Isidorus Hispalensis565-636
Etymologiae
Etym 10.6.30
Choose a text
More by Isidorus Hispalensis
—
8178 Etymol
10.6.1
LIBER NONUS. DE LINGUIS, GENTIBUS, REGNIS, MILITIA, CIVIBUS, AFFINITATIBUS. CAPUT VI. De agnatis et cognatis.
10.6.1
1. Agnati dicti, eo quod accedant pro natis, dum desunt filii. Qui ideo prius in gente agnoscuntur quia veniunt per virilis sexus personas, veluti frater eodem patre natus, vel fratris filius, neposve ex eo, item patruus.
10.6.2
2. Cognati dicti, quia sunt et ipsi propinquitate cognationis conjuncti. Qui inde post agnatos habentur, quia per feminini sexus personas veniunt, nec sunt agnati, sed alias naturali jure cognati.
10.6.3
3. Proximus propter proximitatem sanguinis appellatus.
10.6.4
444 4. Consanguinei vocati, eo quod ex uno sanguine, id est, ex uno patris semine nati sunt; nam semen viri spuma est sanguinis, ad instar aquae in scopulos collisae, quae spumam candidam facit, vel sicut vinum nigrum, quod in calice agitatum spumam albentem reddit.
10.6.5
5. Fratres dicti, eo quod sunt ex eodem fructu, id est, ex eodem semine nati.
10.6.6
6. Germani vero de eadem genitrice manantes; non, ut multi dicunt, de eodem germine, qui tantum fratres vocantur. Ergo fratres ex eodem fructu, germani ex eadem genitrice manantes.
10.6.7
7. Uterini vocati, eo quod sint ex diversis patribus, et uno utero editi; nam uterus tantum mulieris est.
10.6.8
8. Quatuor autem modis fratres dicuntur in divinis Scripturis: natura, gente, cognatione, affectu. Natura, ut Esau et Jacob. Andreas et Petrus, Jacobus et Joannes. Gente, ut omnes Judaei fratres inter se vocantur, ut in Deuteronomio: Si autem emeris fratrem, qui est Hebraeus. Et Apostolus: Optabam, inquit, ego anathema esse a Christo pro fratribus meis, qui sunt cognati mei secundum carnem qui sunt israelitae.
10.6.9
9. Porro cognatione fratres vocantur qui sunt de una familia, id est, patria, quas Latini paternitates interpretantur, cum ex una radice multa 445 generis turba diffunditur, ut in Genesi dixit Abraham ad Loth: Non sit rixa inter me, et te, et inter pastores tuos, et pastores meos, quia omnes fratres nos sumus. Et certe Loth non erat frater Abrahae, sed filius fratris ejus Aram.
10.6.10
10. Quarto modo affectu fratres dicti, qui in duo scinduntur; spiritale et commune. Spiritale, quo omnes Christiani fratres vocantur, ut: Ecce quam bonum, et quam jucundum habitare fratres in unum. Commune, cum omnes homines ex uno patre nati pari inter nos germanitate conjungimur, Scriptura loquente: Dicite iis qui oderunt vos. Fratres nostri vos estis
10.6.11
11. Germana ita intelligitur, ut germanus, eadem genitrice manans.
10.6.12
12. Soror autem, ut frater; nam soror est ex eodem semine dicta, quod sola cum fratribus in sorte agnationis habeatur.
10.6.13
13. Fratres patrueles dicti, eo quod patres eorum germani fratres inter se fuerunt.
10.6.14
14. Consubrini vero vocati, qui, aut ex sorore, et fratre, aut ex duabus sororibus sunt nati, quasi consororini
10.6.15
15. Fratrueles autem materterae filii sunt. Subrini consubrinorum filii. Thius Graecum nomen est. 446
10.6.16
16. Patruus frater patris est, quasi pater alius; unde, et decedente patre, pupillum prior patruus suscipit, et quasi filium lege tuetur.
