Reader

LXII. IN FESTO SANCTAE GENOVEFAE SERMO UNICUS.

« Dum transiret Elisaeus per Sunam civitatem, tenuit eum mulier Sunamitis, ut comederet panem cum ea; et praeparavit mensam, et sellam, et lectum, et tabernaculum»

539 Ex superficie verborum vel historiae, tria commendantur in hac muliere. Virtus hospitalitatis, opus virtutis, merces operis. Virtus hospitalitatis commendatur, cum eum secum sedere coegit. Opus virtutis, cum Elisaeo praedicta praeparavit, mensam, etc. Merces operis, cum ejus filium suscitavit. Commendabilis est virtus hospitalitatis, cum quivis hospitio suscipitur; sed commendabilior et gratiosior, cum ad suscipiendum cogitur. Commendatur in Loth virtus hospitalitatis, de quo legitur quod angelos oppido, ad susceptionem hospitii coegit. Commendatur et in discipulis, qui cum irent in Emmaus, cogebant Dominum manere cum eis. Cur ergo non commendaretur in hospitalitate mulier magna Sunamitis? Magna utique dicitur pro virtute hospitalitatis, vel magna dicitur ad differentiam. Est enim Sunamitis modica, sicut Sunamitis magna. Legitur enim quod David, cum senuisset, et non posset calefieri, quaesita est ei mulier Sunamitis, puella modica duodennis, et inventa est, et in lectum ejus introducta, ut eum calefaceret. Eam ergo suscepit, nec tamen eam cognovit. Ad litteram ergo, ut ita dicam, duas invenimus Sunamites. Hanc modicam quae David calefecit, et illam magnam quae Elisaeum suscepit. Tertiam vero legimus a Salomone in Cantico, ubi dicitur:« Revertere, revertere, Sunamitis[ Vulg. Sulamitis], revertere, revertere, ut intueamur te.» Sed ista est tantum figuralis et non Sunamitis. Tres igitur legimus Sunamites. Prima est Sunamitis modica; secunda, magna; tertia in figura. Haec tertia gentilitatem significat, quam noster pacificus Salomon ad fidem vocat; licet ergo nobis et possumus reliquas duas Sunamites in figuram accipere. Omnia enim in figuram Judaeis contingebant. Prima ergo Sunamitis est Virgo gloriosa. Secunda virgo Genovefa. Tertia, gentilitas conversa, quae etiam virgo dicitur juxta Apostolum:« Despondi vos uni viro virginem castam exhibere Christo.» Ex his ergo tribus sermonem nostrum contexemus. Dispositione enim Spiritus sancti, quamvis secreta, intrinsecus[ f. secutus] est transitus Genovefae virginis post partum beatae Virginis Genitricis Dei, et consequitur necessario vocatio gentilitatis in Epiphania. Hoc ordine has solemnitates observamus. Sed quid est quod puero adhuc vagiente in cunabulis interseritur exitus Genovefae virginis? Quid est quod adhuc transverberatur tenera caro Salvatoris duro cultello circumcisionis, et tamen solemnizamus 540 in honorem Genovefae virginis? Adhuc defluit sanguis vulnerum, et tertia die celebramus virginis festum. Ut tradunt illi qui agunt de naturis rerum ad minuendos dolores vulnerum, tertia die adhibendum est medicamentum. Sed nunquid indiget Dominus noster, qui summus est medicus, medicamine mortalium? Habuit ipse dolores, causas doloris[ supp. non habuit]. Certe Christum legi doluisse, sed nunquam risisse. Fuit enim vir doloris, non cachinnosus. Vultis audire quam fuit plenus doloribus? Sui doloris causa sunt nostra peccata. Eum ergo medicat, qui causam doloris ejus elevavit[ f. levavit].

Hanc causam minuit beata Genovefa. Sed quid est quod dicis? Sua peccata non legi, jejunium legi, suas lacrymas, suas orationes. Cum ergo causa doloris sint peccata, et virgo ista ea non habuerit, et eam causam in se et in aliis minuerit, medicamenta eis adhibuit. Prima ergo Sunamitis, virgo singularis; secunda, virgo generalis; tertia, virgo spiritualis. Prima fuit Mater Dei et filia; secunda, meretrix et sponsa; tertia, pauper et ancilla. Prima David calefecit, secunda ad Deum rediit, tertia Elisaeum suscepit. Primam non cognovit David calefacientem se; secunda rediit ad Salomonem vocantem se; tertia suscepit Elisaeum hospitem apud se. Prima fuit quaesita; secunda, inventa; tertia, ut David regem calefaceret, in lecto ejus introducta.

