Isidorus Hispalensis565-636
Etymologiae
Etym 18.3.14
Choose a text
More by Isidorus Hispalensis
—
8178 Etymol
18.3.1
LIBER DECIMUS SEPTIMUS. DE REBUS RUSTICIS. CAPUT III. De frumentis.
18.3.1
1. Prima Ceres coepit uti frugibus in Graecia, et habere segetes, translatis aliunde seminibus. Hujus meminit Ovidius dicens: Prima Ceres unco glebam dimovit aratro; Prima dedit fruges, alimentaque mitia terris.
18.3.3
2. Frumenta sunt proprie quae aristas habent; Fruges autem reliqua. Frumenta autem, vel fruges, a frumendo, hoc est, 312 a vescendo, dictae. Nam frumen dicitur summa pars gulae.
18.3.4
3. Primitiae proprie sunt quae de frugibus praecerpuntur.
18.3.5
4. Triticum, vel a tritura dictum, quod purissimum horreo condatur, vel quia granum ejus commolitur et teritur.
18.3.6
5. Far dicitur, eo quod initio frangeretur.
18.3.7
Apud antiquos enim molarum usus nondum erat, sed frumentum in pila missum frangebant, et hoc erat genus molendi.
18.3.8
6. Adoreum tritici genus, quod idem vulgo semen dicitur. Ador quondam appellatum ab edendo, quia primo eo usi sunt homines, sive quia in sacrificio ipsius generis panis ad aras offerebatur. Unde adorea sacrificia dicuntur.
18.3.9
7. Siligo genus tritici a selecto dictum. Nam in pane species ejus praecipua est.
18.3.10
8. Trimestre triticum ideo nuncupatum, quia satum post tres menses colligitur; nam ubi propter aquam, aliamve causam, matura satio omissa est, praesidium ab hoc petitur.
18.3.12
9. Alica, Graecum nomen est.
18.3.13
Alicastrum simile est alicae, pondere et bonitate praecipuum.
18.3.14
10. 313 Hordeum dictum, quod prae caeteris generibus frumenti aridum ante fiat, vel quod spica ejus ordines habeat. Horum tria genera. Primum hexaticum vocatur, eo quod spica ejus sex ordines habeat, quod quidam cantherinum appellant, quoniam animalia melius quam triticum pascit, et homines salubrius quam malum triticum. Alterum distichon, eo quod duos ordines habet hoc plerique galaticum vocant. Tertium trimestre, quia dum cogit necessitas, verno seminatur, et celeriter colligitur.
18.3.15
11. Scandula, a divisione vocata. Duplex enim est, scanditurque, id est, dividitur.
18.3.17
12. Centenum appellatum, eo quod in plerisque locis jactus seminis ejus in incrementum frugis centesimum renascatur.
18.3.18
Hinc et millium a multitudine fructus vocatum.
18.3.19
13. Panicium dictum, quod multis in regionibus ex eo panis vice homines sustententur, quasi panificium.
18.3.20
Pistum a pasto.
18.3.21
Sesamum, Graecum nomen est.
18.3.22
14. Farrago dicta a farre. Est enim herba hordeacea adhuc viridis, necdum granis ad maturitatem turgentibus.
18.3.23
15. Spicam de maturis frugibus abusive dicimus. Nam proprie spica est cum per culmi folliculum, id est, extremum tumorem aristae, adhuc tenues in modum spiculi eminent.
18.3.25
16. Arista appellata, quod prius ipsa arescat.
18.3.26
Culmus est ipse calamus spicae, qui a radicibus nascitur. Et dictus culmus, quasi calamus.
18.3.27
17. Folliculus est theca frumenti, in qua granum servatur interius. 314 Haec super spicam vallo instructa munimen praetendit, ne avium minorum morsibus spica suis fructibus exuatur, aut vestigiis proteratur.
18.3.29
18. Stipulae sunt folia, seu vaginae, quibus culmus ambitur, atque fulcitur, ne pondere frugis curvetur, quae ambiunt culmum. Et dicta stipula, quasi usta, et quasi ustipula. Stipula dicta ab usto; collecta enim messe uritur propter culturam agri. Item stipula, vel quia pars ejus uritur, pars interdum pro palea praeciditur.
18.3.30
19. Palea a quibusdam vocari dicitur, quod pala ventiletur, ut frumenta purgentur. Gentiles autem paleam a quadam Pale frugum inventrice nominaverunt, quam Cererem esse volunt. De qua Virgilius: Te quoque, magna Pales, et te memorande, canemus. Item alii a pabulo nuncupatam dicunt paleam, quod ea primum sola in pascendis animalibus praebebatur. Cujus natura ex contrario tantum est frigida, ut obrutas nives fluere non sinat; adeo calida, ut maturescere poma compellat.
Variation units
Dual references show Vulgate ↔ LXX loci for each oracle block. Selected-witness order follows the left compare column (or primary version).