Appendix ad Librum sacramentorum
Choose a text
id="mobileReaderAuthor" class="mobile-reader-author" href="/authors/gregorius-i540-604" aria-label="More works by Gregorius I">
—
⋯
Original / primary: 8087 Apadlis
1.1
VETUS MISSA.Ex Codice Ratoldi abbatis Corbeiensis. Dominica in die sancto Paschae.
1.1
241 Primo antequam episcopus Missam celebret, ingredietur quoddam oratorium, et secundum cordis compunctionem seipsum libamine orationis Deo offerat. Dicat hanc orationem:
1.2
Via( 929) sanctorum omnium Jesu Christe, qui ad te venientibus claritatis gaudium contulisti, introitum templi istius, Spiritus sancti luce perfunde, qui locum istum sanctorum tuorum martyrum nomine vel sanguine consecrasti: praesta, quaesumus, omnipotens Deus, ut omnes( 930) isti intercedentes obtineant veniam pro delictis, ab omnibus liberentur angustiis, impetrent quidquid petierint pro necessitatibus suis, placere semper praevaleant coram oculis tuis, quatenus, per te et per sanctum Petrum militem tuum muniti, mereamur aulam paradisi introire. Per.
1.3
Hora vero diei tertia( 931) arma sibi deferantur sacerdotalia, quae induet extra chorum sinistrae partis in loco( 932) secretarii. Dum introierit in secretarium, dicat hanc Orationem:
1.4
Omnipotens et misericors Deus, qui sacerdotum ministerio, ad tibi serviendum et supplicandum uti dignaris, quaesumus immensam clementiam tuam ut quidquid modo visitamus visites, quidquid benedicimus benedicas, sitque ad nostrae humilitatis introitum, sanctorum tuorum meritis, fuga daemonum, angeli pacis ingressus. Per.
1.5
Primo quidem( 933) minister deferat caligas, usque ad genu tendentes, et dicat: Tu Domine, optamus, jubeas benedicier omnes. Respondet episcopus:
1.6
Totius honestatis auctor omnipotens Deus, ad reprimendas antiqui hostis versutias, per nostrae servitutis mysterium[ forte, ministerium] jube sanctificari has caligas, ut et in gressu resplendeat Evangelii veritas, et mente fidei exerceatur integritas. Per omnia.
1.7
Deinde minister det( 934) sandalia, et dicat, ut supra. Respondet episcopus:
1.8
Indue me, Domine, calceamentis justitiae, 242 quem Joannes vidit vestitum podere, ut possim tibi omni tempore cum timore servire. Per omnia.
1.9
Post haec vero ornet se caeteris indumentis, et minister administret( 935) superhumerale, et dicat: Jube, Domine, benedicere. Respondet episcopus: Virtus summa Deus, cunctorum rector opimus, Tu benedic nostrum, quo nunc ornamur, amictum: Ut servire tibi valeamus corde pudico. Per omnia.
1.10
Postea ministret ei albam( 936) et dicat, ut supra. Vestibus angelicis induti, Rex pietatis; Possimus libare pii libamen odoris, Clemens et pravae purges contagia mentis. Ac citius delenda( 937) malae contagia mentis. Per omnia.
1.11
Postea ministret ei( 938) cingulum, et dicat, ut supra. Scrutator cordis, et castae mentis amator, Tu lumbos praecinge meos, Deus intime judex, Mortificans pravos in casto corpore gestus. Per omnia.
1.12
Postea detur ei balteum( 939) pudicitiae, et dicat minister, ut supra. Respondet episcopus:
1.13
Rogo te, altissime Deus Sabaoth, Pater sancte, ut me castigare digneris, accingere, et meos lumbos balteo tui timoris ambire, ac renes cordis mei tuae charitatis igne urere, ut pro peccatis meis possim intercedere, et astantis populi peccatorum veniam promereri, ac pacificas singulorum hostias immolare. Per.
1.14
Tum minister efferat ei stolam jucunditatis, gerens vitam geminae contemplationis. Et dicat, ut supra. Respondet episcopus: Colla jugo subdenda tuo, Deus alme, sacrato, Ad cujus dignum pretiosa morte sepulcrum, Virtus angelica consederat ordine mundo, Per omnia.
1.15
243 Super haec itaque ministretur ei( 940) tunica gyris( 941) in tintinabulis( 942) mirice[ Leg. mirifice] refecta, et dicat minister, ut supra. Respondet episcopus: Sanctifica tunicam qua nunc superinduor, istam, Omnipotens aeterne Deus, sine numine cujus Nil humana valet devoti condere virtus. Et qui me sacris voluisti vestibus uti, Da servire tibi, judex pie, mente fideli. Per omnia.
