Reader

CXII [ De diversis XXV]. DE VARIIS ANIMAE EGRESSIBUS, UT AD DEUM PERVENIAT .

« Egredere de terra tua, et de cognatione tua, et de domo patris tui, et veni in terram quam monstrabo tibi..... erisque benedictus.»

Magnum quidem est et difficile, ad quod nos Dominus hortatur sub figura Abrahae, sed utile observantibus et salubre. Quod enim patri multarum gentium, id est Abrahae, secundum historiam dicitur hoc in mysterio filiis ejus praedicatur, id est nobis, qui sumus filii ejus, non carne, sed fide. Non enim reputantur in semine Abrahae, qui ex carne, sed qui ex fide sunt. Quisque ergo nostrum, fratres, in Abraham monetur de spirituali Aegypto exire, et manna absconditum esurire, totisque studiis quaerere, quia omnis qui quaerit, invenit; et qui petit, accipit: si tamen quaerit et petit in nomine Jesu, sicut ille evangelicus negotiator, qui quaerens bonas margaritas, et inventa una pretiosa, vendidit omnia quae habebat, et emit eam. Ecce omnes profitemini eam quaerere. Quis est enim homo qui[ non] vult vitam, et[ non] diligit dies videre bonos? Omnes quidem fatentur se[ velle] vitam, et diligere videre dies bonos; sed non vere diligunt, et margaritam pretiosam, ac manna absconditum non inveniunt, quia non sic quaerunt, ut illi qui inveniunt. Optimam quidem rem quaerunt et cupiunt, sed non in sua regione quaerunt eam, ideoque non inveniunt, nec accipiunt. Ipsa enim pretiosa margarita, id est sapientia, quae in altissimis habitat, non in terra suaviter viventium, de se ait: Quaerent me mali, et non invenient, quia quaerunt verbis, non operibus. Multi, ut ait Apostolus, verbis« fatentur se nosse Deum, factis autem negant.« Quomodo igitur quaerenda 776 est illa pretiosa margarita, illud absconditum manna, ipsa te docet Sapientia, sic dicens:« Concupisti sapientiam? serva mandata, et Dominus praebebit illam tibi.» Alioquin alibi dicitur:« Altiora te ne quaesieris, et fortiora te ne scrutatus fueris, sed quae praecepit Dominus, illa cogita semper.» Quaerite ergo, fratres, pretiosam margaritam, sicut ipsa docet, scilicet observando mandata, et invenietis eam. Nam et Veritas in Evangelio ait:« Si quis diligit me, sermones meos servabit, et Pater meus diliget eum, et ad eum veniemus, et mansionem apud eum faciemus;» ego scilicet cum Patre ac Spiritu sancto; ac si diceret: Pretiosam margaritam inveniet, et manna absconditum accipiet, si me dilexerit, et sermones meos servaverit. Diligite igitur, fratres, Dominum, et custodite verba ejus, ut sic perveniatis ad unum verbum, quod est manna absconditum, scilicet Verbum in principio apud Deum, quod semel locutus est Deus, id est aeternaliter et immutabiliter de se ipso suum genuit Verbum, sibi coaequale, coaeternum et consubstantiale; non praecedit genitor genitum aeternitate, nec excedit magnitudine, nec excellit potestate; Filium genuit quem non praecessit. Non enim ante fuit Pater quam Filius; nascendo tamen, a Patre accepit non solum ut Filius esset, sed etiam ut esset, et Deus esset. Sed forte subrepet tibi: Si nascendo accepit ut Filius esset, et esset in nativitate, ergo non erat, nec Filius erat. Pater vero qui generabat, erat; ergo Pater sine Filio erat, vel ante Filium; hoc autem pia fides repudiat. In illa enim generatione, sicut in Spiritus sancti processione, nulla cogitanda sunt tempora; non est ibi ante et post; non ibi quaerenda est permutatio praeteriti et futuri, nec vicissitudinis obumbratio, sed primae aequalitatis, atque similitudinis veritas est credenda. Filius enim nascendo accepit a Patre esse, et Filium esse, et Spiritus sanctus procedendo ab utroque. Tamen