Reader

CXVII [ De diversis XXX]. AD MONACHOS BENEDICTINOS.

« Aperi, Libane, portas tuas, et comedat ignis cedros tuas.»

Zacharias, undecimus prophetarum, post destructionem civitatis sanctae jam factam, aliam per Romanos praedicit futuram. Inter reaedificationis templi cunabula, prophetiae spiritu vindictam Dominicae passionis praenuntiat, plebis destructionem, civitatis eversionem, templi dejectionem. Idem etiam prophetans Dominum ipsam civitatem in mansuetudine visitaturum ait:« Exsulta satis, filia Sion; ecce rex tuus venit tibi, justus et salvator, sedens super asinum pullum, filium asinae.» Potest etiam de Spiritus sancti missione accipi hoc Zachariae quod praemisimus testimonium, qui in die Pentecostes super discipulos in coenaculo congregatos descendit, corda eorum ignis sui fervore accendens. Tetrasyrticon[ f. tetrasticon] verbum hoc Zachariae est trahi idoneum secundum historiam ad templi eversionem; ad eam quae die Pentecostes facta est Spiritus sancti missionem; ad eam quae fit quotidie ejusdem Spiritus sancti inspirationem; et ad perfectam quae in perfectioribus elucet supernae gratiae infusionem. Primo modo expositum pertinet ad comminationem; secundo ad exhortationem; tertio ad congratulationem; quarto ad perfectionem. Prima expositio est singularis; secunda, particularis; tertia, generalis; quarta, specialis. Comminans ergo secundum historiae superficiem, propheta ait: Aperi, Libane, portas tuas, et comedat ignis cedros 802 tuas. Libanus est in Judaea mons Phoeniciae, prae omnibus altus, cedris altissimis fecundus. Recte ergo per ipsum templum accipitur, structura excelsum, ornatu fulgens in oculos hominum; unde Michaeas vocat ipsum turrim nebulosam, vel quia universa quae in templo lignea inveniebantur, de lignis erant cedrinis, sicut tabulata et trabes et hujusmodi. Recte per Libanum templum accipitur. Dirigens ergo ad templum vocem propheta ait: Aperi, Libane, portas tuas, et comedat ignis cedros tuas. Ignis scilicet Romanorum, per quem ad terram prosterneris in vindictam Salvatoris. Romanus exercitus civitati circumfusus, Domino permittente, victoriam obtinuit, et victorum consuetudine, universa quae oculos sua tangebant plenitudine, violenter rapuit, caesis et in captivitatem redactis hostibus, argentum et aurum, quod tabulis erat affixum clavis aureis et argenteis in modum digiti spissum abraserunt, ipsas tabulas, ut Joseph refert, incenderunt, ut ligno incinerato rivuli de argento effluerent, clavis in liquidum resolutis. Secundum historiam exponitur, ut audistis, quod praemisimus. Nunc quomodo primitivae Ecclesiae adaptari queat videamus: Aperi, inquit, Libane, portas tuas, et comedat ignis cedros tuas. Tum in bona, tum in mala significatione ponitur, et hoc propter duas quas habet interpretationes. Interpretatur enim[ Libanus] candor, vel candidatio. Candor est naturalis; candidatio quandoque latenti turpitudini falso solet superduci, ut extra appareat pulchrum quod intus est sordidum. Unde Dominus in Evangelio quosdam comparat sepulcris foris dealbatis, intus omni spurcitia plenis. Per Libanum intelligitur Christus propter virtutum decorem, propter incomparabilem vitae perfectionem. Unde David:« Speciosus forma prae filiis hominum.» Et illud in Cantico amoris:« Dilectus meus candidus et rubicundus, electus ex millibus.» Hic est« gradiens in stola sua,» cujus« oculi vino pulchriores, dentes lacte candidiores.» Huic propheta loquens ait: Aperi, Libane, portas tuas. Per portas apostoli accipiuntur, quorum corda Deus aperuit, cum ea rore suae gratiae perfudit. Hae sunt portae de quibus legitur in Psalmo:« Aperite[ Introite] portas ejus in confessione, atria ejus in hymnis, confitemini illi.» De his portis Joannes in sua Apocalypsi ait: Duodecim erant portae: tres ad Orientem, tres ad Occidentem, tres ad Austrum, tres ad Septentrionem. Vel, ut nominis etymologiae attendamus, congrue apostoli per portas accipiuntur. Dicitur enim porta a portando, et apostolica doctrina nos portante in via, sustentamur a via, ad 803 patriam sublevamur. Mos antiquorum erat sulco aratri construendae civitati locum praesignare, et ubi ventum erat ad locum ubi portae debebant fieri, aratrum sublevare, unde dicta est porta.

