Reader

PSALMUS LXIV SIVE LIBER DE CORRUPTO ECCLESIAE STATU AD EUGENIUM III PAPAM. PARS DECIMA. PSALMUS CXXXIV.

VERS. 1. Laudate nomen Domini, etc. Habet hic psalmus in titulo Alleluia, quod interpretatur, Laudate Dominum, et significat non qualemcunque laudem, sed illam, quae non habet finem, qua beati habitantes in domo tua, Domine, in saecula saeculorum laudabunt te, primo angeli ab initio creationis suae illic stabiliti cadente illo, qui in veritate non stetit. Secundo beati homines transcensis quindecim gradibus illic stantes, quos ego David nunc alloquor, dicens:

Laudate nomen Domini, quod est super omne nomen, datum non mihi carnali David, sed Filio meo, cui dixit Dominus altissimus:« Sede a dextris meis.» Et:« Dominare in medio inimicorum tuorum.» Item alibi:« Esto Dominus fratrum tuorum.» Sic accepto Dominio altissimo, sedensque ad dexteram Patris altissimi verus Joseph nunc dominatur in tota terra Aegypti, dum curvatur illi omne genu, etiam Aegyptiorum, et infernalium; quanto magis coelestium angelorum et terrestrium, videlicet hominum tam pravorum quam bonorum. Fuit quidem hic verus Joseph venundatus in servum, imo etiam venundatus ad occidendum pro argenteis triginta, sicut ille figuralis pro viginti argenteis legitur venundatus in servum. Nec mirum, quod majori pretio venundatus est iste quam ille, quia et huic ternarius in triginta, et illi binarius congruit in viginti argenteis, eo quod istius persona consistit in tribus essentiis unitis, videlicet anima rationali et humana carne atque Divinitate, illi vero in duabus tantum, scilicet anima rationali et carne humana. Itaque plus quam Joseph est hic, et plus iste dominatur in regno Dei Patris quam ille in regno Pharaonis. Namque ad illum dixerat Pharao:« Uno tantum regni solio te praecedam:» huic autem dixit Pater:« Sede a dextris meis.» Quod idem est, ac si dixisset: Conregna et condominare mihi, quia ergo, ut Apostolus ait:« Jam consedit in dexteram sedis magnitudinis in excelsis,» miserendi sunt, qui ejus dominio immenso mensuras ponunt, quasi forma servi quondam valde humiliata, sed nunc nimis exaltata non deposuerit servile jugum, et non acceperit summum dominium nullatenus a dominio patris et Verbi et Spiritus sancti vel in punctulo uno distinguendum post consummatum illud servitium, de quo ipse in cruce cum accepisset acetum, ait:« Consummatum est.»

Igitur etsi maneat in eo formae servilis essentia, tamen sic est exaltata, Deificata et glorificata, ut longe sit ab ea servilis obedientia, sub qua mortalis adhuc positus ait:« Sed ut cognoscat mundus, quia diligo Patrem, et sicut mandatum dedit mihi Pater, sic facio.» Completo igitur hoc mandato et in crucis morte consummato, amodo recognoscendus et in gloria Dei Patris unus cum eo Dominus, unus in utraque natura tam exaltata quam exaltante Altissimus, cui et canimus:« Quoniam tu solus sanctus, tu solus Dominus, tu solus altissimus, Jesu Christe, cum sancto Spiritu in gloria Dei Patris.» Hac igitur laude« Laudate nomen Domini, quod est super omne nomen,» quia homo, cui hoc nomen donatum est, nunc dominatur et in aeternum dominabitur, indiviso dominio cum Patre suo et Spiritu sancto: cum Patre, inquam, suo, qui eum suum recognovit filium dicens;« Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui:» quod vero addidit:« Ipsum audite,» pie intelligitur, ac si dixisset omnibus creaturis: Ipsi obedite. Hinc illa obedierunt maris et ventorum et quod majus est, etiam spirituum malignorum, quibus imperavit, et obedivit ei. Sed nunc imperat ventis et mari et obediunt ei; imperat aquiloni, ut surgat surgensque cedat locum dans austro venienti, qui perflet hortum suum, ut fluant aromata illius; imperat mari, ut quiescat, neque ultra modum quatiat naviculam suam, sanctam videlicet Ecclesiam piscatori Petro commissam; imperat quasi Dominus, cum servorum fuerit precibus excitatus. Ideo laudate, servi Dominum, precibusque assiduis illum, ne dormiat, excitate, vos maxime devoti ac boni servi