Haec fuit Virgo Maria, quae fuit virgo modica, id est humilis; legimus enim eam super omnes humilitatem habuisse. Unde et ipsa de humilitate se commendavit, non de alia virtute, dicens:« Quia respexit humilitatem ancillae suae.» Sed quinam eam quaesierunt? Certe tot eam quaesierunt, quot eam desideraverunt. Audite Isaiam dicentem: Surge« paupercula mulier de Anathoth.» Et alibi:« Egredietur virga de radice Jesse.» Et Jeremias ait:« Novum faciet Dominus super terram; mulier circumdabit virum.» Et David:« Substantia mea apud te est.» A quibus inventa? Ab angelo Gabriel in Nazareth, a quo sicut praeter solitum mulierum inventa, sic praeter solitum salutata.« Ave, inquit, gratia plena.» Et« a Joseph inventa est habens in utero de Spiritu sancto.» Inventa ad David est adducta, qui prae senectute non poterat calefieri, quamvis tegeretur pellibus animalium mortuorum. David indicatur, manu fortis. Hic est Dei Filius. Sed nunquam est quod dicatur senuisse, cum sit aeternus et incommutabilis, et ordinator temporum, et nunquam per tempora varietur. 541 Dicitur autem ideo senuisse, quia cum sint sex aetates hominum, sicut sex aetates temporum, in sexta nos salus nostra visitavit[ f. nos ad salutem visitavit], et populum in malitia senescentem ad se revocavit. Vel ideo dicitur senuisse, quod per quinque aetates in cordibus hominum senuerat, et ab eis exciderat, qui venerantes idola nunquam unius Dei recordabantur. Sed quid est quod dicitur pellibus tectus fuisse, nec calefieri potuisse? Pelles enim sunt legalia sacramenta, quibus sicut caro pelle tegitur, sic veritas incarnationis illis tegebatur. Et merito sacramenta legis pelles dicuntur, quia pelles sunt de animalibus mortuis; similiter et sacramenta erant de mortali, id est de lege, quae potius mortem conferebat, quam vitam, quia lex mortem minabatur. Et dum sacramenta legis operirent veritatem carnis, Christus David noster non poterat calefieri, id est nos incendere ad amorem suum, quia nihil est aliud illum calefieri quam nos qui sumus ejus membra, ad ipsum amandum incitari. Quaesita est ergo, et inventa virgo Sunamitis, quae cubavit in eodem lecto cum eo, quia Filius Dei Regis mei, qui est in Sancto, in unitate personae de natura matris[ f. de natura matris et divinitatis] unitum, nec divinitatis, eum calefecit. Sed de quo igne? Igne utique charitatis calefactus est, de quo ipse ait:« Ignem veni mittere in terram, et quid volo nisi ut ardeat?» Et alibi:« Deus noster ignis consumens est.» Hoc igne calefecit eum Virgo. Ante incarnationem oblitus erat generis humani, quia tunc non exercebat opera misericordiae; sed postquam in eodem lecto dormivit cum Virgine, exercuit opera misericordiae; magna enim tunc fuit Domini misericordia, ut creator hominum pro salute hominum descenderet, et in sterquilinium de sinu Patris, et in ventrem Virginis de throno coelorum, in vallem lacrymarum, ubi factus est homo vilis et abjectus, et adeo pauper[ ut non haberet] ubi caput reclinaret. Quis enim de humilitate ejus sufficienter loqui sciat? Quanta fuit humilitas, quod caput regibus tremendum, ad pedes discipulorum lavandos se humiliavit! Mirum et admirandum quod se usque ad mortem humiliaverit, per omnia factus obediens Patri. Sic ergo in beata Virgine calefactus est, id est nos in peccato senescentes ad amorem divinum accendit. Sed quia propter hoc venerat, non adhuc quievit, ne sibi imputaretur quod solet homini imputari, quod opus quod incoepit, non consummavit. Ut magis calefieret quaedam alia fecit, per quae magis ad fervorem charitatis nos excitaret, praedicavit, mortem passus est, et multa in hunc modum[ fecit], 542 et Ecclesiam Sunamitem mysticam vocavit. Noster enim David, manu fortis Christus, quem calefecit Virgo Maria, ipse, id est verus Salomon pacificus, qui vocat Sunamitem in figuram, id est Ecclesiam, dicens:« Revertere, revertere, Sunamitis, revertere, revertere, ut intueamur te.» Notate quia quater vocat Salomon Sunamitem, dicens:« Revertere, revertere, Sunamitis, revertere, revertere;» nec incongrue. Gentilitas enim recesserat a Deo quatuor modis quibus debet omnis fidelis Deo adhaerere, quibus Scriptura praecipit ut quisquis Deum diligat plusquam se, et seipsum diligat, et carnem suam, et proximum suum sicut seipsum.

