Reader

Intermissa, Venus, diurursus bella moves? Parce precor, precor. Non sum qualis eram bonaesub regno Cinarae. Desine, dulciummater saeva Cupidinum, circa lustra decem flectere mollibusiam durum imperiis: abi, quo blandae iuvenum te revocant preces. Tempestiuius in domumPauli purpureis ales oloribuscomissabere Maximi, si torrere iecur quaeris idoneum; namque et nobilis et decenset pro sollicitis non tacitus reiset centum puer artiumlate signa feret militiae tuae, et, quandoque potentiorlargi muneribus riserit aemuli, Albanos prope te lacusponet marmoream sub trabe citrea. Illic plurima naribusduces tura, lyraque et Berecyntiadelectabere tibiamixtis carminibus non sine fistula; illic bis pueri dienumen cum teneris virginibus tuumlaudantes pede candidoin morem Salium ter quatient humum. Me nec femina nec pueriam nec spes animi credula mutuinec certare iuvat meronec vincire novis tempora floribus. Sed cur heu, Ligurine, curmanat rara meas lacrima per genas? Cur facunda parvm decorointer verba cadit lingua silentio? Nocturnis ego somniisiam captum teneo, iam volucrem sequorte per gramina Martiicampi, te per aquas, dure, volubilis.

Pindarum quisquis studet aemulari, Iulle, ceratis ope Daedaleanititur pinnis, vitreo daturusnomina ponto. Monte decurrens velut amnis, imbresquem super notas aluere ripas, fervet inmensusque ruit profundoPindarus ore, laurea donandus Apollinari, seu per audacis nova dithyrambosverba devoluit numerisque ferturlege solutis, seu deos regesque canit, deorumsanguinem, per quos cecidere iustamorte Centauri, cecidit tremendaeflamma Chimaerae, sive quos Elea domum reducitpalma caelestis pugilemve equomvedicit et centum potiore signismunere donat, flebili sponsae iuvenemue raptumplorat et viris animumque moresqueaureos educit in astra nigroqueinvidet Orco. Multa Dircaeum levat aura cycnum, tendit, Antoni, quotiens in altosnubium tractus; ego apis Matinaemore modoquegrata carpentis thyma per laboremplurimum circa nemus uvidiqueTiburis ripas operosa parvuscarmina fingo. Concines maiore poeta plectroCaesarem, quandoque trahet ferocisper sacrum clivum merita decorusfronde Sygambros; quo nihil maius meliusve terrisfata donavere bonique divinec dabunt, quamvis redeant in aurumtempora priscum. Concines laetosque dies et urbispublicum ludum super impetratofortis Augusti reditu forumquelitibus orbum. Tum meae, si quid loquar audiendum, vocis accedet bona pars, et:' O solpulcher, o laudande!' canam receptoCaesare felix; teque, dum procedis, io Triumphe! non semel dicemus, io Triumphe! civitas omnis, dabimusque divistura benignis. Te decem tauri totidemque vaccae, me tener soluet vitulus, relictamatre qui largis iuvenescit herbisin mea vota, fronte curuatos imitatus ignistertius lunae referentis ortum, qua notam duxit niveus videri, cetera fuluus.

Quem tu, Melpomene, semelnascentem placido lumine videris, illum non labor Isthmiusclarabit pugilem, non equus impigercurru ducet Achaicovictorem, neque res bellica Deliisornatum foliis ducem, quod regum tumidas contuderit minas, ostendet Capitolio; sed quae Tibur aquae fertile praefluuntet spissae nemorum comaefingent Aeolio carmine nobilem. Romae principis urbiumdignatur suboles inter amabilisvatum ponere me choros, et iam dente minus mordeor invido. O testudinis aureaedulcem quae strepitum, Pieri, temperas, o mutis quoque piscibusdonatura cycni, si libeat, sonum, totum muneris hoc tui est, quod monstror digito praetereuntiumRomanae fidicen lyrae; quod spiro et placeo, si placeo, tuum est.