nec Filius nascendo esse coepit, nec Spiritus sanctus procedendo; sed Filius, semper Filius; et Spiritus sanctus semper, Spiritus sanctus. Scilicet, sicut Filii generatio est inenarrabilis, sic Spiritus sancti processio est ineffabilis. Hoc est ergo manna absconditum, et pretiosa margarita, quam oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit,» quam, ut praetaxatum est, plurimi quaerere ac diligere profitentur, qui tamen non inveniunt, quia si invenirent, et emerent, nec videretur nimis cara, nec aliquod pretium negaretur pro ipsa comparanda. O quam parum profecit, qui multiplici labore distractus, nondum invenit 777 quod quaerit, nondum novit quod profitetur, nondum habet quod desideratur, quia ibi quaeritur ubi inveniri non potest! Ubi? in exterioribus, cum Dominus dicat:« Regnum Dei intra vos est.» Cur ergo extra vos quaeritis, quod extra vos invenire non potestis? Cum igitur intra vos est quod quaeritis, prope vos est. Sed quam prope Apostolus docet:« Prope est verbum in ore tuo, et in corde tuo.» Audistis ubi sit margarita quam quaeritis? Venite itaque, et emite illam. Venite, emite et comedite manna absconditum, sicut Isaias ait:« Omnes sitientes, venite ad aquas» vivas, scilicet veteris ac novae legis,« et qui non habetis argentum.» Tullianae scilicet eloquentiae, et philosophicae industriae, properate fide, absque argento terrenae philosophiae, atque inanis fallaciae.« Quare appenditis argentum, et non in panibus; et laborem vestrum, et non in saturitate.» Quare industriam ingenii vestri, et studium laboris expenditis, non in spiritualibus panibus, ubi refectio est et vita, sed in foliis verborum, et in versutiis inanium quaestionum, quae animum praetervolant, et animam non satiant. Usquequo diligitis, id est voto amplexamini, et quaeritis cum labore vanitatem et mendacium, id est felicitatem in his temporalibus quae vana sunt et mendacia, quae transeunt, nec efficiunt quod promittunt. Potius quaerite, et emite manna absconditum pretio fidei et boni operis. Per fidem enim creditur quod non videtur, et per patientiam exspectatur quod non habetur.« Videmus enim nunc per speculum, et in aenigmate, tunc autem facie ad faciem;» et ita est in nobis quodammodo illud manna absconditum, et quadam ratione non est in nobis. Est utique in nobis per fidem et spem, quia« fides est substantia sperandarum rerum, argumentum non apparentium;» sed non est in nobis per speciem. Per fidem enim ambulamus, inquit Apostolus, et non per speciem, quia« dum sumus in corpore, peregrinamur a Domino«( II Cor. V, 6),» cum ipse sit totus ubique et praesens; nam etsi praesens sit, non capimus ejus praesentiam, nec ejus cernimus speciem. Ideoque in Evangelio ait Dominus de discipulis et aliis electis:« Ut ubi sum ego, et illi sint mecum.» Non simpliciter ait: Ubi sum ego, et illi sint, quia et mali sunt ubi praesens est qui nunquam deest; sed mali non sunt ubi ipse est, quia ei non adhaerent. Boni vero illic non sunt ubi ipse est, et cum eo, quia ei cohaerent in praesenti fide, ac mendacia vitae[ similitudine vitae]; in futuro autem specie, cum fidei veritas, et spei res succedet, ubi manna absconditum revelabitur, quod erit in terra viventium, in terra desiderabili, ad quam nos vocat spiritus Dei, dicens:« Egredere 778 de terra, et de cognatione tua, et de domo patris tui.» Spirituales enim Hebraei nos sumus, quibus triplicis generis egressus de terra maledictionis indicitur, sicut filiis Israel de Aegypto, Moyse dicente:« Dominus Deus Hebraeorum vocavit nos de Aegypto, ut eamus viam trium dierum in solitudinem, et sacrificemus Deo nostro.»