Sequitur: Et comburat ignis cedros tuas. Per cedros idem quod et per portas intelligi datur, scilicet apostoli, de quibus dici possit quod eos comedit Dominus, dum per Spiritum sanctum incorporavit. Unde dictum est Petro:« Macta et manduca.» Dicimus autem has cedros Dominum decorasse, id est in ipsis aliquos. Ignorantiam enim prius habebant et timorem. Dato Paracleto timor cessit constantiae; exclusit scientia tenebras ignorantiae. Aperta sunt corda eorum ad intelligendas Scripturas. Animata est ad praedicandum timiditas. Timebant quia dictum audierant:« Ecce ego mitto vos sicut oves in medio luporum.» Nec mirum si timebant pauci infinitos, inermes armatos, simplices astutos, idiotae peritos, plebeii tyrannos. Potest et sic exponi, ut universali conveniat Ecclesiae ex circumcisione et praeputio in unum angularem lapidem collectae. Non incongrue nomine Libani vocatur Ecclesia, de cujus pulchritudine in Cantico amoris dicit sponsus:« Tota pulchra es, amica mea, et macula non est in te.» Hinc per prophetam a Domino dicitur: Aperi, Libane, portas tuas, etc. Tres sunt portae, quibus Domino aperitur, et per quas ad ipsum itur. Ad quod significandum tria circa templum erant atria. Hae tres portae sunt tres timores, servilis, initialis, filialis. Prima porta exit servus, secunda discipulus, tertia filius. Servus trahitur timore supplicii; discipulus sequitur amore magistri; filius occurrit desiderio patris sui. Has portas aperit Ecclesia pro varietate filiorum, quosdam excitans ad cor humile, quosdam ad cor mediocre, quosdam ad cor sublime. Ad cor humile, sicut ubi:« Redite, praevaricatores, ad cor»; ad cor mediocre, ut ibi:« Timete Dominum, omnes sancti ejus.» Et:« Ascensiones in corde suo disposuit in valle lacrymarum;» ad cor sublime, ut ubi dicitur:« Estote perfecti sicut et Pater vester coelestis perfectus est.» Et:« Accedet homo ad cor altum, et exaltabitur Deus.» Et comedet ignis cedros tuas, id est Spiritus sanctus ampliori domo gratiae suae perfectos sublimabit. Quos enim commendat singularis obedientia, hos extollit privilegiata donorum gratia. Quarta expositio ad perfectos pertinet, praelatos scilicet claustrales, qui quanto perfectiores, tanto inveniuntur pauciores. Sed dicet aliquis: Quomodo potes congrue Libani nomine censere virum claustralem, quem ostendunt vestes incultum, jejunia macilentum, vigiliae pallidum? 804 Sic quaerenti sic potest responderi: Nescis considerare; non enim sufficis[ f. suspicis, seu inspicis] quae intus lateat jucunditas, quae et quanta mentem exhilaret spiritualium donorum fecunditas; stercora ficulneae apposita attendis; ficulneae fecunditatem non respicis. Judicare non potes oculo exteriori de pulchritudine interiori. Talium animae bonis Dei saginantur in via, satiabuntur in patria. Tales legimus fuisse Macharios, Paulos, Antonios, quorum conversatio in coelis erat, tanto Deo proxima, quanto a tumultu saeculi remota. Ad hanc perfectionem sancti[ f. sanctitatis] significandam, summus pontifex mantum fert rubeum, ut in ipso et per ipsum perfectionis elucescat exemplum. Sic perfectis et perfectorum cuilibet[ dicitur:] Aperi, Libane, portas tuas latenti et tenerae adhuc Ecclesiae. Tria Deus instituit, per quae perfectionis summa in vobis, fratres, consistit. Ne putetis divum Benedictum vestrae conversationis jecisse fundamentum: Dominus Jesus vitae vestrae sanctitatem, quando Ecclesiam fundavit, in tribus praeordinavit; scilicet in dilectione fraterna, in communi substantia, in humili obedientia. De dilectione fraterna scriptum legitur:« Credentium erat cor unum et anima una.» De communi substantia dictum invenitur:« Et nullus eorum aliquid dicebat suum, sed omnia erant eis communia;» de humilitate obedientium dicitur:« Qui major est inter vos, erit minister vester.» Verum est beatum Benedictum beatae vitae principium non primo invenisse, sed quaedam appendentia addidisse, sicut in siccitate ciborum, in asperitate vestium, in partibus jejuniorum, in horis orationum. In prima porta Judas periit, qui factus apostata, a fraterna dilectione decidit. In secunda Ananias et Saphira, qui aliquod proprium servare voluerunt. In tertia Simon Magus, qui obedire noluit, et ideo cum reatu mortis decessit.

Et comedet ignis cedros tuas. In hac lectione, cedri in mala significatione accipiuntur, et apponuntur cedri malae portis hominis; fraternae scilicet dilectioni invidentia, communi substantiae proprietas, indebita obedientiae inobedientia. Aperite, fratres, portas Domino, invicem diligendo, nihil proprium possidendo, et ignis, id est Spiritus sanctus comedet vestras cedros, id est omnem mentis absterget lacrymam. Ecce illud Zachariae quod promisimus pro modulo nostro quatuor exponendi modis exsecuti sumus. Rogemus ergo singuli, ut Spiritus sanctus quod in nobis est luteum emundet, quod tenebrosum illustret, quod imperfectum consummet; et quia ignis est natura sursum ferri, et secum incensa trahere, oremus ut nos rapiat obviam Domino 805 nostro, judici nostro, qui vivit et regnat in saecula saeculorum. Amen.