Qualem ministrum fulminis alitem, cui rex deorum regnum in avis vagaspermisit expertus fidelemIuppiter in Ganymede flavo, olim iuventas et patrius vigornido laborum protulit insciumvernique iam nimbis remotisinsolitos docuere nisusventi paventem, mox in oviliademisit hostem vividus impetus, nunc in reluctantis draconesegit amor dapis atque pugnae; qualemue laetis caprea pascuisintenta fulvae matris ab ubereiam lacte depulsum leonemdente novo peritura vidit: videre Raeti bella sub AlpibusDrusum gerentem; Vindelici- quibusmos unde deductus per omnetempus Amazonia securidextras obarmet, quaerere distuli, nec scire fas est omnia- sed diulateque victrices catervaeconsiliis iuvenis revictaesensere, quid mens rite, quid indolesnutrita faustis sub penetralibusposset, quid Augusti paternusin pueros animus Nerones. Fortes creantur fortibus et bonis; est in iuvencis, est in equis patrumvirtus neque inbellem ferocesprogenerant aquilae columbam; doctrina sed vim promovet insitamrectique cultus pectora roborant; utcumque defecere mores, indecorant bene nata culpae. Quid debeas, o Roma, Neronibus, testis Metaurum flumen et Hasdrubaldevictus et pulcher fugatisille dies Latio tenebris, qui primus alma risit adorea, dirus per urbes Afer ut Italasceu flamma per taedas vel Eurusper Siculas equitavit undas. Post hoc secundis usque laboribusRomana pubes crevit et impiovastata Poenorum tumultufana deos habuere rectos; dixitque tandem perfidus Hannibal:' Cerui, luporum praeda rapacium, sectamur ultro, quos opimusfallere et effugere est triumphus. Gens, quae cremato fortis ab Ilioiactata Tuscis aequoribus sacranatosque maturosque patrespertulit Ausonias ad urbes, duris ut ilex tonsa bipennibusnigrae feraci frondis in Algido, per damna, per caedes ab ipsoducit opes animumque ferro. Non hydra secto corpore firmiorvinci dolentem crevit in Herculem, monstrumue submisere Colchimaius Echioniaeve Thebae. Merses profundo, pulchrior evenit; luctere, multa proruet integrumcum laude victorem geretqueproelia coniugibus loquenda. Carthagini iam non ego nuntiosmittam superbos; occidit, occiditspes omnis et fortuna nostrinominis Hasdrubale interempto. Nil Claudiae non perficient manus, quas et benigno numine Iuppiterdefendit et curae sagacesexpediunt per acuta belli'.

Divis orte bonis, optume Romulaecustos gentis, abes iam nimium diu; maturum reditum pollicitus patrumsancto consilio redi. Lucem redde tuae, dux bone, patriae; instar veris enim voltus ubi tuusadfulsit populo, gratior it dieset soles melius nitent. Ut mater iuvenem, quem Notus invidoflatu Carpathii trans maris aequoracunctantem spatio longius annuodulci distinet a domo, votis ominibusque et precibus vocat, curvo nec faciem litore dimovet, sic desideriis icta fedelibusquaerit patria Caesarem. Tutus bos etenim rura perambulat, nutrit rura Ceres almaque Faustitas, pacatum volitant per mare navitae, culpari metuit fides, nullis polluitur casta domus stupris, mos et lex maculosum edomuit nefas, laudantur simili prole puerperae, culpam poena premit comes. Quis Parthum paveat, quis gelidum Scythen, quis Germania quos horrida parturitfetus incolumi Caesare? Quis feraebellum curet Hiberiae? Condit quisque diem collibus in suiset vitem viduas ducit ad arbores; hinc ad vina redit laetus et alteriste mensis adhibet deum; te multa prece, te prosequitur merodefuso pateris et Laribus tuummiscet numen, uti Graecia Castoriset magni memor Herculis.' Longas o utinam, dux bone, feriaspraestes Hesperiae!' dicimus integrosicco mane die, dicimus uvidi, cum sol Oceano subest.

Dive, quem proles Niobea magnaevindicem linguae Tityosque raptorsensit et Troiae prope victor altaePthius Achilles, ceteris maior, tibi miles impar, filius quamvis Thetidis marinaeDardanas turris quateret tremendacuspide pugnax. Ille mordaci velut icta ferropinus aut inpulsa cupressus Europrocidit late posuitque collum inpulvere Teucro; ille non inclusus equo Minervaesacra mentito male feriatostroas et laetam Priami choreisfalletet aulam; sed palam captis gravis, heu nefas, heu! nescios fari pueros Achiuisureret flammis, etiam latentemmatris in alvo, ni tuis flexus Venerisque grataevocibus divom pater adnuissetrebus Aeneae potiore ductosalite muros. Doctor argutae fidicen Thaliae, Phoebe, qui Xantho lavis amne crinis, Dauniae defende decus Camenae, levis Agyieu. Spiritum Phoebus mihi, Phoebus artemcarminis nomenque dedit poetae. Virginum primae puerique clarispatribus orti, Deliae tutela deae, fugacislyncas et ceruos cohibentis arcu, Lesbium servate pedem meiquepollicis ictum, rite Latonae puerum canentes, rite crescentem face Noctilucam, prosperam frugum celeremque pronosvoluere mensis. Nupta iam dices:' Ego dis amicum, saeculo festas referente luces, reddidi carmen docilis modorumvatis Horati.'

