Guibertus S. Mariae de Novigentoc.1055–1124
Tropologiae in prophetas Osee et Amos ac Lamentationes Jeremiae
Jere 9.39
Choose a text
More by Guibertus S. Mariae de Novigento
—
10578 Trinpro
9.2
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. ALEPH.
9.2
VERS. 1.--« Quomodo sedet sola civitas plena populo, facta est quasi vidua domina gentium, princeps provinciarum facta est sub tributo?» Aleph interpretatur doctrina. Civitas plena populo sola sedet, cum mens cogitationum stipata frequentiis, sola et incomitata absque doctrinae salutaris meditatione subsidet, dum ad reparandam mentis quietem tumultusque sedandos nulla vi per se assurgere valet. Unde cuidam malae virgini dicitur:« Sede in pulvere.» Solus namque nemo est, qui sacri eloquii intra se compos est. Domina gentium quasi vidua fit, cum ratio, quae vitiorum gentibus discretionis sceptro praesidere debuerat, expers divini seminis, et Deo conjuge vacat. Princeps provinciarum fit sub tributo, cum illa, quae provinciis exteriorum sensuum, qui in Evangelio quinque civitates appellantur, efficitur obnoxia peccato. De quo tributo dicitur: De necessitatibus meis libera me.
9.3
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. BETH.
9.3
VERS. 2.--« Plorans ploravit in nocte, et lacrymae ejus in maxillis ejus.» Beth interpretatur confusio. In nocte plorat, qui in confusione peccati mentis acumen quasi capitis oculos ab humore pietatis extenuat. Lacrymae ejus in maxillis ejus sunt, cum ad aperta dispendia animorum interioritates defluunt. Unde de iniquo quolibet dicitur: In vita sua projecit intima sua.« Non est qui consoletur eam ex omnibus charis ejus.» Ex omnibus charis ejus non est qui consoletur, cum ex universitate virtutum, in quibus sola vera charitudo penes nos reperitur, non est aliqua residua quae nos ad spem refovere videatur.« Omnes amici ejus spreverunt eam, et facti sunt ei inimici.» Omnes 244 amici ejus eam spernunt, cum motus rationales, quos vere amicos, si se continerent, habere potuerat, ob foeditatem suae actionis animum detestando confundunt, fiunt ei inimici, cum, licet quod agunt et quod cogitant habeant exsecrationi, non succurrendo tamen ejus infami negotio perseverant inimici.
9.4
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. GHIMEL.
9.4
VERS. 3.--« Migravit Judas propter afflictionem et multitudinem servitutis, habitavit inter gentes, nec invenit requiem.» Ghimel interpretatur retributio. Propter afflictionem, et multitudinem servitutis Juda migrat, cum propter flagitiorum et scelerum creberrimos in mente recursus, confessionis omnino virtus amittitur. Sic enim Judas interpretatur, taliterque pessima vita pejoris sensus retributione damnatur. Inter gentes habitat, dum malae conversationis barbariem peccando frequentat. Requiem non invenit, quia in miseriis non subsistit.« Omnes persecutores ejus apprehenderunt eam inter angustias.» Mens angustatur, cum hinc inde pravo appetitu irruente vexatur. Inter has angustias persecutores ejus eam apprehendunt, cum quaecunque irruerint vitia eam sibi subjugare non desinunt.
9.5
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. DALETH.
9.5
VERS. 4.--« Viae Sion lugent eo quod non sint qui veniant ad solemnitatem.» Daleth interpretatur timor. Viae Sion lugent, cum illae, quae quondam fuerant mundi cordis puritates, per quas itur in divinas, quod est Sion speculationes, nil de gaudio coelesti praegustant, sed male sibi consciae nil aliud norunt, nisi continuos parturire timores. Ex eo autem lugent, quod non sint qui veniant ad solemnitatem, ea enim causa est remotae laetitiae, quia nullius respiratio virtutis occurrit, quae ad contemplandam spiritus, et animae cogitationum quoque, et intentionum tanquam solemnis diei frequentiam nos ducere possit.« Omnes portae ejus destructae.» Portae ejus omnes destruuntur, cum a debitae continentiae statu sensualitas tota diruitur. De quibus legitur:« Attollite, inquit, portas, principes, vestras.»--« Sacerdotes ejus gementes, virgines ejus squalidae.» Sacerdotes ejus gemunt, cum intellectualitates ejus, quarum erat officii sacrum sibi praebere ducatum, non nisi digna gemitu tractare persistunt. Virgines ejus sunt squalidae, cum fides et spes, quae solae incorruptae resedisse videntur, squaloribus vitiorum indesinenter addicuntur. Nec id injuria, nam ipsa oppressa amaritudine. Amaritudine opprimitur, quae nulla supernae dulcedinis affectione conditur.
9.6
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. HE.
9.6
VERS. 5.--« Facti sunt hostes ejus in capite inimici illius locupletati sunt, quia Dominus locutus est super eam.» He interpretatur esse. In capite ejus hostes fiunt, cum in mentem, qua sicut capite membra regimus, et in qua substantiam, ut ita dixerim, vere essendi in Deo accipimus, obsidionem imo possessionem peccatorum admittimus. Ille enim non esse dici potest, qui internae veritati sincere vivendo non coest. Unde de diabolo dicitur:« Habitent in tabernaculo socii ejus qui non est( Job XVIII, 15).» Inimici illius locupletati sunt, cum de ea quam nobis subripuerint daemones virtute superbiunt. Et hoc fit, quia Dominus super eam loquitur, quod scilicet suae merito nequitiae ad opprimendam eam sententia datur.« Pro multitudine[ al., propter multitudinem] iniquitatum ejus, parvuli ejus ducti sunt in captivitatem ante faciem tribulantis.» Parvuli ducuntur in captivitatem, cum idiotae quilibet per eorum devia fiunt extra arbitrii libertatem, ut necessitate peccent, quod contraxerint voluntate. Et hoc pro multitudine his accidit iniquitatum, ut se quilibet a jure sui sensus sentiat captivatum. Ducuntur autem ante faciem tribulantis, cum ardentior est impetus peccare volentis, et longe subsequatur diaboli suggestio attentantis. In terram enim spatiosam, et latam, juxta illud Isaianum, quasi pila mittuntur. Ipsi etiam auram pravae aspirationis sibi generare dicuntur.
9.7
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. VAU.
9.7
VERS. 6.--« Et egressus est a filia Sion omnis decor ejus, facti sunt principes ejus velut arietes non invenientes pascua.» Vau interpretatur ipse. Ipse autem proprietatem ejus super quo dicitur, insinuat. Unde egressus a filia Sion omnis decor ejus dicitur, cum ab ea mente, quae coelestium speculatorum, aut olim fuerat, aut esse potuerat, si Deo inniteretur filia, hoc ipsum, quod in Dei conspectu personalitatem sibi, et, ut ita dicam, substantivam quamdam proprietatem exstruit et aedificat, Dei videlicet gratiam, quam solam ipse concupiscit speciem, intima pestis eliminat. Velut arietes principes ejus sunt, cum sensus ejus exteriores duces universae ejus operationis fiunt. Arietes enim ducatum gregi praebere solent, et hunc quinarium habet Samaritana conjugem. Hi arietes non inveniunt pascua, nimirum vitalia, nec requirere quidem gestiunt alimenta.« Et abierunt absque fortitudine ante faciem subsequentis.» Absque fortitudine abeunt, cum absque ulla rebellione spiritus diaboli suggestionibus cedunt. Ante faciem etiam subsequentis abeunt, cum ante experientiam malignae adhortationis, quasi praesentiam faciei suis ipsorum motibus ultro succumbunt.
9.8
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. ZAI [ al., ZAIN].
9.8
VERS. 7.--« Et recordata est Jerusalem dierum afflictionis suae, et praevaricationis omnium desiderabilium suorum, quae habuerat a diebus antiquis.» Zai interpretatur huc, illud innuens, animam lapsam meminisse debere, unde et quo lapsa sit, quod scilicet huc 245 semper oculum retorquere necesse sit. Ideo, inquit, convertetur populus meus huc[ al., hic]. Jerusalem dierum afflictionis suae recordatur, cum mens, quae aliquando visionem pacis attigerat, suae dejectionis reminiscitur. Recordatur autem dierum, id est quarumcunque discretionum, antequam caecutirent oculi intentionum, quod solet fieri in primordiis tentationum. Praevaricationis omnium desiderabilium suorum recordatur, cum internae opulentiae gazas, quae modo animorum praevaricatione turbantur, et quae a diebus antiquis, id est antequam mens prorsus tenebrasceret, habebantur, miserabiliter, sine effectu tamen aliquo, ad memoriam revocare videtur. Desiderabilia non alia sunt quam interiora bona, quae Apostolus vocat meliora charismata, et quae filiae regis ab intus sunt gloria.« Cum caderet populus ejus in manu hostili, et non esset auxiliator.» Cadit populus ejus in manu hostili, cum cogitationum vulgus lasciviens fracto bono proposito cedit diabolicae parti. Non est auxiliator, cum deest spiritus repugnator.« Viderunt eam hostes, et deriserunt Sabbata ejus.» Hostes eam vident, cum malae habitus mentis eis nullo modo displicent. Sabbata ejus derident, cum eam sibi acquiescentem, et omni utili studio supersedentem habere se gaudent.
9.9
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. HETH.
9.9
VERS. 8.--« Peccatum peccavit Jerusalem propterea instabilis facta est.» Heth interpretatur stupor. Stupor autem insensibilitas est. Insensibilitas autem nil aliud quam reprobus sensus. Hoc ergo antonomastice peccatum Hierusalem peccat, et ideo fit instabilis, quia postquam a visione pacis internae mens ruerit, per tentatorum impulsus huc illucque vagabunda discurrit.« Omnes, qui glorificabant eam, spreverunt illam, quoniam viderunt ignominiam ejus.» Qui eam glorificabant, virtutes sunt animi; hi eam spernunt, cum contemptu dignam argumento suae desertionis ostendunt. Quoniam, inquit, ignominiam ejus viderunt, infamem scilicet ex obscena conversatione videri fecerunt. Sunt autem hujusmodi dicta secundum: illud« Abominabuntur me vestimenta mea.»--« Ipsa autem gemens et conversa retrorsum.» Gemit cum misera mens difficultatem male operandi invenit.« Sub lingua, inquit, ejus labor et dolor.» Retrorsum convertitur, cum ad praeteritas potius voluptates retorquetur, quam spe ad anteriora tendatur.
9.10
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. TETH.
9.10
VERS. 9.--« Sordes ejus in pedibus ejus, nec recordata est finis sui, deposita est vehementer, non habens consolatorem.» Teth interpretatur exclusio. Sordes ejus in pedibus ejus sunt, cum ab affectibus ejus peccati intentiones non desinunt. Finis sui non recordatur, cum a pravi sui status consideratione excluditur: hoc enim in praemissa littera adnotatur. Finem suum attenderet, si fructum studii sui quis sit futurus adverteret. Vehementer deponitur, quae nunquam ad appetenda aeterna levatur. Consolatorem non habet, cum inter tot miserias, nec virtutis quidpiam quo respiret, quin potius omni sancti Spiritus consolatione caret.« Vide, Domine, afflictionem meam, quoniam erectus est inimicus.» Vox est sancti cujuspiam, qui de lapsu alieno affligitur. Inimicus erigitur: secundum quod illa, ut supradictum est, vehementer deponitur.
9.11
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. IOTH [ al., JOD].
9.11
VERS. 10.--« Manum suam misit hostis ad omnia desiderabilia ejus, quia vidit gentes ingressas sanctuarium suum, de quibus praeceperas ne intrarent in ecclesiam tuam.» Joth interpretatur desolatio. Et plane desolatur, cum potestas, quod est manus hostilis, per interiora bona, quae Deo desiderabiliora creduntur, obvagatur. Quod ideo ei contigit, quia gentes ingressas sanctuarium suum vidit, id est nequitias quaslibet conscientiam occupantes, quae templum Dei esse debuerat, aequanimiter tulit. Ea enim quae exosa habemus, solemus dicere, quia videre non possumus. De his praecepit Deus ne intrarent in ecclesiam suam, qui etiam averti praecepit oculos ne viderent vanitatem, nedum ipsa vanitas admitteretur in mentem.
9.12
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. CAPH.