VERS. 2. Qui statis, et non jacetis, in domo Domini; statis, inquam, in domo Domini vacantes intrinsece contemplationi, et in atriis domus Dei nostri, similiter statis exterius operando quod bonum est ad omnes, maxime autem ad domesticos fidei, qui et ipsi libenter stant in domo vel in atriis domus una nobiscum. Quibus omnibus dico ego David in Spiritu vocans eum Dominum, quem non ignoro esse Filium meum, dico inquam,

VERS. 3. Laudate Dominum, suppono causam laudandi eum, dicens, quoniam bonus Dominus. Si omnia, quae laudantur, in hoc praecipue laudantur, quia bona sunt; et in hoc praecipue vituperantur mala, quia sunt mala, una dictiuncula laudis causa perfecta explicita est, cum dicitur: Quoniam bonus, maxime cum non accidentali dono sed essentiali bono sit bonus iste Dominus, cujus nomen, etsi terribile sit malis, tamen suave est humilibus, quibus nunc dico: Psallite nomini ejus, quoniam suave est gustantibus illius dulcedinem, sicut alias dicitur:« Gustate et videte, quoniam suavis est Dominus.» Et quia internum saporis illius gustum fortasse non capitis, utpote adhuc parvulis multi inter vos conformati, quibus lacte opus est non solido cibo, audite opera ejus manifesta, quibus excitemini, ad laudandum bonum et occultum factorem bonorum, et manifestorum operum. Sic olim cum dixisset Moysi:« Ego sum qui sum,» sciens hoc nomen ejus esse incapabile, adjecit:« Ego sum Deus Abraham, Deus Isaac, Deus Jacob.» Quod nomen propter homines temporales, ne videretur temporale, addidit:« Hoc nomen mihi in aeternum,» non quia illi aeterni, sed quia aeternus ipse facit aeternos, quibus misericordia sua praeparata est ab aeterno usque in aeternum;

VERS. 4. Quoniam ab aeterno elegit sibi Dominus Jacob, sicut ipse ait:« Jacob dilexi, Esau autem odio habui,» nullo merito praecedente vel exigente. Unde multum laudanda est bonitas Domini, quoniam Jacob elegit sibi Dominus, et eumdem Israel nominatum post luctam cum angelo habitam elegit in possessionem sibi, quam ut agrum coleret, seminaret, possideret, servaret. Hoc non ex incerta opinione praedico ego David

VERS. 5. Quia ego cognovi, quod magnus est Dominus, et Deus noster prae omnibus diis. Quod qui non possunt cognoscere, credant mihi cognoscenti, quia ego raptus ad superna et illic instructus cognovi, quod magnus est Dominus, ut apparet in operibus ejus magnificis, quia

VERS. 6, 7. Omnia quaecunque voluit fecit in coelo, et in terra, et in omnibus abyssis. Educens nubes ab extremo terrae: sive ad litteram de paludibus excitans nebulam, quam cogit in nubes; sive ad sensum mysticum infirma et contemptibilia mundi eligens, ut confundat fortia, dum fortibus relictis ipsa infirma facit quasi nubes doctrina pluere, miraculis fulgurare, fulgura ipsa in pluviam formans, dum terribiles minas in misericordiam flectit, quia ipsi praedicatores nubes propter carnem, venti propter spiritum recte nominantur. Et quia nubes videntur, venti vero non videntur, licet sentiantur: non incongrue propter humana corpora nubium origo narratur esse ab extremo terrae; de ventis autem dicitur: Qui producit ventos de thesauris suis, quia ignota est origo animarum de nihilo creatarum. Diximus jam superius: Laudate Dominum, quoniam bonus Dominus, psallite nomini ejus, quoniam suave est; ad hanc suavitatem et bonitatem comprobandam subjunximus benigna opera Domini. Quod autem sequitur:

VERS. 8. Qui percussit primogenita Aegypti, etc., usque: Domine, nomen tuum in aeternum, plane indicat non solum suave, sed etiam terribile nomen Domini, qui et ad litteram percussit primogenita Aegypti ab homine usque ad pecus, et nunc percutit vitia principalia in prudentibus et idiotis, non parcens vel illis ob subtilitatem, vel istis ob simplicitatem.