10.6.17
17. Avunculus est matris frater, cujus nomen formam diminutivi habere videtur, quia ab avo venire monstratur.
10.6.18
18. Amita est soror patris, quasi alia mater. Matertera est soror matris, quasi altera mater. Socer est, qui filiam dedit.
10.6.19
19. Gener est qui filiam duxit; gener autem dictus, quod asciscatur ad augendum genus. Socer autem et socrus, quod generum vel nurum sibi associavit
10.6.20
20. Vitricus autem qui uxorem ex alio viro filium aut filiam habentem duxit; et dictus vitricus, quasi novitricus, quod a matre superducatur novus.
10.6.21
21. Privignus est qui ex alio patre natus est, et privignus dici putatur, quasi privigenus, vel quasi prius genitus; unde et vulgo antenatus.
10.6.22
22. Vocabula autem a gente haec videntur declinata: genitor, genitrix; agnati, agnatae; cognati, cognatae; progenitores, progenitrices; germani, germanae.
10.6.23
Item de praedictis affinitatibus.
10.6.24
23. Auctor mei generis pater mihi est, ego illi filius, aut filia. Patris mei pater mihi avus est, ego illi nepos, aut neptis. Patris mei avus mihi proavus est, ego illi pronepos, aut proneptis. Patris mei proavus mihi abavus est, ego illi abnepos, aut abneptis. Patris mei abavus mihi atavus est, ego ille adnepos, aut adneptis. Patris mei atavus mihi tritavus est, ego illi trinepos, aut trineptis.
10.6.25
447 De patruis.
10.6.26
24. Patris mei frater mihi patruus est, ego illi fratris filius, aut filia. Patrui mei pater mihi pater magnus est, ego illi filii fratris filius, aut filia. Patrui mei avus mihi propatruus est, ego illi filii, aut filiae nepos, aut neptis. Patrui mei proavus, mihi adpatruus est, ego illi nepotis, aut neptis filius, aut filia.
10.6.27
De amitis.
10.6.28
25. Patris mei soror mihi amita est, ego illi fratris filius, aut filia. Amitae meae mater mihi amita magna est, ego illi filiae fratris filius, aut filia. Amitae meae avia mihi proamita est, ego illi neptis filius, aut filia. Amitae meae proavia mihi ab amita est, ego illi nepotis, aut neptis filius, aut filia.
10.6.29
De avunculis.
10.6.30
26. Matris meae frater mihi avunculus est, ego illi sororis filius, aut filia. Avunculi mei pater mihi avunculus magnus est, ego illi filii sororis filius, aut filia. Avunculi mei avus mihi proavunculus est, ego illi filii nepos, aut neptis. Avunculi mei proavus mihi abavunculus est, ego illi neptis filius, aut filia.
10.6.31
De materteris.
10.6.32
27. Matris meae soror mihi matertera est, ego illi sororis filius, aut filia. 448 Materterae meae soror mihi matertera magna est, ego illi sororis nepos, aut neptis. Aviae meae soror mihi abmatertera est, ego illi pronepos sororis, aut proneptis. Proaviae meae soror mihi promatertera est, ego illi neptis filius, aut filia. 449
10.6.33
28. Stemmata dicuntur ramusculi, quos advocati faciunt in genere, cum gradus cognationum partiuntur, ut puta: ille filius, ille pater, ille avus, ille agnatus, et cognatus, et caeteri, quorum figurae hae sunt.
10.6.34
STEMMATA STIRPIS HUMANAE. 451
10.6.35
29. Haec consanguinitas dum se paulatim propaginum ordinibus dirimens, usque ad ultimum gradum subtraxerit, et propinquitas esse desierit, eam rursus lex haec matrimonii vinculo repetit, et quodam modo revocat fugientem. Ideo autem usque ad sextum generis gradum consanguinitas constituta est, ut sicut sex aetatibus mundi generatio, et hominis status finitur, ita propinquitas generis tot gradibus terminaretur. 452
Variation units
Dual references show Vulgate ↔ LXX loci for each oracle block. Selected-witness order follows the left compare column (or primary version).