9.12
VERS. 11.--« Omnis populus ejus gemens, et quaerens panem, dederunt pretiosa quaeque pro cibo ad refocillandam animam.» Caph dicitur incurvatus, nec immerito. Omnis enim populus ejus gemens panem quaerit, cum tota cogitatio sub cupiditatum fasce dolens temporalis jucunditatis alimenta circumlegit. Quo contra in Job legitur:« Abominabilis fit ei panis in vita sua.» Pretiosa quaeque pro cibo dant, cum pro saeculari lascivia bona interiora, magna pretii, et mercis iniquitate dispensant. Hoc faciunt, ut animam refocillent, ut momentaneo scilicet voluptatis cujuslibet haustu, appetitui suae animalitatis asserviant.« Vide, Domine, et considera quoniam facta sum vilis.» Sunt quidam, qui de hac sua incurvatione ac si vilitate, quasi de profundis ad Deum inclamando respirent. Videt Deus, cum videre nos facit; considerat, cum nos ad nostri considerationem reducit.
9.13
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. LAMETH [ al., LAMED].
9.13
VERS. 12.--« O vos omnes, qui transitis per viam, attendite, et videte si est dolor sicut dolor meus.» Lameth interpretatur cor servitutis. Per cor, quo sapimus, intelligentia; per servitutem peccati subjectio designatur. Per cor ergo servitutis cognitio est signata perversae ad peccatum humilitatis. Unde operibus clamat: O vos omnes qui transitis per 246 viam, qui per Christum videlicet, qui via est, informati transigitis vitam, attendere, et videre documento, et exemplo me facite, quantae dementiae sit his me doloribus addici. Cum enim alii doleant pro suo quod commisere peccato, mihi, proh dolor! non tam moeror quam rabies innascitur; quod ad libitum peccare non valeo. Et hoc ideo« quoniam vindemiavit me» Dominus, totius utique pii exercitii, et coelestis dulcedinis subripuit mihi fructus.« In die furoris sui Dominus,» haec loquitur, cum in aperta suae animadversionis sententia peccatum, et poena peccati pariter quasi in die reteguntur.
9.14
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. MEN.
9.14
VERS. 13.--« De excelso misit ignem in ossibus meis, et erudivit me.» Men interpretatur ex ipsis. Ex ipsis plane est, quia ex ipsorum fit merito quidquid introrsum damni est. Unde de excelso in ossibus ignis mittitur, cum inter ipsa lapsus primordia, ignis cenodoxiae de virtutum robore originem sumens exoritur, qui de excelso, id est fastu superbiae itidem generatur. Ignem enim sic accipi testis est propheta:« A voce, inquit, loquelae grandis exarsit ignis in ea.» Erudit eum, cum de quo bono ceciderit, instruitur per peccati cujuslibet casum. Unde et Balaam de seipso:« Qui cadit, inquit, et sic aperiuntur oculi ejus.»--« Expandit rete pedibus meis, convertit me retrorsum; posuit me desolatam, tota die moerore confectam.» Rete pedibus expanditur, cum offendiculum coram his, qui volontarie peccant, ponitur; et dum hinc expedire se nititur, ingruentium malorum maculis amplius irretitur. Retrorsum convertit, cum ad peccata veterna reliditur. Desolata ponitur, cum a Deo inhabitatore vacans diabolicae voluntati prostituitur. Tota die moerore conficitur, cum sub terreno onere ingemiscens toto die, id est jugiter, ab aeternis exsultationibus exsulatur.
9.15
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. NUN.
9.15
VERS. 14.--« Vigilavit jugum iniquitatum mearum; in manu ejus convolutae sunt, et impositae collo meo.» Nun interpretatur unicus. Supra dixerat, quia de suae aestimationis excelso, in ossibus interioris constantiae, jactantiae ignis exarserat, idcirco unicum se et singularem aestimabat. Proinde in manu Dei jugum iniquitatum ejus vigilat, quia usus perpetratae nequitiae, qui nos indesinenter opprimit et inclinat, irremediabilibus nos curis exagitat. Vigilare enim sollicitari est. Hae convolvuntur, dum iniquitatibus iniquitates admiscentur. Collo imponuntur, dum in oppressionis consuetudinem universa trahuntur.« Infirmata est virtus mea; dedit me Dominus in manu, de qua non potero surgere.» Exinde virtus infirmatur, quia non est ulla vis cordis, quae suborientibus vitiis refragetur. Dat nos Dominus in manu de qua non possumus surgere, cum semel servi facti peccati a jure ejus, cui nos submisimus, nequimus nos potestatis eruere.
9.16
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. SAMECH.
9.16
VERS. 15.--« Abstulit omnes magnificos meos Dominus de medio mei; vocavit adversum me tempus, ut conterat electos meos.» Samech dicitur firmamentum. Dominus de medio nostri magnificos aufert, cum principales motus, quibus magna in medio nostri, in ipsa scilicet ratione geruntur, et quibus, juxta praemissae litterae sensum, in Dei dilectione firmamur, Deo judice subtrahuntur. Vocat adversum nos tempus, ut electos nostros conterat, cum temporali nos appetitu diabolicae instinctu suggestionis irritans, et ea ab ipso opportune suppeditari permittens, quidquid insignius in animo, quidquid electius est demolitur et dissipat.« Torcular calcavit Dominus virgini filiae Juda.» Torculari succus cujuslibet rei exprimitur. Torcular ergo Dominus calcat. cum suo judicio eas quae a nobis humorem totius pietatis eliciant et obstinatione indita passiones augmentant. Et hoc fit virgini filiae Juda, confessioni videlicet non virili, quae adversum se confiteri proponat, sed infructuosae, quod virgo est, et sterili, quae partum suum ad vomitum redeundo effeminat, vel annihilat.
9.17
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. AIN.
9.17
VERS. 16.--« Idcirco ergo plorans, et oculus meus deducens aquam, quia longe factus est a me consolator, convertens animam meam.» Ain, interpretatur oculus. Plorat qui a se instinctum teneritudinis internae eliminat. Oculus ejus aquam deducit, cum intentio, quae cogitationes illuminat, a se fontem sapientiae salutaris pedetentim rejicit. Hinc est quod proposita littera oculum sonat, quia qui supra virtutum firmamenta dissolverat, et oculum ipse intentionis consequenter extenuat. Et hoc, quia longe factus est a se consolator, dum enim spiritus consolationis ab animo emittitur, quidquid introrsum residui est, sempiternis indurationibus obfirmatur. Is consolator animam convertit, quia a suo impetu, nisi ejus inspiratione anima miseranda non redit.« Facti sunt filii mei perditi, quoniam invaluit inimicus.» Filii perduntur, quoniam inimicus invaluit, cum quae bene gesta videntur, non pro Deo geruntur, aut pro Deo gesta, diabolo nequitias ingerente, retributione privantur.
9.18
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. PHE.
9.18
VERS. 17.--« Expandit Sion manus suas, non est qui consoletur eam.» Phe, interpretatur erravit. Quem errorem exponens subjungit: Manus suas Sion expandit, cum opera sua is, qui ad Deum speculandum eatenus intenderat( hoc enim Sion significat) per hypocrisim, qua pejus nemo a vero exerrat, manifestare concertat. Ideo non est qui eam consoletur, quia super his laboribus, quos frustra exercet, nulla penes Deum spe refovetur.« Mandavit Dominus adversum Jacob in circuitu ejus hostes ejus; 247 facta est Jerusalem quasi polluta menstruis inter eos.» Dominus adversum Jacob hostes ejus mandat, cum adversus eum, qui de vitiorum supplantatione se jactat, hostilitatem tentationis exsuscitat. Mandare enim ejus permittere fieri est. Hos in circuitu ejus immittit, cum etiam exteriorem hominem evidenter sinit impediri. Jerusalem autem quasi polluta menstruis est inter eos, cum intro forisque pulsata, potissimum languet introrsum per cogitatus obscenos.
9.19
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. SADE.
9.19
VERS. 18.--« Justus Dominus, quia os ejus ad iracundiam provocavit.» Sade, interpretatur justitia. Unde sequitur: Quia justus Dominus, qui os ejus ad iracundiam provocavit, juste videlicet ad exterius inconveniens duxit, quia divina non pro Deo faciendo quasi in faciem Deo maledixit.« Audite, obsecro, universi populi, et videte dolorem meum.» Obsecrat universos populos ut audiant, cum per pravae operationis infamiam omnes sollicitat, exertam contra se Dei considerare sententiam. Videte, inquit, dolorem meum, non quo ego miseriis meis, proh nefas! indoleam, sed quod statum dolore dignum ducam.« Virgines meae et juvenes mei abierunt in captivitatem,» quod est dicere: Si quid incorruptum in mea mente, si quid validum constansque resederat, hostis antiquus ab omni pio habitu abducendo captivat.
9.20
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. COPH.
9.20
VERS. 19.--« Vocavi amicos meos, et ipsi deceperunt me.» Coph, interpretatur conclusio. Plane concluditur a quo ubi respirare valeat minime invenitur. Vocat enim amicos, et ipsi decipiunt, cum etiam sibi vult conciliare daemonia, quo familiarius sibi subministrent vitia; sed in hoc ipso eum exitialiter fallunt.« Sacerdotes mei et senes mei in urbe consumpti sunt, quia quaesierunt cibum sibi ut refocillarent animam suam.» Sacerdotes ipsi sunt rationales motus ducatum menti ferentes. Senes, itidem motus, vel in sensu, vel in corpore majori gravitate praeeminentes. Hi in urbe consumuntur, cum intra conscientiam, ubi originem sumunt, divini verbi inedia periclitantur. Hi cibum sibi quaerunt, ut animam refocillent, cum temporalia aucupantur, quibus suas animalitates sublevigent.
9.21
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. RES.
9.21
VERS. 20.--« Vide, Domine, quoniam tribulor; venter meus conturbatus est, subversum est cor meum in memetipsa, quoniam amaritudine plena sum.» Res, caput dicitur. Videre Deum rogat, quoniam tribulatur, cum de profundis, ut supra diximus, resipiscens Deum aliquoties inclamitat ut videre, id est intelligere se faciat mortem, quae intro grassatur. Venter conturbatur, cum animus, ne quae patitur valeat perpendere, obscuratur. In semetipsa cor ejus subvertitur, cum ratio, quae in praetitulata littera caput dicitur, in sua ipsius contra vitia ratiocinatione confunditur. Amaritudine plenam se dicit, quia eam nulla supernae dulcedinis gratia reficit.« Foris interficit gladius, et domi mors similis est.» Gladius foris interficit, cum exsecutione cujuspiam capitalis admissi, efficientia eam corporalis intercipit. Mors similis domi habetur, cum exterius opportunitati vacante peccante, peccandi introrsum maligna aviditate saevitur.
9.22
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. SIN.
9.22
VERS. 21.--« Audierunt quia ingemisco ego, et non est qui consoletur me.» Sin, interpretatur super vulnus. Super vulnus autem est, cum super interioris hominis damna etiam adversitas corporalis se infert. Audire in Scripturis mysticis, pro eo quod est intelligere, ponitur. Audiunt quia ingemiscit, quia videlicet lapsa anima ad Deum respirare contendit. Audiunt etiam, quia non est qui consoletur eum, non superesse utique animo, qui super virtute interna consolari possit eum.« Omnes inimici mei audierunt malum meum, laetati sunt, quoniam tu fecisti.» Quod est dicere: Omnes interioris hominis hostes, cum subintelligunt sibi hominem a Deo permitti tentare, laetantur, quoniam quasi optionem eis intuleris.« Adduxisti diem consolationis et fient similes mei.» Deus tamen, si quando aliquam consolationem resipiscendi captivae menti inducat, ad conformitatem illico ejus omnis affectualitatis motus, qui hac illacque evagabantur, redigi constat. Correcta enim semel ratione, omnia ad idem contrahuntur.
9.23
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. TAU.
9.23
VERS. 22.--« Ingrediatur omne malum eorum coram te, et devindemia eos, sicut devindemiasti me propter iniquitates meas.» Tau, dicitur consummavit. Consummatur quod fini cuicunque addicitur. Quod fit, si omne diabolicae voluntatis malum coram Deo, quod est ingredi, exaudiatur. Ut devindemientur, id est omnis eorum de me jocunditas annulletur, sicuti ipsi me, mea exigente nequitia, annullarunt. Multi enim gemitus mei, et cor meum moerens, multi utique labores, quibus ingemo; et ipsa, quae non nisi digna luctu agit, perturbatur ratio.
9.25
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. ALEPH.