VERS. 9. Emisit[ Vulg. Et misit] signa et prodigia in medio tui, Aegypte, in Pharaonem, scilicet diabolum, et in omnes servos ejus malos homines et angelos.

VERS. 10. Qui percussit gentes multas mortificando in electis innumeras vitiorum catervas, et occidit reges fortes, malignos scilicet spiritus, et immundos dominium sibi usurpantes, videlicet

VERS. 11, 12. Sehon regem Amorrhaeorum, et Og regem Basan, et omnia regna Chanaan. Et dedit terram eorum haereditatem Israel populo suo. Pharao dissipatio. Sehon tentatio oculorum vel germen inutile. Og conclusio interpretatur, quibus regum nominibus intelligitur princeps mundi hujus, qui dissipans quos potest, regnat in Aegypto, id est, in tenebris et tenebrarum filiis, quos facit esse germen inutile per tentationes maxime oculorum, quia et impudicus oculus impudici, et malignus maligni cordis est nuntius: in regno Amorrhaeorum, id est, amaricantium, et in regno terrae Basan, quod interpretatur confusio, cujus rex dicitur Og, id est, conclusio, quia quos diabolus per vitia confundit, illis quoque vias vitae intercludit. Exterminatis autem regibus istis cum sibi consentaneis malis angelis et hominibus terra eorum, de qua et angeli mali projecti et homines mali elongati sunt in Adam, filiis Israel cedet in possessionem, sicut scriptum est: Et dedit terram eorum haereditatem, haereditatem Israel populo suo. Haec tunc historialiter facta non dubites adhuc actitari, quia sequitur:

VERS. 13, 14. Domine, nomen tuum in aeternum, Domine, memoriale tuum in generationem et generationem. Quia judicabit Dominus populum suum, et in servis suis deprecabitur. Sive ut in Hebraeo legitur: Et in servos suos erit placabilis. Judicabit Dominus populum suum discernendo veros Israelitas ab Aegyptiis et Chananaeis atque illis condemnatis in servis suis deprecabitur, et erit illis placabilis, utpote suis cultoribus et veris adoratoribus in Spiritu et veritate adorantibus Patrem:

VERS. 15, 16, 17. Simulacra vero gentium spernentibus utpote conflata ex auro et argento materiali, seu etiam ex auro mundanae sapientiae, vel argento mundanae ac fallentis eloquentiae. Quae omnia sunt opera manuum hominum ad nihil utilia, quia, etsi os habent, tamen non loquentur; etsi oculos habent, tamen non videbunt; etsi aures habent, tamen non audient; neque enim est Spiritus in ore ipsorum, quia et idola manufacta et sophistica figmenta vacua sunt aspectu veritatis, et plena spiritu falsitatis, ac proinde spernenda, et pro nihilo habenda.

VERS. 18. Similes illis fiant qui faciunt ea, et omnes qui confidunt in eis, ut et ipsi comtemnantur ac pro nihilo habeantur in domo Israel ab omnibus ordinibus ecclesiasticis, in quibus domus Aaron intelliguntur praepositi domus Levi, eorum subministri, qui timent Dominum, populares eisdem subjecti in timore Dei, ex quibus omnibus consistit domus Israel, cui dico:

VERS. 19, 20. Domus Israel, benedicite Domino benedictione universali, sic scilicet, ut domus Aaron in praepositis, et domus Levi in ministris, et domus omnium timentium Dominum benedicat Dominum, dicens:

VERS. 21. Benedictus Dominus ex Sion, qui habitat in Jerusalem. Benedictus Dominus ex terrena Sion diu speculantibus prophetis exspectatus, et tandem in ea praesentatus corporaliter, qui spiritaliter habitavit et habitat semper in Jerusalem, ubi eum videbimus in aeterna pace non solum in suo corpore clarificato, sed etiam in spiritu, quia Deus idemque homo nobiscum est homo, et cum Patre Spiritus aeternus in aeternae pacis visione a mundis corde videndus.

Gloria Patri nomen suum, quo Dominus dicitur, homini assumpto danti. Gloria Filio in utraque natura sua divina et humana summe dominanti. Gloria Spiritui sancto, qui est Patri et Filio consubstantialis bonitas et suavitas, qua et bonus Dominus et suave nomen ejus praedicatur in hoc psalmo, de laudibus Dei et nominis ejus contexto.