Reader

8. DE EPISCOPIS REGEM ITERUM CONTRA ARCHIPRAESULEM INSTIGANTIBUS.

At ille tertius duos sic commovit ut confestim transfretantes regem adirent: quem in Normannia prope civitatem, quae Bajocis dicitur, in regia quadam mansione quae vocatur Bur repererunt. Et hoc paucis diebus ante Natalem Domini. Qui, rege salutato, ad regis se pedes mox prostraverunt, pro regno, pro sacerdotio, et pro semetipsis regiam clementiam et justitiam pariter interpellantes, unam contestantes ipsum debere laesis, laedenti alteram. Querulo itaque et exacerbativo sermone mox enarrant quam praecipitanter, quam temere, quam superbe Cantuariensis archiepiscopus in adventus sui initio regnum turbaverit et sacerdotium, pace de regia miseratione concessa sibi et suis abutens. Unde et totam Anglicanam Ecclesiam in luctu esse addebant universis per Angliam episcopis suspensis, semetipsis etiam excommunicatis et suspensis. Et totam hanc factam eis confusionem addebant, pro causa tam regia, tam magnifica, tam necessaria, tam honesta, quod videlicet filium suum primogenitum regni haeredem coronassent. Per haec et his similia et majora his diatim per se et per complices suos regem in archipraesulem instigant sic. Verum qualiter et quantum rex commotus, imo in qualem et quantum furorem et insaniam instigantibus his conversus fuerit, intermitto nunc; sequens id loco suo historiae ordo declarabit. Et interim ad archipraesulem nostrum historiae stylus retorqueatur et praeostendamus qualiter post adventum suum se in Anglia gesserit. Itaque, ut praefati sumus, Cantuariam veniens post paucos adventus sui dies misit ad jam saepe dictum egregium illum puerum Henricum regis filium, tunc regem a jam suspensis episcopis coronatum. Misit autem bonae memoriae et utinam bonae Ricardum tunc priorem Sancti Martini de Dorobernia, virum satis eloquentem et industrium, postea in sede metropolitana domini nostri successorem. Qui ad regem veniens ipsum nomine archipraesulis officiose salutavit et ejus adventum in terram nuntiavit, ipsum de episcoporum suspensione sicut injunctum fuerat excusans, et quod de permissione regis patris sui factum fuisset sic: adjiciens quod ad ipsum tanquam ad dominum venire in brevi archipraesul se pararet. Verum puer ille rex nec nuntium nec nuntii verba acceptare videbatur: et hoc quidem, ut pro certo accepimus, non de voluntate pueri, sed quia aliter pro rege patre non audebat nec pro aulicis ipsius paedagogis, quibus filium suum rex commiserat, qui plus patrem quam filium verebantur. Unde et missus noster nec ab his nec ab illis in aula benigne exceptus est pro rege patre non audentibus aliter.

Missus itaque noster ad nos in brevi reversus, utpote, sicut diximus, puero regi minus acceptus, certum nobis non reportavit responsum, sed adventu suo ad curiam retulit nobis aulae fastum, vultum et supercilia. Archipraesul vero, tanquam constantiae vir, nihilominus se parabat ad iter, volens in primis sicut disposuit, quem necdum viderat, alumnum suum puerum videre regem, et postea provinciam a qua tam diu absens fuerat circuire, properans et anhelans ad discurrendum ubique ut explantaret et eradicaret quae in absentia sua in horto Domini distorte et incomposite excreverunt. Itaque post dies paucos a Cantuaria profecti in multo comitatu Londoniam venimus; milites vero aliquot nobiscum, quia ut dicebatur, in via absconderunt superbi laqueum nobis. Cum vero civitati appropinquaremus, universa civitas commota prae gaudio et civitatenses quotquot archipraesuli occurrerunt, ipsum cum gaudio et exsultatione multa excipientes.

In crastino vero, cum jam pararemus nos ad procedendum, ecce in mane regis junioris nuntii, nomine regis archipraesuli inhibentes ne procederet, sed ad ecclesiam suam reverteretur. Nec tamen arbitretur quis hoc de regis junioris animo provenisse, sed potius de aulicorum consilio, sub quorum custodia erat ipse, arbitrantium se sic regi patri praestaturos obsequium. Archipraesul vero, tanquam qui spiritu fervens, mox respondit se nullatenus propter inhibitionem hanc regressurum, nisi quia tunc jam festus tam solemnis urgebat dies, videlicet Natalis Domini, quo ecclesiae suae abesse noluit. Et ita non procedens Cantuariam reversus est.

Audientes itaque sic ne procederet inimici ejus extulerunt caput, et ipsius jam capiti minabantur. Et praesertim progenies illa viperarum quae dicitur de Brocheis turpibus et ignominiosis injuriis lacessebant. Inter quos unus erat de funesta illa progenie, dictus Robertus de Broc clericus, ut aiebant. Hic in ignominiam et contemptum archipraesulis jumentum quoddam, quod quaedam culinae nostrae necessaria vehebat, cui forte obviavit in via, excurtavit. Jumentum hoc mutilatum sic ante archipraesulem ductum est. His et hujuscemodi probrosis domus illa exasperans diatim nos exacerbabat, existimans apprime regi patri qui nobiscum pacem fecerat gratum se ex contumeliis et injuriis nostris obsequium dare.

Sed quid? Exsilium quidem felix, sed pax secuta infelicior, quia in pace amaritudo nostra amarissima. Quod igitur faceret athleta Domini? quo iret? quo se verteret? Cedere quippe turpe, certare periculosum. Circumdederunt apes, tauri pingues obsederunt, in corde maris circumsepiebat oceanus. Sed certe, ut verum fatear, fortis ille athleta Domini arietem Dominici gregis se recognoscens, non cogitabat de fuga sed de pugna, jam intelligens se non ad homines, sed ad bestias pugnaturum ovibus suis sic conversis in lupos.