9.25
VERS. 1.--« Quomodo obtexit caligine in furore suo Dominus filiam Sion, projecit de coelo inclytam Israel, et non est recordatus scabelli pedum suorum in die furoris sui.» Aleph, sicut superius, doctrina dicitur. Conqueritur ergo anima, et miratur quomodo obtexerit caligine in furore suo Dominus filiam Sion, quomodo utique permiserit obcaecari, per irrevocabilem animadversionis suae sententiam supercoelestis olim Sion, id est speculationis filiam, et de coelo, id est de superna conversatione, in terrenas concupiscentias dejecerit 248 eam quae cum Deo dirigi coeperat animam. Scabelli pedum suorum in die furoris sui non recordari dicitur, cum pietatis antiquae, quod videlicet in terra matrem, Patri coaeternus, pro homine salvando susceperit, oblivisci videtur. Scabellum enim pedum pro Genitrice ejusdem benedictae carnis accipitur. Unde est:« Adorate scabellum pedum ejus.» Praetitulata autem littera doctrinam exprimit, quae caligine obtecta disperiit, cui tanquam lucernae lucenti in caliginoso loco, mens sanum sapientis intendit.
9.26
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. BETH.
9.26
VERS. 2.--« Praecipitavit Dominus, nec pepercit omnia speciosa Jacob, destruxit in furore munitiones virginis Juda, dejecit in terram, polluit regnum et principes ejus.» Beth, dicitur domus haud dubium quin Dei. Hujus quondam vitia supplantantis omnia speciosa domus praecipitat, cum totius virtutis insigne debilitat. Parceret autem, si vel pia intentio resideret. Virgo Juda, confessio est infructuosa. Hujus munitiones in furore destruuntur, cum firmissimas rationes, quarum intuitu adversum se suas injustitias confitebatur, exuberante nequitia demolitur. In terram dejicit, cum ad terrena solum sapienda destituit. Regnum et principes ejus polluit, cum intellectualitatis sedem, cum omni sensualitate, pravis delectationibus addici permittit.
9.27
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. GHIMEL.
9.27
VERS. 3.--« Confregit in ira furoris omne cornu Israel, avertit retrorsum dexteram suam a facie inimici, et succendit in Jacob quasi ignem flammae devorantis in gyro.» Ghimel, interpretatur plenitudo, ea scilicet de qua dicitur:« Completae sunt iniquitates Amorrhaeorum.» Secundum hanc non causa correctionis, qua irascitur non iratus, sed in ira furoris, quae non reflectitur, omne cornu Israel confringitur, cum quidquid carnem excedens, quae sursum sunt sapere poterat, in mente subruitur. A facie inimici dexteram suam retrorsum avertit, cum inter tentationes in quibus potissimum inimici virtus agnoscitur, memoria sanctae perpetuitatis a corde recutitur. A facie enim cognoscimus, et dextera eligimur. Quasi ignis flammae devorantis in gyro in Jacob succenditur, cum concupiscentiae corporales per sensus et membra, in eo qui olim eas subvertere consueverat, excandescere permittuntur.
9.28
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. DALETH.
9.28
VERS. 4.--« Tetendit arcum suum quasi inimicus, firmavit dexteram suam quasi hostis, et occidit omne quod pulchrum erat visu in tabernaculo filiae Sion, effudit quasi ignem indignationem suam.» Daleth, interpretatur januarum, haud dubium quin exteriorum sensuum, per quos saepe nostrum admittimus interitum. Quasi inimicus arcum suum Dominus tendit, cum futuri minas judicii, quasi securim ad radicem intentare non desinit. Unde est,« Dedisti, inquit, significationem ut fugiant a facie arcus.» Quasi hostis dexteram suam firmat, cum ex nostrae intuitu malignitatis supernam nobis se occlusurum patriam, quasi, id est revera, hostis insinuat. Omne quod pulchrum erat visu in tabernaculo filiae Sion occidit, cum quidquid in extrinseco opere, vel Deo, vel homini placere potuerat, ejus qui matri supercoelesti similare debuerat, perditum ire sinit. Quasi ignem indignationem effundit, dum universa criminibus consummanda concedit.
9.29
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. HE.
9.29
VERS. 5.--« Factus est Dominus velut inimicus, praecipitavit Israel, praecipitavit omnia moenia ejus, dissipavit munitiones ejus, et replevit in filia Juda humiliatum et humiliatam.» He, dicitur suscipiens, non alia plane quam quae intrudere voluerit diabolus influens. Unde et praecipitasse Israel dicitur, dum quidquid cum Deo directionis haberi valet in animo inclinatur. Directus enim Dei, vel cum Deo Israel sonat. Omnia moenia ejus praecipitantur, dum exterior continentiae ejus pulchritudo dissolvitur. Munitiones ejus dissipantur, dum spiritualis custodiae proposita annullantur. Humiliatum et humiliatam in filia Juda replet, cum dejecto spiritu, et etiam voluntate dejecta, effeminata confessio languidam mentem pro destructis munitionibus implet. Filia enim Juda confessio est inutilis et improba. Nota Hebraicum morem, quod dicitur in filia Juda replevit humiliatum et humiliatam, ut est alibi:« Replevit carnem pro ea» pro eo quod nos dicimus: Replevit filiam Juda humiliato et humiliata.
9.30
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. VAU.
9.30
VERS. 6.--« Dissipavit quasi hortum tentorium suum, demolitus est tabernaculum suum.» Vau, interpretatur possessio, quae non est alia quam ipse qui subscribitur hortus, cui quondam vitalis increverat fructus. Quasi hortum ergo tentorium suum dissipat, cum avulsa vigilantiae et timoris quasi sepium circumstantia, suis mentem utilitatibus, ac si hortum fructibus privat. Et merito tentorium vel tabernaculum conscientiam, non domum vocat, quia nil perseverans, nil stabile apud se proposuit, quae statum suum tam facili desertione debilitat; utraque enim peregrinis et militantibus perfunctoria sunt.« Oblivioni tradidit Dominus in Sion festivitatem et Sabbatum, et opprobrio in indignatione furoris sui regem et sacerdotem.» In Sion festivitatem et Sabbatum oblivioni Deus tradit, cum in mente quondam devota, omnimodae virtutis frequentiam et peccati otium oblitterari permittit. Hunc diem solemnem in condensis 249 psalmus indicit. Tradit etiam opprobrio regem et sacerdotem, cum spirituali regimine prorsus exstincto pariter annihilat divinam, quae nos ducit et docet in omni sanctitate, doctrinam.
9.31
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. ZAIN.
9.31
VERS. 7.-- Repulit Dominus altare, maledixit« sanctificationi suae, tradidit in manu inimici muros turrium ejus, vocem dederunt in domo Domini, sicut in die solemni.» Zain interpretatur alimentum. Altare suum Dominus repellit, cum animum, ex quo bonae voluntatis et fidei alimenta sumebat, malitia emergente contemnit. Sanctificationi suae maledicit, cum id quod sanctitatis aliquando justo insigniebatur agnomine in defectum quotidianae deteriorationis adducit. Maledictio enim pro defectu ponitur, sicut benedictio pro augmento. Per muros cohibentia sensualitatum, per turres eminentia designatur virtutum. Haec in manu inimici tradit, cum ea diabolum subintrando occupare permittit. Vocem in domo Domini sicut in die solemni dant, cum per sensus reprobi dementiam in pessimis rebus exsultant. Non dicit in die solemni, sed sicut, quia non est tanta aliquibus in boni perpetratione operis quanta in malorum exsecutione laetitia.
9.32
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. HETH.
9.32
VERS. 8.--« Cogitavit Dominus dissipare murum filiae Sion, tetendit funiculum suum, et non avertit manum suam a perditione, luxitque antemurale, et murus pariter dissipatus est.» Heth, interpretatur pavor, et is non aliunde, quam quod cogitavit Dominus murum dissipare filiae Sion. continentiam scilicet earum quae hac illac evagantur imaginationum. Unde Dominus:« Clauso, inquit, ostio ora Patrem tuum.» Funiculum suum Deus tendit, cum peccatum poenasque peccati aequa super nos lance perpendit. A perditione manum suam non avertit, quia cum mens sua penes Deum non deprecatur exitia, evidens ultio cogitationi divinae succedit. Antemurale luget, cum sensualitas exterior dolendo appetitui subjacet. Murus pariter dissipatur, cum imaginationum licentia passim remissa dispergitur.
9.33
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. TETH.
9.33
VERS. 9.--« Defixae sunt in terra portae ejus, perdidit et contrivit vectes ejus, regem ejus, et principes ejus in gentibus.» Teth, interpretatur bonum. Portae ejus in terra defiguntur, cum obstacula rationis, quae vitiis opponuntur, quod summum hominis bonum est, terrenis cupiditatibus opprimuntur. Vectes ejus perditi conteruntur, cum spirituales instinctus, sine quibus rationi robur inesse non praevalet, consumuntur. Regem, et principes ejus perdit in gentibus cum spiritum, cui omnia nostra regere attinet, cum sensualitatis affectibus vitiis submergit enormibus.« Non est lex et prophetae ejus non invenerunt visionem a Domino.» Ubi spiritus non est rex, nullius moderationis est lex. Prophetae ejus non inveniunt visionem a Domino, quia providentiae internae nihil sibi prospiciunt, nisi quod prosit saeculo.
9.34
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. JOD.
9.34
VERS. 10.--« Sederunt in terra, conticuerunt senes, filiae Sion consperserunt cinere capita sua virgines Jerusalem.» Jod, confessio; illa proculdubio quae perit a mortuo. Unde sedent in terra et conticescunt senes filiae Sion, quia dum haerent omnino terrenis, sicut is, qui in cathedra pestilentiae sedit, maturiores animi motus, quos peccati conscientia atrocissime mordere solet, a confessionibus obmutescunt. Inde consequenter virgines Jerusalem capita sua cinere conspergunt, cum lapsi, et steriles antiquae pacificationis motus, mentis peccati refricatione inficiunt. Per cinerem enim perpetrati olim peccati memoria, mentes signari per capita in Scripturis celebre est.
9.35.1
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. CAPH. ( Vulg. sequenti versiculo praemittit. )
9.35.1
« Accincti sunt ciliciis, abjecerunt in terra capita sua virgines Juda.» Caph, dicitur cor. Ideo plane, quia quidquid subjungitur litterae de interiori totum constat damno. Ciliciis accinguntur, quorum lumbi titillatione libidinis compunguntur, cui sensui adnititur, quod animal petulcum est, de cujus pilis intexitur. Virgines Juda, infecunda sunt confessionis officia. Bonum est enim confiteri, si simul sit psallere. Capita sua in terra abjiciunt, cum principales mentis motus, qui aliquoties de confessione admonent, pravo se pudore submergunt.
9.35.2
VERS. 11.--« Defecerunt prae lacrymis oculi mei, conturbata sunt viscera mea.» Prae lacrymis oculi deficiunt, cum effusa benignitate intrinseca totius rationalitatis acumina decidunt. Viscera conturbantur, cum pariter interna vitalitas a vera discretione suffunditur.« Effusum est in terra jecur meum, super contritione filiae populi mei, eum deficeret parvulus et lactens in plateis oppidi.» Secundum physicos jecore amamus. In terra ergo jecur effunditur, cum supercoelestis amor terreno mutatur. Et hoc super contritione filiae populi accidit, quia tales casus fracta mollities cogitationis nutrit. Et hoc etiam cum parvulus et lactens in plateis oppidi deficit, cum scilicet fidei modicitas, et dulcedinis saecularis aviditas, per mundi sollicitudines interitus causas facit.
9.36
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. LAMECH.
9.36
VERS. 12.--« Matribus suis dixerunt: Ubi est triticum et vinum, cum deficerent quasi vulnerati in plateis civitatis, cum exhalarent animas suas in sinu matrum suarum?» Lamech, interpretatur sermo. Matribus suis dicunt: Ubi est triticum et vinum, cum aliquoties fastidio voluptatum a conscientiis exigunt, non solum sermonis divini, quem signat littera praescripta 250, solatium, sed etiam divinae aspirationis quo alacriores reddantur instinctum. Quasi vulnerati in plateis civitatis deficiunt, cum diabolici appetitus sagitta affecti ex nimia licentia vitae saecularis occumbunt. Civitas hic et oppidum, sicut alibi atrium, saeculum signat, angustae viae platea repugnat. Animas in sinu matrum suarum exhalant, cum intra conscientias, quae matres et bonarum et malarum interioritatum sunt, laqueo concupiscentiali se strangulant.
9.37
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. MEN.
9.37
VERS. 13.--« Cui comparabo te? vel cui assimilabo te, filia Jerusalem? cui exaequabo te, et consolabor te, virgo filia Sion? magna est enim velut mare contritio tua. Quis medebitur tui?» Men, viscera, non alia plane quam eorum qui cum compassive erga illorum qui sic periclitantur infortunia. Est ergo sensus ac si dicant: Tu anima, quae supercoelesti matri tuae cultu internae pacis et Dei speculatione confermari debueras, cujus comparatione lapsum tuum levigare potero, cum te absorbeat tua per te desperabili oblivione contritio? Et cum tu tui jam non memineris, quis medebitur praedicando tui?
