, ἀ λλ', εἰ χρὴ τἀ ληθὲ ς εἰ πεῖ ν, μακρῷ τῶ ν ἔ μπροσθεν ἀ ναισχυντοτέ ρα, πέ ντε σιδηρί ων ὁ μοί ων ἀ λλή λοις ἐ φεξῆ ς τεταγμέ νων διὰ τοῦ πρώ του διαδυό μενα Ῥ ᾳ δί ως τῆ ς λί θου τὰ μό ρια κατὰ τὸ δὲ ύ τερον ἀ ποπά λλεσθαι καὶ μὴ διὰ τού του κατὰ τὸ ν αὐ τὸ ν τρό πον ἑ τοί μως διεξέ ρχεσθαι. καὶ μὴ ν ἑ κατέ ρως ἄ τοπον. εἰ μὲ ν γὰ ρ ἀ ποπά λλεται, πῶ ς εἰ ς τὸ τρί τον ὠ κέ ως διεξέ ρχεται; εἰ δ' οὐ κ ἀ ποπά λλεται, πῶ ς κρεμά ννυται τὸ δεύ τερον ἐ κ τοῦ πρώ του; τὴ ν γὰ ρ ἀ πό παλσιν αὐ τὸ ς ὑ πέ θετο δημιουργὸ ν τῆ ς ὁ λκῆ ς. ἀ λλ', ὅ περ ἔ φην, εἰ ς ἀ δολεσχί αν ἀ ναγκαῖ ον ἐ μπί πτειν, ἐ πειδά ν τις τοιού τοις ἀ νδρά σι διαλέ γηται. σύ ντομον οὖ ν τινα καὶ κεφαλαιώ δη λό γον εἰ πὼ ν ἀ παλλά ττεσθαι βού λομαι. τοῖ ς̓ Ασκληπιά δου γρά μμασιν εἴ τις ἐ πιμελῶ ς ὁ μιλή σειε, τή ν τε πρὸ ς τὰ ς ἀ ρχὰ ς ἀ κολουθί αν τῶ ν τοιού των δογμά των ἀ κριβῶ ς ἂ ν ἐ κμά θοι καὶ τὴ ν πρὸ ς τὰ φαινό μενα μά χην. ὁ μὲ ν οὖ ν̓ Επί κουρος τὰ φαινό μενα φυλά ττειν βουλό μενος ἀ σχημονεῖ φιλοτιμού μενος ἐ πιδεικνύ ειν αὐ τὰ ταῖ ς ἀ ρχαῖ ς ὁ μολογοῦ ντα: ὁ δ'̓ Ασκληπιά δης τὸ μὲ ν ἀ κό λουθον ταῖ ς ἀ ρχαῖ ς φυλά ττει, τοῦ φαινομέ νου δ' οὐ δὲ ν αὐ τῷ μέ λει. ὅ στις οὖ ν βού λεται τὴ ν ἀ τοπί αν ἐ ξελέ γχειν τῶ ν ὑ ποθέ σεων, εἰ μὲ ν πρὸ ς̓ Ασκληπιά δην ὁ λό γος αὐ τῷ γί γνοιτο, τῆ ς πρὸ ς τὸ φαινό μενον ὑ πομιμνησκέ τω μά χης: εἰ δὲ πρὸ ς̓ Επί κουρον, τῆ ς πρὸ ς τὰ ς ἀ ρχὰ ς διαφωνί ας. αἱ δ' ἄ λλαι σχεδὸ ν αἱ ρέ σεις αἱ τῶ ν ὁ μοί ων ἀ ρχῶ ν ἐ χό μεναι τελέ ως ἀ πέ σβησαν, αὗ ται δ' ἔ τι μό ναι διαρκοῦ σιν οὐ κ ἀ γεννῶ ς. καί τοι τὰ μὲ ν̓ Ασκληπιά δου Μηό δοτος ὁ ἐ μπειρικὸ ς ἀ φύ κτως ἐ ξελέ γχει, τή ν τε πρὸ ς τὰ φαινό μενα μά χην ὑ πομιμνή σκων αὐ τὸ ν καὶ τὴ ν πρὸ ς ἄ λληλα: τὰ δ'̓ Επικού ρου πά λιν ὁ̓ Ασκληπιά δης ἐ χό μενος ἀ εὶ τῆ ς ἀ κολουθί ας, ἧ ς ἐ κεῖ νος οὐ πά νυ τι φαί νεται φροντί ζων. ἀ λλ' οἱ νῦ ν ἄ νθρωποι, πρὶ ν καὶ ταύ τας ἐ κμαθεῖ ν τὰ ς αἱ ρέ σεις καὶ τὰ ς ἄ λλας τὰ ς βελτί ους κἄ πειτα χρό νῳ πολλῷ κρῖ ναί τε καὶ βασανί σαι τὸ καθ' ἑ κά στην αὐ τῶ ν ἀ ληθέ ς τε καὶ ψεῦ δος, οἱ μὲ ν ἰ ατροὺ ς ἑ αυτού ς, οἱ δὲ φιλοσό φους ὀ νομά ζουσι μηδὲ ν εἰ δό τες. οὐ δὲ ν οὖ ν θαυμαστὸ ν ἐ πί σης τοῖ ς ἀ ληθέ σι τὰ ψευδῆ τετιμῆ σθαι. ὅ τῳ γὰ ρ ἂ ν ἕ καστος πρώ τῳ περιτύ χῃ διδασκά λῳ, τοιοῦ τος ἐ γέ νετο, μὴ περιμεί νας μηδὲ ν ἔ τι παρ' ἄ λλου μαθεῖ ν. ἔ νιοι δ' αὐ τῶ ν, εἰ καὶ πλεί οσιν ἐ ντύ χοιεν, ἀ λλ' οὕ τω γ' εἰ σὶ ν ἀ σύ νετοί τε καὶ βραδεῖ ς τὴ ν διά νοιαν, ὥ στε καὶ γεγηρακό τες οὔ πω συνιᾶ σιν ἀ κολουθί αν λό γου. πά λαι δὲ τοὺ ς τοιού τους ἐ πὶ τὰ ς βαναύ σους ἀ πέ λυον τέ χνας. ἀ λλὰ ταῦ τα μὲ ν ἐ ς ὅ τι τελευτή σει θεὸ ς οἶ δεν. ἡ μεῖ ς δ' ἐ πειδή, καί τοι φεύ γοντες ἀ ντιλέ γειν τοῖ ς ἐ ν αὐ ταῖ ς ταῖ ς ἀ ρχαῖ ς εὐ θὺ ς ἐ σφαλμέ νοις, ὅ μως ἠ ναγκά σθημεν ὑ π' αὐ τῆ ς τῶ ν πραγμά των τῆ ς ἀ κολουθί ας εἰ πεῖ ν τινα καὶ διαλεχθῆ ναι πρὸ ς αὐ τού ς, ἔ τι καὶ τοῦ το προσθή σομεν τοῖ ς εἰ ρημέ νοις, ὡ ς οὐ μό νον τὰ καθαί ροντα φά ρμακα πέ φυκεν ἐ πισπᾶ σθαι τὰ ς οἰ κεί ας ποιό τητας ἀ λλὰ καὶ τὰ τοὺ ς σκό λοπας ἀ νά γοντα καὶ τὰ ς τῶ ν βελῶ ν ἀ κί δας εἰ ς πολὺ βά θος σαρκὸ ς ἐ μπεπαρμέ νας ἐ νί οτε. καὶ μέ ντοι καὶ ὅ σα τοὺ ς ἰ οὺ ς τῶ ν θηρί ων ἢ τοὺ ς ἐ μπεφαρμαγμέ νους τοῖ ς βέ λεσιν ἀ νέ λκει, καὶ ταῦ τα τὴ ν αὐ τὴ ν ταῖ ς ἡ ρακλεί αις λί θοις ἐ πιδεί κνυται δύ ναμιν. ἔ γωγ' οὖ ν οἶ δά ποτε καταπεπαρμέ νον ἐ ν ποδὶ νεανί σκου σκό λοπα τοῖ ς μὲ ν δακτύ λοις ἕ λκουσιν ἡ μῖ ν βιαί ως οὐ κ ἀ κολουθή σαντα, φαρμά κου δ' ἐ πιτεθέ ντος ἀ λύ πως τε καὶ διὰ ταχέ ων ἀ νελθό ντα. καί τοι καὶ πρὸ ς τοῦ τό τινες ἀ ντιλέ γουσι φά σκοντες, ὅ ταν ἡ φλεγμονὴ λυθῇ τοῦ μέ ρους, αὐ τό ματον ἐ ξιέ ναι τὸ ν σκό λοπα πρὸ ς οὐ δενὸ ς ἀ νελκό μενον. ἀ λλ' οὗ τοί γε πρῶ τον μὲ ν ἀ γνοεῖ ν ἐ οί κασιν, ὡ ς ἄ λλα μέ ν ἐ στι φλεγμονῆ ς, ἄ λλα δὲ τῶ ν οὕ τω καταπεπαρμέ νων ἑ λκτικὰ φά ρμακα: καί τοι γ' εἴ περ ἀ φλεγμά ντων γενομέ νων ἐ ξεκρί νετο τὰ παρὰ φύ σιν, ὅ σα φλεγμονῆ ς ἐ στι λυτικά, ταῦ τ' εὐ θὺ ς ἂ ν ἦ ν κἀ κεί νων ἑ λκτικά. δεύ τερον δ', ὃ καὶ μᾶ λλον ἄ ν τις θαυμά σειεν, ὡ ς οὐ μό νον ἄ λλα μὲ ν τοὺ ς σκό λοπας, ἄ λλα δὲ τοὺ ς ἰ οὺ ς ἐ ξά γει φά ρμακα, ἀ λλὰ καὶ αὐ τῶ ν τῶ ν τοὺ ς ἰ οὺ ς ἑ λκό ντων τὰ μὲ ν τὸ ν τῆ ς ἐ χί δνης, τὰ δὲ τὸ ν τῆ ς τρυγό νος, τὰ δ' ἄ λλου τινὸ ς ἐ πισπᾶ ται καὶ σαφῶ ς ἔ στιν ἰ δεῖ ν τοῖ ς φαρμά κοις ἐ πικειμέ νους αὐ τού ς. ἐ νταῦ θ' οὖ ν̓ Επί κουρον μὲ ν ἐ παινεῖ ν χρὴ τῆ ς πρὸ ς τὸ φαινό μενον αἰ δοῦ ς, μέ μφεσθαι δὲ τὸ ν λό γον τῆ ς αἰ τί ας. ὃ ν γὰ ρ ἡ μεῖ ς ἕ λκοντες τοῖ ς δακτύ λοις οὐ κ ἀ νηγά γομεν σκό λοπα, τοῦ τον ὑ πὸ τῶ ν σμικρῶ ν ἐ κεί νων ἀ νέ λκεσθαι ψηγμά των, πῶ ς οὐ παντά πασιν ἄ τοπον εἶ ναι χρὴ νομί ζειν; ἆ ρ' οὖ ν ἤ δη πεπεί σμεθα τῶ ν ὄ ντων ἑ κά στῳ δύ ναμί ν τιν' ὑ πά ρχειν, ᾗ τὴ ν οἰ κεί αν ἕ λκει ποιό τητα, τὸ μὲ ν μᾶ λλον, τὸ δ' ἧ ττον; ἢ καὶ τὸ τῶ ν πυρῶ ν ἔ τι παρά δειγμα προχειρισό μεθα τῷ λό γῳ; φανή σονται γὰ ρ οἶ μαι καὶ τῶ ν γεωργῶ ν αὐ τῶ ν ἀ μαθέ στεροι περὶ τὴ ν φύ σιν οἱ μηδὲ ν ὅ λως ὑ πὸ μηδενὸ ς ἕ λκεσθαι συγχωροῦ ντες: ὡ ς ἔ γωγε πρῶ τον, μὲ ν ἀ κού σας τὸ γιγνό μενον ἐ θαύ μασα καὶ αὐ τὸ ς ἠ βουλή θην αὐ τό πτης αὐ τοῦ καταστῆ ναι. μετὰ ταῦ τα δέ, ὡ ς καὶ τὰ τῆ ς πεί ρας ὡ μολό γει, τὴ ν αἰ τί αν σκοπού μενος ἐ ν παμπό λλῳ χρό νῳ κατὰ πά σας τὰ ς αἱ ρέ σεις οὐ δεμί αν ἄ λλην εὑ ρεῖ ν οἷ ό ς τ' ἦ ν οὐ δ' ἄ χρι τοῦ πιθανοῦ προϊ οῦ σαν ἀ λλὰ καταγελά στους τε καὶ σαφῶ ς ἐ ξελεγχομέ νας τὰ ς ἄ λλας ἁ πά σας πλὴ ν τῆ ς τὴ ν ὁ λκὴ ν πρεσβευού σης. ἔ στι δὲ τὸ γιγνό μενον τοιό νδε. κατακομί ζοντες οἱ παρ' ἡ μῖ ν γεωργοὶ τοὺ ς ἐ κ τῶ ν ἀ γρῶ ν πυροὺ ς εἰ ς τὴ ν πό λιν ἐ ν ἁ μά ξαις τισί ν, ὅ ταν ὑ φελέ σθαι βουληθῶ σιν, ὥ στε μὴ φωραθῆ ναι, κερά μι' ἄ ττα πληρώ σαντες ὕ δατος μέ σοις αὐ τοῖ ς ἐ νιστᾶ σιν. ἕ λκοντες οὖ ν ἐ κεῖ νοι διὰ τοῦ κεραμί ου τὸ ὑ γρὸ ν εἰ ς αὑ τοὺ ς ὄ γκον μὲ ν καὶ βά ρος προσκτῶ νται, κατά δηλοι δ' οὐ πά νυ γί γνονται τοῖ ς ὁ ρῶ σιν, εἰ μή τις προπεπυσμέ νος ἤ δη περιεργό τερον ἐ πισκοποῖ το. καί τοι γ' εἰ βουληθεί ης ἐ ν ἡ λί ῳ καταθεῖ ναι πά νυ θερμῷ ταὐ τὸ ν ἀ γγεῖ ον, ἐ λά χιστον παντελῶ ς εὑ ρή σεις τὸ δαπανώ μενον ἐ φ' ἑ κά στης ἡ μέ ρας. οὕ τως ἄ ρα καὶ τῆ ς ἡ λιακῆ ς θερμασί ας τῆ ς σφοδρᾶ ς ἰ σχυροτέ ραν οἱ πυροὶ δύ ναμιν ἔ χουσιν ἕ λκειν εἰ ς ἑ αυτοὺ ς τὴ ν πλησιά ζουσαν ὑ γρό τητα. λῆ ρος οὖ ν ἐ νταῦ θα μακρὸ ς ἡ πρὸ ς τὸ λεπτομερὲ ς φορὰ τοῦ περιέ χοντος ἡ μᾶ ς ἀ έ ρος καὶ μά λισθ' ὅ ταν ἱ κανῶ ς ᾖ θερμό ς, πολὺ μὲ ν ὑ πά ρχοντος ἢ κατὰ τοὺ ς πυροὺ ς λεπτομερεστέ ρου, δεχομέ νου δ' οὐ δὲ τὸ δέ κατον μέ ρος τῆ ς εἰ ς ἐ κεί νους μεταλαμβανομέ νης ὑ γρό τητος.
