Reader

Vita S. Adjutoris

In nomine sanctae et individuae Trinitatis. Amen.

Dilectissimis et meritis venerandis totoque sinu pectoris amplectendis in Christo fratribus coenobitis monasterii Tironensis in Pertico, HUGO sanctae Rotomagensis Ecclesiae indignus archiepiscopus, salutem et sincerae dilectionis affectum.

Magnae charitatis atque dulcedinis vim protulistis, et voto sollicito ut nascentiam et originem loci vestri beatae Mariae Magdalenes super Secanam magnis prodigiis et quamplurimis admirandis fulgentis miraculis, simulque miracula ipsa in laudem Ecclesiae certificationemque fidei catholicae monimentis perpetuis traderemus. Et quidem precibus vestris, quin ob sui merita dignis non ausim jussibus non obaudire; nihil etiam dignius litterarum apicibus commendari putans, quam gloriosissimorum sanctorum gesta, eorum praecipue qui tam digni fuerunt, ut Dominum nostrum Jesum Christum videre, palpare, cum ipso conversari, salubria ejus monita audire meruerunt. Quis putet aliquem in impetrandis precibus tam promptum tamque audiendum esse, quam eum qui Domino tam proximus, ut actum est, fuerit? Igitur ad promissum veniamus.

In illo tempore quo fulgens in rota saeculi catholica fides Normannica diffundebatur in tellure, gloriosus vir et dignissimus Adjutor re et nomine hanc saeculi profectus est in lucem, cujus gloriosa vita et vigorem sui nominis exprimit et gratiam magnae salutis, quia, dum Adjutor diversa superavit vitae hujus pericula, meritis mundana vicit cuncta impedimenta. Sicut enim in apostolico fundamento constat Ecclesia, ut a Christo firma petra Petrus actor insuperabilis statutus est, ita triumphatoris aeterni Adjutor duplici militia miles efficitur. Eum autem martyrum et confessorum gemina dote resplenduisse non parva documenta produnt, cujus nimirum gesta vel partim necessario describuntur, ne fama tanti viri quandoque dubietatis nebula fuscaretur. Et quidem satis est ad ejus gloriam quod Christum, cui placere quaesivit, unicum habet in excelso. Fuit autem natus in urbe quae Vernonum dicitur, patre Joanne ipsius loci temporali domino, matre vero Rosimunda de Blarru ipsius Joannis consorte, certe, ut novimus cum in minoribus essemus, Deo devotissimis et sanctissimis personis: nobilis quidem genere, sed nobilior fide; saeculi dignitate inter suos clarus, sed divinorum munerum gratia praecipuus. Hujus infantia viri quantus in futurum esse deberet, satis praetendebat: ita enim vigiliis, jejuniis et orationibus assiduis eo tempore, quo assolet hujus saeculi aetas lascivire, corpus suum macerabat, ut jam carnibus consumptis, peliis ossibus pene adhaerere videretur. Crescente vero aetate, gratiae divinae providentia erga illum omnium bonorum affectus crescebat. Erat enim forma speciosus, corpore castus, mente devotus, affabilis eloquio, amabilis aspectu.

Ea tempestate passagio terrae sanctae pene omnes christicolae vacabant: in cujus expeditione, etiam ipse gloriosus vir Adjutor una cum ferme ducentis armatis cruce signatus erat, unde contigit ut quadam die, cum parvulo loco quodam in territorio Antiocheno, qui Jambuit dicitur, abiret, ipse et comitatus suus praedictus in insidiis Ismaelitarum piusquam mille et quingentorum incideret. Circumvallatus igitur ab eis, cum videret suos fugam petere, quam tamen habere non poterant, videns tantae multitudini tam paucos subsistere non valere, ad quae illius erant assueta arma humo prostratus, orationem simul et votum fudit, dicens: Voveo tibi, beatissima Maria Magdalena, quod si mihi victoriam instantis belli contuleris, domum meam de Monte cum ejus appenditiis ad tibi deserviendum in monasterio Tironensi in Pertico, et in ipso loco monachis ipsis Tironensibus dabo capellam quam in tui honorem quam cito ad partes regressus fuero in ipso loco construi faciam, et de meis facultatibus condotabo. Et repente tarde quidem, nihil tamen nostris agentibus, sed de salute desperantibus, in fidei hostes irrupit, ita ut omnes hinc atque illinc utcunque poterant diffugerent. Adjutor vero adjutorium sibi cernens desuper advenisse, sumptis cum suis viribus, non gnaviter super hostes exeruit gladium: mille enim et eo amplius non nostrorum dextris, sed beatae Mariae Magdalenae juvamine, in eo certamine caesi fuerunt, caeteri autem fuga evaserunt.