9.38
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. NUN.
9.38
VERS. 14.--« Prophetae tui viderunt tibi falsa et stulta, nec aperiebant iniquitatem tuam, ut te ad poenitentiam provocarent.» Nun, interpretatur pascua eorum, procul dubio illorum qui alienis mendaciis pascebantur. Prophetae stulta et vana nobis vident, cum nostrae saeculares astutiae non solum falsos proventus, ut assolet, spondent, sed etiam de futuris conjectantes in spe superbos nos promovent. Quae sequuntur perspicua sunt, cum deberent scilicet quae peccant sibi proponere, student magis fastuosa cogitare.« Viderunt autem tibi assumptiones falsas, et ejectiones.» Assumptiones sunt, quibus se in mundanas sublimitates assumendos credunt; sed haec omnia nil aliud sunt, quam ejectiones, quia dum crementa forastica ambiunt, certissima a vero bono ejectione sese prostituunt.
9.39
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. SAMECH.
9.39
VERS. 15.--« Plauserunt super te manibus omnes transeuntes per viam, sibilaverunt, et moverunt caput suum super filiam Jerusalem.» Samech, interpretatur, adjutorium. Plaudunt super eam manibus, qui quondam in adjutorio Altissimi commanentes, quod littera praecinuit, piis ejus allaetantur operibus. Plausus enim collaetari, manus signat operari. Hoc fecerunt omnes transeuntes per viam, quia dum in bono mens statu esset, aggratulabantur omnes qui per Christum, qui via est, desideranter aspirant ad patriam. Qui sibilat, ore restricto flatum extenuat. Et qui de bono quempiam opere sapienter laudat, partim loquitur, partim loqui dissimulat. Ne laudaveris, inquit, hominem in vita sua. Et laudandus est plane, quod et Paulus facit, ut animetur; parce tamen ne securificetur. Unde caput suum movere dicuntur; quia etsi in eis Deum operantem gloriosa miramur, interim tamen pro incertitudine finis cohibere verba debemus.« Haeccine est urbs, dicentes; perfecti decoris, gaudium universae terrae?» Eadem capitis motio, quae super Job quondam fit et super Jerusalem. Sed post lapsum ejus perfecti decoris eam fuisse conqueruntur, quia veteris ejus habitus pulchritudinem securitate jam inutili praedicantes, recordantur. Sed ille perfectus decor in gaudium universae terrae convertitur, cum exemplum ruinae vel obstinationis, universis terrena quaerentibus exinde ministratur.
9.40
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. AIN. ( In vulgatis loco Ain, est littera Phe, et Ain loco Phe.)
9.40
VERS. 1.--« Aperuerunt super te os suum omnes inimici tui, sibilaverunt, et fremuerunt dentibus et dixerunt: Devorabimus eam, en iste est dies quem exspectabamus, invenimus, videmus.» Ain, interpretatur quaestio. Et quae perversorum major quaestio est, quam quod a sanctis viris minus rationabiliter aut dictum, aut factum est? Idcirco super eos inimici os aperiunt, quae dum statum suum bene regerent, clausa tenuerunt. Vel etiam ora aperiunt, cum mordaces conscientias retegunt. Sibilant, cum totius justitiae proposita, pro unius casu jam refutanda et decidenda dijudicant. Illa enim exsibilamus, quae omnino respuimus. Dentibus fremunt, cum in eis si quid residui fuerit bona caetera decoquere, imo, ut expressius dicam, commasticare contendunt. Et aliter super eam os suum aperiunt inimici, cum supergredientur eam, jam veluti licenter consilia se declarant hostis antiqui. Sibilant, cum crimina dulce immurmurant. Dentibus tamen fremunt, quia inter illationes[ f., titillationes] voluptatum mentem miseram universae terrae malleo commolunt. Devorabimus, inquit, eum, id est nobis incorporabimus. Ita enim dies, id est prosperitatis nostrae claritas est, et votive exspectata, quia diu quaesita, tandem inventa, demum experiendo jam visa.
9.41
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. PHE.
9.41
VERS. 17.--« Fecit Dominus quae cogitavit, complevit sermonem suum quem praeceperat a diebus antiquis; destruxit, et non pepercit, et laetificavit super te inimicum, exaltavit cornu hostium tuorum.» Phe, interpretatur os. Ore secreta nostrae mentis absolvimus. Et Dominus facit quae cogitat, cum ea, quae cordi nostro aspirando insinuat, pia operis exsecutione revelat. Sermonem suum complet, cum ea, quae per spiritum suum serit in nobis, per se operatur, per se ad exemplum exhibet. Hunc praeceperat a diebus antiquis, quia eo nos instruerat a primoribus sanctis. Hi enim sunt dies, qui in libro Dei formantur. Per hos enim dies dicto factoque praecipitur, quo mens 251 nostra ex sermonis conceptione lustratur. Sed post hanc claritatem destruit Dominus, et non parcit, cum qui ascenderant ad coelos repente in abyssos delabi permittit. Inimicum super eam laetificat, cum sub suo eam hostis, id est voto cohibens, gratulabundus aggravat. Cornu hostium exaltat, cum vires resistendi eorum superbiae negat. Cornu enim nostrum, spiritu carnem excedere est. Cornu autem diaboli, miserum cor hac illacque ventilare.
9.42
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. SADE.
9.42
VERS. 18.--« Clamavit cor eorum ad Dominum super muros filiae Sion.» Sade, consolatio. Cor eorum videlicet, qui supra plauserant manibus ad Dominum, super muros filiae Sion clamat, cum super lapsae conscientiae oppressionem consideratione frequenti illacrymat. Et quae major consolatio animae cujuslibet miseri, quam quod scit sanctis viris se curae haberi? Hoc enim littera sonat.« Deduc quasi torrentem lacrymas per diem, et noctem, et non des requiem tibi, neque taceat pupilla oculi tui.» Vox eorum est quorum cor clamat ad Dominum, ad filiam Sion. Ac si dicat: De interiori tua conscientia duc in evidens pietatis opus, ac si torrentem, qui obvia vitia quaeque praecipitet, internae ad Deum respirationis lacrymas non solum per prosperitatis diem( confitentur enim quidam cum benefecerit eis Deus, sed etiam per adversitatis noctem, in qua clarissime retinuit in Dei aures canticum ejus; nec des requiem, id est securitatem tibi, ut de tui moeroris assiduitate praesumas; neque taceat pupilla oculi tui, id est nunquam pravae conscientiae acquiescat, quin suis successibus semper invigilet subtilitas spiritualis aciei.
9.43
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. COPH.
9.43
VERS. 19.--« Consurge, lauda in nocte in principio vigiliarum, effunde sicut aqua cor tuum ante conspectum Domini.» Coph, dicitur aspice. Rogatur a quibus supra ut aspiciat quorsum et quomodo de veteri lapsu, et ad quem consurgere debeat. Lauda, inquit, in nocte, id est nunquam a Deo desciscas in tentatione. Et hoc in principio vigiliarum, in initio scilicet conversionis, aut in primaevitate ipsarum aetatum. Sicut aqua cor suum ante conspectum Domini effundere jubetur, quia non aliter placet, nisi ut absque scrupulo, et crassitudine cogitationis aliqua, conscientia interius, ubi solus Deus videt, extenuetur.« Leva ad eum manus tuas pro anima parvulorum tuorum, qui defecerunt in fame in capite omnium compitorum.» Ad eum levat manus, qui bonum in Dei nomine, non in laude humana extollit, non inclinat opus. Et hoc pro anima parvulorum, id est pro vita studiorum recens in sancta professione coeptorum. In fame deficiunt, qui verbi Dei inopia pereunt. In capite omnium compitorum, in proposito scilicet omnium saecularium actionum.
9.44
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. RES.
9.44
VERS. 20.--« Vide, Domine, et considera quoniam vindemiaveris ita.» Res, spiritum sonat. Clamant ergo, qui supra, Domino, ut videat, et consideret quem ita vindemiaverit, id est videre, et praecordialiter attendere nos faciat, quomodo spiritum, qui adversus carnem proprie concupiscit, vitalibus lucis fructibus tantopere spoliaverit.« Ergone comedent mulieres fructum suum, parvulos ad mensuram palmae? si occiditur in sanctuario Domini sacerdos et propheta?» Quod est dicere. Si sacri eloquii ducatus, qui est lucerna nostris pedibus, et providentia quae nostris praeeminet actibus, in sanctuario Domini, quod est mens, subruitur, scire velim utrum infirmae mentes, quae innuuntur per mulieres, in quibus dispereunt hae duae res, comedent, id est, consument intra se totius suae bonae actionis fructus nuper coeptos, et necdum ad perfectionem aliquam attingentes? Palma vero initium, cubitus plenitudinem significat.
9.45
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. SIN.
9.45
VERS. 21.--« Jacuerunt in terra foris puer et senex; virgines meae, et juvenes mei ceciderunt in gladio, interfecisti in die furoris tui, percussisti, nec misertus es.» Sin, vita; non illa, quae abscondita est cum Christo in Deo; non illa, qua in praesenti commorimur, et consepelimur ipsi Christo. Unde est quod jacuerunt in terra foris puer et senex. Foris puer et senex in terra jacent, cum extra se non solum carnalis affectus, quo in morem pueri nil levius, nil instabilius constat in homine, sed etiam ipsa ratio, cui fluxos animi habitus suo senioratu restringere conveniret, terrenis prorsus inhaerent. Virgines, et juvenes in gladio cadunt, cum si qua in animo bona illibata resederint, si quid in ejus moribus validum ac forte restiterit, totum alicui capitali peccato succumbit. In die, vel est in manifestatione, sui furoris, interficit, cum interiorem occasum de exterioris ruinae evidentia ostendit. Percutit, nec miseretur, cum labi permittit, nec statim post lapsum compungi conceditur. Cui concinit:« Cum ceciderit, inquit, justus, non colliditur, quia Dominus supponit manum suam.»
9.46
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. THAU.
9.46
VERS. 22.--« Vocasti quasi ad diem solemnem, qui terreret me de circuitu, et non fuit in die furoris Domini qui effugeret et relinqueretur.» Thau, interpretatur signa, quod eis in fronte juxta Ezechiel praescribitur, qui super alienis malis moerere probantur, quod hic juste damnatis opponitur, qui sui ipsorum nec in ipsa poena miserentur. Quasi ad diem solemnem vocantur, qui eam de circuitu terreant, cum ad spectaculum perpetratae iniquitatis, quasi 252 festivi ciuntur, qui extrinsecus minis, et exprobrationibus pro reatu miseros insectentur et arguant. Non est in die furoris Domini qui effugiat et relinquatur, quia non est in hac aperta ultione quispiam animi motus, qui se peccato subtrahat, et poenitentiae reservetur.« Quos educavi et nutrivi, inimicus meus consumpsit eos.» Educantur, qui a temporalibus, et eorum appetitibus eximuntur. Enutriuntur, cum idem status nostri sub fomento, et custodia rationis aguntur. Et inimicus eos consumit, cum discretae hactenus menti chaos tenebrositatis inducit.
9.48.1
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. ALEPH.
9.48.1
VERS. 1.--« Ego vir videns paupertatem meam in virga indignationis ejus.» In hoc tertio alphabeto attendendum videtur quod singulis versiculis tertio littera quaeque repetitur. In quo conjici potest quod, quatuor modi peccandi cum sint, suggestio videlicet, delectatio, consensus et actio, in solo consensu major adhibenda sit rationis et doctrinae cautio. Si enim consensum spiritus rebellione coerceas, nunquam tibi se ingeret in foeda actione quod doleas. Sunt ergo quidam qui labuntur, sed lapsum suum perspicacissime metiuntur. Hic igitur quilibet talis eloquitur. Suam videt paupertatem in virga indignationis Dei, qui animi sui vigilanter attendit inopiam, et internarum virium depopulationem, dum divina animadversio inibi saevit, sed nisi cum poenitentia intervenit, nequaquam in longum mens ipsa discernit. Unde et vir dicitur, qui damna sua non sine conscientia lugubri contemplatur, sed sequitur:
9.48.2
VERS. 2.--« Et me minavit, et adduxit in tenebras, et non in lucem.» Minat cum rediviva delectatio mentem a sui consideratione subducendo sequestrat. In tenebras adducit, cum ad sui ipsius ignorantiam trahit. Tali cuivis dicitur;« Statuam te contra faciem tuam.» Et non in lucem adducitur, cum non sui sola cognitione, sed etiam totius sacri eloquii, quod littera nostra sonuit, pia eruditione nudatur.