1.15
ἐ πεὶ δ' ἱ κανῶ ς ἠ δολεσχή σαμεν οὐ χ ἑ κό ντες, ἀ λλ', ὡ ς ἡ παροιμί α φησί, μαινομέ νοις ἀ ναγκασθέ ντες συμμανῆ ναι, πά λιν ἐ πὶ τὴ ν τῶ ν οὔ ρων ἐ πανέ λθωμεν διά κρισιν, ἐ ν ᾗ τῶ ν μὲ ν̓ Ασκληπιά δου λή ρων ἐ πιλαθώ μεθα, μετὰ δὲ τῶ ν πεπεισμέ νων διηθεῖ σθαι τὰ οὖ ρα διὰ τῶ ν νεφρῶ ν, τί ς ὁ τρό πος τῆ ς ἐ νεργεί ας ἐ στί ν, ἐ πισκεψώ μεθα: πά ντως γὰ ρ ἢ ἐ ξ αὑ τῶ ν ἐ πὶ τοὺ ς νεφροὺ ς φέ ρεται τὰ οὖ ρα τοῦ το βέ λτιον εἶ ναι νομί ζοντα, καθά περ ἡ μεῖ ς, ὁ πό ταν εἰ ς τὴ ν ἀ γορὰ ν ἀ πί ωμεν: ἤ, εἰ τοῦ τ' ἀ δύ νατον, ἕ τερό ν τι χρὴ τῆ ς φορᾶ ς αὐ τῶ ν ἐ ξευρεῖ ν αἴ τιον. τί δὴ τοῦ τ' ἔ στιν; εἰ γὰ ρ μὴ τοῖ ς νεφροῖ ς δώ σομέ ν τινα δύ ναμιν ἑ λκτικὴ ν τῆ ς τοιαύ της ποιό τητος, ὡ ς̔ Ιπποκρά της ἐ νό μιζεν, οὐ δὲ ν ἕ τερον ἐ ξευρή σομεν. ὅ τι μὲ ν γὰ ρ ἤ τοι τού τους ἕ λκειν αὐ τὸ προσῆ κεν ἢ τὰ ς φλέ βας πέ μπειν, εἴ περ γε μὴ ἐ ξ ἑ αυτοῦ φέ ρεται, παντί που δῆ λον. ἀ λλ' εἰ μὲ ν αἱ φλέ βες περιστελλό μεναι προωθοῖ εν, οὐ κ ἐ κεῖ νο μό νον, ἀ λλὰ σὺ ν αὐ τῷ καὶ τὸ πᾶ ν αἷ μα τὸ περιεχό μενον ἐ ν ἑ αυταῖ ς εἰ ς τοὺ ς νεφροὺ ς ἐ κθλί ψουσιν: εἰ δὲ τοῦ τ' ἀ δύ νατον, ὡ ς δεί ξομεν, λεί πεται τοὺ ς νεφροὺ ς ἕ λκειν. πῶ ς οὖ ν ἀ δύ νατον τοῦ το; τῶ ν νεφρῶ ν ἡ θέ σις ἀ ντιβαί νει. οὐ γὰ ρ δὴ οὕ τω γ' ὑ πό κεινται τῇ κοί λῃ φλεβὶ καθά περ τοῖ ς ἐ ξ ἐ γκεφά λου περιττώ μασιν ἔ ν τε τῇ Ῥ ινὶ καὶ κατὰ τὴ ν ὑ περῴ αν οἱ τοῖ ς ἠ θμοῖ ς ὅ μοιοι πό ροι, ἀ λλ' ἑ κατέ ρωθεν αὐ τῇ παρά κεινται. καὶ μή ν, εἴ περ ὁ μοί ως τοῖ ς ἠ θμοῖ ς ὅ σον ἂ ν ᾖ λεπτό τερον καὶ τελέ ως ὀ ρρῶ δες, τοῦ το μὲ ν ἑ τοί μως διαπέ μπουσι, τὸ δὲ παχύ τερον ἀ ποστέ γουσιν, ἅ παν ἐ π' αὐ τοὺ ς ἰ έ ναι χρὴ τὸ αἷ μα τὸ περιεχό μενον ἐ ν τῇ κοί λῃ φλεβί, καθά περ εἰ ς τοὺ ς τρυγητοὺ ς ὁ πᾶ ς οἶ νος ἐ μβά λλεται. καὶ μέ ν γε καὶ τὸ τοῦ γά λακτος τοῦ τυρουμέ νου παρά δειγμα σαφῶ ς ἄ ν, ὃ βού λομαι λέ γειν, ἐ νδεί ξαιτο. καὶ γὰ ρ καὶ τοῦ το πᾶ ν ἐ μβληθὲ ν εἰ ς τοὺ ς ταλά ρους οὐ πᾶ ν διηθεῖ ται, ἀ λλ' ὅ σον μὲ ν ἂ ν ᾖ λεπτό τερον τῆ ς εὐ ρύ τητος τῶ ν πλοκά μων, εἰ ς τὸ κά ταντες φέ ρεται καὶ τοῦ το μὲ ν ὀ ρρὸ ς ἐ πονομά ζεται: τὸ λοιπὸ ν δὲ τὸ παχὺ τὸ μέ λλον ἔ σεσθαι τυρό ς, ὡ ς ἂ ν οὐ παραδεχομέ νων αὐ τὸ τῶ ν ἐ ν τοῖ ς ταλά ροις πό ρων, οὐ διεκπί πτει κά τω. καὶ τοί νυν, εἴ περ οὕ τω μέ λλει διηθεῖ σθαι τῶ ν νεφρῶ ν ὁ τοῦ αἵ ματος ὀ ρρό ς, ἅ παν ἐ π' αὐ τοὺ ς ἥ κειν χρὴ τὸ αἷ μα καὶ μὴ τὸ μὲ ν ναί, τὸ δ' οὔ. Πῶ ς οὖ ν ἔ χει τὸ φαινό μενον ἐ κ τῆ ς ἀ νατομῆ ς; τὸ μὲ ν ἕ τερον μέ ρος τῆ ς κοί λης ἄ νω πρὸ ς τὴ ν καρδί αν ἀ ναφέ ρεται, τὸ λοιπὸ ν δ' ἐ πιβαί νει τῇ Ῥ ά χει καθ' ὅ λης αὐ τῆ ς ἐ κτεινό μενον ἄ χρι τῶ ν σκελῶ ν, ὥ στε τὸ μὲ ν ἕ τερον οὐ δ' ἐ γγὺ ς ἀ φικνεῖ ται τῶ ν νεφρῶ ν, τὸ λοιπὸ ν δὲ πλησιά ζει μέ ν, οὐ μὴ ν εἰ ς αὐ τού ς γε καταφύ εται. ἐ χρῆ ν δ', εἴ περ ἔ μελλεν ὡ ς δι' ἠ θμῶ ν αὐ τῶ ν καθαρθή σεσθαι τὸ αἷ μα, πᾶ ν ἐ μπί πτειν εἰ ς αὐ τοὺ ς κἄ πειτα κά τω μὲ ν φέ ρεσθαι τὸ λεπτό ν, ἴ σχεσθαι δ' ἄ νω τὸ παχύ. νυνὶ δ' οὐ χ οὕ τως