Reader

LIBER SEXTUS PONTIFICATUS ANNO VI, CHRISTI 1203 CLXXXI. REGI DANORUM. De liberatione Waldemari episcopi Saleswicensis . (Anagniae, Non. Dec.)

Utinam non fuisset homo ille, videlicet Waldemarus, Saleswicensis episcopus, qui, postposita pontificalis officii gravitate, ut in se regnum sacerdotio couniret, essetque multorum capitum bellua, contra clarae memoriae K. regem Danorum, fratrem tuum, cui juramento fidelitatis tenebatur astrictus, temere conjuravit, adversus eum cujus panes edebat supplantationem magnificans, et cornua elationis assumens, ut cornu justi confringeret, et nominis ejus memoriam aboleret! Utinam, quoniam, retrahens manum ab aratro, denuo se saecularibus negotiis immiscebat, retrorsus aversus, conversus fuisset in salis imaginem, ut, defluens ipse solus in aquas, solus confusionem propriam deploraret, nec in maxillis Ecclesiae lacrymas, nec in pontificali ordine maculas posuisset! Tolerabilius enim esset, si periisset proprio gladio, cum gladium materialem accepit, et sic incidisset in foveam quam pararat, ut sua non maculasset manus regias captione, nec famam ejus de mentione divina denigrasset, aut fodisset eis foveam, qui non tam culpam ejus quam poenam attendunt captivitatis, ejus exemplo in libertatem ecclesiasticam praesumptionis arma sumentes, ut audacter et impune de caetero privilegium clericalis immunitatis infringant. Verum justus Judex, Dominus Deus noster, qui retribuit illi secundum opera sua, nec passus est superbiam ejus semper ascendere, sed, quoniam ambularat in magnis et in mirabilibus supra se, propriae conditionis oblitus, humiliatus est divino judicio et confusus, et quia ejus in elatione sua vestigiis inhaerebat, qui, ut esset Altissimo similis, sedem ponere voluit in lateribus aquilonis, exemplo ejus inferius corruit, et in carcere positus, iniquitatem propriam, sicut credimus, recognoscit. Caeterum, cum Dominus in dejectione illius corroboraverit solium praedicti regis, et regnum ejus dignatus fuerit stabilire, vellemus ut ipse non accepisset gratiam ejus in vacuum, nec ingratus tanti beneficii exstitisset, aut extendisset in illius injuriam manum suam, et usque in finem tenuisset extentam, qui ejus justitiam conservarat, et de manu omnium qui eum oderant ipsum propitius eruens, animam ejus salvarat a morte. Tenebatur enim attendere, quod servus suo Domino stat aut cadit, ideoque non debuerat servum alterius judicare, vel in episcopum tanquam vile mancipium, desaevire, sed Ecclesiae Romanae deferre, ac sedi apostolicae relinquere judicandum, et servare innoxias manus suas. Nec erat ei aliquatenus dubitandum, quod idem episcopus judicium apostolicae sedis eluderet, vel effugeret disciplinam, ex cujus ore procedit gladius bis acutus, penetrabilior omni gladio ancipiti, et a mari ad mare vibratilis in momento, utpote qui tanquam in ictu oculi mare transvolat, universos montes et colles transcendit, ligans quos percutit non in terris solummodo, sed in coelis. Nec hoc dicimus, quasi vellemus ut nutrisset serpentes in gremio, vel hosti gladium in suum jugulum porrexisset, aut ex eo quod ipsum, sicut dicitur, cepit in armis regnum suum nequiter invadentem, ipsum culpabilem reputemus, sed ut sicut abstulisset ei nocendi causam et materiam rebellandi, ut illi humiliter detulisset, qui asserit in ministris suis non se simpliciter, sed pupillam oculi sui tangi.