9.48.3
VERS. 3.--« Tantum in me vertit et convertit manum suam tota die.» Quod est dicere: Cum Deus animadvertere in vitia, quae me opprimunt, debuisset, ipsis erectis ad mei tantum oppressionem animadversum est. Nec hoc solum, sed manum suam tota die convertit, jugiter scilicet subsidium internae consolationis me indurato avertit. Unde est quod dilectus manum suam mittit per foramen.
9.49.1
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. BETH.
9.49.1
VERS. 4.--« Vetustam fecit pellem meam, et carnem meam, contrivit ossa mea.» Beth, confusio. Pellis vetusta efficitur, cum affectus noster quo citius in interiori homine nil laeditur, cum ipsa carne, id est voluntate, quae media inter pellem et ossa, id est affectum rationemque, consistit, creberrimorum casuum vetustate consumitur.« Quod enim antiquatur et senescit, prope interitum est.» Ossa conteruntur, cum rationalitatum, quae fragilia quaeque in nobis regere debuerant, rigor infringitur. Ecce evidens in mente confusio. Nota distantiam inter affectum et voluntatem, quia de multis afficimur, quae nolumus; multa volumus, de quibus non afficimur. Velle enim boni secundum legem mentis Apostolo adjacet, sed secundum legem membrorum, quod est affectus, perficere non invenit; sed de his alias plenius egimus.
9.49.2
VERS. 5.--« Aedificavit in gyro meo, et circumdedit me felle et labore.» In gyro nostro aedificat, cum res, quas appetamus, et quibus introrsum magis obstruamur, undecunque multiplicat. Felle et labore circumdat, cum dure amarescit peccatum quod perpetrat, et tamen ad peccata perpetranda laborat.« In tenebrosis collocavit me, quasi mortuos sempiternos.» In tenebrosis collocat, cum jam non horaria, sed quasi stabili animum Deus confusione condemnat, et hoc quasi mortuos sempiternos, scilicet quasi eos qui nunquam resipuerint ad aliquos actus bonos.
9.50.1
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. GHIMEL.
9.50.1
VERS. 7.--« Circumaedificavit adversum me, ut non egrediar; aggravavit compedem meum.» Ghimel, plenitudo. Adversum nos, ut non egrediamur circumaedificat, cum occasiones male agendi, quibus ac si carcere corporis vitiis irremissibiliter obstringamur, justo judicio undecunque ministrat. Compedem nostrum aggravat, cum carnalis appetitus mole alacritatem spiritus onerat.
9.50.2
VERS. 8.--« Sed et cum clamavero et rogavero, exclusit orationem meam.» Ecce plenitudo malorum. Clamamus, cum peccati atrocitate a cordis nostri gemitu irrugimus. Rogamus, cum qualicunque etsi vapido animi statu, non tam orationes quam orationum simulacra exercemus. Oratio tamen excluditur, quae sub peccati juxta psalmum affectu efficitur.
9.50.3
VERS. 9.--« Conclusit vias meas lapidibus quadris, semitas meas subvertit.» Viae nostrae lapidibus quadris concluduntur, cum eorum exemplo remoto, qui super terram volvi dicuntur, eorum potius imitatione, qui ex omni parte terrae funditus haerent viae, id est nequam actiones minuuntur. Semitae subvertuntur, cum intentiones, quae minus conspicabiles sunt, pariter depravantur.
9.51.1
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. DALETH.
9.51.1
VERS. 10.--« Ursus insidians factus est mihi, leo in absconditis.» Daleth, interpretatur nativitas. Et quid est nasci, nisi per pravae 253 voluntatis conceptionem ad crimina informari? Hanc nativitatem Job et Jeremias maledicendo detestantur. Fit ergo Deus isti nativitati primum ursus insidians, id est feralis appetitus interiora nostra cuncta sibi subigens. Ursorum enim est naturae quidquid pedibus applicuerint conculcare. Dicitur autem a Deo id fieri, quod fieri permiserit. Unde, in Osee, quasi ursam se futurum raptis catulis attestatur. Fit leo in absconditis, cum quidquid mali suggeritur, inexplebili aviditate haurit. Natura enim leonis est ut oblati pecoris ante totum sanguinem ebibat quam carnes attingat. Ursus ergo insidians, exterior sensus est aucupans leo in absconditis, ad explendum immanitas mentis.
9.51.2
VERS. 11.--« Semitas meas subvertit, et confregit me: posuit me desolatam.» Semitae subvertuntur, cum ante ruinam plerumque exaltatio privata confunditur. Deinde confringitur, cum quidquid intus erat insigne deponitur. Desolatur, cum Deo habitatore privatur.« Tetendit arcum suum, et posuit me quasi signum ad sagittam.» Arcum suum tendit, cum Scripturae sententias habitui nostro convenientes obtendit. Quasi signum ad sagittam nos ponit, cum divinae ultionis jacula divinitus intentari sub continuo timore depromit.
9.52.1
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. HE.
9.52.1
VERS. 13.--« Misit in renibus filias pharetrae suae.» He, interpretatur salus. Quid enim salubrius quam semper urgeri divinorum verberum timoribus? Filiae pharetrae ad litteram nil aliud sunt quam sagittae. Filias pharetrae in renibus mittit, cum superni consilii sententiis cogitationum, vel etiam corporis nostri delectamenta configit.
9.52.2
VERS. 14.--« Factus sum in derisum omni populo meo, canticum eorum tota die.» Fit in derisum populo suo, cum ipsae cogitationes nullos coepti sui bonos successus spondent spiritui suo. Tota die eorum canticum fit, cum frequentia cogitationis quidquid boni propositi arripitur, quasi mox transiturum in vulgi fabulam, in modum cujuspiam ludicri, arbitratur.
9.52.3
VERS. 15.--« Replevit me amaritudinibus, inebriavit absinthio.» Amaritudinibus repletur, qui perpetratorum facinorum poenitudinibus sed momentaneis coarctatur. Inebriatur absinthio, qui appetitu exardescit et ingemiscit admisso. Voluptatum enim, ait quidam, appetentia plena anxietatis est, satietas vero poenitentiae.
9.53.1
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. VAU.
9.53.1
VERS. 16.--« Et fregit ad numerum dentes meos, cibavit me cinere.» Vau, dicitur et ille: Quod est: Et ille, qui praedicta mihi, sed non injuria intulit, fregit ad numerum, id est quotquot sunt, dentes meos, intellectualitates scilicet quibus commolimus quidquid dignum scrupulo cogitamus. Cinere nos cibat, qui peccati refricationem cum delectatione nobis inviscerat. Hoc facit, qui fieri permittit.
9.53.2
VERS. 17.--« Et repulsa est anima mea, oblitus sum bonorum.» Anima nostra repellitur, cum salus ejus ad incuriam destinatur. Bonorum obliviscitur, qui, quamvis malis intestinis opprimatur, bonorum tamen quae fecit, aut quae in praemio sortiri potest, memoria nullo modo delectatur.
9.53.3
VERS. 18.--« Et dixi, periit finis meus et spes mea a Domino.» Periisse finem suum dicit, dum quod pro aeterna mercede faciendum aliquando proposuerat, in intimis inanescit. Spes etiam perit a Domino, cum tentationibus occupata, et quasi auxilii coelestis indigna, etiam deficere jam disponit ab ipso.
9.54.1
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. ZAIN.
9.54.1
VERS. 19.--« Memoria memor ero, et tabescet in me anima mea.» Zain, interpretatur duc te. Ac si diceret: Tu spem tuam periisse dixeras, non tamen in hac desipientia maneas, sed duc, id est, promove te, ut ad interiora contendas. Spes enim dicitur quasi est spes. Quo monitu ille infert: Memoria, inquit, memor ero; subaudis, non pro lapsu desperandum, sed spei potius insistendum, sic ut anima contabescat, scilicet animalitas, quae non capit quae Dei sunt, sanctae spei spiritualitate superveniente, in se deficiat. Orare ergo jam incipit.
9.54.2
VERS. 20.--« Recordare paupertatis et transgressionis meae, absinthii et fellis.» Ac si dicat: Meminisse, Domine, debueras quod ob penuriam virium internarum hucusque deliquerim, nec minus etiam meminisse quod lapsum eum aegerrime tulerim, nec ejus nisi cum ingenti amaritudine recordari potuerim. Videtur autem quaedam distantia inter absynthium, et fel. Absynthium enim et haustu habile est, calorem excitans, et sanguinem sedans, fel autem neutiquam. In absynthio ergo moeror recens acti facinoris, qui nos ad Deum recaleficat, et incentivum criminis sedat; in felle vero peccati est post poenitudinem memoria prorsus menti intolerabilis et indigna.
9.54.3
VERS. 21.--« Haec recolens in corde meo, ideo sperabo.» Quod est: Dum haec cum mea cogitatione retracto, ad spem me provoco. Unde et sequitur:
9.55.1
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. HETH.
9.55.1
VERS. 22.--« Misericordiae Domini multae, quia non sumus consumpti, quia non defecerunt miserationes ejus.» Heth, dicitur enarratio. Et quod est istud enarrare, nisi Dei misericordias etiam inter peccandum expertas oculis cordis attexere? Ergo hae sunt; quia non sumus consumpti, praestando videlicet in ipso pravo actu viciniora saluti, Alioquin profecto deficerent, si iniquitatibus misericordiae cederent.
9.55.2
VERS. 23.--« Novi diluculo, multa est fides tua.» Quod est dicere Deum ad animam: Ex tua sedulitate et vigilantia novi quia multae sis fidei. Diloculum 254 enim pro sedulitate crebro ponitur, sicut et matutinum. Quod si, juxta quaedam exemplaria, nescio si mendosa, dicatur novae, ita exponetur: Veteres misericordiae sunt, quae plerumque praestantur ingratis, et hae non nisi temporales. Novae autem, quae ex illuminatione recenti in conversorum mentibus quasi diluculum elucescunt, et hae aeternales. Deinde quod sequitur, apostropha erit ejus ad Deum, qui sic de misericordiis gratulatur.
9.55.3
VERS. 24.--« Pars mea Dominus, dixit anima mea; propterea exspectabo eum.» Non, inquit, a Deo misericordias temporales praestolor, sed ipsum animae meae quasi retributoriam partem sortior; propterea spe vivaci non ejus transitoria, sed ipsum eumdem opperior.
9.56.1
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. TETH.
9.56.1
VERS. 25.--« Bonus est Dominus sperantibus in eum.» Teth, interpretatur bonum. Quo enim affectuosius spe ibis in Deum, eo praecordialius et ineffabilius intelliges bonum.
9.56.2
VERS. 26.--« Animae quaerenti illum. Bonum est praestolari cum silentio salutare Domini.» Animae, quae nihil praeter Deum quaerit( qui enim bifariam nititur, Deum recte quaesisse non dicitur) bonum est sine praeparatione aliqua sub diurnis laboribus Dei non fastidire servitium; sic enim dormitur in medio clerorum. Quod enim hic silentium dicitur, illic dormire.
9.56.3
VERS. 27.--« Bonum viro, cum portaverit jugum ab adolescentia sua.» Jugum ab adolescentia portat, qui pro adolescentiae motibus sese sub divini timoris depressione castigat.
9.57.1
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. JOD.
9.57.1
VERS. 28.--« Sedebit solitarius, et tacebit, quia levavit se super se.» Jod, interpretatur principium, quod principium non tam ad initium, quam ad quamdam principalitatem refertur. Determinans enim jugum videtur exponere. Sedet solitarius, qui in humili se cohibet, a terrenis sese removendo tumultibus. Tacet vero, cum sopitis cogitationum imaginationumque nugis soli orans loquitur Deo. Quod aliter fieri non potuit, nisi quia se super se levat, id est animalitatem suam spiritualitati subjugat.
9.57.2
VERS. 29.--« Ponet in pulvere os suum, si forte sit spes.» In pulvere os suum ponit, qui quamlibet summa gerat, se tamen semper pulverem, id est peccatorem recognoscit. Peccanti enim dictum est:« Pulvis es.» Et hoc facit, si forte sit spes, ut videlicet sibi semper videatur de Deo sperare praemia, quasi quaedam ambigua res.« Dabit percutienti se maxillam, saturabitur opprobriis.» Percutienti maxillam dat quisquis ea quae sibi amantiora et spectabiliora in praesenti noscuntur injurias inferre volentibus exponit potius quam defensat. Opprobriis saturatur, qui ipsas contumelias pro summis sibi refectionibus arbitratur.
9.58.1
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. CAPH.