Via trium dierum intelligitur Christus, qui per trium dierum sacramenta, id est passionis, sepulturae et resurrectionis, populi sui procuravit salutem. Via quoque trium dierum fides Trinitatis intelligitur, per quam de Aegypto vitiorum eximus. Via etiam trium dierum triplex deficiendi via, ac triplex proficiendi forma intelligitur. Sicut enim tribus modis a Deo receditur in regionem dissimilitudinis, scilicet cogitatu, verbo et opere malo, ita tribus modis in contrarium versis proficitur, et ad Dei similitudinem revertitur, scilicet cogitando bonum, loquendo et operando. Ideoque sicut triplex est differentia terrae malae super quam cadit semen; aliud enim cadit secus viam, aliud super petrosa, aliud inter spinas: sic tripartita est distinctio fructus terrae bonae, quia semen cadens in terram, aliud protulit tricesimum, aliud sexagesimum, et aliud centesimum. Eamus igitur iter trium dierum in solitudine, id est in fide passionis, sepulturae et resurrectionis Christi; in fide sanctae Trinitatis, et triplici forma insigniti, de Aegypto, id est de tenebris vitiorum et ignorantiae, Deo nos interius vocante, exeamus in solitudinem, ubi non duobus dominis, sed uni serviamus, ut nesciat sinistra quid faciat dextera, ut muscae morientes non exterminent suavitatem unguenti, id est purae orationis. Bona est ista solitudo, in qua sacrificium justitiae et laudis offertur Deo. Non est enim speciosa laus in ore peccatoris, cujus actus sunt in multis[ vitiosi]. Prava est et perniciosa illa solitudo, de qua dicitur:« Vae soli,» id est charitatem non habenti. Solus enim est qui a Deo derelictus est. Hac igitur via gradiamur, et perveniamus ad terram desiderabilem, ubi edemus manna absconditum. Egrediamur ergo de terra, et de cognatione nostra, et de domo patris nostri. Fugienda sunt haec tria, ut per alia tria ad Trinitatis veniamus margaritam, et quasi[ per] aliam viam cum magis redeamus in regionem nostram. Primum igitur egredere de terra tua. Terra hominis est voluntas carnis, quia de terra et in terram it, cum terrenis subjicitur voluptatibus, et carnalibus servit desideriis. Exuat ergo homo voluptates carnis, et spiritu ambulans, carnalia amputet desideria, si ad terram desiderabilem voluerit pertingere. Unde Apostolus: 779« Spiritu ambulate, et desideria carnis non perficietis.» Et Petrus:« Abjicite carnalia desideria, quae militant adversus animam.» Mala est haec terra, quae talia parit germina. De hac dictum est:« Maledicta terra in opere tuo, spinas et tribulos germinabit tibi.» Haec est carnis voluptas, ex primae praevaricationis maledictione inflicta, vitiorum incentiva, passionum ignominiam tanquam spinas et tribulos animae germinans. Haec terra non nutrit, sed dissolvit. Haec est aqua sine substantia; unde propheta:« Forsitan pertransisset anima nostra aquam intolerabilem.»