Diffugere nives, redeunt iam gramina campisarboribusque comae; mutat terra vices et decrescentia ripasflumina praetereunt; Gratia cum Nymphis geminisque sororibus audetducere nuda choros. Inmortalia ne speres, monet annus et almumquae rapit hora diem. Frigora mitescunt Zephyris, ver proterit aestas, interitura simulpomifer autumnus fruges effuderit, et moxbruma recurrit iners. Damna tamen celeres reparant caelestia lunae: nos ubi decidimusquo pater Aeneas, quo dives Tullus et Ancus, puluis et umbra sumus. Quis scit an adiciant hodiernae crastina summaetempora di superi? Cuncta manus avidas fugient heredis, amicoquae dederis animo. Cum semel occideris et de te splendida Minosfecerit arbitria, non, Torquate, genus, non te facundia, non terestituet pietas; infernis neque enim tenebris Diana pudicumliberat Hippolytum, nec Lethaea valet Theseus abrumpere carovincula Pirithoo.

Donarem pateras grataque commodus, Censorine, meis aera sodalibus, donarem tripodas, praemia fortiumGraiorum neque tu pessuma munerumferres, divite me scilicet artiumquas aut Parrhasius protulit aut Scopas, hic saxo, liquidis ille coloribussollers nunc hominem ponere, nunc deum. Sed non haec mihi vis, non tibi taliumres est aut animus deliciarum egens. Gaudes carminibus; carmina possumusdonare et pretium dicere muneri. Non incisa notis marmora publicis, per quae spiritus et vita redit bonispost mortem ducibus, non celeres fugaereiectaeque retrorsum Hannibalis minae, non incendia Carthaginis impiaeeius, qui domita nomen ab Africalucratus rediit, clarius indicantlaudes quam Calabrae Pierides, neque, si chartae sileant quod bene feceris, mercedem tuleris. Quid foret IliaeMauortisque puer, si taciturnitasobstaret meritis invida Romuli? Ereptum Stygiis fluctibus Aeacumvirtus et favor et lingua potentiumvatum divitibus consecrat insulis. Dignum laude virum Musa vetat mori, caelo Musa beat. Sic Iovis interestoptatis epulis impiger Hercules, clarum Tyndaridae sidus ab infimisquassas eripiunt aequoribus rates, ornatus viridi tempora pampinoLiber vota bonos ducit ad exitus.

Ne forte credas interitura quaelonge sonantem natus ad Aufidumnon ante volgatas per artisverba loquor socianda chordis: non, si priores Maeonius tenetsedes Homerus, Pindaricae latentCeaeque et Alcaei minacesStesichoriue graves Camenae; nec siquid olim lusit Anacreon, delevit aetas; spirat adhuc amorvivuntque commissi caloresAeoliae fidibus puellae. Non sola comptos arsit adulteri. crines et aurum uestibus inlitummirata regalisque cultuset comites Helene Lacaenaprimusve Teucer tela Cydoniodirexit arcu; non semel Iliosvexata; non pugnavit ingensIdomeneus Sthenelusue solusdicenda Musis proelia; non feroxHector vel acer Deiphobus gravisexcepit ictus pro pudicisconiugibus puerisque primus. Vixere fortes ante Agamemnonamulti; sed omnes inlacrimabilesurgentur ignotique longanocte, carent quia vate sacro. Paulum sepultae distat inertiaecelata virtus. Non ego te meischartis inornatum silebototve tuos patiar laboresimpune, Lolli, carpere lividasobliviones. Est animus tibirerumque prudens et secundistemporibus dubiisque rectus, vindex avarae fraudis et abstinensducentis ad se cuncta pecuniae, consulque non unius anni, sed quotiens bonus atque fidusiudex honestum praetulit utili, reiecit alto dona nocentiumvoltu, per obstantis catervasexplicuit sua victor arma. Non possidentem multa vocaverisrecte beatum; rectius occupatnomen beati, qui deorummuneribus sapienter utiduramque callet pauperiem patipeiusque leto flagitium timet, non ille pro caris amicisaut patria timidus perire.