Gentilitas his quatuor modis a Deo recesserat; quia gentiles magis venerabantur creaturas, quam Creatorem; serviebant creaturae, et non Creatori. Seipsos odibant, quia qui diligit iniquitatem, odit animam suam. Primum non diligebant, quia transgrediebantur quod praeceptum est, scilicet:« Quod tibi non vis fieri, alteri ne feceris.» Carnem suam odio habebant, quia seipsos interficiebant. Ideo Salomon, id est Christus quater vocavit, quando dixit: Revertere ad dilectionem proximi; revertere ad dilectionem tuae carnis. Tertia vero Sunamitis, id est magna suscepit Elisaeum. Haec est beata Dei Genitrix, vel aliqua ei similis, quae recepit Elisaeum, id est Christum, quia idem est Elisaeus et Salomon. Et David Christo similis, qui in Calvaria est crucifixus, vel qui in calvo Elisaeo est praesignatus. Sed quomodo Sunamitis illa suscepit Elisaeum? Paravit et in coenaculo sellam et lectum, et insuper candelabrum. Per mensam vero et sellam, et lectum, intelliguntur tres virorum ordines, qui sunt in Ecclesia: scilicet, praelati, activi, et contemplativi. Hi sunt viri quos vidit Ezechiel sacerdos, Noe, Daniel et Job. Per mensam itaque intelliguntur praelati, qui reficiunt et pascunt alios pabulo divinae Scripturae, qui aperiunt thesauros Dei. Per sellam vero intelliguntur activi, qui partim sedent, partim quiescunt, partim laborant. Tales sunt conjugati, qui partim laborant mundo, id est curam habent de liberis, de conjuge, etc., et in illis quiescunt, et parum inhiant coelestibus. Unde Apostolus:« Qui habet uxorem et liberos divisus est.» Per lectum vero intelliguntur contemplativi, qui jam Sabbato mentis fruuntur, et omnem intentionem suam ponunt in coelestibus. Beata ergo Genovefa et ei consimilis sic paravit Elisaeo mensam, et sellam, et lectum, quia alios reficiebat pane divinae doctrinae; et sellam paravit ei, quia pauperes proprio labore manuum suarum sustentabat, et 543 curam divinorum non praetermittebat. Lectum vero ei paravit, quia quamvis quandoque temporalibus vacaret, ut pasceret pauperes, anima tamen ejus a Dei contemplatione non recedebat, sed Sabbato mentis semper fruebatur. Et insuper candelabrum ei paravit, id est virtutem et auctoritatem miraculorum, quibus ipsa innotuit et fulsit in mundo. Unde dicitur:« Non potest civitas abscondi supra montem posita.» Haec itaque fecit beata Genovefa, vel fecit ei consimilis Elisaeo. Sed Elisaeus, id est Jesus Christus, quid fecit ei? Filium ejus resuscitavit, id est spiritum ejus, quando post separationem mortuorum membrorum ad vitam aeternam suscepit eum. Bene enim per separationem mortuorum membrorum, quia membra nostra ante mortem possunt dici mortalia, sed post mortem tantum mortua. Notate tamen quia Elisaeus Sunamiti miserat baculum ad suscitandum filium ejus, quia beata Dei Genitrix, vel ei consimilis, a Domino fuit baculata, et castificata, id est per tribulationem probata, antequam suscitaretur spiritus ejus. Vos autem estis haeredes beatae virginis Genovefae, quia vos reliquit imitatores sui. Cavete ergo ne ab imitatione ejus excidatis. Imitetur eam unusquisque prout poterit. Qui potuerit, et noluerit, adhibeat curam temporalibus, ut inde sustentet pauperes. Qui potuerit, et voluerit, vacet psalmodiis et orationibus. Non turbemini temporalium tribulatione, non amicorum amissione. Sed virginem imitamini, qui seipsam exemplar bene vivendi proposuit. Ad quod adjuvet nos Christus Dominus noster, qui 544 regit nos, qui reficit nos, qui quiescit in nobis, qui est benedictus in saecula saeculorum. Amen.