1.16
Deinde ministretur ei aqua ad manus, et pecten ad caput, et dicat minister, ut supra. Respondet episcopus:
1.17
Omnipotens et misericors Deus, precor clementiam tuam, ut me audaciter accedentem non sinas perire, sed dignare lavare, ornare et leniter suscipere. Per omnia.
1.18
Tunc ministrentur ei( 943) manicae, ut supra. Digna manus nostras Christi custodia servet, Ut tractare queant nostrae monumenta salutis. Per omnia.
1.19
Postea( 944) detur ei annulus in dextera manu desuper manica. Dicat minister, ut supra. Respondet episcopus: Pignore me fidei signatum pacis et arrha, Custodi dextra, rex benedicte, tua. Per omnia.
1.20
Postea ministretur ei( 945) casula, tandem vero( 946) rationale cohaerens vinctim[ Forte junctim] superhumerali. Et dicat minister, ut supra. Respondet episcopus: Spes aeterna, Deus, cunctorum certa, salusque, Tu memor esto mei toto te corde petenti, Exsequar ut dignus coelestis munia vitae. Dumque meis manibus tractatur mystica virtus, Dispereat quidquid contraxerat ordo veternus. Per omnia.
1.21
Deturque manui laevae( 947) manipulus castitatis, et dicat minister: Jube, Domine, benedicere. Respondet episcopus: Qui super astra sedes, qui regni sceptra tueris, Summus adesto, Deus, mihimet tua jussa sequenti, Ac levem capiti complexibus adhibe dextram, Auxiliumque mihi tribuas per cuncta benignus, Ut valeam casta tibi sistere perpeti vita. Per omnia.
1.22
Cum omni quoque diligentia episcopus veneretur a suis. Eo autem rationabiliter( 948) flamineato, accedat ordinatim omnis( 949) processio. VII, aut V, aut III,( 950) etsi non presbyter, et diaconus. Presbyter quoque ad dextram et diaconus ad sinistram. Subdiaconus vero ante oculos ejus teneat Evangelium: qui etiam stipatus sit duobus acolythis, aut pluribus cum candelabris et thuribulis. Interim sane praeparet se schola, et cantor eorum medius( 951) annuente episcopo inchoat Antiphonam, Resurrexi. Psal. Domine, probasti me. Properante episcopo ad templi vestibulum, et ad ostium secretarii, osculetur Evangelium, et postea cum omni diligentia incedant. Finitoque Introitu ingrediatur medius pontifex, cum collegio processionis. Eo autem astante et orante dicat hanc Orationem:
1.23
( 952) Suscipe confessionem meam, unica spes salutis meae, Domine Deus meus, quia gula, ebrietate, fornicatione, libidine, acedia, tristitia, somnolentia, 244 negligentia, ira, cupiditate, invidia, malitia, odio, detractione, perjurio, falsitate, mendacio, vana gloria, levitate ac superbia perditus sum, et omnino cogitatione, locutione, actione, atque omnibus sensibus exstinctus; qui justificas impios et vivificas mortuos, vivifica me, et resuscita me, et miserere mei, Deus meus.
1.24
Annuente episcopo( 953) incipiatur Psalmus a cantore, cum Introitu reciprocante.( 954) Interim quoque osculetur omnes sibi circumdatos, incipiens( 955) sinistre, alternatimque veniens( 956) dextre.
1.25
Hoc autem expleto,( 957) episcopus signo digiti sui, inchoet cantor Gloria Patri. Et properet episcopus ad altare stipantibus ministris; dicat hanc Orationem:
1.26
Indignum( 958) me, Domine, sacris tuis esse fateor, qui innumeris quotidie peccatis fuscor. Quid ego blandis te, Domine, verbis rogare praesumo, quem improbis saepissime factis offendo? Tu enim, Domine, mihi medicinam ingeris aegro, ego sanitati meae contraria ago; legem tuam, Domine, sacris paginis inditam lego, sanam vero disciplinam infelix negligo. Ad tuum quidem altare quasi devotus accedo, sed a praeceptis tuis contumaci corde recedo. Da ergo mihi, Domine, quaeso, cor compunctum, quod veraciter odio habeat peccatum. Meum est, si donaveris, delicta deflere; tuum est ea ut nivem cito delere. Et licet palmam amiserim inimico fraudante, ad veniam saltem perveniam te miserante. Tibi Deo est honor, regnum Regi cunctorum cuncta regnanti in saecula saeculorum. Amen.
1.27
Mora quidem orationis facta, sicut ordinati sunt, alter alterutrum presbyteri et diaconi osculentur altaris cornua. Et ultimus episcopus, ministrantibus illis, osculetur Evangelium ab ipsis elevatum et apertum, a subdiacono scilicet in altaris medio positum. Et tunc canatur Kyrie eleison. Et ipsis ducentibus, perveniat episcopus ad solium.( 959) Et tunc incipiat Gloria in excelsis Deo. Post haec autem canatur Missa secundum sui visum[ forte usum]. Et annuntiat episcopus: Pax vobis. Resp. Et cum spiritu tuo.