9.58.1
VERS. 31.--« Quia non repellet in sempiternum Dominus.» Caph, dicitur incurvatus, non tamen in terrena, sed ad sui vilipensionem salubri consideratione depressus. Ac si diceret: Haud injuria humiliatur, quia non in sempiternum repellitur, licet modernae vilitati addici videatur, in manu enim Dei fines terrae sunt, qui scilicet terrenitatem in se consumunt. Quia si abjecit in hoc eos saeculo affligendo, miserebitur tamen secundum multitudinem miserationum suarum in futuro.
9.58.2
VERS 33.--« Non enim humiliavit ex corde suo, et abjecit filios hominis[ al., hominum].» Humiliat Deus ex corde, quos sic in praesenti punit ut magis puniat retributionis tempore. Modo vero flagellat et abjicit specie tenus filios hominis, cum a mundiali extorres facit laetitia filios Redemptoris. Non enim dixit hominum sed hominis, illius plane qui dixit:« Si me persecuti sunt, et vos persequentur.»
9.59.1
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. LAMETH [ al., LAMED].
9.59.1
VERS. 34.--« Ut contereret sub pedibus omnes vinctos terrae.» Dicitur servo: Servamus autem quod pro mysterio habemus. Mysterium vero est quod hujus saeculi pressuris atterimur, sed de sequentis vitae statu ambigimus. Sensus ergo est: Abjicit quidem filios hominis, ut conterat omnes vinctos terrae sub pedibus suis, ut videlicet omnes qui hujus saeculi negotiis, aut quibuslibet vitiis vinciuntur, praedicatorum suorum sub documento frangantur. Quod est dicere: Si filii Dei et hominis quantum oculis adjacet, abjiciuntur, quanto magis filii diaboli quondam cum ad Dei filiationem rediguntur, non modo Deo, sed etiam servis Dei, qui sunt ejus pedes, quod eum praedicando circumferunt, non esse, aut stare, sed conteri, id est prorsus humiliari merentur? Quos vinctos educit Dominus, juxta psalmum, in fortitudine.
9.59.2
VERS. 35.--« Ut declinaret judicium viri in conspectu vultus Altissimi.» Declinatur judicium viri in conspectu vultus Altissimi, cum scimus indubie nos operibus bonis insistere, et tamen nescimus utrum odio digni simus, an amore. Nostrum ergo judicium ad vultum Altissimi declinamus, cum quod de nobis metimur ejus trutinae reservamus.
9.59.3
VERS. 36.--« Ut perverteret hominem in judicio suo, Dominus ignoravit.» Abjecit, inquam, filios hominis, ut perverteret hominem in judicio suo, ut ostenderet utique non ita a Deo praestitutum, ut bonis bona facientibus bona ad praesens restituerentur; sic enim moribus est humanis inolitum, ut bonum quemlibet malis oppressum, bonum minime aestiment exstitisse; quod in amicorum Job opinione crevisse. Sed hoc Dominus ignorat, qui bonis plerumque mala, et malis etiam bona, utrisque quoque aliquoties meritis suis convenientia praestat.
9.60.1
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. MEM.
9.60.1
VERS. 37.--« Quis est iste qui dixit ut fieret Domino 255 non jubente?» Mem, interpretatur viscera. Exclamat ergo propheta adversus eos qui de talibus conqueruntur, secundum quos et psalmus, Quam bonus Israel Deus! conscriptus est. Domino non jubente fieri dicit, qui eos quos scelerose victitare cognoscit, sanosque incolumes ac opulentos attendit, fortuna potius quam Dei judicio agi credit.
9.60.2
VERS. 38.--« Ex ore Altissimi non egredientur nec bona, nec mala.» Nec bona, nec mala ex ore Altissimi egrediuntur, quia nunquam in praesentiarum proprie bona bonis, nec rursus specialiter mala malis ex sententia contigisse creduntur. Utrobique enim cedunt, quia utrisque communia sunt.
9.60.3
VERS. 39.--« Quid immurmuravit[ al., murmuravit] homo vivens, vir pro peccatis suis?» Homo vivens murmurat, quia cum in peccatis vivat, non ad peccata respicit quae perpetrat, si aliquid adversitatis incurrat, sed eorum, qui agere pejora videntur, sese comparatione justificat. Vir quoque pro peccatis murmurat, cum non sua inter patiendum peccata accusat, sed Deum nimie ferientem querimoniis pulsat.
9.61.1
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. NUN.
9.61.1
VERS. 40.--« Scrutemur vias nostras, et quaeramus et revertamur ad Dominum.» Nun, sempiternum. Non enim convenit, si ad tempus pro peccato puniamur, murmurare, sed potius ad sempiternum, quod Deus est, properare. Unde vias nostras scrutemur, id est actiones discutiamus. Dominum quoque quaeramus, et ad eum revertamur, Scripturis scilicet invigilemus, ibi quaerentes unde compungamur, et ad ipsum praevia compunctione ducamur.
9.61.2
VERS. 41.--« Levemus corda nostra cum manibus ad Dominum in coelos.» Corda nostra cum manibus levamus, cum intelligentias cum exsecutione operum, sine infimae laudis aspiratione, ad Deum sub spe scilicet sola coelesti porrigimus.
9.61.3
VERS. 42.--« Nos inique egimus, et ad iracundiam provocavimus, idcirco tu inexorabilis es.» Liquet, caetera prosequamur. Hoc tamen videtur tractandum quod pro iniquitatibus inexorabilis hic dicitur Deus, et alibi, peccatores non audire, quod uno verbo solvitur, quia videlicet quandiu in intentione peccandi perseverare probantur, et inexorabilem Deum faciant et minime audiantur.
9.62.1
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. SAMECH.
9.62.1
VERS. 43.--« Operuisti in furore, et percussisti nos, occidisti, nec pepercisti.» Samech, interpretatur audi. Summa enim ope, quo inexorabilior aestimatur, dimota pravorum appetituum densitate, necesse est ut audiat, si obnixius inclametur. In furore operimur, cum irruente criminum nebula desipientiae nocte deprimimur. Percutimur, cum ab omni integritate dejicimur. Occidit Deus, nec pepercit, cum spiritum a sua luce exstinguit, in quo tamen nobis parceret, si vel scintilla nobis alicujus benevolentiae remaneret.
9.62.2
VERS. 44.--« Opposuisti nubem tibi, ne transeat oratio.» Nubes ei opponitur, cum obstaculum inter nos et Deum pravae nostrae intentionis obtenditur. Oratio non transit, quam malevolentiae crassitudo retudit.
9.62.3
VERS. 45.--« Eradicationem et abjectionem posuisti me in medio populorum.» Non dixit, eradicasti me, sed eradicationem posuisti me. Eradicatio, vel abjectio mens illa fit aut ponitur, quae totius interioris boni semetipsi pestis efficitur. Eradicat enim et abjicit, qui bona naturaliter insita a se extorquet, et superbe excludit. Et hoc fit in medio populorum, circumstrepente utique animi auribus frequentia vitiorum.
9.63.1
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. PHE.
9.63.1
VERS. 46.--« Aperuerunt super nos os suum omnes inimici.» Phe, interpretatur os, et quod illud os, nisi quod menti ad perversitates jam prorsus acclini, omnes actus insusurrat obscenos? Hoc super nos omnes inimici nostri aperiunt, cum ad succendendam per quaelibet crimina conscientiam indubitanter erumpunt.
9.63.2
VERS. 47.--« Formido et laqueus facta est nobis vaticinatio et contritio.» Ordo est: Facta est nobis vaticinatio et contritio, laqueus et formido. Vaticinatio est, cum mens obsessa flagitiis successus sibi prosperos, et spes gloriarum spondet. Sed hanc vaticinationem sequitur contritio, quia quo magis sine sui respectu extollitur, eo graviori opprimitur repente peccato. Fitque mox utrumque miserae animae formido et laqueus, dum vaticinationem mordacis intercipit culpae metus, et contritioni adjacet is qui spiritum confessionis occludat desperationis laqueus.
9.63.3
VERS. 48.--« Divisiones aquarum deduxit oculus meus in contritione filiae populi mei.» Aquae dividuntur, cum spiritualis subtilitates intelligentiae, si quae resederint, disperguntur. Has, dum populus conteritur, oculus deducit, quia, dum sceleribus incipit subjacere intentionis acumen, paulatim extenuatus interius extra se fundit.
9.64.1
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. AIN.
9.64.1
VERS. 49, 50.--« Oculus meus afflictus est, nec tacuit, eo quod non esset requies. Donec respiceret, et videret Dominus de coelis.» Oculus affligitur, nec tacet, cum intentio vitiis atteritur, nec a strepitu desideriorum etiam conscientia se accusando affligente cohibet. Et hoc fit quia non est requies, nulla videlicet ab aestu interiore temperies, donec respiciat, et videat Dominus de coelis, donec utique misereatur, et approbet conversionem nostram Dominus per imitationem coelestis conversationis.
9.64.2
VERS. 51.--« Oculus meus depraedatus est animam 256 meam in cunctis filiabus urbis meae.» Ain, interpretatur oculus. Et quis est oculus, nisi ipsa eadem intentio, quae animam depraedatur, dum cuncta quae bene exercere aliquando videtur, per sui praevaricationem subtrahit, dum laudes forasticas aucupatur? Sed hoc non fit nisi in filiabus urbis suae, in mollitie videlicet habituum conscientiae nostrae.
9.65.1
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. SADE.
9.65.1
VERS. 52.--« Venatione ceperunt me quasi avem inimici mei gratis.» Sade, dicitur justitia, quae tamen justitia non alia mihi videtur quam quod justo Dei judicio cuique etiam in praesenti ad meritum retribuitur. Unde quasi avem ab inimicis se venatione captum queritur, quia per levitatem, quae in avi figuratur, gratis et sine omni fructu ab his qui non nisi carnalia quaerunt, vanis favoribus irretitur. Et recte inimicos nominat, quos in sui beatificatione, juxta prophetam, deceptiores probat.
9.65.2
VERS. 53.--« Lapsa est in lacum vita mea, et posuerunt lapidem super me.» In lacum vita labitur, cum in labyrinthum inexpedibilem status noster inclinatur. Lapis superponitur, cum mentis obduratio cogitationi in infima mersae adducitur. Unde psalmus:« Non absorbeat, inquit, me profundum, neque urgeat super me puteus os suum.» Quod illic urgere, hoc hic lapidem superponere.
9.65.3
VERS. 54.--« Inundaverunt aquae super caput meum. Dixi: Perii.» Aquae super caput inundant, cum fluxus carnalium voluptatum ultra quam mens capere possit, sese ei accumulant. Unde et periisse se dicit, quia quorsum evadere valeat nescit.
9.66.1
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. COPH.
9.66.1
VERS. 55.--« Invocavi nomen tuum, Domine, de lacu novissimo.» Coph, vocatio. Vocamur autem, cum inter molestias interiores ad divinum recurrere oraculum rationaliter admonemur. Invocavi nomen tuum, Domine, non est aliud quam De profundis clamavi ad te. Quod enim de profundis, hoc de lacu novissimo.
9.66.2
VERS. 56.--« Vocem meam audisti, ne avertas aurem tuam a singultu meo et clamoribus.» Vox de lacu novissimo clamantis auditur, cum rugitus interior de statu pene desperabili in divinas aures admittitur. Audire autem Dei, est concupiscentiam spiritus adversus carnem vel ad modicum sublevare. Singultus est, cum mens prius timoris anxietate quatitur; clamor vero, cum vehementia fervidae compunctionis attollitur. Ab his Dei auris non avertitur, cum ejus aspirationis nutrimento utrumque fulcitur.
9.66.3
VERS. 57.--« Appropinquasti in die quando invocavi te. Dixisti: Ne timeas.» Quod est dicere: Cum lacus mihi tenebrasceret, tu diem interni luminis tua propinquitate donasti, nec dixisti: Ne clames, sed potius: Ne timeas, ut quod timore conceperis, amore exhibeas.
9.67.1
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. RES.
9.67.1
VERS. 58.--« Judicasti, Domine, causam animae meae, Redemptor vitae meae.» Res, dicitur primatus. Nec id injuria. Post divinam enim exauditionem redit rationi sui quod amiserat arbitrii principatus. Judicat causam animae nostrae Dominus, cum discernit commissiones carnis et spiritus. Unde redemptor vitae nostrae dicitur, quia motus rationis, sine quibus non vivitur, a veteribus eximere aerumnis misericorditer dignatur.
9.67.2
VERS. 59.--« Vidisti, Domine, iniquitatem adversum me; judica judicium meum.» Videt Dominus iniquitatem adversum nos, cum videre nos facit stimulos adversus spiritum superequitare corporeos. Judicium nostrum judicat, cum intellectualitatem ad universa discernendum suo illapsu illuminat.