Aqua sine substantia, est dulcedo hujus vitae, vitiis et peccatis infecta. Haec inopiam habet, non substantiam; egestatem, non subsistentiam, quia non vere sunt quae talem pariunt dulcedinem, sed transeunt omnia sine fructu; ut verbi gratia qui peccando lucrantur aurum, et hujusmodi. Sine substantia est, quia et hic fidem amittit, et in infernum descendens haec secum non portat.« Homo enim, cum interierit, non sumet omnia, neque descendet cum eo gloria ejus.» Majus ergo amisit, ut minus lucraretur; pecuniam auxit, et fidem minuit, vel exstinxit; abundat nescio quid in arca, sed quiddam multo majus diminutum est in corde. De arca gaudes, de corde non plangis. In hac aqua sine substantia perdidit ille prodigus filius substantiam suam, quam a Patre acceperat, et uni civium regionis adhaesit, scilicet, regionis dissimilitudinis, id est diabolo, pascens porcos, id est terrenis et immundis actibus delectatus, et desiderans siliquas porcorum, quae ventrem implent, et non satiant; ita voluptatis carnalis dulcedo perniciosa, etsi ad horam delectat, tamen satietatem non praestat, sed totius boni indigentiam ingerit. Haec etiam in errorem ovem invexit centesimam, quam pius pastor in Evangelio laetatur quaesisse, relictis nonaginta novem in deserto; sed, antequam reduceret, quasi a longe comminatus est baculo legis Mosaicae, et virga prophetici oraculi, ut ovicula se exivisse[ f. errasse] cognoscens pertimesceret, et sic redire volens, sed per se non valens, reductorem humiliter quaereret, qui eam vivifica baptismi aqua lotam, consortio unde ceciderat angelico redderet, prodigumque filium longa necessitate confectum, diu exsulem et peregrinum patri reconciliaret. Maledicta ergo terra illa, et ideo fugienda, quae tali rigatur aqua. Non est haec« aqua viva, quam Dominus Samaritanae promisit, de qua bibens non sitiet in aeternum.» Illa est de fluminibus aquae salientis in vitam aeternam; haec autem de fluminibus Babylonis, super quae sancti viri sedent et flent, non habentes hic manentem 780 civitatem, sed futuram inquirentes, redemptionem corporis exspectantes. Super illa igitur flumina sancti sedent, non se illis immiscent, quia posteriora obliti, quae velut stercora arbitrantur, in anteriora se extendunt, conversantes in coelestibus, habentes[ f. habitantes] et in carne viventes, sed non secundum carnem ambulantes. Egredere ergo de terra maledictionis, ut pertingas ad terram benedictionis, cui benedixit Dominus: Exi de terra morientium, quae est deserta, quia ibi nullus sanctorum habitat; et invia, quia non est ibi Christus, qui est via, veritas, et vita; et inaquosa, quia eam fluminis impetus non laetificat, ut pervenias ad terram viventium.

Egredere et de cognatione tua. Cognatio hominis est curiositas, quae post voluptatem recte ponitur; quia quisquis dat operam voluptatibus carnis, et desideriis carnalibus inservit, necesse est ut curiositati per multa subjiciatur, ut verbi gratia, si quis libidini vacet, nonne curiose sollicitatur quomodo placeat mulieri, et quomodo alliciat eam? Si ingluviei, nonne undique rapit et extorquet, ut gulae satisfaciat? Hoc vitium curiositatis, humanae infirmitati vicinum est et cognatum, contra quod nos vigilare monet Dominus in Evangelio, dicens:« Nolite solliciti esse animae vestrae quid manducetis, neque corpori vestro quid induamini.» Et alibi:« Nolite solliciti esse de crastino, sufficit enim diei malitia sua.» Mala est ergo cognatio talis, quae non praestat solatium, sed parit tristitiam. Porro tristitia viri mortem operatur. Haec cognatio in plura distrahit animam, ut ad unam petendam non dirigatur cum Propheta, sed per multos saecularium rerum amores dividatur, atque multiplici rerum mundanarum cura infideliter occupetur. Nihil enim laboriosius est, quam terrenis desideriis aestuare. Nihil est majoris anxietatis, atque