Reader

CI [ De diversis XIV]. CONTRA JUDAEOS. DE INCARNATIONE.

Sentio, fratres charissimi, sentio cum Sapiente illo, qui ait:« Gratior est fructus, quem spes productior edit.» Unde et fructus divini cum hominibus colloquii tanto nobis debet esse jucundior, quanto fuit exspectatio ipsius diuturnior, exhibitio mirabilior, 729 experientia dulcior, usus major. Praemissi sunt autem nuntii, qui sacrosanctum edicerent colloquium, homines ad illud invitarent, venturis quidem praemia, nolentibus autem venire, poenam pollicerentur aeternam. Hi prophetae fuerunt, qui colloquium illud non solum verbis praedocuisse, sed etiam actibus praefigurasse noscuntur. Sic enim Moyses ait:« Prophetam suscitabit Dominus de medio vestri, tanquam me, ipsum audite.» Et Isaias:« Ecce, inquit, Virgo concipiet, et pariet filium, et vocabitur nomen ejus Emmanuel.» Fuerunt, in quorum actibus praefati colloquii prophetiam fuisse Scriptura commemorat. Hinc est quod Jeremias cum nudatur prophetat, David cum se ipsum propriis manibus gerit, Daniel cum in lacu leonum mittitur, Osee cum fornicariam ducit uxorem, Jonas cum tribus diebus et tribus noctibus in ventre ceti tenetur. Has Apostolus prophetias et praecessisse perstringens, et ostendens completum in Christo colloquium, sic ad Hebraeos scribens, ait:« Multifariam, multisque modis olim Deus loquens patribus in prophetis, novissime diebus istis locutus est nobis in Filio.» Locutus est, inquit, nobis in Filio, quia locutus est nobis in Christo. Quomodo Deus locutus est nobis, invisibilis et incognitus nobis? Ut videri posset et cognosci a nobis,« Verbum caro factum est, et habitavit in nobis.» Verbum Dei, Filius Dei nobis in carne visus est; in carne nobiscum de nobis locutus est. Locutus autem de pacificando homine cum angelis, de collocando inter angelos, de provehendo super angelos. Locutus est, inquam, de commutanda dissimilitudine nostra in similitudinem suam, de confusione nostra in gloriam suam, de morte nostra in vitam suam. De his omnibus omnium creator ante omnia tempora secum habuit consilium, cum homine colloquium in tempore. Ut autem secretum illud consilium aperiretur, missi sunt duo angeli in mundum; unus qui consilium detegeret, alter qui detectum adimpleret. Unus qui Mariae Virgini nuntiaret nasciturum de Maria virgine sequestrem nostrum. Alter qui in carne sumpta de Virgine, profiteretur advocatum nostrum. Porro sequester ille et advocatus noster hodie natus est nobis, quem sic Isaias promisit nobis:« Puer[ parvulus], inquit, natus est nobis, et filius datus est nobis.» Puer, inquit, natus est; puer autem iste Deus et homo est. Deus et homo, praefati consilii negotium exsecutus est. Nulli fides desit cum denuntiatur in matre virginitas. Gestum quidem utrumque contra naturam, sed propter naturam; utrumque enim opus gratiae, sed officium naturae. Utrumque novum, 730 sed oraculum repromissum. Utrumque beneficium, sed usum diversum. Siquidem pudor Matris gloria est personae; divinitas Filii, provectus est naturae. Pudor in Matre servatus est, testificaturus Filium ejus Hominem Deum. Divinitas unita est homini, unitura Deo credentes in Hominem Deum. Erubescat Judaeus infelix; confundatur infelicior Helvidius. Derogat Judaeus divinitati Christi; uterque perpetuae virginitati matris Christi. Debacchatur Judaeus, cum dicitur:« Verbum caro factum est, et habitavit in nobis.» Idem quoque aurem avertit, cum advertit:« Ecce Virgo concipiet, et pariet filium;» et in Ezechiele:« Porta haec quam vides, non aperietur, et homo non transiet per eam, sed clausa erit in aeternum.» Porta ista, Virgo nostra, sed clausa porta in aeternum. Haec ideo porta, quia per eam Christus ingressus est in mundum, sed per clausam in aeternum. Bene clausam in aeternum, quoniam clausam ante partum, clausam in partu, clausam post partum. Facessat perfidia Judaei, fabulantis ex Joseph conceptum Christum. Facessat Helvidii spurcitia, garrientis filios Virgini natos post natum Christum. Sed nobis ad te adhuc, o Judaee, sermo est. Adhuc enim apud te facies Moysi velata est, nondum tibi tuae legis splendor illuxit, nondum mysteria prophetarum. Densiores tenebrae operiunt te, quam Aegyptios propter te. Opes tibi exuberant, et egestate torqueris. Appositus est esculentior apparatus, et fame deficis. In spica frumentum portas, et quam suave sit nondum praegustasti, nondum scusisti. Pueri David per sata transeuntes, spicas fricabant et manducabant; sacerdotes templi panes propositionis frangebant et comedebant; frica et tu spicam legis, frange hordeum legis, et invenies siliginem legis. Invenies enim sub palea praefocante medullam satiantem, sub occidente littera spiritum vivificantem. Aperi cisternas, prophetarum puteos, o Judaee, et occurret tibi fons David salientis aquam in vitam aeternam. Sed tu, miser, venas aquae limpidioris obturas, tu cum allophylis imples puteos, quos fodiunt pueri Isaac. Opponis enim fumum, cum tibi fulgor legis exprimitur. Insultas gratiae Dei, cum Maria virgo concepisse, virgo peperisse perhibetur.