9.67.3
VERS. 60.--« Vidisti omnem furorem, universas cogitationes eorum adversum me.» Furor vitiorum est, quod, apud Job, clamor dicitur exactoris. Cogitationes eorum, ea sunt quae mentis obtutibus omnimoda imaginatione coaggerant. Cogito enim frequentativum a cogo, cogis, nil aliud quam coadunare est. Unde illud,« coge, inquit, concilium.» Has, inquam, cogitationes Deus videt, cum nobis acuminat ad id providendum discretiones.
9.68.1
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. SIN.
9.68.1
VERS. 61.--« Audisti opprobria eorum, Domine, omnes cogitationes eorum adversum me.» Sin, dicitur super vulnus. Et morale, est ut cataplasma vulneri imponatur. Quod non aliud est quam quod sequitur. Semper amatur in quo ex deliberatione peccatur, et ideo probro minus imputatur. Eorum ergo Deus opprobria audit, cum quam sint probrosa et pudenda ex plenitudine poenitudinis intelligi facit. Notandum repetit quod in superiori dictum fuerat versu, et forsitan non abs re. Omnes cogitationes eorum adversum nos, quia quo magis nos eorum puduerit, et quo major contra haec eadem erit nostra rebellio, tanto acriores assultus experiemur internos.
9.68.2
VERS. 62.--« Labia insurgentium mihi, et meditationes eorum adversum me tota die.» Insurgentium labia, nil aliud sunt quam emergentium suggestionum susurra. Mutae enim tentationes nil aliud quam verba sunt; quae, quod alii verbis, ipsae specierum lenocinio peragunt. Meditationes eorum retractationes, vel potius delectationes esse noscuntur imaginum. Hae fiunt tota die, procul dubio assidue.
9.68.3
VERS. 39.--« Sessionem eorum, et resurrectionem eorum vide, ego sum psalmus eorum.» Sessio eorum est ex diabolica calliditate vitiorum fucata quietio. Ad tempus enim a tentatione quiescit, ut ex insperato prosternat quod secure aliquandiu victitare permisit. Porro 257 surrectio eorum, mentium repentina pervasio. Hanc petimus ut Deus videat, discernere videlicet nos faciat, ut dum in aliqua perfunctoria pace sopimur, nunquam ad subitum elisi praecipitari possimus. Denique fit psalmus eorum, cum intentio suggestionis pascitur ex inepta retractatione cordium tentatorum. Psalmus enim nil aliud est quam quod vulgo dicitur ladius, qui sine vocis exercitio conficitur chordis et manibus. Sicut ergo psalmus aures, sic revolutio cogitationis mulcere dignoscitur, et nutrire malae spiritualitatis imagines.
9.69.1
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. THAU.
9.69.1
VERS. 64.--« Redde eis vicem, Domine, juxta opera manuum suarum.» Thau, interpretatur consummavit. Consummat autem Deus, quorum fluctuationem diutinam certo fine determinat. Vicem reddit juxta opera, cum per singulas noctes ad abluendum lectum lacrymarum suggerit lavacra.
9.69.2
VERS. 65.--« Dabis eis scutum cordis laborem tuum.» Labor Dei est, dum vitiis debita vivacitate resistitur. Iste labor scutum cordis efficitur, a quo diaboli spiculum omne recutitur. Hoc pro operum suorum vice eis redditur, ut quo insolenter intraverant, inde digna severitate pellantur.
9.69.3
VERS. 66.--« Persequeris in furore et conteris eos sub coelis, Domine.» In furore persequuntur, qui integra animadversione ab animo divinitus extricantur. Sub coelis quoque conteruntur, cum sub virtutum jure franguntur. Coelos virtutes vocat, in quibus solis gratanter Deus mansitat.
9.71
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. ALEPH.
9.71
VERS. 1.--« Quomodo obscuratum est aurum, mutatus est color optimus, dispersi sunt lapides sanctuarii in capite omnium platearum?» Aleph, sicut superius, doctrina est, cujus solutio in versum poterit pendere sequentem. Quaeritur ergo quomodo aurum obscuretur, quomodo utique notitia Dei, quae non est nisi amor, et qua nihil pretiosius est, et in qua etiam omnia scienda et gerenda docemur, tantopere in animo a pristina specie extenuatur. Color optimus mutatur, cum sinceritas cogitationis avertitur. Lapides sanctuarii in capite omnium platearum disperguntur, cum nitidissimae et perspicaces in omni sancta prudentia rationes, per saeculi voluptates et glorias( haec enim sunt totius saecularis intentio prima licentiae) a sua in Deum simplicitate dividuntur.
9.72
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. BETH.
9.72
VERS. 2.--« Filii Sion inclyti et amici auro primo. Quomodo reputati sunt in vasa testea, opus manuum figuli?» Beth, confusio. Quis enim justius confunditur quam qui de tanto pretio ad nihil pene redigitur? Filii Sion inclyti, intellectuales sunt motus masculina virtute liberrimi. Auro primo amiciuntur, qui sapientiae divinae privilegiis adornantur. In vasa testea reputantur, cum jam ad fragilia opera devolvuntur. Opus manuum figuli sunt, quia auctorem jam habent ex tam perversa conversatione diabolum. Hunc Pharao ille significat, qui Israelitas in luto et latere et paleis servire cogebat.
9.73
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. GHIMEL.
9.73
VERS. 3.--« Sed et lamiae nudaverunt mammam, lactaverunt catulos suos, filia populi mei crudelis, quasi struthio in deserto.» Ghimel, retributio. Meritis enim nostris exigentibus hujusmodi: Casuum infamias pro retributione sortimur. Est ergo dicere: Non solum in terrena studia labuntur, sed et facti lamiae mammam nudant, cum sub specie benignitatis et alios ad eadem quae ipsi faciunt perpetranda, virosa verborum dulcedine, et feminea quadam adultatione compellant. Lamia enim monstrum est, muliebrem cingulo tenus habens formam. Mammam ergo nudant, cum doctrinam ad ea quae agunt propaganda promulgant. Catulos lactant, cum ad bestiales ritus alios lenocinando attrectant. Filia populi hujus crudelis quasi struthio in deserto, quia hi, qui superius filii dicebantur, et nunc per morum effeminationem filiarum vocabulo jam censentur, crudeles sunt, quia quos diabolica suadela genuerint, sub terrena levitate recondunt. Struthionis enim natura, est ova in terra ponere, et ea pulvere adoperta relinquere. Ferro etiam pasci dicitur, nimirum quia hujusmodi, ac si cibis, malignitatibus satiantur.
9.74
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. DALETH.
9.74
VERS. 4.--« Adhaesit lingua lactentis ad palatum ejus in siti. Parvuli petierunt panem, et non erat qui frangeret eis.» Daleth, interpretatur tabulae. Qui sunt tabulae, nisi qui exciso a se internae plenitudinis robore a virtutis duritia extenuantur cogitatu et opere? Lingua ergo lactentis ad palatum ejus in siti adhaeret, cum deficiente aqua sapientiae salutaris locutio ejus, qui monstruoso lacte pascitur ad ejus conformitatem, a quo virulentae doctrinae salivas acceperat, se continet. A palato enim saliva digreditur, et lingua palato astringitur, cum verba discipuli doctoris nequitia resculpuntur. Parvuli panem petunt, cum innocentiores et pravitate minus imbuti, documentum vitale deposcunt, sed dissertores omnino deficiunt.
9.75
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. HE.
9.75
VERS. 5.--« Qui vescebantur voluptuose, interierunt in viis, qui nutriebantur in croceis, amplexati sunt stercora.» He, dicitur ista. Et quae ista, nisi praesentia? Voluptuose vescitur 258 qui divinis eloquiis pro praesenti solum gloria delectatur. Is in viis interit, quia dum super his quae ad Deum pertinent, verbum Dei adulterando, favores scilicet requirendo, extra se digreditur, perit. Crocus aurosi coloris est, et redolet. In croceis nutritur, qui aut sanctitatis specie, aut sapientiae opinione gloriatur. Hi amplexantur stercora, cum magna de se volentes intelligi, turpi subito aviditate proruunt ad infima, quae Apostolus arbitratur ut stercora. Huc enim respectat nostra littera.
9.76
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. VAU.
9.76
VERS. 6.--« Et major effecta est iniquitas filiae populi mei peccato Sodomorum, quae subversa est in momento, et non ceperunt in ea manus.» Vau, interpretatur ipse, procul dubio idem qui ista, quae superius diximus significare praesentia; invenitur affectare. Hujus filiae populi peccato Sodomorum major iniquitas efficitur, quia quantum argenti pondus a pondere plumbi distat, tantum peccata simplicium et hebetum a peccato eorum qui voluptuose vescuntur, et nutriuntur in croceis, differre constat. Sodoma enim interpretatur pecus silens. Et quid pecus nisi ingenita fatuitas, cujus ingenii nulla vox est? Quae etiam Sodoma subvertitur in momento, quia subvertibilis est, et prona casui, si sit qui impetat quovis modo. Et non capiunt in ea manus, quia quodcunque tali menti sese intulerit, gratanter admittitur turpe opus. Manus quoque in ea non capiunt, dum plusquam possibilitas agendi sustineat, facere appetunt.
9.77
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. ZAIN.
9.77
VERS. 7.--« Candidiores Nazaraei ejus nive, nitidiores lacte, rubicundiores ebore antiquo, saphiro pulchriores.» Zain, alimentum mundi. Et a quibus magis alitur mundus quam a filiis Sion inclytis, qui amiciuntur auro primo? Hos ergo exprimendo prosequitur. Nazaraeus interpretatur sanctus. Quasi diceret: Illi, qui quondam sanctitatis munditia florulenti erant,( haec enim tria Nazaraeus sonat) per appetitum coelestis gloriae candidiores sunt nive, haec enim coelitus labitur; per simplicis innocentiam actionis nitidiores lacte, quod ex carne nascitur; per tolerantiam corporeae titillationis, rubicundiores ebore antiquo, id est, ipsis incentivis suis examinatiores aliquo veteri sancto. Elephas enim, unde ebur, frigidae naturae est. Saphiro denique pulchriores, his videlicet multis, quorum in coelis conversatio esse dicitur, digniores; saphirus enim ethereae speciei est.
9.78
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. HETH.
9.78
VERS. 8.--« Denigrata est super carbones facies eorum, et non sunt cogniti in plateis; adhaesit cutis eorum ossibus, aruit, et facta est quasi lignum.» Heth, vita. Si superbia, qua cadimus, ruina sua mortem parit, humilitas, qua vere levamur, vitam munit. Unde facies eorum super carbones denigratur, cum tota eorum speciositas plusquam eorum qui peccato exstincti peccatores aestimantur, in sui ipsorum consideratione vilipendenda putatur. Inde est quod comae sponsi quasi corvus nigrae dicuntur. In plateis non sunt cogniti, quia in latis et spatiosis hujus saeculi sollicitudinibus non sunt visi. Cutis eorum ossibus adhaesit, quia affectualitas, et ipsa etiam sensualitatis facilitas indivisibiliter se fortitudini rationis adjunxit. Arescit, cum ab omni fluxu lasciviae inanescit; et quasi lignum fit, cum ad impassibilitatis duritiam coalescit.
9.79
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. TETH.
9.79
VERS. 9.--« Melius fuit occisis gladio quam interfectis fame, quoniam isti extabuerunt consumpti ab sterilitate terrae.» Teth, dicitur exclusio. Melius est occisis gladio, quam interfectis fame, quia levius est occumbere sine deliberatione aliqua lapsu peccati subitaneo quam defectu pedetentim lentescere diuturno. Isti enim extabuerunt consumpti ab sterilitate terrae, quia vitiorum putoribus sunt addicti pro incultibilitate et longa incuria mentis suae. Unde merito a praedictorum isti; juxta sensum praemissae litterae, sorte excluduntur, quos cordis non terreni sed lapidei feracitas nulla consequitur.
9.80
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. JOD.
9.80
VERS. 10.--« Manus mulierum misericordium coxerunt filios suos, facti sunt cibus earum in contritionem filiae populi mei.» Jod, desolatio est. Et quid magis desolatur quam quod Deo hospite vacuatur? Manus mulierum misericordium filios suos coquunt, cum opera ejuratorum hominum, nihil scilicet intellectualis tenoris habentium, eos, quos ad sui exempla contraxerint, ad sui ipsorum conformitates igne subdolae persuasionis emolliunt. Mulieres et ironice misericordes vocantur, quia hinc lenociniorum mollitie fallunt, et illinc sub colore benignitatis imo quasi consulendi se ingerunt. Cibus earum fiunt, dum eos sibi incorporare contendunt. Et exinde filia populi conteritur, dum non rationis filius, qui, juxta Apocalypsim, ad thronum Dei perducitur, sed vulgaritatis intimae instabilis filia indesinenter obruitur.