Peracta igitur victoria, in triumpho vir sanctus Adjutor laetabatur in Christo, eo quod in tantae calamitatis periculo nullus ex suis cecidisset. Poterat hoc ille agere, qui Pharaone submerso in gurgite, Israeliticum salvavit populum, nemine pereunte. Prostrata igitur acerba barbarie, gloriosus vir Adjutor gratias agens Altissimo canere coepit: O Deo devotissimi fratres mei monachi Tironenses, qui assidue Deum pro me exoratis. O beatissima Maria Magdalenes, quem etiam apud Deum commendatum haberes! O altissime Deus, in cujus manu cuncta sunt posita, quas tibi gratias ego miser pro tantis beneficiis referre valebo? Quas tibi laudes peccator ego depromam? Dextera tua, Domine, magnificata est in fortitudine, dextera tua percussit inimicos, et in multitudine gloriae tuae deposuisti adversarios nostros. Haec autem scivimus per inclytos milites Heliodorum de Blarru, Odonem de Porco- mortuo, Joannem de Breheval, Anselmum de Cantamerula, Widonem de Calvomonte, Petrum de Curtiniaco, Richardum de Haricuria, Henricum de Pratellis, et quamplurimos alios, qui ipsi negotio et certamini interfuerunt.

Sed famosissimum illud et admirandissimum miraculum quomodo ab hostibus nostrae fidei captus et dirissimis carceribus mancipatus, et strictissimis loricis et catenis ferreis vinctus liberatus exstitit, dignum non ducimus ut omittamus. In expeditione siquidem praedicta Jerosolymitana, cum jam annis decem et septem, quod pauci fecerant, ipse vacasset. Contigit bellorum insperatis fortunis, et secreto Dei arbitrio, et forsan quod votum suum, quod supra praemisimus, nimis differebat adimplere, ut ipse gloriosus vir Adjutor a saepedictis inimicis crucis Christi captus fuerit: cumque ab ipsis perfidis Saracenis loris compeditus fuisset, et catenis dirissimis, et aliis exquisitis omnibus poenis durissime attritus, et immanissimis tormentis, ut Christum et ejus fidem abnegaret, afflictus fuisset; et in fide perseverans cum Salvatoris nostri clementiae, et piae matris ejus, ac beatae Mariae Magdalenes, almi gloriosique et Deo devotissimi Bernardi olim vestrum et vestri monasterii Tironensis Patris precibus sedulus orator se commendaret, et eorum adjutorium jugiter flagitaret; tandem subactis plurimis temporum curriculis, cum suum athletam Deum fortissimum conspexisset, ejus miseriis misericors compassus est. Nocte enim quadam cum aliquantulae requiei se dedisset, vidit in somnis, imo potius vivifice beatam Mariam Magdalenam a dextra, et gloriosum Bernardum a laeva eum tenentes et levantes, ac cursu praepropero eum ducentes, qui eum vinculis quibus vinculatus erat, solutum tamen ab eis reliquerunt. O mira res, et partibus his inauditum, sed percelebre miraculum, et ut diligentissimis per nos factis informationibus cum Petro de Curtiniaco, Henrico de Pratellis, Andrea de Feritate, Rofredo de Puteaco, Odone de Porcomortuo, et pluribus aliis qui eum die ipsam noctem praecedente viderant, et cum ipso comederant, et locuti fuerant, reperimus certissimum!

Excitatur igitur a somno, ut vidit se a vinculis absolutum, et a perfidis Ismaelitis liberatum in eo quo praemisimus loco esse, altissimas mente et ore altissimo depromens voces, ad vos Willelmum venerabilem abbatem monasterii vestri Tironensis celerrime mittens, et vices vestras deposcens, veterem hominem cum saeculari militia se exuens, novum hominem, habitum videlicet sacrae vestrae religionis Tironensis in eodem assumpsit: se et locum ipsum cum ejus terris, vineis, pratis, pascuis, nemoribus, decimis et redditibus, et pertinentiis universis, et sua ubilibet consistentia bona ipsi vestro Tironensi ad opus victualium et necessitatum per abbatem Tironensem ordinandos et ordinanda, distribuendos et distribuenda tribuens et donans, gratias agens Deo et dicens: A finibus terrae ad te clamavi, dum anxiaretur cor meum in petra exaltasti me. Deduxisti me quia factus es spes mea, turris fortitudinis a facie inimici: inhabitabo in tabernaculo tuo in saecula, protegar in velamento alarum tuarum, quoniam tu, Deus, exaudisti orationem meam, dedisti haereditatem timentibus nomen tuum.

Aedificata est ergo capella, quam nos demum cum tribus altaribus dedicavimus, et altaria consecravimus: majus altare in honorem Domini nostri Jesu Christi et beatae Mariae Magdalenes ejus apostolae consecrantes.

Postquam vero saeculum relinquens, religionem vestram monachus factus ingressus est, adeo tam sanctam vitam et arduam, ut novimus, duxit, ut praeter panem et aquam vel oleum, sale condita nulia sumeret cibaria, nisi forte festivi dici amor, seu solemnitas, vel magnorum supervenientium virorum hospitalitas cum amplius sumere coegerint. Aspectus autem non solum feminarum, sed etiam virorum a sua praesentia removebat, ut ab hominibus summotus solum spectaret adventus angelicos, et cresceret in divinitate quod deerat in homine. Lectulum a monachatu nunquam habuit, lectaria nescivit, in pluma caput nunquam reclinavit; sed veste tantummodo qua die usus erat, nocte contentus est. Pro molli autem lana hirsuto cilicio induebatur, ut inter horas soporis non esset requies corporis, et mutato ordine adhuc post peractum diem nox succederet in labore. Vestis superior tam vilis erat et despicabilis, ut cuculla quae habitualis erat et modici seu nullius pretii vestis, alterius comparatione pannus aureus esset. Eratque diurnalis oratio et nocturnalis quies in locello parvo retro altare capellae, quam, ut praediximus, ipsius precibus dedicavimus. Ibi continui singultus et lacrymae, ibi assiduae vigiliae et orationes, ibi quotidianum jejunium: nescires eum alibi quaerere, nullam alibi recipere corporis refocillationem. Heu me miserum peccatorem! Interrogatus persaepius a nobis cur tam se vilesceret, et non aliquantulum secundum sui sanguinis statum se gereret, aut saltem alio in loco quam in illo corpus recrearet, cito respondit: Nimis olim fuit recreatum corpus meum ad saeculi statum, nunc instat ut reddat quae sumpsit nimis. Sed cum de loco illo nulla responsa dederit, aliquid in eodem divini esse certe speramus; et hac de re quandiu in hac fragili vita degemus, locellum ipsum summe veneramur, et quoties ad ipsum accedimus, et orationes ac preces in eo fundimus, aliquid divinae inspirationis, et multum devotionis erga Deum nobis plus evenisse seu accrevisse perspicimus. Humus in ipso locello lectum ministrabat, et ubi caput reclinabat, terra aliquantulum proeminens pulvinar concedebat.

Vidimus plures febricitantes et alios infirmos ad ipsum stratum suum venire, et in ipso dormientes sanos et incolumes ad propria remeare: alios autem si non statim, saltem paulo post tempore sanitatem recuperasse. Lectum tamen in camera sua satis honorificum habebat, qui non, nisi ut mundanus sicut caeteri videretur, sibi serviebat. Inter quae tempora, reddidit surdis auditum, aliquandoque multimodis languentibus reddita sanitate, ut de caeteris, tanquam ad plenum de eis non certiorati taceamus: imo quod sub obtentu beatae Mariae Magdalenes in ipsa capella actum est, quodque plurium fide dignorum testimonio novimus referemus.

Quadam enim die dum cum matre sua Rosimunda praedicta, et aliis quam plurimis hominibus in capella ipsa existeret, supervenit daemoniacus quidam[ Hilgoldus Ruffi nominabatur] gladium evaginatum tenens, quique ex eo multos in ipsis temporibus viros et mulieres vulneraverat: cumque ipse daemoniacus hac et illac vagaretur, divertit ad ipsam capellam, ubi Adjutor saepenominatus et Rosimunda mater ejus ac dicti homines consistebant: et eam ingrediens, homines retro altare fugere prae timore coegit; sed ei occurrens Adjutor venerabundus ait: O Domina mi beata Maria Magdalene, et hic licet per daemonem adductus, ad hanc tamen capellam tuam adveniens, non sentiet aliquid de beficiis tuis? Illico autem ut haec Adjutor verba personuit, daemon ab ipso Hilgodo cum magno rugitu recessit; ipse Hilgodus genua humo flectens, omnipotenti Deo et beatae Mariae Magdalenes de reddita incolumitate gratias egit. Quae nos ab ipso Hilgodo et aliis qui praesentes erant, per debitam informationem certissima novimus.