1.28
Oratio.-- Deus, qui hodierna die per unigenitum tuum, etc.
1.29
Exinde procedat subdiaconus in ambonem, et( 960) legat Epistolam, Expurgate.( 961) Resp. Haec dies. Alleluia, Pascha nostrum.
1.30
Incedat siquidem diaconus cum thuribulo, aliusque minister cum thure genuflectentes ad genua sedentis episcopi, et mittat incensum, fumum suavis odoris, et dicat:
1.31
Mitto incensum in odorem suavitatis et in nomine sanctae et individuae Trinitatis.
1.32
Et diaconus postulans inclinato capite benedictionem, et dicat:( 962) Jube, Domine, benedicere. Respondet episcopus: Dominus sit in corde tuo, et in ore ad proferendam Evangelii lectionem.
1.33
Accipiens ipse Evangelium et deosculetur eum et altare. Et ascendat in ambonem( 963) adnuntianti[ forte ad nunciandum] verba aeternae felicitatis. Legatur Evangelium( 964) Maria Magdalenae. Finito Evangelio portetur Evangelium a subdiacono, ut osculetur episcopus, et( 965) omnes post illum. Et dicat episcopus Dominus vobiscum. Resp. Et cum Spiritu tuo.( 966) Oremus. Tunc incipiat Offertorium( 967) Terra tremuit.
1.34
245 Eo autem finito, et( 968) oblatione recepta( 969) cum omni processione revertatur ad solium, et exuat( 970) manicas,( 971) lavetque manus, et sic ingrediatur propitiatorium, et( 972) omnis processio offerat sibi oblationem, et( 973) ad ultimum incensum, et dicat has Orationes dum incensatur:
1.35
Domine Deus noster, supplici devotione deposcimus ut sicut suscepisti munera Abel, Noe, Aaron, Zachariae et Samuel, et omnium sanctorum tuorum, sic manu nostra peccatrice suscipere digneris incensum istud in odorem suavitatis, et remissionem omnium peccatorum nostrorum. Per Dominum.
1.36
Alia.-- Placetur, Domine, hoc thymiamate vel incenso furor tuus contra me, et contra locum istum, et contra populum istum, et praesta propitius ut fumus boni odoris tibi simus ad capiendam vitam aeternam. Per.
1.37
Postea vero ordinent se more ecclesiastico. Hoc est, diaconi ante altare, subdiaconi retro, episcopus in medio, quia in ore duorum vel trium stat omne verbum, inclinantes capita quousque dicatur per omnia saecula saeculorum. Resp. Amen. Et dicat hanc Orationem super oblata:( 974) Suscipe, Domine, quaesumus, preces populi tui cum oblationibus Hostiarum. Require retro in Sabbato sancto. Tunc vero post hanc erigunt se, et acolythi ministrent aquam ad manus( 975) diaconum, et manutergium; et dicat pontifex alta voce: Per omnia saecula saeculorum. Resp. Amen. Sursum corda. Resp. Habemus ad Dominum. Gratias agamus Domino Deo nostro. Resp. Dignum et justum est.
1.38
Praefatio.-- Vere dignum et justum est, aequum et salutare: Te quidem omni tempore, ut supra.
1.39
Dum dicatur Sanctus, inclinant se omnes, et episcopus dicat hanc Orationem interim:
1.40
( 976) Deus, qui non mortem, sed poenitentiam desideras peccatorum, me miserum fragilemque peccatorem a tua non repellas pietate; neque aspicias ad peccata, et ad scelera mea, et immundas turpesque cogitationes meas, quibus flebiliter a tua disjungor voluntate, sed ad misericordiam tuam, et ad fidem devotionemque eorum, qui per me peccatorem tuam expetunt misericordiam. Et quia me indignum medium inter te et populum tuum fieri voluisti, fac me dignum talem, ut possim tuam exorare misericordiam pro me, et pro eodem populo tuo. Et adjunge voces nostras vocibus sanctorum angelorum tuorum, ut sicut illi te laudant incessanter et infatigabiliter in aeterna beatitudine, ita nos quoque eorum interventu mereamur laudare te inculpabiliter in hac peregrinatione. Per Dominum.
1.41
Te igitur, clementissime Pater.
1.42
Communicantes, et memoriam venerantes, ut supra.
1.43
Hanc igitur oblationem servitutis nostrae, ut supra.
1.44
Antequam dicatur Per quem haec omnia,( 977) Benedictio carnis:
1.45
Deus universae carnis, qui Noe et filiis ejus.
1.46
Per quem haec omnia, Domine, semper bona creas,+ sanctificas,+ vivificas.