In patriarchis et filiis eorum opera gratiae audis et credis, veneraris et extollis; in Creatore autem prophetarum, cur ita naturam amplecteris, ut gratiam persequaris? Abrahae Sara filium peperit, cum eis sterilitas et senium spem prolis abstulissent. Inficiari, o Judaee, non potes Saram in Isaac plus debuisse promissioni, quam nuptiis, et gratiae 731 quam naturae. Ante Moysen visus ardere rubus nullum patiebatur ex igne dispendium. Inficiari, Judaee, non potes opus hoc signi potius fuisse quam rubi, gratiae quam naturae. Sitiebat in deserto Israel, et sitis angustias impatienter sustinebat; accessit Moyses ad petram, et ea bis percussa, egressae sunt aquae largissimae, ita ut populus biberet et jumenta. Inficiari non potes, o Judaee, hoc opus signi potius fuisse quam lapidis, gratiae quam naturae. Rem loquar manifestam. Paucos esse credo, qui lapidem crystallum ignorent. Lapis iste, lapis splendidissimi coloris et candidi. Hunc aqua perfusum, ac deinde ferventi suppositum soli, scintillas emittere celebre est. Nulla tamen ex his scissura lapidis, nulla sui exitus vestigia scintillae relinquunt. In crystallo eadem integritas, idem splendor perseverat. Egreditur inde quod humani usibus prosit, ut quod lapidis interpollet claritatem; idem tamen, si sol ei aut aqua defuerit, non invenitur emittendo igni idoneus. Ubi autem ambo concurrunt, ex utroque simul in crystallo conficitur, quod competenter conceptum Virginis imaginetur, et partum. Cui enim sacratissima Virgo rectius quam crystallo comparatur, in qua, velut ad cumulandam caeterarum plenitudinem virtutum, perpetuae virginitatis candor effulsit. Ea divinis praeparanda mysteriis, velut aqua perfunditur, ampliorem susceptura gratiam, qua mirabiliter quidem admitteret Filium Dei Deum, mirabilius autem emitteret eumdem Hominem Deum. A natura siquidem minus alienum videtur, coelesti virtute Virginem impleri, quam de virgine veram hominis exire substantiam. Fortassis autem, Judaee, moveris, quanam aqua virginem praescripsi perfusam. Aquae nomine, sanctum intellige Spiritum. De hujusmodi aqua Dominus per Joelem sic locutus, ait:« Effundam de Spiritu meo super omnem carnem, et prophetabunt filii vestri, et filiae vestrae.» Et per Ezechielem:« Effundam, inquit, super vos aquam mundam, et mundabimini ab omnibus inquinamentis vestris.» Hac profecto aqua dum Virgo perfunditur, ad admittendum Solem justitiae invisibiliter praeparatur. Praeparatur, inquam, quia Spiritus sanctus ab omni aestu carnalis concupiscentiae obumbrando eam protexit. Unde ad incrementum et plenitudinem gratiae Virgini nostrae accessit, ut ingressurus eam Dei Filius, et« purgatam inveniret a reatu alieno,» et immunem a proprio. In malevolam enim animam non poterat introire sapientia, nec habitare in corpore subdito peccatis.