calamitatis, quam terrenorum cupiditate, relictis superioribus, ad exteriora rapi. At nihil quietius, nihil divinius, quam in saeculo nihil appetere. Ideo Israeliticus populus custodiam Sabbati accipit in munere. Aegyptus vero percussa est muscarum multitudine. Qui enim Deum sequitur, accipit Sabbatum, id est requiem mentis, ut non fatigetur appetitu desiderii carnalis; Aegyptus vero, id est, mundus muscis percutitur, id est desideriorum curis insolentibus. Unde Salomon:« Muscae morientes perdunt suavitatem unguenti;» quia cogitationes superfluae, quae in animo carnali cogitante nascuntur, et deficiunt[ f. destruunt] suavitatem, qua quisquis intus per Spiritum unctus est; perdunt, quia integritate ejus frui non sinunt. Unde in Evangelio legitur, 781 quod cum turba ejecta esset de domo Archisynagogi, intravit Jesus domum, et tenuit manum puellae, et surrexit. Foras ergo turba ejicitur, ut puella suscitetur, quia prius a secretis cordium expellitur multitudo curarum et sollicitudinum, et sic anima, quae intrinsecus jacet mortua, surgit vivificata. Dum enim se quisque per innumeras desideriorum cogitationes spargit, ad cogitationes sui nullatenus se colligit, nec sapientiam, quae Deus est, plene recipit, ut qui ab omni se carnalium cogitationum fluctuatione plene retrahit. Unde Salomon:« Sapientia scribae in tempore vacuitatis, et qui minoratur actu, sapientiam percipiet.» Et alibi:« Ne sint in multis actus( Eccli, XI, 12).» Et per Prophetam Dominus ait:« Vacate et videte, quoniam ego sum Deus; quia nisi a tumultibus saeculi quis vacaverit, et terrenorum amorem velut pulverem ab oculo mentis excusserit, incircumscriptam deitatis simplicitatem intueri non sufficit. Fugienda est igitur tam pessima curiositatis cognatio, ne amittatur suavissima spiritus amplexatio.« Melior est enim,» ut ait Salomon,« sapientia cunctis opibus pretiosissimis, et omne desiderabile non potest ei comparari,» quae dicit:« Ego sapientia inhabito in consilio, et eruditis intersum cogitationibus. Per me reges regnant, et legum conditores justa decernunt. Per me principes imperant, et potentes decernunt justitiam.» Reges sunt apostoli, et alii sancti, qui se ipsos primo, deinde Ecclesiam sibi subditam bene regere sciunt. Legum conditores sunt utriusque Testamenti actores[ f. doctores], et sequentes Ecclesiae scriptores; principes et potentes, caeteri fidelium doctores ac rectores, qui utique nisi per sapientiam aliquid boni non habent. Ipsa enim ait:« Sine me nihil potestis facere.» Et Apostolus ait:« Neque volentis, neque currentis, sed miserentis Dei.» Egrediamur ergo de illa pessima cognatione, ubi sapientia non habitat, nec dat vocem suam; cujus fructus melior est auro et lapide pretioso, et genimina ejus meliora argento electo. Accipite igitur, fratres, ut docet Salomon, disciplinam sapientiae, et non pecuniam; doctrinam magis quam thesaurum eligite; quod ut facias, de cognatione tua egredere, id est ab occupationibus et implicationibus saeculi te retrahe, quia« nemo militans Deo implicat se saecularibus negotiis.» Egredere etiam de domo patris tui. Pater malorum diabolus est, secundum illud:« Vos ex patre diabolo estis, et desideria patris vestri facitis.» Pater autem malorum dicitur diabolus, non per naturam( quam 782 non malam Deus creavit, ut Manichaeus credidit), sed quam Deus in omnibus bonam condidit, imo per imitationem; quod Veritas in verbis praemissis aperte declarat:« Et desideria patris vestri facitis;» ac si diceret: In hoc dico vos esse ex patre diabolo, qui desideria ejus facitis. Fiunt autem filii diaboli duobus modis, lege conceptionis, lege imitationis. Concipiuntur enim in peccatis et iniquitatibus. Unde Propheta:« In iniquitatibus conceptus sum, et in peccatis concepit me mater mea.» Quia enim parentum concubitus non est sine libidine, ideo filiorum ex eorum carne nascentium non potest sine peccato fieri conceptus, ubi peccatum in parvulos non transmittit propago, sed libido; nec fecunditas humanae naturae facit homines cum peccato nasci, sed foeditas libidinis, quam homines habent, ex primi justissima condemnatione peccati. Ideo David, quamvis de legitimo et justo conjugio natus, in quo scilicet, nec infidelitatis culpa, nec macula poterat inveniri, tamen propter originale peccatum, quo naturaliter filii obstricti sunt irae, non modo impiorum filii, sed omnes etiam qui de justorum sanctificata carne nascuntur, exclamat:« Ecce enim in iniquitatibus conceptus sum, et in peccatis concepit me mater mea.» Sanctus etiam Job dicit mundum a sorde non esse hominem,« nec si unius diei sit ejus vita super terram.» Ideo Apostolus ait:« Eramus et nos natura filii irae, quia merito peccati originalis a patribus vitiosa lege conceptionis nostrae traducti, debitores nascimur vitae[ f. poenae] aeternae, et filii diaboli. Per imitationem quoque filii diaboli efficiuntur aliqui, scilicet, filii diffidentiae, qui ejus desideria faciunt. Unde in libro Sapientiae:« Invidia diaboli mors intravit in orbem terrarum;» et quia vult intelligi hoc esse factum imitatione, non propagatione, adjungit:« Imitantur autem eum, qui sunt ex parte ipsius. Quatuor autem modis fiunt aliqui filii Dei, scilicet, praedestinatione, vocatione, justificatione, magnificatione. Unde Apostolus: Quod praescivit, et praedestinavit conformes fieri imaginis Filii sui. Quos autem praedestinavit, hos et vocavit; et quos vocavit, hos et justificavit; quos autem justificavit, illos et magnificavit[ glorifieavit].» Et est praedestinatio non existentium, vocatio aversantium, justificatio peccantium, magnificatio pervenientium. Et cum sint hic quatuor commemorota, unum est in Deo, et tria in nobis. Praedestinatio enim nostra non est in nobis, sed in occulto apud Deum. Tria vero reliqua in nobis sunt, 783 scilicet vocatio, justificatio et magnificatio, quae sunt effectus praedestinationis, non causa. Praedestinatio namque est gratiae praeparatio, cujus effectus est appositio gratiae. Magnum est fieri filium tanti, ac tam benigni Patris, qui omnia dat gratis, qui dedit potestatem filios Dei fieri, his qui credunt in nomine ejus. Extremum autem miseriae est, fieri filium iniquitatis, id est diaboli. Sicut enim qui ex Deo nascitur, nascitur ad justitiam et vitam, ita qui ex diabolo nascitur, ad iniquitatem nascitur, et mortem. Audi Apostolum utrumque contemplantem.« Sicut, inquit, exhibuistis membra vestra ad iniquitatem, ita nunc exhibete membra vestra servire justitiae in sanctificationem.» Filii diaboli generantur ex patre diabolo, et matre Babylonia, sicut filii[ Dei] ex patre Christo, et matre Jerusalem, id est Ecclesia. Sed: Filia Babylonis misera, ut ait Propheta, quidnam potest praestare misera, nisi miseriam? Miseri ergo sunt filii ejus, qui eam amant, qui eam sequuntur. Sed beatus qui retribuit ei retributionem, quam ipsa retribuit. Ipsa enim filium Ecclesiae, quem tanquam mulier in tristitia filios parit, ex Deo natum subtrahit matri suae, et quasi proprium apponit uberibus suis, et suarum lenociniis voluptatum, lactat ad opus diaboli; sed beatus qui retribuit ei retributionem suam, id est qui parvulos ejus, antequam in robur malitiae crescant, rapit, et ablactat, alliditque ad petram Christum; et beatus ille qui de tali domo in domum Domini migrat. Ad quod hortatur Propheta humanam animam, dicens:« Audi filia, et vide, et inclina aurem tuam, et obliviscere populum tuum, et domum patris tui,» et ritus[ f. risus] Babyloniae postpone, et domum diaboli fuge. Habet enim diabolus domum quasi propriam, scilicet, superbiam. In hac conversatur. In hac elegit sibi sedem, cum superbia mentis intumescens, dixit:« Exaltabo solium meum a lateribus aquilonis, et ero similis Altissimo.