9.81
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. CAPH
9.81
VERS. 11.--« Complevit Dominus furorem suum, effudit iram indignationis suae, et succendit ignem in Sion, et devoravit fundamenta ejus.» Caph, interpretatur operatio. Quae operatio non nisi praemissae iniquitatis quidam effectus dicitur, sicut ex peccato peccati poena efficitur. Unde furorem suum Dominus complet, ut qui peccato irascebatur, ex furore jam sententiam poenae irroget. Iram indignationis suae effundit, cum tentationis miseram conscientiam ludibriis exponit. 259 Ignem in Sion succendit, cum carnis petulantiae flammas in mente, quae Deum speculari consueverat, ingeri Deus sinit. Fundamenta ejus devorat, cum subsistentiam totius bonae intentionis absumit et abrogat.
9.82
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. LAMED.
9.82
VERS. 12.--« Non crediderunt reges terrae et universi habitatores quoniam ingrederetur hostis et inimicus per portas Jerusalem.» Lamed, dicitur cor servitutis. Cor servitutis intelligitur intelligentia, quae non ex ratione, quae imperat, sed ex sensualitate, quae servit, habetur. Reges terrae sunt rationales motus, qui omnia nostra terrena disponunt. Terrae habitatores, membra sunt nostra super terram, vel quaelibet corporeae habitudines. Hi non credunt quoniam per portas Jerusalem hostis et inimicus ingrediatur, quia, ex veterimentis quiete jam desides non arbitrabantur quod per sensualitates visioni pacis quondam dedicatas, hostis antiquus, et post eum inimicitia naturalis appetitus suggerere quidpiam attentaret.
9.83
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. MEM.
9.83
VERS. 13.--« Propter peccata prophetarum ejus et iniquitates sacerdotum, qui effuderunt in medio ejus sanguinem justorum.» Mem, viscera. Et quid sunt viscera, nisi ipsa cogitationum intentio, quae, sicut viscera in corpore, ita sub cogitationibus latet in mente? Unde et Apostolus sanctum Spiritum vocat cogitationum discretorem et intentionum. Poenae ergo interioris intentio, peccata sunt prophetarum, et iniquitates sacerdotum. Sacerdotum, id est rationalium motuum, qui nos salubriter ductitare debuerant, iniquitas est, quod inter impetum carnis et spiritus non aeque judicant. Prophetarum vero, id est providentiarum, peccata sunt, quod sibi non futuri saeculi poenas aut praemia prospiciunt, sed quaelibet, quae fortuitu suboriri queant, sibi in praesenti fastuosa promittunt. Hi sanguinem justorum in medio ejus effundunt, cum ea quae intra se naturaliter justitiae convenire potuerant, in peccata convertunt.
9.84
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. NUN.
9.84
VERS. 14.--« Erraverunt caeci in plateis, polluti sunt sanguine.-- Cumque non possent, tenuerunt lacinias suas.» Nun, dicitur pascua eorum. Pascua eorum sunt quidquid in mundo eis suppetit curarum. Unde errant caeci in plateis, quia sub nullo discretionis lumine saecularibus se inspersere negotiis. Sanguine polluuntur, cum inter ea nulla non contagione criminis inficiuntur. Cumque eis peccare non suppetit, lacinias suas tenent, quia nunquam esse absque peccandi intentionibus sustinent. Sicut enim lacerna laciniis, sic cura forastica innectitur intentionibus pravis.
9.85
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. SAMECH.
9.85
VERS. 15.--« Recedite, polluti, clamaverunt eis: Recedite, abite, nolite tangere. Jurgati quippe sunt, et commoti dixerunt inter gentes: Non addet ultra ut inhabitet in eis.» Samech, dicitur audi. Plane petuntur ut audiant, quibus sanguine pollutis clamatur ut a sua pollutione recedant. Sunt autem qui clamant aut divina verba, quae intonant, aut intellectualitates, quae quod improbe fit naturaliter objurgant. Recedunt si a perversa exsecutione se subtrahunt, abeunt si ab intentionum vanitatibus resipiscunt. Tangere vetantur, cum affectum illo non intorquere jubentur. Jurgati sunt, qui ex divini perceptione eloquii contra suam vecordiam rixas in animo conceperunt. Commoventur, cum in ipsa sua disceptatione turbantur. Unde ad studia veterna mox reflexi dicuntur, id est proponunt, quod inter gentes eos non inhabitet, possessas videlicet semel a tot criminibus mentes nequaquam Deus ulterius mansurus intret.
9.86
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. PHE.
9.86
VERS. 16.--« Facies Domini divisit eos, non addet ut respiciat eos, facies sacerdotum non erubuerunt, neque senum miserti sunt.» Phe, interpretatur os. Os autem nil aliud est quam ipsa quae sibi jungitur Dei facies. Facies, inquit Domini divisit eos, quia dum in illa interiori contentione istinc poenitentiae lacrymas, illinc mundiales lascivias sua sibi in mente praesculpunt, quasi ante superni Judicis se ora constituunt, et sanctae conversationis difficultate perspecta, quasi ab ore Dei ad proposita laxiora se referunt. Et quia ex deliberatione sic ad peccata feruntur, nequaquam addit Deus ut per illationem poenitudinis respectentur. Facies sacerdotum non erubuerunt, cum rationi cum Deo se monenti impudenter restiterunt. Neque senum miserti sunt, cum maturo aliquoties statui, et peccata fastidienti incentiva etiam peccandi obtulerunt.
9.87.1
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. AIN.
9.87.1
VERS. 17.--« Cum adhuc subsisteremus, defecerunt oculi nostri ad auxilium nostrum vanum, cum respiceremus attenti ad gentem, quae salvare nos non poterat.» Ain, dicitur fons, vel oculus. In fonte vel oculo, itidem intentio accipitur, de qua emergunt cuncta quae mente concipimus. Unde cum adhuc subsistimus, id est post Dei desertionem cum pro sola saeculi honestate a criminibus nos continere disponimus, oculi nostri ad auxilium nostrum vanum deficiunt, cum intentiones nostrae fragili subsidio innisae subito emarcescunt. Brevi enim se continet, non Deus, sed Aegyptus auxilium praebet, imo manum innitentis sibi perforat, quae non solum salvare non potest, sed ipsum suum opus coram Deo imprudenter addemnat. Sed videndum, in his duobus posterioribus 260 alphabetis, quiddam quod a prioribus discrepat, et certum utique quod non abs re fiat. Duo nempe characteres in his ulterioribus Phe scilicet, et Ain praeposterantur, quae in prioribus Ain videlicet ante Phe ordinate locantur. Et dixisse me recolo quod in hac lamentatione quaterna quatuor peccandi portendantur genera. Porro in duobus, penultimo utique et ultimo, consensus intelligitur ac operatio, sicut in duobus prioribus suggestio et delectatio.
9.87.2
In primis igitur Ain ante Phe ponitur, ut per hoc innuat quia in suggestione et delectatione mens suum ordinem non excedat, dum intentio qualecunque opus ipsius delectatiunculae praecedere videatur. At postquam consensus et operatio in mente successerint, ibi oculus pravae providentiae cessim vadit, quia mens universa in externos affectus evadit. Quid enim ibi facit intentio, ubi ipsa postposita jam saevit actio? Consensus plane quaedam exhibitionis est portio, quod habes ex Evangelio de juvene extra portam elato. Est ergo in consensu et opere justa ordinis litterarum mutatio, ut ibi nimirum subsidat intentio, quo operis mens universa se praemisit in studio. Porro triplicitas quae in tertio alphabeto praeponitur characterum, nil aliud est quam instructio sacri eloquii ad munimen cogitationis, locutionis et operum; haec enim necessaria est triformiter ad restrictionem lapsuum. Sicut enim verecundia ante casum utilis est, post casum vero sanctae confessionis obstrusio est, sic intentio ante peccatum multa circumspectionum cura indiget, postquam vero in perversum transit opus, deses et pene nulla remanet, quia quo intendat, postquam satis suae fecerit voluntati, non habet.
9.88
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. SADE.
9.88
VERS. 18.--« Lubricaverunt vestigia nostra in itinere platearum nostrarum, appropinquavit finis noster, completi sunt dies nostri, quia venit finis noster.» Sade, justitia; quae refertur, sicut superius, ad justa Dei judicia. Qui respexerant ad gentem, id est ad humanae circumspectionis astutiam, quae eos salvare non poterat, modo lubricasse vestigia sua in itinere platearum dicunt, cum labefactari affectiones suas per sollicitudinum saeculi disquisitiones attendunt. Finis eorum appropinquat, cum peccatum consummatur in opere, quod animus destinarat. Dies eorum complentur cum virtutes consumuntur. Et hoc, quia venit finis omnimodae scilicet mentium destitutionis.
9.89
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. COPH.
9.89
VERS. 19.--« Velociores fuerunt persecutores nostri aquilis coeli; super montes persecuti sunt nos, in deserto insidiati sunt nobis.» Coph, conclusio. Plane concludimur, cum vitiorum frequentia coangustamur. Unde velociores aquilis coeli persecutores nostri sunt, cum carnis incentiva, quae nobis naturaliter incumbunt, ex ipso consuetudinis usu, ipsis etiam daemonibus rabidiora sunt. Aquilae enim pro sua rapacitate id significant. Super montes nos persequuntur, cum in ipsa superbia nostra nos demoliuntur. In deserto insidiantur, cum nos a Deo desertos ob nostra facinora aucupantur.
9.90
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. RES.
9.90
VERS. 20.--« Spiritus oris nostri Christus Dominus captus est in peccatis nostris. Cui diximus: In umbra tua vivemus in gentibus.» Res, dicitur spiritus. Spiritus autem oris nostri, intelligentia est cordis nostri. Os enim pro corde ponitur, ut est:« Os justi meditabitur sapientiam;» et:« Voluntaria oris mei beneplacita fac.» Ipse Spiritus Christus Dominus dicitur, quia et ungi a Deo ei specialiter attinet, et dominari eum non minus decet. Is in nostris peccatis capitur, cum eorum superveniente servitio ab arbitrii sui libertate privatur. Cui dicimus, id est, ascribimus quod sub umbra ejus vivere possimus in gentibus, quod videlicet sub imagine rationis, non in azymis sinceritatis, saeculari videlicet illa, de qua supra diximus, cautela nos inter vitia palliare queamus.
9.91
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. SIN.
9.91
VERS. 21.--« Gaude et laetare, filia Edom, quae habitas in terra Hus. Ad te quoque perveniet calix, inebriaberis, atque nudaberis.» Sin, dicitur vita. Gaudere ergo et laetari filia Edom praecipitur, dum terrena mens in praeputio, et carnis suae sepulta delictis viciniora salutis offendit, et ad vitam respirandi corporis et animae, pro quo utroque gaudere et laetari jubetur, causas incidit, cum veniens ad Babylonem ibi liberari incipit. Edom enim terrenus dicitur. Edom autem filia affectio est carnali mente progenita, haec habitat in terra Hus, quae interpretatur festina, ac peccatum utique praepropera: Non enim invenitur ab Apostolo in hac terra, id est carne bonum. Ad hanc quoque pervenit calix, quia sicut rationem, ita et affectum ex pudore peccati sententia bonae respirationis intercipit. Inebriatur, cum a veterum malorum conscientia et consuetudine absentatur. Nudatur, cum piae confessionis veritate vetegitur.
9.92
LIBER QUINTUS TROPOLOGIAE IN LAMENTATIONES JEREMIAE. THAU.
9.92
VERS. 22.--« Completa est iniquitas tua, filia Sion, non addet ultra ut transmigret te. Visitavit iniquitatem tuam, filia Edom, discooperuit peccata tua.» Thau, interpretatur erravit, vel consummavit. Error enim vere consummatur, cum ipse etiam affectus, qui ad malum proclivior est, de suo errore suffunditur. Cum ergo affectus, filia Sion nimirum, intellectualitatem non transmigrat, id est a recto statu non distrahit, iniquitati profecto ejus finem indit. Iniquitatem ejus filia Edom visitat, 261 cum ex eo quod interiores motus non aeque dijudicat, etiam fastidium carnalis appetitus valde insimulat. Nisi enim fastidiret peccata sua, et illius non discooperiret.
Variation units
Dual references show Vulgate ↔ LXX loci for each oracle block. Selected-witness order follows the left compare column (or primary version).