Reader

CIII [ De diversis XVI]. AD PASTORES. DE PRAEDICATIONE VERBI DIVINI.

« Oculum qui subsannat patrem, et qui despicit partum matris suae, effodiant eum corvi de torrentibus, et comedant eum filii aquilae.»

Invenietis,[ fratres charissimi, in Scripturis sacris,] flores varios et mirabiles, quibus pascantur oves Dominicae, quibus reficiantur fideles animae jucunda et spiritali refectione, et habebitis sufficienter unde oves morbidae curentur, et unde famelicae saturentur. Hinc agnoscetis historiarum simplicitatem, et intelligetis allegoriarum mysteria; hinc percipietis dulcedinem moralitatis, unde colligetis praecepta modestiae, documenta verae et mundae religionis, exempla sanctae et piae conversationis; videbitis unde doceatis veritatem catholicae fidei, unde persuadeatis integritatem morum, et ostendatis ordinem recte vivendi; perpendetis quid conveniat diversis personis, quid diversis locis, 737 quid diversis temporibus, ut pro diversitate personarum, pro necessitate temporum, pro opportunitate locorum, universis proficere valeatis, et singulis quae sunt utilia et necessaria ministretis, triturantes in area Domini, sicut boves ruminantes, et ungulam findentes. Vos enim debetis exercere ruminationem, hoc est assiduam meditationem Scripturae sacrae, cum fixura[ f. fissura] ungulae, id est cum discretione, ut diligenter discernatis quae quibus dicenda sint in praedicatione, quia non omnia dicenda sunt omnibus; et sicut dicit Moyses, non arandum in bove et asino; ita non est eadem praedicatio facienda doctis et indoctis; sed juxta diversitatem personarum, juxta capacitatem auditorum, modificandus est et mutandus sermo rectorum. Unde et de quatuor fluviis, quibus significantur quatuor virtutes Ecclesiae, quartus dicitur Phison, et interpretatur oris mutatio, quia una de quatuor principalibus virtutibus, hoc est prudentia, mutari facit ora pastorum, juxta capacitatem auditorum, ut in pastu divini sermonis illud recipiat unusquisque quo maxime indiget; minus docti recipiant aedificationem fidei et morum; moesti recipiant gaudium consolationis; negligentes, correptionem; tepidi, exhortationem; discordantes, unanimitatem et amorem fraternitatis; errantes revocentur; delinquentes redarguantur; poenitentes et supplices misericordiam consequantur; persistentes in malitia sua acriter confutentur; insurgentes contra doctrinam Christi, et auctoritatem matris Ecclesiae, et quasi suae subtilitatis oculum ostentantes, confundantur et confodiantur, sicut admonet Propheta, dicens: Oculum qui subsannat patrem, et despicit partum matris suae, effodiant illum corvi de torrentibus. Corvi de torrentibus venientes, sunt boni pastores, boni presbyteri, fluentis sacrarum Scripturarum imbuti, qui appellantur corvi, id est nigri et despicabiles in conspectu hominum, quamvis sint decori et venerabiles ante conspectum Dei, sicut dicitur in Canticis canticorum in persona Ecclesiae:« Nigra sum, sed formosa, filiae Jerusalem.»