Superbia a Dei coepit injuria, quae natione coelestis sublimium mentes inhabitat, sub cinere et cilicio latitans. Haec bene dicitur diaboli domus, quia sicut requiescit Spiritus Domini super humilem et quietum, ita spiritus malignus super contumacem et superbum. Si igitur ad terram desiderabilem pertingere vultis, si ad manna absconditum pervenire, egredimini de terra voluptatis, et de cognatione inquietae curiositatis, et de domo impia superbi patris. Sed forte dicitis:« Durus est hic sermo et quis potest eum audire?» Quibus respondet Veritas:« Tollite jugum meum super vos...« quia» jugum meum suave est, et onus meum leve,» sed amantibus et gustantibus. 784 quae enim gravia sunt et importabilia, facilia ac prope nulla facit charitas, et experientia dulcedinis. Durum igitur forte videbitur vobis, quia nondum gustastis dulcedinem verbi Dei, quam abscondit timentibus se. Gustate igitur et videte, quoniam suavis est Dominus, qui ait: Venite ad me omnes qui laboratis et onerati estis, et ego reficiam vos.» Refectio autem non est defectus, sed consolationis et profectus. Redi ergo, praevaricator, ad cor tuum. Etiam ratio te docet quod dico; ratio naturalis te vincit. Vide quia delectaris in carne meretricis, sed nonne delectabilior est caro Christi? Ingluviem sequeris quasi rem dulcem, sed nonne multo dulcior est sobrietas? Superbia te erigit, sed multo potior est humilitas. Absit ut indumentum diaboli sanguine concretum melius Christi veste reputes, quae est sine macula aut ruga. Ut autem vestimentum diaboli deponas, praemissa tria devita. In illis enim tribus, velut in suis capitibus, omnia vitia conjuncta sunt et confoederata. Unde Joannes dicit: Filioli, nolite diligere mundum, nec ea quae in mundo sunt, quia nihil est in mundo, nisi concupiscentia carnis, concupiscentia oculorum, et superbia vitae; et transit mundus, et concupiscentia ejus,» id est concupiscentia carnis, id est voluptas, concupiscentia oculorum, id est curiositas. Labentem igitur mundum, atque desideria ejus declinemus, ne cum labente pariter cadamus; et sicut illa tria abdicanda sunt, et declinanda, ita de illis exeunti tria proponuntur, quibus ad terram desiderabilem ducitur, scilicet hortum, cellarium, cubiculum. Inducit enim nos Dominus, primo in hortum, inde in cellarium, postremo in cubiculum, ubi requiescentes de fructu terrae desiderabilis satiabimur. Haec tria in Canticis commemorantur. De horto enim sponsa ait:« Dilectus meus descendit in hortum suum, ad areolam aromatum, ut pascatur in hortis, et lilia colligat.» De cellario sponsa dicit:« Introduxit me rex in cellaria sua, ordinavit in me charitatem.» Et de lecto ait:« Lectus noster floridus.» Hortus autem intelligitur Ecclesia, quae est« hortus conclusus, fons signatus,» scilicet, activa vita, ubi tanquam in horto redolent flores virtutum, et pullulant germina bonorum operum, ut videntes ea, glorificent Patrem qui in coelis est. Unde Apostolus:« Christi bonus odor sumus Deo in iis qui salvi fiunt, et in iis qui pereunt.» Hic est odor de quo Isaac ait: Ecce odor filii mei, sicut odor agri pleni, cui benedixit Dominus.» Flores igitur arborum hujus horti odorem suavissimum emittunt, et fructus pretiosos pariunt, in praesenti fiduciam, et in futuro 785 vitam. Qui ergo primo diei itinere in hortum introducti sumus, superest ut secunda die introducamur in cellam vinariam. Cellerarium autem intelligitur divina Scriptura, vel contemplatio divina, ubi dulcedine gratiae recreamur inebriati tanquam vini meri odore, et poculo referti, ab amore terrenorum transferimur in contemplationem coelestium et supernorum; et grata talis ebrietas, quae sic inebriat, ut sobrios reddat; quae non gravat, sed relevat, et usque ad domum Dei elevat.« In voce exsultationis et confessionis sonus epulantis.» De coelesti namque domo insonat animae coelestia contemplanti quidam canor, et dulce[ melos] unde mulceatur, et sicut cervus desideret ad fontes aquarum, id est ipsum Deum, qui est fons aquarum viventium in vitam aeternam salientium. Ipsa quoque Scriptura recte cellae vinariae comparatur, ubi multiplicis intelligentiae gustu recreamur ac refovemur. Si enim morum doctrinam, si allegoriarum intelligentiam, si historiarum veritatem, si anagoges revelationem requirimus, totum ibi reperimus. Ipsa est apotheca Spiritus sancti, paradisus pomorum omnium, ubi quaeque anima invenit quod sibi expedit. Jam nunc restat ut tertio diei itinere introducat nos in cubiculum rex noster; sed hucusque quasi sobrii fuimus, et tanquam humanum propter infirmitatem vestram diximus. De lectulo vero non sine excessu mentis, qui fit a Deo, loqui valemus. Unde Apostolus:« Sive excedimus, Deo; sive sobrii simus, vobis.» Magnum et inscrutabile mysterium, ad quod vestrae mentis acies nec aliquatenus aspirat. Lectulus namque iste locum habet inter laevam Dei et dexteram; habet enim Deus dexteram et laevam, secundum illud Salomonis:« Laeva ejus sub capite meo, et dextera illius amplexabitur me.» Et alibi:« In dextera ipsius anni vitae, et in sinistra divitiae et honor.» Hi sunt duo cleri inter quos dormiunt pennae columbae, id est doctores Ecclesiae, secundum illud propheticum:« Si dormiatis inter medios cleros, pennae columbae deargentatae.»

