Reader

CXXI [ De diversis XXXIV]. AD MONACHOS.

« Surge, aquilo, et veni, auster, et perfla hortum, et fluent aromata illius.»--« Hortus conclusus, fons signatus.»

Videndum est quis loquitur, et quibus loquitur, et de quo loquatur. Quis loquitur? Christus. Quibus? aquiloni et austro. De quo? De horto. Propter quid? Ut fluant aromata. Qui ergo hic loquitur, hortulanus est. Ipse enim est qui hortum voluptatis, id est paradisum plantavit a principio. Unde non longe erat a veritate 819 mulier, cum eum hortulanum dixit, inquiens:« Domine, si tu sustulisti eum. dicito mihi ubi posuisti eum.» Et revera hortulanus est, quia in horto natus, in horto detentus, in horto sepultus. Ipse hortum plantavit, hortum disponit et hortum regit. Iste talis hic loquitur ad aquilonem et ad austrum. Aquilo ventus est septentrionalis; auster, meridionalis. Aquilo nomine tantum dexter dicitur; nubibus enim ne pluant, occurrit et eas impedit, unde aquilo quasi ligans aquas dicitur. Auster vero calidus est ventus, ad nutriendum germina hortorum aptus, et ideo dicitur hortulanus. Surge, aquilo, id est recede, et veni, auster, et perfla hortum, et fluent aromata. Ecce quatuor sunt hic posita. Primum, imperium; secundum, confabulatio; tertium, cooperatio; quartum, consummatio. Imperat enim aquiloni, ut recedat; austro, id est Spiritui sancto confabulatur, quasi monens et persuadens ut veniat in horto, et cooperetur ei, ut fructum afferat.

Praeter haec attendendum est quod in sacra Scriptura quinque horti leguntur. Primus est principalis; secundus, particularis; tertius, generalis; quartus, singularis; quintus, spiritualis. Item primus est ad inserendum; secundus ad testificandum; tertius ad cognoscendam; quartus ad quiescendum; quintus ad deambulandum. Hortus igitur principalis est uterus beatae Virginis, de quo processit ille flos regalis. Unde Isaias:« Egredietur virga de radice Jesse, et flos de radice ejus ascendet.» Hunc elegit Dominus ad inserendum; de radice enim horti truncus processit, cujus Dominus surculum nobilioris generis inseruit, id est in utero Virginis carnem assumpsit. Secundus hortus, quem particularem diximus, et quem Dominus ad testificandum elegit, est primitiva Ecclesia discipulorum Domini, super quos descendit Spiritus sanctus in lingua et igne, qui particularis erat, quia nondum erat erectus alter paries gentilium, qui eorum praedicatione erectus est. De hoc habetis in Evangelio:« Pater meus agricola est, et vos palmites,» qui invitat vos ut eatis, et fructum afferatis, et fructus vester maneat. Ad testificandum elegit eos, sicut ipse dicit:« Eritis mihi testes in Judaeam et in Jerusalem.» Tertius, qui generalis dicitur ad cognoscendum, generalis est Ecclesia de utroque populo collecta. De quo Isaias: Scitis quid fecerim. Feci mihi hortum in Judaea et gentibus, et hunc hortum feci ad cognoscendum, ubi ipsum et Patrem et Spiritum sanctum cognoscemus unum Deum. Quartus, qui singularis est, est anima cujuslibet justi, quem singularem fecit Dominus ad 820 quiescendum. Unde dicitur:« Super quem requiescet Spiritus meus, nisi super humilem et quietum, et trementem Deum?.» Quintus, qui est spiritualis, et ad deambulandum fit, coenobitae sunt quos Deus specialiter sibi elegit, et in illis quasi deambulat et spatiatur, ad quem significandum dicitur:« Deambulabat Deus in paradiso.» Hos itaque hortos facit Dominus, colit et regit; et idcirco dicit: Surge, aquilo, id est recede impedimentum ab hortis, et veni, auster, id est Spiritus sanctus, cujus gratia etiam dulcior est australi dulcedine, et perfla hortum, ut sicut per magnum venti flatum paleae excutiuntur a granis, sic omne impedimentum recedat ab his hortis, veniente gratia Spiritus sancti. Respondet namque istorum[ f. justorum] numerus eorumdem impedimentis. Habet enim unusquisque hortus suum impedimentum. Primus hortus habet suum impedimentum, videlicet originale peccatum, cui Dominus dicit: Surge, aquilo, id est o tu concupiscentia! recede de hoc horto.« A Deo enim mundata fuit caro Virginis, quod nec etiam primos motus sensit.» Et veni, auster, id est Spiritus sancte. Non enim est imperium, sed collocutio. Non enim praecipit Filius Spiritui sancto, sed sic solent colloqui ad invicem. Unde in Genesi:« Faciamus hominem ad similitudinem nostram,» et hic veni, auster, et perfla hortum, ut nec etiam primos motus sentiat et fluant aromata.

Hortus particularis suum similiter habet aquilonem, scilicet imperitiam et timorem. Idiotae enim electi sunt in praedicatores. Unde dicitur:« Infirma mundi elegit Deus.» Timorem quoque habebant. Dixerat enim eis Dominus:« Ecce ego mitto vos in medio luporum.» Valde ergo timendum erat eis, quia ipsi mittendi erant ut praedicarent coram regibus et principibus; quasi dicerent: Quomodo ergo ibimus, quia imperiti sumus et indocti coram audientibus nos? Propter hoc dicit Dominus: Surge, aquilo, id est recede, omnis ignorantia et timor. Et veni, auster, id est Spiritus sancte, et perfla hortum, dando plenam scientiam et perfectam charitatem, quae repellit timorem, et fluent aromata. Tertius hortus habet suum aquilonem, id est diabolum, qui dicit:« Ponam sedem meam ad aquilonem, et ero similis Altissimo.» Aquilo enim iste impedimento erat primitivae Ecclesiae ante ejus mortem. Huic ergo aquiloni dicit Dominus: Surge, aquilo, id est recede, diabole, ne sis impedimento horto meo, et ejus perfectioni; et veni, auster. id est Spiritus sancte, et perfla hortum, id est reple gratia tua. Quarti horti impedimentum est imperfectio. Nemo enim adeo est perfectus, 821 qui Deum nisi per speculum, et in aenigmate cognoscat. In futuro autem facie ad faciem videbimus, ut etsi hic possit dici: Surge, aquilo, tamen in futuro verius dicetur, quia« cum venerit quod perfectum est, evacuabitur quod ex parte est.» Quintum impedimentum est tentatio. Plus enim sentiunt tentationes coenobitae quam alii; quanto enim plus dissentit a tentatione, tanto plus sentit tentationem, qui se talem praeparat, ut ei non consentiat. Imo antequam veniat, facit id propter quod venire debuerat. Nos ergo qui omnia reliquimus, patrem et matrem, et mundum, imo carnem nostram odio habuimus, aggreditur diabolus ut tentet. Ad quem Dominus: Surge, aquilo, id est recede, tentator, nec quietum tentes, ne hortus meus tibi succumbat, et ideo veni, auster, et perfla hortum, id est, fac ne tentationibus succumbat. His itaque recedentibus, et veniente Spiritu sancto, flant[ f. fluunt] a singulis hortis singula aromata. Aroma enim dicitur quasi aerioma, ab aere odorato, unde pigmentum aroma dicitur. A primo igitur horto aroma profluit, id est Christo, cujus odore omnes replemur. Hunc namque odorem sentiens Isaac, cum benediceret Jacob, dixit:« Ecce odor filii mei sicut odor agri pleni.» Secundum aroma est praedicatio. Suis enim apostolis praecepit Dominus:« Ite, praedicate Evangelium omni creaturae.» Tertii horti aroma sunt virtutes, quibus odorata sancta Ecclesia Deo est accepta. Quartum aroma est perfectio utriusque partis in futuro. Quintum, regularium ministeria, devotiones, sacrae orationes. Praeter haec, unusquisque hortus est,« hortus conclusus, fons signatus;» conclusus est itaque primus, quia nulli hominum patuit ingressui. Haec enim est illa porta, quam vidit Ezechiel, quae semper erat clausa, et nemo eam aperiebat; fons signatus crucis signaculo. Tertius erat conclusus angelorum tegmine, signatus in fide. Quartus in corpore signatur Dei imagine. Unde Propheta:« Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine.» Quintus conclusus domibus et muro, et regula et voto; fons signatus, alter sancti Benedicti sigillo, alter vero beati Augustini signaculo. Clamemus ergo unanimiter et dicamus: Surge, aquilo, et veni, auster, et perfla hortum, et fluent aromata. Quod facere dignetur qui venturus est in sancto judicare vivos et mortuos, et saeculum per ignem. Amen.