Corvi de torrentibus debent effodere oculum qui subsannat patrem, et qui despicit partum matris suae, quia boni sacerdotes, boni praelati auctoritatibus sacrarum Scripturarum, jaculis, id est sagittis sententiarum debent confodere, convincere et confutare non solum Judaeos et infideles, verum etiam schismaticos, et falsos Christianos, qui in sua astutia confidentes, et de suae subtilitatis oculo gloriantes subsannant 738 patrem suum, deridendo simplicitatem mandatorum Christi, qui eos in fide genuit, et despiciunt partum matris suae, contemnentes auctoritatem et fecunditatem matris Ecclesiae, quae novos quotidie filios, et in catechismo concipit, et in baptismo parit. Ad haec omnia observanda opus est magna scientia, magna diligentia, magna cautela, his qui sortiuntur magisterium animarum, quia valde difficile est non offendere in verbo doctrinae; et sicut dicit beatus Jacobus:« Si quis in verbo non offendit, hic perfectus est vir.» In verbo enim offenditur, non solum quando turpia et noxia et malitiosa, vel contumeliosa dicuntur, sed etiam quoties otiosa et inania verba proferuntur. In verbo offenditur, quando datur sanctum canibus et margaritae ante porcos projiciuntur. In verbo offenditur, quando talentum verbi Dei, quod debet erogari pauperibus, absconditur in terra, et mensura spiritualis tritici subtrahitur familiae Christi. Unde Psalmista in persona Idithun, hoc est transilientis, qui ad coelestia tendendo, jam mundana transilierat, et tamen offendere, et in loquendo, et in tacendo metuebat, quasi in anxietate positus, et undique periculum conspiciens, custodiebat os suum, dicens:« Dixi: Custodiam vias meas, ut non delinquam in lingua mea. Posui ori meo custodiam, cum consisteret peccator adversum me. Obmutui, et silui a bonis, et dolor meus renovatus est.» Videns peccatorem adversum se consistentem, et quaerentem calumniam in verbis, ut posset redarguere et insultare, tacuit et obmutuit, ne daret sanctum canibus, ne margaritas projiceret porcis. Rursum videns quod loquendo verbum Dei, potuisset aliquibus profuisse, dolebat quod siluisset a bonis annuntiandis.

Ecce videtis, fratres, quanta perfectio est non offendere in verbo, in quo offenditur, et quando dicuntur quae dici non oportet, et quando non dicuntur quae dici oportet. Nam cui commendatur thesaurus verbi Dei, nec debet esse prodigus, ut incaute expendat; nec debet esse avarus, ut cum prodesse possit, abscondat. Quod si tantopere cavendum est magistris ecclesiarum, ut non offendant in verbo, quanto studio providendum est ut non offendant suae conversationis exemplo. Si quis presbyter aut praelatus subditos suos male vivendo offendit, praebens eis exemplum avaritiae et superbiae, vel luxuriae, vel lasciviae, vel scurrilitatis, vel gulositatis, vel superfluitatis, vel ambitionis, vel elationis, vel contentionis, vel detractionis, vel discordiae, 739 vel iracundiae, vel otii; si quis, inquam, in his vel in aliis vitiis subditos suos malae conversationis suae exemplo corrumpit, quid prodest pascere verbo quos occidit exemplo? Ideo dicebat Dominus Scribis et Pharisaeis:« Vae vobis qui neque intratis, neque alios intrare permittitis,» quia ipsi male viventes, doctrinam suam contemptibilem faciebant; quos debebant introducere ad vitam bene docendo, retrahebant male vivendo. Propterea monebat B. Jacobus apostolus, non plures magistros fieri, quia difficillimum est non offendere, periculosum est offendere, et maxime magistris, quorum offensiones gravius accipiuntur. Cogitate, fratres, officium vestrum; cogitate quod facti estis magistri animarum. Cogitate quia grave periculum sit suscepisse officium, et non intendere, nec cogitare, nec laborare ad illud implendum. Evigilate et nolite torpescere; gerite curam vobis injunctam; studete et laborate, ut impleatis officium vestrum, ut sit in vobis scientia, diligentia, cautela, circumspectio, castitas, humilitas, continentia, modestia, et omnis temperantia, ut bene viventes et bene docentes et in neutro offendentes, perducatis greges vobis commissos ad supernum ovile, ad caulas regni coelorum, ubi luporum rabies saevitiam non exercet, ubi plenum est gaudium, et secura tranquillitas, ad quam nos perducere dignetur Pastor bonus Jesus Christus Dominus noster, qui cum Patre et Spiritu sancto vivit et regnat per omnia saecula saeculorum. Amen.