O crudelis adhuc et Veneris muneribus potens, insperata tuae cum veniet pluma superbiaeet, quae nunc umeris involitant, deciderint comae, nunc et qui color est puniceae flore prior rosaemutatus Ligurinum in faciem verterit hispidam, dices, heu, quotiens te speculo videris alterum:' Quae mens est hodie, cur eadem non puero fuit, vel cur his animis incolumes non redeunt genae?'

Est mihi nonum superantis annumplenus Albani cadus, est in horto, Phylli, nectendis apium coronis, est hederae vismulta, qua crinis religata fulges, ridet argento domus, ara castisvincta verbenis avet immolatospargier agno; cuncta festinat manus, huc et illuccursitant mixtae pueris puellae, sordidum flammae trepidant rotantesvertice fumum. Ut tamen noris quibus advocerisgaudiis, Idus tibi sunt agendae, qui dies mensem Veneris marinaefindit Aprilem, iure sollemnis mihi sanctiorquepaene natali proprio, quod ex hacluce Maecenas meus affluentisordinat annos. Telephum, quem tu petis, occupavitnon tuae sortis iuvenem puelladives et lasciva tenetque gratacompede vinctum. Terret ambustus Phaethon avarasspes et exemplum grave praebet alesPegasus terrenum equitem gravatusBellerophontem, semper ut te digna sequare et ultraquam licet sperare nefas putandodisparem vites. Age iam, meorumfinis amorum( non enim posthac alia calebofemina), condisce modos, amandavoce quos reddas; minuentur atraecarmine curae.

Iam veris comites, quae mare temperant, impellunt animae lintea Thraciae, iam nec prata rigent, nec fluvii strepunthiberna nive turgidi. Nidum ponit, Ityn flebiliter gemens, infelix avis et Cecropiae domusaeternum obprobrium, quod male barbarasregum est ulta libidines. Dicunt in tenero gramine pinguiumcustodes ovium carmina fistuladelectantque deum, cui pecus et nigricolles Arcadiae placent. Adduxere sitim tempora, Vergili; sed pressum Calibus ducere Liberumsi gestis, iuvenum nobilium cliens, nardo vina merebere. Nardi parvus onyx eliciet cadum, qui nunc Sulpiciis accubat horreis, spes donare novas largus amaraquecurarum eluere efficax. Ad quae si properas gaudia, cum tuavelox merce veni; non ego te meisinmunem meditor tinguere poculis, plena dives ut in domo. Verum pone moras et studium lucri, nigrorumque memor, dum licet, igniummisce stultitiam consiliis brevem: dulce est desipere in loco.

Audivere, Lyce, di mea vota, diaudivere, Lyce: fis anus, et tamenvis formosa videriludisque et bibis impudenset cantu tremulo pota Cupidinemlentum sollicitas. Ille virentis etdoctae psallere Chiaepulchris excubat in genis. Importunus enim transvolat aridasquercus et refugit te quia lurididentes, te quia rugaeturpant et capitis nives. Nec Coae referunt iam tibi purpuraenec cari lapides tempora, quae semelnotis condita fastisinclusit volucris dies. Quo fugit Venus, heu, quoue color, decensquo motus? Quid habes illius, illius, quae spirabat amores, quae me surpuerat mihi, felix post Cinaram notaque et artiumgratarum facies? Sed Cinarae brevisannos fata dederunt, servatura diu paremcornicis vetulae temporibus Lycen, possent ut iuvenes visere fervidimulto non sine risudilapsam in cineres facem.