ἔ χει: πλά γιοι γὰ ρ ἑ κατέ ρωθεν τῆ ς κοί λης φλεβὸ ς οἱ νεφροὶ κεῖ νται. οὔ κουν ὡ ς ἠ θμοὶ διηθοῦ σι, πεμπού σης μὲ ν ἐ κεί νης, αὐ τοὶ δ' οὐ δεμί αν εἰ σφερό μενοι δύ ναμιν, ἀ λλ' ἕ λκουσι δηλονό τι: τοῦ το γὰ ρ ἔ τι λεί πεται. πῶ ς οὖ ν ἕ λκουσιν; εἰ μέ ν, ὡ ς̓ Επί κουρος οἴ εται τὰ ς ὁ λκὰ ς ἁ πά σας γί γνεσθαι κατὰ τὰ ς τῶ ν ἀ τό μων ἀ ποπά λσεις τε καὶ περιπλοκά ς, ἄ μεινον ἦ ν ὄ ντως εἰ πεῖ ν αὐ τοὺ ς μηδ' ἕ λκειν ὅ λως: πολὺ γὰ ρ ἂ ν οὕ τω γε τῶ ν ἐ πὶ τῆ ς ἡ ρακλεί ας λί θου μικρῷ πρό σθεν εἰ ρημέ νων ὁ λό γος ἐ ξεταζό μενος εὑ ρεθεί η γελοιό τερος: ἀ λλ' ὡ ς̔ Ιπποκρά της ἠ βού λετο. λεχθή σεται δὲ σαφέ στερον ἐ πὶ προή κοντι τῷ λό γῳ. νυνὶ γὰ ρ οὐ τοῦ το πρό κειται διδά σκειν, ἀ λλ' ὡ ς οὔ τ' ἄ λλο τι δυνατὸ ν εἰ πεῖ ν αἴ τιον εἶ ναι τῆ ς τῶ ν οὔ ρων διακρί σεως πλὴ ν τῆ ς ὁ λκῆ ς τῶ ν νεφρῶ ν οὔ θ' οὕ τω γί γνεσθαι τὴ ν ὁ λκή ν, ὡ ς οἱ μἠ δεμί αν οἰ κεί αν διδό ντες τῇ φύ σει δύ ναμιν οἴ ονται γί γνεσθαι. τού του γὰ ρ ὁ μολογηθέ ντος, ὡ ς ἔ στιν ὅ λως τις ἐ ν τοῖ ς ὑ πὸ φύ σεως διοικουμέ νοις δύ ναμις ἑ λκτική, ληρώ δης νομί ζοιτ' ἂ ν ὁ περὶ ἀ ναδό σεως τροφῆ ς ἄ λλο τι λέ γειν ἐ πιχειρῶ ν.
1.16
̓ Ερασί στρατος δ' οὐ κ οἶ δ' ὅ πως ἑ τέ ραις μέ ν τισι δό ξαις εὐ ή θεσιν ἀ ντεῖ πε διὰ μακρῶ ν, ὑ περέ βη δὲ τελέ ως τὴ ν̔ Ιπποκρά τους, οὐ δ' ἄ χρι τοῦ μνημονεῦ σαι μό νον αὐ τῆ ς, ὡ ς ἐ ν τοῖ ς περὶ καταπό σεως ἐ ποί ησεν, ἀ ξιώ σας. ἐ ν ἐ κεί νοις μὲ ν γὰ ρ ἄ χρι τοσού του φαί νεται μνημονεύ ων, ὡ ς τοὔ νομ' εἰ πεῖ ν τῆ ς ὁ λκῆ ς μό νον ὧ δέ πως γρά φων:"̔ Ολκὴ μὲ ν οὖ ν τῆ ς κοιλί ας οὐ δεμί α φαί νεται εἶ ναι": περὶ δὲ τῆ ς ἀ ναδό σεως τὸ ν λό γον ποιού μενος οὐ δ' ἄ χρι συλλαβῆ ς μιᾶ ς ἐ μνημό νευσε τῆ ς̔ Ιπποκρατεί ου δό ξης. καί τοι γ' ἐ πή ρκεσεν ἂ ν ἡ μῖ ν, εἰ καὶ τοῦ τ' ἔ γραψε μό νον, ὡ ς̔ Ιπποκρά της εἰ πὼ ν" Σά ρκες ὁ λκοὶ καὶ ἐ κ κοιλί ης καὶ ἔ ξωθεν" ψεύ δεται: οὔ τε γὰ ρ ἐ κ τῆ ς κοιλί ας οὔ τ' ἔ ξωθεν ἕ λκειν δύ νανται. εἰ δὲ καὶ ὅ τι μή τρας αἰ τιώ μενος ἄ ρρωστον αὐ χέ να κακῶ ς εἶ πεν" Οὐ γὰ ρ δύ ναται αὐ τέ ης ὁ στό μαχος εἰ ρύ σαι τὴ ν γονή ν," ἢ εἰ καί τι τοιοῦ τον ἄ λλο γρά φειν ὁ̓ Ερασί στρατος ἠ ξί ωσε, τό τ' ἂ ν καὶ ἡ μεῖ ς πρὸ ς αὐ τὸ ν ἀ πολογού μενοι εἴ πομεν: ὦ γενναῖ ε, μὴ Ῥ ητορικῶ ς ἡ μῶ ν κατά τρεχε χωρὶ ς ἀ ποδεί ξεως, ἀ λλ' εἰ πέ τινα κατηγορί αν τοῦ δό γματος, ἵ ν' ἢ πεισθῶ μέ ν σοι ὡ ς καλῶ ς ἐ ξέ λεγχοντι τὸ ν παλαιὸ ν λό γον ἢ μεταπεί σωμεν ὡ ς ἀ γνοοῦ ντα. καί τοι τί λέ γω Ῥ ητορικῶ ς; μὴ γά ρ, ἐ πειδή τινες τῶ ν Ῥ ητό ρων, ἃ μά λιστ' ἀ δυνατοῦ σι διαλύ εσθαι, ταῦ τα διαγελά σαντες οὐ δ' ἐ πιχειροῦ σιν ἀ ντιλέ γειν, ἤ δη που τοῦ το καὶ ἡ μεῖ ς ἡ γώ μεθ' εἶ ναι τὸ Ῥ ητορικῶ ς: τὸ γὰ ρ διὰ λό γου πιθανοῦ ἐ στι τὸ Ῥ ητορικῶ ς, τὸ δ' ἄ νευ λό γου βωμολοχικό ν, οὐ Ῥ ητορικό ν. οὔ κουν οὔ τε Ῥ ητορικῶ ς οὔ τε διαλεκτικῶ ς ἀ ντεῖ πεν ὁ̓ Ερασί στρατος ἐ ν τῷ περὶ τῆ ς καταπό σεως λό γῳ. τί γά ρ φησιν;"̔ Ολκὴ μὲ ν οὖ ν τῆ ς κοιλί ας οὐ δεμί α φαί νεται εἶ ναι." πά λιν οὖ ν αὐ τῷ παρ' ἡ μῶ ν ἀ ντιμαρτυρῶ ν ὁ αὐ τὸ ς λό γος ἀ ντιπαραβαλλέ σθω: περιστολὴ μὲ ν οὖ ν τοῦ στομά χου οὐ δεμί α φαί νεται εἶ ναι. καὶ πῶ ς οὐ φαί νεται; τά χ' ἂ ν ἴ σως εἴ ποι τις τῶ ν ἀ π' αὐ τοῦ: τὸ γὰ ρ ἀ εὶ τῶ ν ἄ νωθεν αὐ τοῦ μερῶ ν συστελλομέ νων διαστέ λλεσθαι τὰ κά τω πῶ ς οὐ κ ἔ στι τῆ ς περιστολῆ ς ἐ νδεικτικό ν; αὖ θις οὖ ν ἡ μεῖ ς, καὶ πῶ ς οὐ φαί νεται, φή σομεν, ἡ τῆ ς κοιλί ας ὁ λκή; τὸ γὰ ρ ἀ εὶ τῶ ν κά τωθεν μερῶ ν τοῦ στομά χου διαστελλομέ νων συστέ λλεσθαι τὰ ἄ νω πῶ ς οὐ κ ἔ στι τῆ ς ὁ λκῆ ς ἐ νδεικτικό ν; εἰ δὲ σωφρονή σειέ ποτε καὶ γνοί η τὸ φαινό μενον τοῦ το μηδὲ ν μᾶ λλον τῆ ς ἑ τέ ρας τῶ ν δοξῶ ν ὑ πά ρχειν ἐ νδεικτικὸ ν ἀ λλ' ἀ μφοτέ ρων εἶ ναι κοινό ν, οὕ τως ἂ ν ἤ δη δεί ξαιμεν αὐ τῷ τὴ ν ὀ ρθὴ ν ὁ δὸ ν τῆ ς τοῦ ἀ ληθοῦ ς εὑ ρέ σεως. ἀ λλὰ περὶ μὲ ν τῆ ς κοιλί ας αὖ θις. ἡ δὲ τῆ ς τροφῆ ς ἀ νά δοσις οὐ δὲ ν δεῖ ται τῆ ς πρὸ ς τὸ κενού μενον ἀ κολουθί ας ἅ παξ γε τῆ ς ἑ λκτικῆ ς δυνά μεως ἐ πὶ τῶ ν νεφρῶ ν ὡ μολογημέ νης, ἣ ν καί τοι πά νυ σαφῶ ς ἀ ληθῆ γιγνώ σκων ὑ πά ρχειν ὁ̓ Ερασί στρατος οὔ τ' ἐ μνημό νευσεν οὔ τ' ἀ ντεῖ πεν οὔ θ' ὅ λως ἀ πεφή νατο, τί ν' ἔ χει δό ξαν ὑ πὲ ρ τῆ ς τῶ ν οὔ ρων διακρί σεως. ἢ διὰ τί προειπὼ ν εὐ θὺ ς κατ' ἀ ρχὰ ς τῶ ν καθ' ὅ λου λό γων, ὡ ς ὑ πὲ ρ τῶ ν φυσικῶ ν ἐ νεργειῶ ν ἐ ρεῖ, πρῶ τον τί νες τ' εἰ σὶ καὶ πῶ ς γί γνονται καὶ διὰ τί νων τό πων, ἐ πὶ τῆ ς τῶ ν οὔ ρων διακρί σεως, ὅ τι μὲ ν διὰ νεφρῶ ν, ἀ πεφή νατο, τὸ δ' ὅ πως γί γνεται παρέ λιπε; μά την οὖ ν ἡ μᾶ ς καὶ περὶ τῆ ς πέ ψεως ἐ δί δαξεν, ὅ πως γί γνεται, καὶ περὶ τῆ ς τοῦ χολώ δους περιττώ ματος διακρί σεως κατατρί βει. ἤ ρκει γὰ ρ εἰ πεῖ ν κἀ νταῦ θα τὰ μό ρια, δι' ὧ ν γί γνεται, τὸ δ' ὅ πως παραλιπεῖ ν. ἀ λλὰ περὶ μὲ ν ἐ κεί νων εἶ χε λέ γειν, οὐ μό νον δι' ὧ ν ὀ ργά νων ἀ λλὰ καὶ καθ' ὅ ντινα γί γνεται τρό πον, ὥ σπερ οἶ μαι καὶ περὶ τῆ ς ἀ ναδό σεως: οὐ γὰ ρ ἤ ρκεσεν εἰ πεῖ ν αὐ τῷ μό νον, ὅ τι διὰ φλεβῶ ν, ἀ λλὰ καὶ πῶ ς ἐ πεξῆ λθεν, ὅ τι τῇ πρὸ ς τὸ κενού μενον ἀ κολουθί ᾳ: περὶ δὲ τῶ ν οὔ ρων τῆ ς διακρί σεως, ὅ τι μὲ ν διὰ νεφρῶ ν γί γνεται, γρά φει, τὸ δ' ὅ πως οὐ κέ τι προστί θησιν. οὐ δὲ γὰ ρ οἶ μαι τῇ πρὸ ς τὸ κενού μενον ἀ κολουθί ᾳ ἦ ν εἰ πεῖ ν: οὕ τω γὰ ρ ἂ ν οὐ δεὶ ς ὑ π' ἰ σχουρί ας ἀ πέ θανεν οὐ δέ ποτε μὴ δυναμέ νου πλεί ονος ἐ πιρρυῆ ναί ποτε παρὰ τὸ κενού μενον: ἄ λλης γὰ ρ αἰ τί ας μηδεμιᾶ ς προστεθεί σης, ἀ λλὰ μό νης τῆ ς πρὸ ς τὸ κενού μενον ἀ κολουθί ας ποδηγού σης τὸ συνεχέ ς, οὐ κ ἐ γχωρεῖ πλέ ον ἐ πιρρυῆ ναί ποτε τοῦ κενουμέ νου. ἀ λλ' οὐ δ' ἄ λλην τινὰ προσθεῖ ναι πιθανὴ ν αἰ τί αν εἶ χεν, ὡ ς ἐ πὶ τῆ ς ἀ ναδό σεως τὴ ν ἔ κθλιψιν τῆ ς γαστρό ς. ἀ λλ' αὕ τη γ' ἐ πὶ τοῦ κατὰ τὴ ν κοί λην αἵ ματος ἀ πωλώ λει τελέ ως, οὐ τῷ μή κει μό νον τῆ ς ἀ ποστά σεως ἐ κλυθεῖ σα, ἀ λλὰ καὶ τῷ τὴ ν καρδί αν ὑ περκειμέ νην ἐ ξαρπά ζειν αὐ τῆ ς σφοδρῶ ς καθ' ἑ κά στην διαστολὴ ν οὐ κ ὀ λί γον αἷ μα. μό νη δή τις ἔ τι καὶ πά ντων ἔ ρημος ἀ πελεί πετο τῶ ν σοφισμά των ἐ ν τοῖ ς κά τω τῆ ς κοί ης ἡ πρὸ ς τὸ κενού μενον ἀ κολουθί α, διά τε τοὺ ς ἐ πὶ ταῖ ς ἰ σχουρί αις ἀ ποθνή σκοντας ἀ πολωλεκυῖ α τὴ ν πιθανό τητα καὶ διὰ τὴ ν τῶ ν νεφρῶ ν θέ σιν οὐ δὲ ν ἧ ττον. εἰ μὲ ν γὰ ρ ἅ παν ἐ π' αὐ τοὺ ς ἐ φέ ρετο τὸ αἷ μα, δεό ντως ἄ ν τις ἅ παν ἔ φασκεν αὐ τὸ καθαί ρεσθαι. νυνὶ δέ, οὐ γὰ ρ ὅ λον ἀ λλὰ τοσοῦ τον αὐ τοῦ μέ ρος, ὅ σον αἱ μέ χρι νεφρῶ ν δέ χονται φλέ βες, ἐ π' αὐ τοὺ ς ἔ ρχεται, μό νον ἐ κεῖ νο καθαρθή σεται. καὶ τὸ μὲ ν ὀ ρρῶ δες αὐ τοῦ καὶ λεπτὸ ν οἷ ον δι' ἠ θμῶ ν τινων τῶ ν νεφρῶ ν διαδύ σεται: τὸ δ' αἱ ματῶ δέ ς τε καὶ παχὺ κατὰ τὰ ς φλέ βας ὑ πομέ νον ἐ μποδὼ ν στή σεται τῷ κατό πιν ἐ πιρρέ οντι. παλινδρομεῖ ν οὖ ν αὐ τὸ πρό τερον ἐ πὶ τὴ ν κοί λην ἀ ναγκαῖ ον καὶ κενὰ ς οὕ τως ἐ ργά ζεσθαι τὰ ς ἐ πὶ τοὺ ς νεφροὺ ς ἰ ού σας φλέ βας, αἳ δεύ τερον οὐ κέ τι παρακομιοῦ σιν ἐ π' αὐ τοὺ ς ἀ κά θαρτον αἷ μα: κατειληφό τος γὰ ρ αὐ τὰ ς τοῦ προτέ ρου πά ροδος οὐ δεμί α λέ λειπται. τί ς οὖ ν ἡ μῖ ν ἡ δύ ναμις ἀ πά ξει πά λιν ὀ πί σω τῶ ν νεφρῶ ν τὸ καθαρὸ ν αἷ μα; τί ς δὲ τοῦ το μὲ ν διαδεξαμέ νη κελεύ σει πά λιν πρὸ ς τὸ κά τω μέ ρος ἰ έ ναι τῆ ς κοί λης, ἑ τέ ρῳ δ' ἄ νωθεν ἐ πιφερομέ νῳ προστά ξει, πρὶ ν ἐ πὶ τοὺ ς νεφροὺ ς ἀ πελθεῖ ν, μὴ φέ ρεσθαι κά τω; ταῦ τ' οὖ ν ἅ παντα συνιδὼ ν ὁ̓ Ερασί στρατος ἀ ποριῶ ν μεστὰ καὶ μί αν μό νην δό ξαν εὔ πορον εὑ ρὼ ν ἐ ν ἅ πασι τὴ ν τῆ ς ὁ λκῆ ς, οὔ τ' ἀ πορεῖ σθαι βουλό μενος οὔ τε τὴ ν̔ Ιπποκρά τους ἐ θέ λων λέ γειν ἄ μεινον ὑ πέ λαβε σιωπητέ ον εἶ ναι περὶ τοῦ τρό που τῆ ς διακρί σεως. ἀ λλ' εἰ κἀ κεῖ νος ἐ σί γησεν, ἡ μεῖ ς οὐ σιωπή σομεν: ἴ σμεν γά ρ, ὡ ς οὐ κ ἐ νδέ χεται παρελθό ντα τὴ ν̔ Ιπποκρά τειον δό ξαν, εἶ θ' ἕ τερό ν τι περὶ νεφρῶ ν ἐ νεργεί ας εἰ πό ντα μὴ οὐ καταγέ λαστον εἶ ναι παντά πασι. διὰ τοῦ τ'̓ Ερασί στρατος μὲ ν ἐ σιώ πησεν,̓ Ασκληπιά δης δ' ἐ ψεύ σατο παραπλησί ως οἰ κέ ταις λά λοις μὲ ν τὰ πρό σθεν τοῦ βί ου καὶ πολλὰ πολλά κις ἐ γκλή ματα διαλυσαμέ νοις ὑ πὸ περιττῆ ς πανουργί ας, ἐ π' αὐ τοφώ ρῳ δέ ποτε κατειλημμέ νοις, εἶ τ' οὐ δὲ ν ἐ ξευρί σκουσι σό φισμα κἄ πειτ' ἐ νταῦ θα τοῦ μὲ ν αἰ δημονεστέ ρου σιωπῶ ντος, οἷ ον ἀ ποπληξί ᾳ τινὶ κατειλημμέ νου, τοῦ δ' ἀ ναισχυντοτέ ρου κρύ πτοντος μὲ ν ἔ θ' ὑ πὸ μά λης τὸ ζητού μενον, ἐ ξομνυμέ νου δὲ καὶ μηδ' ἑ ωρακέ ναι πώ ποτε φά σκοντος. οὕ τω γά ρ τοι καὶ ὁ̓ Ασκληπιά δης ἐ πιλειπό ντων αὐ τὸ ν τῶ ν τῆ ς πανουργί ας σοφισμά των καὶ μή τε τῆ ς πρὸ ς τὸ λεπτομερὲ ς φορᾶ ς ἐ χού σης ἔ τι χώ ραν ἐ νταυθοῖ ληρεῖ σθαι μή θ' ὡ ς ὑ πὸ τῶ ν νεφρῶ ν γεννᾶ ται τουτὶ τὸ περί ττωμα, καθά περ ὑ πὸ τῶ ν ἐ ν ἥ πατι πό ρων ἡ χολή, δυνατὸ ν ὂ ν εἰ πό ντα μὴ οὐ μέ γιστον ὀ φλεῖ ν γέ λωτα, ἐ ξό μνυταί τε καὶ ψεύ δεται φανερῶ ς, οὐ διή κειν λέ γων ἐ πὶ τοὺ ς νεφροὺ ς τὸ οὖ ρον ἀ λλ' ἀ τμοειδῶ ς εὐ θὺ ς ἐ κ τῶ ν κατὰ τὴ ν κοί λην μερῶ ν εἰ ς τὴ ν κύ στιν ἀ θροί ζεσθαι. οὗ τοι μὲ ν οὖ ν τοῖ ς ἐ π' αὐ τοφώ ρῳ κατειλημμέ νοις οἰ κέ ταις ὁ μοί ως ἐ κπλαγέ ντες ὁ μὲ ν ἐ σιώ πησεν, ὁ δ' ἀ ναισχύ ντως ψεύ δεται.