Columba dicitur Ecclesia propter simplicitatem, secundum illud:« Una est columba mea, una est amica mea,» et ipsa dicitur deargentata, quia divinis eloquiis est erudita; pennae autem columbae sunt doctores et praelati Ecclesiae, quorum praedicatio in coelum fertur; gloria Ecclesiae cleri sortes sunt. Clerus enim Graece, Latine dicitur sors; unde Cleronomia, id est haereditas, quae etiam sors dicitur, quia sorte datur, id est divina electione. Dormiunt 786 ergo pennae columbae inter medios cleros, id est quiescunt in medio haereditatum, scilicet inter laevam Dei et dexteram. Per laevam enim intelligitur Christi humilitas; per dextram divinitas. Humilitas humanitatis capiti nostro supponitur in praesenti, per quam consolamur, spe erigimur, et ad eum ascensum habemus. Divinitas vero in futuro nos amplexabitur. Haec est gemina refectio nostra, qua de fructu virginalis uteri reficimur in terris, et de fructu paterni uteri satiabimur in coelis, ubi utriusque formae visio atque perfruitio, divinae scilicet et humanae, nos laetificabit et glorificabit. Ipse est enim« in quem desiderant angeli prospicere.» Prospiciunt quidem in eum, et cum desiderio, quia quae habent desiderant, et quae desiderant habent. Si enim desiderarent, et illud non obtinerent, esset in desiderio anxietas, et ita poena. Si autem haberent, et non cuperent, videretur fastidium sequi satietatem. Ne autem sit in desiderio anxietas, vel in satietate fastidium, desiderantes satiantur, et satiati desiderant. Desiderant ergo sine labore, quia desiderium satietas comitatur, et satiantur sine fastidio, quia satietas semper est in desiderio. Suavissimus et amoenissimus lectulus iste, et desiderabilis valde, inter medios cleros positus, ubi geminae gloriae visione satiabimur. Quid enim desiderabilius, quid securius, quid suavius, quam inter laevam Dei et dexteram quiescere? Ecce posita sunt tria, de quibus egrediendum, et alia tria, quibus ad terram desiderabilem est ascendendum. Conferantur ergo singula singulis, ut clavus clavum expellat. Hortus etenim Domini terram tuam evacuat. Sic et Domini cellarium omnem terrae cognationem, id est quae te angit curiositatem, exterminat. Nec minus lectulus inter dexteram et laevam Dei locatus, domum impii subvertit. Ideoque justa attentione daemon et Spiritus Dei inquirunt. Egredere de terra tua, et de cognatione tua, et de domo patris tui, et veni gressibus mentis, pedibus geminae charitatis in terram quam monstrabo tibi. Nemo enim videre poterit, nisi Spiritu sancto revelante, quod nec carnalis oculus vidit, nec auris audit quae praeparavit Deus diligentibus se, id est terram viventium: ibique benedicam tibi in anima glorificata, erisque benedictus in corpore glorificato. Item benedicam tibi contemplatione divinitatis, erisque benedictus visione humanitatis; ad quam benedictionem perducat nos Deus omnipotens. Amen.