Quae cura patrum quaeve Quiritiumplenis honorum muneribus tuas, Auguste, virtutes in aevumper titulos memoresque fastusaeternet, o qua sol habitabilisinlustrat oras maxime principum? quem legis expertes LatinaeVindelici didicere nuperquid Marte posses. Milite nam tuoDrusus Genaunos, inplacidum genus, Breunosque velocis et arcesAlpibus impositas tremendisdeiecit acer plus vice simplici. Maior Neronum mox grave proeliumcommisit immanisque Raetosauspiciis pepulit secundis, spectandus in certamine Martio, devota morti pectora liberaequanti fatigaret ruinis, indomitas prope qualis undasexercet Auster Pleiadum choroscindente nubes, impiger hostiumvexare turmas et frementemmittere equum medios per ignis. Sic tauriformis volvitur Aufidus, qui regna Dauni praefluit Apuli, cum saevit horrendamque cultisdiluviem meditatur agris, ut barbarorum Claudius agminaferrata vasto diruit impetuprimosque et extremos metendostravit humum sine clade victor, te copias, te consilium et tuospraebente divos. Nam tibi quo dieportus Alexandrea supplexet vacuam patefecit aulam, Fortuna lustro prospera tertiobelli secundos reddidit exituslaudemque et optatum peractisimperiis decus arrogavit. Te Cantaber non ante domabilisMedusque et Indus, te profugus Scythesmiratur, o tutela praesensItaliae dominaeque Romae; te fontium qui celat originesNilusque et Hister, te rapidus Tigris, te beluosus qui remotisobstrepit Oceanus Britannis, te non paventis funera Galliaeduraeque tellus audit Hiberiae, te caede gaudentes Sygambricompositis venerantur armis.

Phoebus volentem proelia me loquivictas et urbes increpuit lyra, ne parva Tyrrhenum per aequorvela darem. Tua, Caesar, aetasfruges et agris rettulit ubereset signa nostro restituit Ioviderepta Parthorum superbispostibus et vacuum duellisIanum Quirini clausit et ordinemrectum evaganti frena licentiaeiniecit emovitque culpaset veteres revocavit artesper quas Latinum nomen et Italaecrevere vires famaque et imperiporrecta maiestas ad ortussolis ab Hesperio cubili. Custode rerum Caesare non furorcivilis aut vis exiget otium, non ira, quae procudit enseset miseras inimicat urbes. Non qui profundum Danuvium bibuntedicta rumpent Iulia, non Getae, non Seres infidique Persae, non Tanain prope flumen orti. Nosque et profestis lucibus et sacrisinter iocosi munera Libericum prole matronisque nostrisrite deos prius adprecati, virtute functos more patrum ducesLydis remixto carmine tibiisTroiamque et Anchisen et almaeprogeniem Veneris canemus. CARMEN SAECVLAREPhoebe silvarumque potens Diana, lucidum caeli decus, o colendisemper et culti, date quae precamurtempore sacro, quo Sibyllini monuere versusvirgines lectas puerosque castosdis, quibus septem placuere colles, dicere carmen. Alme Sol, curru nitido diem quipromis et celas aliusque et idemnasceris, possis nihil urbe Romavisere maius. Rite maturos aperire partuslenis, Ilithyia, tuere matres, sive tu Lucina probas vocariseu Genitalis: diva, producas subolem patrumqueprosperes decreta super iugandisfeminis prolisque novae feracilege marita, certus undenos deciens per annosorbis ut cantus referatque ludoster die claro totiensque gratanocte frequentis. Vosque veraces cecinisse, Parcae, quod semel dictum est stabilisque rerumterminus servet, bona iam peractisiungite fata. Fertilis frugum pecorisque Tellusspicea donet Cererem corona; nutriant fetus et aquae salubreset Iovis aurae. Condito mitis placidusque telosupplices audi pueros, Apollo; siderum regina bicornis, audi, Luna, puellas. Roma si vestrum est opus Iliaquelitus Etruscum tenuere turmae, iussa pars mutare Lares et urbemsospite cursu, cui per ardentem sine fraude Troiamcastus Aeneas patriae superstesliberum munivit iter, daturusplura relictis: di, probos mores docili iuventae, di, senectuti placidae quietem, Romulae genti date remque prolemqueet decus omne; quaeque uos bobus veneratur albisclarus Anchisae Venerisque sanguis, impetret, bellante prior, iacentemlenis in hostem. Iam mari terraque manus potentisMedus Albanasque timet securis; iam Scythae responsa petunt, superbinuper et Indi; iam Fides et Pax et Honor Pudorquepriscus et neglecta redire Virtusaudet apparetque beata plenoCopia cornu; augur et fulgente decorus arcuPhoebus acceptusque novem Camenis, qui salutari levat arte fessoscorporis artus, si Palatinas videt aequus arces, remque Romanam Latiumque felixalterum in lustrum meliusque semperprorogat aevum; quaeque Aventinum tenet Algidumque, quidecim Diana preces virorumcurat et votis puerorum amicasapplicat auris. Haec Iovem sentire deosque cunctosspem bonam certamque domum reporto, doctus et Phoebi chorus et Dianaedicere laudes.