1.17
τῶ ν δὲ νεωτέ ρων ὅ σοι τοῖ ς τού των ὀ νό μασιν ἑ αυτοὺ ς ἐ σέ μνυναν̓ Ερασιστρατεί ους τε καὶ̓ Ασκληπιαδεί ους ἐ πονομά σαντες, ὁ μοί ως τοῖ ς ὑ πὸ τοῦ βελτί στου Μενά νδρου κατὰ τὰ ς κωμῳ δί ας εἰ σαγομέ νοις οἰ κέ ταις, Δά οις τέ τισι καὶ Γέ ταις, οὐ δὲ ν ἡ γουμέ νοις σφί σι πεπρᾶ χθαι γενναῖ ον, εἰ μὴ τρὶ ς ἐ ξαπατή σειαν τὸ ν δεσπό την, οὕ τω καὶ αὐ τοὶ κατὰ πολλὴ ν σχολὴ ν ἀ ναί σχυντα σοφί σματα συνέ θεσαν, οἱ μέ ν, ἵ να μηδ' ὅ λως ἐ ξελεγχθεί η ποτ'̓ Ασκληπιά δης ψευδό μενος, οἱ δ', ἵ να κακῶ ς εἴ πωσιν, ἃ καλῶ ς ἐ σιώ πησεν̓ Ερασί στρατος. ἀ λλὰ τῶ ν μὲ ν̓ Ασκληπιαδεί ων ἅ λις. οἱ δ'̓ Ερασιστρά τειοι λέ γειν ἐ πιχειροῦ ντες, ὅ πως οἱ νεφροὶ διηθοῦ σι τὸ οὖ ρον, ἅ παντα δρῶ σί τε καὶ πά σχουσι καὶ παντοῖ οι γί γνονται πιθανὸ ν ἐ ξευρεῖ ν τι ζητοῦ ντες αἴ τιον ὁ λκῆ ς μὴ δεό μενον. οἱ μὲ ν δὴ πλησί ον̓ Ερασιστρά του τοῖ ς χρό νοις γενό μενοι τὰ μὲ ν ἄ νω τῶ ν νεφρῶ ν μό ρια καθαρὸ ν αἷ μα λαμβά νειν φασί, τῷ δὲ βά ρος ἔ χειν τὸ ὑ δατῶ δες περί ττωμα βρί θειν τε καὶ ὑ πορρεῖ ν κά τω: διηθού μενον δ' ἐ νταῦ θα κατὰ τοὺ ς νεφροὺ ς αὐ τοὺ ς χρηστὸ ν οὕ τω γενό μενον ἅ πασι τοῖ ς κά τω τῶ ν νεφρῶ ν ἐ πιπέ μπεσθαι τὸ αἷ μα. καὶ μέ χρι γέ τινος εὐ δοκί μησεν ἥ δε ἡ δό ξα καὶ ἤ κμασε καὶ ἀ ληθὴ ς ἐ νομί σθη: χρό νῳ δ' ὕ στερον καὶ αὐ τοῖ ς τοῖ ς̓ Ερασιστρατεί οις ὕ ποπτος ἐ φά νη καὶ τελευτῶ ντες ἀ πέ στησαν αὐ τῆ ς. αἰ τεῖ σθαι γὰ ρ ἐ δό κουν δύ ο ταῦ τα μή τε συγχωρού μενα πρό ς τινος ἀ λλ' οὐ δ' ἀ ποδειχθῆ ναι δυνά μενα, πρῶ τον μὲ ν τὸ βά ρος τῆ ς ὀ ρρώ δους ὑ γρό τητος ἐ ν τῇ κοί λῃ φλεβὶ γεννώ ενον, ὥ σπερ οὐ κ ἐ ξ ἀ ρχῆ ς ὑ πά ρχον, ὁ πό τ' ἐ κ τῆ ς κοιλί ας εἰ ς ἧ παρ ἀ νεφέ ρετο. τί δὴ οὖ ν οὐ κ εὐ θὺ ς ἐ ν ἐ κεί νοις τοῖ ς χωρί οις ὑ πέ ρρει κά τω; πῶ ς δ' ἄ ν τῳ δό ξειεν εὐ λό γως εἰ ρῆ σθαι συντελεῖ ν εἰ ς τὴ ν ἀ νά δοσιν ἡ ὑ δατώ δης ὑ γρό της, εἴ περ οὕ τως ἐ στὶ βαρεῖ α; δεύ τερον δ' ἄ τοπον, ὅ τι κἂ ν κά τω συγχωρηθῇ φέ ρεσθαι πᾶ σα καὶ μὴ κατ' ἄ λλο χωρί ον ἢ τὴ ν κοί λην φλέ βα, τί να τρό πον εἰ ς τοὺ ς νεφροὺ ς ἐ μπεσεῖ ται, χαλεπό ν, μᾶ λλον δ' ἀ δύ νατον εἰ πεῖ ν, μή τ' ἐ ν τοῖ ς κά τω μέ ρεσι κειμέ νων αὐ τῶ ν τῆ ς φλεβὸ ς ἀ λλ' ἐ κ τῶ ν πλαγί ων μή τ' ἐ μφυομέ νης εἰ ς αὐ τοὺ ς τῆ ς κοί λης ἀ λλ' ἀ πό φυσί ν τινα μό νον εἰ ς ἑ κά τερον πεμπού σης, ὥ σπερ καὶ εἰ ς τἆ λλα πά ντα μό ρια. τί ς οὖ ν ἡ διαδεξαμέ νη ταύ την δό ξα καταγνωσθεῖ σαν; ἐ μοὶ μὲ ν ἠ λιθιωτέ ρα μακρῷ φαί νεται τῆ ς προτέ ρας. ἤ κμασε δ' οὖ ν καὶ αὕ τη ποτέ. φασὶ γά ρ, εἰ κατὰ τῆ ς γῆ ς ἐ κχυθεί η μεμιγμέ νον ἔ λαιον ὕ δατι, διά φορον ἑ κά τερον ὁ δὸ ν βαδιεῖ σθαι καὶ Ῥ υή σεσθαι τὸ μὲ ν τῇ δε, τὸ δὲ τῇ δε. θαυμαστὸ ν οὖ ν οὐ δὲ ν εἶ ναί φασιν, εἰ τὸ μὲ ν ὑ δατῶ δες ὑ γρὸ ν εἰ ς τοὺ ς νεφροὺ ς Ῥ εῖ, τὸ δ' αἷ μα διὰ τῆ ς κοί λης φέ ρεται κά τω. κατέ γνωσται οὖ ν ἤ δη καὶ ἥ δε ἡ δό ξα. διὰ τί γὰ ρ ἀ πὸ τῆ ς κοί λης μυρί ων ἐ κπεφυκυιῶ ν φλεβῶ ν αἷ μα μὲ ν εἰ ς τὰ ς ἄ λλας ἁ πά σας, ἡ δ' ὀ ρρώ δης ὑ γρό της εἰ ς τὰ ς ἐ πὶ τοὺ ς νεφροὺ ς φερομέ νας ἐ κτρέ πεται; τοῦ τ' αὐ τὸ τὸ ζητού μενον οὐ κ εἰ ρή κασιν, ἀ λλὰ τὸ γιγνό μενον εἰ πό ντες μό νον οἴ ονται τὴ ν αἰ τί αν ἀ ποδεδωκέ ναι. πά λιν οὖ ν, τὸ τρί τον τῷ σωτῆ ρι, τὴ ν χειρί στην ἁ πασῶ ν δό ξαν ἐ ξευρημέ νην νῦ ν ὑ πὸ Λύ κου τοῦ Μακεδό νος, εὐ δοκιμοῦ σαν δὲ διὰ τὸ καινὸ ν ἤ δη λέ γωμεν. ἀ πεφή νατο γὰ ρ δὴ ὁ Λύ κος οὗ τος, ὥ σπερ ἐ ξ ἀ δύ του τινὸ ς χρησμὸ ν ἀ ποφθεγγό μενος, περί ττωμα τῆ ς τῶ ν νεφρῶ ν θρέ ψεως εἶ ναι τὸ οὖ ρον. ὅ τι μὲ ν οὖ ν αὐ τὸ τὸ πινό μενον ἅ παν οὖ ρον γί γνεται, πλὴ ν εἴ τι μετὰ τῶ ν διαχωρημά των ὑ πῆ λθεν ἢ εἰ ς ἱ δρῶ τας ἀ πεχώ ρησεν ἢ εἰ ς τὴ ν ἄ δηλον διαπνοή ν, ἐ ναργῶ ς ἐ νδεί κνυται τὸ πλῆ θος τῶ ν καθ' ἑ κά στην ἡ μέ ραν οὐ ρουμέ νων. ἐ ν χειμῶ νι δὲ μά λιστα μαθεῖ ν ἔ στιν ἐ πὶ τῶ ν ἀ ργού ντων μέ ν, κωθωνιζομέ νων δέ, καὶ μά λιστ' εἰ λεπτὸ ς ὁ οἶ νος εἴ η καὶ πό ριμος. οὐ ροῦ σι γὰ ρ οὗ τοι διὰ ταχέ ων ὀ λί γου δεῖ ν, ὅ σονπερ καὶ πί νουσιν. ὅ τι δὲ καὶ ὁ̓ Ερασί στρατος οὕ τως ἐ γί γνωσκεν, οἱ τὸ πρῶ τον ἀ νεγνωκό τες αὐ τοῦ σύ γγραμμα τῶ ν καθό λου λό γων ἐ πί στανται. ὥ σθ' ὁ Λύ κος οὔ τ' ἀ ληθῆ φαί νεται λέ γων οὔ τ'̓ Ερασιστρά τεια, δῆ λον δ' ὡ ς οὐ δ'̓ Ασκληπιά δεια, πολὺ δὲ μᾶ λλον οὐ δ'̔ Ιπποκρά τεια. λευκῷ τοί νυν κατὰ τὴ ν παροιμί αν ἔ οικε κό ρακι μή τ' αὐ τοῖ ς τοῖ ς κό ραξιν ἀ ναμιχθῆ ναι δυναμέ νῳ διὰ τὴ ν χρό αν μή τε ταῖ ς περιστεραῖ ς διὰ τὸ μέ γεθος, ἀ λλ' οὔ τι που τού του γ' ἕ νεκα παροπτέ ος: ἴ σως γά ρ τι λέ γει θαυμαστό ν, ὃ μηδεὶ ς τῶ ν ἔ μπροσθεν ἔ γνω. τὸ μὲ ν οὖ ν ἅ παντα τὰ τρεφό μενα μό ρια ποιεῖ ν τι περί ττωμα συγχωρού μενον, τὸ δὲ τοὺ ς νεφροὺ ς μό νους, οὕ τω σμικρὰ σώ ματα, χό ας ὅ λους τέ τταρας ἢ καὶ πλεί ους ἴ σχειν ἐ νί οτε περιττώ ματος οὔ θ' ὁ μολογού μενον οὔ τε λό γον ἔ χον: τὸ γὰ ρ ἑ κά στου τῶ ν μειζό νων σπλά γχνων περί ττωμα πλεῖ ον ἀ ναγκαῖ ον ὑ πά ρχειν. οἷ ον αὐ τί κα τὸ τοῦ πνεύ μονος, εἴ περ ἀ νά λογον τῷ μεγέ θει τοῦ σπλά γχνου γί γνοιτο, πολλαπλά σιον ἔ σται δή που τοῦ κατὰ τοὺ ς νεφρού ς, ὥ σθ' ὅ λος μὲ ν ὁ θώ ραξ ἐ μπλησθή σεται, πνιγή σεται δ' αὐ τί κα τὸ ζῷ ον. ἀ λλ' εἰ ἴ σον φή σει τις γί γνεσθαι τὸ καθ' ἕ καστον τῶ ν ἄ λλων μορί ων περί ττωμα, διὰ ποί ων κύ στεων ἐ κκρί νεται; εἰ γὰ ρ οἱ νεφροὶ τοῖ ς κωθωνιζομέ νοις τρεῖ ς ἢ τέ τταρας ἐ νί οτε χό ας ποιοῦ σι περιττώ ματος, ἑ κά στου τῶ ν ἄ λλων σπλά γχνων πολλῷ πλεί ους ἔ σονται καὶ πί θου τινὸ ς οὕ τω μεγί στου δεή σει τοῦ δεξομέ νου τὰ πά ντων περιττώ ματα. καί τοι πολλά κις, ὅ σον ἔ πιέ τις, ὀ λί γου δεῖ ν οὔ ρησεν ἅ παν, ὡ ς ἂ ν ἐ πὶ τοὺ ς νεφροὺ ς φερομέ νου τοῦ πό ματος ἅ παντος. ἔ οικεν οὖ ν ὁ τὸ τρί τον ἐ ξαπατῶ ν οὗ τος οὐ δὲ ν ἀ νύ ειν ἀ λλ' εὐ θὺ ς γεγονέ ναι κατά φωρος καὶ μέ νειν ἔ τι τὸ ἐ ξ ἀ ρχῆ ς ἄ πορον̓ Ερασιστρά τῳ τε καὶ τοῖ ς ἄ λλοις ἅ πασι πλὴ ν̔ Ιπποκρά τους. διατρί βω δ' ἑ κὼ ν ἐ ν τῷ τό πῳ σαφῶ ς εἰ δώ ς, ὅ τι μηδὲ ν εἰ πεῖ ν ἔ χει μηδεὶ ς ἄ λλος περὶ τῆ ς τῶ ν νεφρῶ ν ἐ νεργεί ας, ἀ λλ' ἀ ναγκαῖ ον ἢ τῶ ν μαγεί ρων ἀ μαθεστέ ρους φαί νεσθαι μηδ' ὅ τι διηθεῖ ται δι' αὐ τῶ ν τὸ οὖ ρον ὁ μολογοῦ ντας ἢ τοῦ το συγχωρή σαντας μηδὲ ν ἔ τ' ἔ χειν εἰ πεῖ ν ἕ τερον αἴ τιον τῆ ς διακρί σεως πλὴ ν τῆ ς ὁ λκῆ ς. ἀ λλ' εἰ μὴ τῶ ν οὔ ρων ἡ φορὰ τῇ πρὸ ς τὸ κενού μενον ἀ κολουθί ᾳ γί γνεται, δῆ λον, ὡ ς οὐ δ' ἡ τοῦ αἵ ματος οὐ δ' ἡ τῆ ς χολῆ ς ἢ εἴ περ ἐ κεί νων καὶ τού του: πά ντα γὰ ρ ὡ σαύ τως ἀ ναγκαῖ ον ἐ πιτελεῖ σθαι καὶ κατ' αὐ τὸ ν τὸ ν̓ Ερασί στρατον. εἰ ρή σεται δ' ἐ πὶ πλέ ον ὑ πὲ ρ αὐ τῶ ν ἐ ν τῷ μετὰ ταῦ τα γρά μματι.

Intertext edge

Open linked passage

Note