Sane, quantumcunque idem episcopus deliquisset, quid peccaverat apostolica sedes, vel quid commiserat Ecclesia generalis, ut utriusque in eo privilegium laederetur? Nunquid ex delicto suo lucratus fuerat libertatem, ut minus jurisdictioni nostrae, quia peccaverat, subjaceret? Nunquid propter peccatum ipsius punienda fuerat Ecclesia generalis, et suo privilegio spolianda, et non magis puniri debuerat anima quae peccaverat? Cum nec pater aut mater filii, nec filius patris aut matris iniquitatem portare debeat vel deflere. Nunquid resina non erat in Galaath, et medicus non erat in ipsa, qui et vulneribus filiorum Ecclesiae oleum et vinum infunderet, et ferrum adhiberet ulceribus, quae fomentorum remedia non sentirent? Verum rex ipse, licet ei Dominus porrexerit dexteram ne periret, et firmasset super universam Daniam regnum ejus, velut modicae fidei dubitavit, et dum formidavit ubi non fuerat formidandum, magis timuit eum quem credebat velle corpus occidere, quam Deum, quem sciebat posse tam corpus quam animam perdere in gehennam; sicque oblitus ejus quod legerat vel audierat in Psalmista: Nolite tangere Christos meos, non solum irreverenter tetigit eundem episcopum, sed arctae custodiae mancipavit, alligans forsan pedes ejus compedibus, et manicis ferreis manus sacrae saltem unctionis gratia reverendas. In hoc autem non solum graviter illum offendit, qui quod uni ex minimis ejus fit sibi fieri protestatur, sed toti Ecclesiae, ac Romanae praesertim, plurimum derogavit, dum multorum armavit linguas in eam, et occasionem praebuit, ut non solum supra dorsum ejus fabricarent suas fabricas peccatores, sed intus etiam in misericordia increparent, quod eam non comederet zelus domus Domini, nec se murum opponeret ascendentibus ex adverso, sed esset velut canis mutus latrare non valens, et peccata dissimulans subjectorum. Nec potuit usque adeo id reges terrae latere, quin ad excusandas excusationes in peccatis ex hoc quasi quamdam defensionem qua suum tuentur errorem, assumerent, et captionem ac detentionem ipsius episcopi contra mandatum apostolicum in similibus allegarent, cum H. quondam imperator, qui venerabilem fratrem nostrum... Salernitanum archiepiscopum, in exsilium destinarat, bonae memoriae C. papae, praedecessori nostro, pro liberatione ipsius instanti per nuntios suos et litteras apud eum, non dubitaverit respondere, quod prius et fortius fuerat apud regem Danorum instandum, ut praedictus Saleswicensis episcopus restitueretur pristinae libertati, qui prius raptus fuerat, et in vinculis tenebatur, quam pro eo, quem ipse, ne vitae vel regno ejus insidiari valeret, faciebat in Teutonia citra vincula, et carceres commorari. Credimus autem, quod eidem episcopo vexatio dederit intellectum, et sic jam sit in Babylone curatus, quod de caetero non adjiciat, ut resurgat ad ea, per quae se meminit in lacum miseriae descendisse, nec denuo contra torrentem dirigat brachia, vel audeat contra stimulum calcitrare; propter quod non est regiae serenitati timendum, ut de caetero revertatur ad vomitum et laqueos pedibus tuis paret, quibus se sciret potius periturum, praesertim cum brachium in quo ipse praecipue confidebat, et de quo praedictus rex potius dubitabat, in ipsius H. imperatoris sit morte confractum, et talis surrexerit loco ejus, qui, cum tibi sit non solum amicitia sed affinitate conjunctus, non ad detrimentum, sed incrementum potius regni Danorum intendet. Ne igitur induretur cor tuum super homine ipso, sed mollescat potius, et audiat, et exaudiat verba nostra, et ei reverenter deferat et devote, per quem reges regnant, et principes dominantur, et qui potest non solum convertere corda patrum in filios, et filiorum animos in parentes, sed episcoporum affectus in reges, ut eis tanquam praecellentibus, et ducibus missis ab eis, humiliter deferant, et pro eis quos prius impugnaverant, si oportuerit, animas suas ponant.

Cum enim homo nunquam in eodem statu permaneat, et vix idem die meditetur ac nocte, sed mirabiliores et frequentiores elationibus maris mentis ejus elationes existant, non est de conversione aliquorum desperandum, cum affectus, quos anni afferunt venientes, recedentes auferunt, et mores aetas alteret alterata. Nam interdum annorum docet multitudo scientiam, et in senio sapiunt, qui desipuerant tempore juventutis. Alioquin, nec verterentur impii et non essent, nec amicitiae rumperetur vinculum, nec aliquod odium moveretur. Sane, majoris dissentionis materiam, et rancoris scrupulum inter charissimum in Christo filium nostrum, H. regem Ungariae illustrem, et nobilem virum, A. ducem, fratrem ipsius, homo suscitaverat inimicus, eratque plus utrique de altero formidandum, cum ipse dux post patris obitum insurrexit contra fratrem, et, multis sibi per conspirationem adjunctis, usque adeo processerit contra eum, ut regni partem invaserit, et regium sibi usurpaverit diadema, sed tandem, legato sedis apostolicae mediante, inter discordantes plena est per Dei gratiam concordia reformata; ita, quod nunc fraterno se tractent affectu, qui se prius hostiliter impugnabant, et dux ipse in regia fidelitate persistat. Mittimus igitur serenitati tuae formam compositionis initae inter ipsos, licet indemnitati tuae ac regni Danorum velimus plenius providere. Proponimus enim praeter cautiones, quas idem episcopus per se, vel alios tibi exhibere valebit, tam ipsum quam universos, qui cum eo te, vel regnum tuum, praesumpserint impugnare, Satanae in interitum carnis tradere, ita, ut quicunque contra praesumpserint, in canonem incidant sententiae promulgatae, idque singulis annis, semel, in omnibus cathedralibus ecclesiis regni tui solemniter publicetur, et nos etiam in praecipuis festivitatibus innovemus. Praeterea, compellantur per districtionem ecclesiasticam, si necesse fuerit, universi magnates regni Danorum, ut juratoriam exhibeant cautionem, quod nunquam ei super hoc praestent auxilium, vel favorem; ad omnem etiam suspicionem omnino tollendam, idem episcopus, in partibus Italiae commoretur, in Daniam nullo tempore rediturus, nisi a te, vel successoribus tuis de nostro vel successorum nostrorum assensu redeundi licentiam obtineret. Verum, ne in opprobrium pontificalis officii mendicare cogatur, vicarium aliquem tuae serenitati devotum in episcopatu suo de tua instituat voluntate, qui ei ad sustentationem suam necessarios redditus subministret, et exsequatur in ejus dioecesi quantum potuerit vices ejus. Monemus igitur serenitatem tuam, et exhortamur in Domino et in remissionem injungimus peccatorum, quatenus ut famae tuae consulas, et saluti, et per opera pietatis subvenias etiam super hoc animae fratris tui, ad ejusdem episcopi liberationem intendas, et super his nobis non differas respondere, ut indemnitati tuae quantum honeste poterimus caveamus. Hoc autem scire te volumus, quod detentionem ipsius non possemus ulterius aequanimiter sustinere, cum redundet in divinae majestatis offensam apostolicae sedis opprobrium, et contumeliam Ecclesiae generalis.

Datum Anagniae, Non. Decembris.