1.47
246 Acolythus vero cum patena stet retro diaconos inclinans se cum diaconibus, usque dicat episcopus Nobis quoque peccatoribus. Diaconus igitur qui Evangelium legit,( 978) inde praecavens quod super calicem episcopus faciat signum crucis, et( 979) praeveniat sibi( 980) sublevans calicem in conspectu Domini, et revertatur ad locum suum cito. Siquidem subdiaconi a retro altari, ubi memoriam( 981) vel nomina vivorum et mortuorum nominaverunt, vel recitaverunt, procedunt post diaconum inclinantes capita. Dominica Oratione finita, accipiat subdiaconus patenam de manu acolythi, et det diacono, et ille deferat episcopo; et post haec stabilientur in loco quo erant, antequam legeretur Evangelium, quousque Benedictio et pacis osculum fuerint finita. Deinde dum dicat episcopus Per omnia saecula saeculorum, Resp. Amen, post Dominicam Orationem, dum finierit Libera nos a malo, annuente episcopo( 982) dicat diaconus:( 983) Humiliate vos ad Benedictionem; et populus resp. Deo gratias. Et episcopus dicat hanc Benedictionem:
1.48
( 984) Benedicat vos omnipotens Deus hodierna interveniente paschali solemnitate, etc.
1.49
Et inde accipiens partem corporis Domini et dicat: Pax Domini( 985) sit semper vobiscum. Resp. Et cum spiritu tuo. Et annuente episcopo dicat cantor: Agnus Dei, qui tollit peccata mundi.( 986) Interim osculetur archidiaconum et caeteros. Inde vertens se ad altare dicat hanc Orationem; Dominus vobiscum. Resp. Et cum spiritu tuo.
1.50
( 987) Haec sacrosancta commistio corporis et sanguinis Domini nostri Jesu Christi fiat( 988) omnibus sumentibus salus mentis et corporis, et ad vitam capiendam aeternam praeparatio salutaris. Per Dominum.
1.51
Dum frangitur corpus.-- Emittere digneris, Domine, sanctum angelum tuum ad sacrum et immortale mysterium, scilicet corpus et sanguinem tuum; nos enim frangimus, Domine, illud; tu dignare benedicere, et praesta ut immaculatis sensibus et manibus illud tractare valeamus, et digne sumere. Per Dominum nostrum. Emitte angelum tuum, Domine, ut dignetur.
1.52
Post haec itaque( 989) communicent se omnes singillatim, episcopus quoque;( 990) eoque communicato dicat Orationes has:
1.53
Perceptio corporis et sanguinis tui, Domine Jesu Christe, quam ego indignus praesumo sumere, non mihi veniat ad judicium et condemnationem, sed pro tua pietate prosit mihi ad tutamentum mentis et corporis, qui cum Patre in unitate.
1.54
Alia.-- Domine Jesu Christe, Fili Dei vivi, qui ex voluntate Patris, cooperante Spiritu sancto, per mortem tuam mundum vivificasti, libera me per hoc sacrum corpus et sanguinem tuum a cunctis iniquitatibus et universis malis meis, et fac me tuis obedire praeceptis, et a te nunquam in perpetuum separari. Qui cum Patre.
1.55
Alia.-- Domine sancte, Pater omnipotens, aeterne Deus, da mihi hoc corpus et sanguinem Domini nostri Jesu Christi 247 ita sumere, ut merear per hoc remissionem omnium peccatorum meorum accipere, et tuo sancto Spiritu repleri, quia tu es benedictus, et praeter te non est alius, cujus regnum gloriosum permanet in saecula saeculorum. Amen.
1.56
Et( 991) episcopus communicet presbyteros et diaconos cum osculo pacis,( 992) sicco tamen sacrificio, et subdiaconos sine osculo, misto( 993) sacrificio. Et diaconi et presbyteri summatim gustent cum calice, tenente subdiacono, de ipso sanguine. Interim cantor incipiat, annuente episcopo,( 994) Com. Pascha nostrum; Psalm. Domine probasti me, cum Gloria. Hoc autem expleto, sedeat episcopus in solio, et, lotis manibus tertio, revertatur ad altare, et dicat Collectam.
1.57
248 Ad Complendum.-- Spiritum nobis, Domine. Postea dicat episcopus convertens ad populum: Dominus vobiscum. Resp. Et cum spiritu tuo. Annuente episcopo, dicat diaconus: Ite( 995) Missa est. Resp. Deo gratias. Ipse autem episcopus deosculatur altare, cum silentio dicit hanc Orationem:
1.58
Oremus.--( 996) Placeat tibi sancta Trinitas, ad sanctum Joan. ad Vesp. Concede, quaesumus, omnipotens Deus; ad fontes: Praesta, quaesumus, omnipotens Deus, ad sanctum Andream: Praesta, quaesumus, omnipotens Deus, ut qui gratiam. Hactenus Missae Paschalis.