Nec praetereundum est aliud item famosissimum et multis stupendum miraculum, quod nobis praesentibus sub oculis multorum hominum, beata, ut tenemus, instante Maria Magdalene, peractum est. Erat prope locum ipsum beatae Magdalenes praedictum in flumine Sequanae vorago quaedam aquarum, quae transeuntes nautas voraginem ipsam ignorantes ita dehiscebat, ut nec mercium vel aliorum suppellectilium, nec hominum, imo nec navium ipsarum quidquam ullo unquam tempore vel rediret; et ita retroactis ab aevo temporibus plures homines periclitati fuerant, ac naves, et alia bona submersa. Quod dum semel, postquam in ipso loco sumpto vestrae religionis habitu resedit, accidisset, accersiri nos dignum duxit, ut tantae calamitati ope vel consilio succurreremus. Celebrata igitur per nos in ipso loco missa de Spiritu sancto, ad ipsam voraginem, non sine magnis lachrymis et lamentis, nos et venerandus Adjutor naviculam ascendentes, properavimus. Nos vero, quem, quod absorberemur a voragine, timor tenebat pavidum, ipsi Adjutori suggerebamus ne huic nos subjiceremus discrimini et fortunae, cum ille: Potens est Dominus meritis beatae Mariae Magdalene liberare nos in praesenti et pro in futurum populum, et hac die coram omnibus exercere virtutes. Sub confidentia igitur Dei et beatae Mariae Magdalenes et securitate beati viri pariter ad locum voraginis protendentes; cum jam nos ad voraginem fluminis impetus attraheret: Benedic, domine praesul, ait nobis, et signum crucis ede, aspersoriumque aquae benedictae in locum projice voraginis: quae illico complevimus.

Ipse aliquando de ferris a quibus beatae Mariae Magdalenes et sancti Bernardi precibus liberatus fuerat, in ipsum locum projecit, dicens sic: Potest Dominus meritis beatae Mariae Magdalenes et beatissimi Bernardi liberare populum suum, sicut me eorum precibus liberavit. His dictis et factis, subito vorago illa quae abyssi profunda petebat, facta est aquarum grata planities, euntesque desuper huc et illuc nos et caeteri qui a remotis steterant, nautae, stupore mentis attoniti, gratulabundi tamen et gaudentes ad propria remeavimus, nullusque ex post suffragante gratia divina et beata Maria Magdalene, ibi periclitatus est, nec vorago amplius visa.

Possemus si vellemus alia multimoda in ipso loco, ut a quamplurimis fide dignis audivimus, meritis et precibus beatae Mariae Magdalenes tam vivente ipso venerabili Adjutore, quam post ejus decessum patrata miracula narrare; sed ea tantum inserimus, quae vel nos ipsi vidimus, vel plurimorum fide dignorum attestatione certissima novimus. Et quia in laudem et exaltationem beatae Mariae Magdalenes multi tam evangelistarum quam aliorum sanctorum prodiere libri, ideoque nec ad ipsius exaltationem dignus est sermo noster. Ideo venerabili nostro Adjutori, cui in majori parte principia hujus paginae dedimus et media, et de quo ut plurimum per vos et alios requisiti sumus, finis paginae dabitur.

Laudent alii expulsorem daemonum, curatorem cadaverum, caeterisque miraculis pollentem: nos Adjutoris nostri praemia patientiae laudabimus, virtutem Dei, contemptum rerum, post haec animarum lucrum, restaurationem coenobiorum; vestitum cibumque monachorum, pacem Ecclesiarum, concordiam regum et principum, custodiam viarum, omnium instantiam mandatorum, perseverantiam vigiliarum et orationum, respectus pauperum, correptionem juvenum, honorem senum, emendationem morum, amorem virginum, consolationem continentium misericordiam miserorum, intemeratam observantiam regularum et mandatorum, ac postremum specimen omnium virtutum.

Appropinquante demum vitae suae fine, cum resolutionem sui corporis imminere cognosceret, nos et Willemum abbatem suum Tironensem ad se duxit evocandos: ad quem nos praedicti cum pluribus aliis flentes et gementes convenimus: cujus auditis de suo fine verbis, interrogavimus eum: Frater Adjutor, ubi sepulturam corporis tui praedestinatam habes? Ad haec vir Dei respondit: In hac capellula, si placuerit domino abbati meo. Erat autem vir ipse venerandus humi decubans in lectulo illo, de quo supra scripsimus, retro beatae Mariae Magdalenes altare, in quo divinis sacramentis munitus, indutus ut semper erat, secundo Kalendas Maii migravit ad Dominum. Et licet naturali dolore contristati sumus, gaudebamus tamen, quia tantum ac talem apud Deum pro nobis praemiserimus patronum et adjutorem. Triumphet spirituali tripudio pontifex, sacerdotes stolas splendentes exaltent justitiae, monachi beatorum laetentur operum fortitudine, ac cincti virtutum decore, omnisque ordo ecclesiasticus omnipotenti Deo pia reboet carmina, laica turba cum sexu femineo alternatim, et provocent juvenes et virgines, senes cum junioribus dicamus omnes prece supplici sanctissima Maria Magdalenes, et tu, sancte vir Adjutor, succurrite nobis.