Reader

CAP. XLVII.-- De matutinis canonicis.

In matutinis in primis: Domine, labia mea aperies dicitur, ut qui ad Completorium cum versu: Custodi nos, Domine, ut pupillam oculi, et cum ultima benedictione quasi sub signaculo claudebantur, nunc ad laudem Dei aperiantur. Deinde per versum: Deus, in adjutorium meum intende, auxilium divinum invocatur; exinde per Gloria Patri sancta Trinitas glorificatur, et de praeteritis et de praesentibus et de futuris. Postea tuba cantoris dat signum per antiphonam invitatorii, ut excitentur Christiani circumquaque, et concurrant ad scholam doctorum et pastorum Ecclesiae. Deinde canuntur duodecim psalmi, per quos signantur Patres, qui ante legem excoluerunt vineam Domini. His instruuntur, qui ad officium concurrunt nocturnale de eo, quod Dominus ab initio mundi habuit praedicatores in sua Ecclesia; qui populum Dei coluerunt suis laboribus: ut reditum quaererent ad propriam patriam post Christi resurrectionem. Primus psalmus: Beatus vir, concinit quodammodo Abel justo homini, cujus sanguis effusus est in typo sanguinis Jesu Christi. Et psalmus: Domine, Deus meus, in te speravi, convenit Noe et filiis ejus et uxoribus, quae salvae factae sunt per aquam. Et psalmus: Salvum me fac, quoniam defecit sanctus, Abrahae congruit, qui solus restitit, ne adoraret idola, caeteris corruentibus in ea. Dehinc sequitur versus per quem vertitur intentio ad alia, scilicet de psalmodia ad lectionem, vel ad hymnum Evangelicum, id est, Magnificat, vel benedictus; sive ad orationem Dominicam, cujus prologus est Kyrie eleison, Christe eleison; seu ad orationem, quam solus sacerdos dicit. Tunc vertunt se ad altare quia mentes nostrae debent converti ad Christum. Romani tamen non cantant Dominicam orationem ante lectionem. Tunc lectiones sequuntur, et responsoria, quae significant tempus Abrahae, qui sexta hora ingressus est vineam: nos vero media nocte admonemur procedere ante Deum, ut dicitur: Praeveni in maturitate, hoc est media nocte. Omne tempus ante Christum pro nocte ponitur, memoria mortuorum in Christo per noctem recolitur: quoniam eorum transitus et quies nocti comparatur.

Per psalmos opus praedicatorum, per lectiones doctrina monstratur eorum. Responsorium ideo dicitur quia respondet lectioni. Cantor surgit ad responsorium, ut excitet mentes, quae audierunt doctrinam in lectione, surgant ad actiones bonas in operatione. Mens exhortatoris versu stringitur, in quo solus laborat, ne per arrogantiam elevetur. Olim non cantabatur Gloria Patri post versum in tertio responsorio, sed illud repetebatur: a modernis autem institutum est, ut cantetur, ut in omnibus Trinitas laudetur. Quod novem lectiones legantur, et totidem responsoria canantur, significat, quod per Christi resurrectionem tendamus ad coelestem Hierusalem, et ad novem ordines angelorum. Quae dividuntur ternario numero per interstitia psalmorum trium vigiliarum: in quibus recoluntur, tria tempora nominata in Evangelio, id est prima vigilia, secunda vigilia, tertia vigilia. Nam in prima vigilia recolitur eorum resurrectio in Christo futura, qui ante legem coluerunt vineam Domini; in secunda eorum, qui per legem datam usque in adventum Christi: in tertia Christi discipulorum, unde et hic canitur Alleluia.

Conserva me, Domine, memorat quiescentes in Christo de Levitico genere; Exaudi, Domine, requiem Judicum, Diligam te, Domine, regum Veteris Testamenti palmam; Exaudiat te Dominus in die tribulationis martyrum Christi triumphum: Domine, in virtute tua laetabitur rex regnum manens spiritualium regum.

Hae personae membra sunt illius capitis, cujus regnum memoratur in psalmos: Dominus regnavit, decorem indutus est. Tres nocturnae in Dominicis diebus significant resurrectionem corporum; tres autem, quae in festivitatibus sanctorum canuntur, recolunt beatitudinem animarum: quam tunc percipiunt: quando fiunt cives spirituum, coelestium et bonorum. Nox pro ignorantia ponitur; ab Adam usque ad Christum quasi nox erat, quia lux scientiae deerat; quae nox dividitur in tria tempora, ante legem, sub lege, sub gratia; quae tempora per tres nocturnos significantur, qui in nocte cantantur. Tres psalmi in primo nocturno psalluntur, quia Patriarchae ante legem Trinitatem adorabant, ut legitur: Tres vidit, et unum adoravit. Tres in secundo, quia prophetae sub lege Trinitatem invocabant, ut scriptum est: Benedicat nos Deus, Deus noster, benedicat nos Deus. In tertio tres, quia apostoli sub gratia Trinitatem per orbem praedicabant; unde tunc Evangelium legitur et Alleluia canitur.

Lectio doctrinam, responsorium significat vitam eorum. Cum Te Deum laudamus illud tempus ostenditur, quo Christus natus est, et angeli Deo gloriam cecinerunt: sive quando mundus fide accepta coepit laudare Deum. Versus qui ante Matutinas dicitur, significat Christi resurrectionem.