Isidorus Hispalensis565-636
Etymologiae
Etym 20.22.42
Choose a text
More by Isidorus Hispalensis
—
8178 Etymol
20.22.1
LIBER DECIMUS NONUS DE NAVIBUS, AEDIFICIIS ET VESTIBUS. CAPUT XXII. De nominibus vestium caeterarum.
20.22.1
1. Diversitas vestimentorum, tegmen, tegumen, indumentum, vestimentum, et reliqua.
20.22.2
Tegmen dictum, eo quod tegat membra, sicut tegumen, tecta, quae tegunt corpora.
20.22.3
Indumentum, quod intus ad corpus induitur, quasi intumentum. 448
20.22.4
2. Vestimentum vero est, quod usque ad vestigium protenditur, quasi vestigimentum, ut est tunica talaris. Sed et haec consuetudo sermonis auctorum confundit.
20.22.5
Amictus . . . .
20.22.6
3. Discernitur autem vestitus a cultu, quoniam lautior intelligitur cultus. Item cultus ab habitu. Nam habitus ad naturam pertinet, cultus ad homines.
20.22.7
4. Pleraeque autem vestium, aut a tempore quo maxime in usu sunt appellantur, aut a locis ubi vel primum confectae, vel maxime venditantur, aut a genere coloris, aut a nomine repertorum.
20.22.8
5. Vestis antiquissima hominum fuit Perizoma, id est, succinctorium, quo tantum genitalia conteguntur. Hoc primum primi mortales e foliis arborum sibi fecerunt, quando post praevaricationem erubescentes pudenda velarunt. Cujus usum quaedam barbarae gentes, dum sint nudae usque hodie tenent. Haec et campestria nuncupantur, pro eo quod eisdem juvenes qui nudi exercentur in campo, pudenda operiunt.
20.22.9
6. Tunica vestis antiquissima appellata, quia in motu incedentis sonum facit. Tonus enim sonus est. Primum autem fuere pelliceae tunicae, quibus post offensam et ejectionem de paradiso Adam et Eva induti sunt.
20.22.10
7. Talaris tunica dicta, eo quod ad talos usque descendat, et ad pedes defluat, sicut pectoralis quia apud antiquos brevis erat, ut tantum pectus operiret, licet nunc profusior sit.
20.22.11
8. Manicleata tunica, id est, manicata, eo quod habeat manicas, quam χειριδωτὸν Graeci vocant. 449
20.22.12
9. Dalmatica vestis primum in Dalmatia provincia Graeciae texta est, tunica sacerdotalis candida cum clavis ex purpura.
20.22.13
10. Russata, quam Graeci phoeniceam vocant, nos coccineam, reperta a Lacedaemoniis ad celandum coloris similitudine sanguinem, quoties quis in acie vulneraretur, ne contemplanti adversario animus augesceret. Hac sub consulibus Romani usi sunt milites, unde etiam russati vocabantur. Solebant etiam pridie quam dimicandum esset ante principia proponi, quasi admonitio et indicium futurae pugnae.
20.22.15
11. Laculata est quae lacus quadratos quosdam cum pictura habet intextos, aut additos acu.
20.22.16
Hyacinthina vestis est, aerio colore resplendens.
20.22.17
12. Molochinia, quae malvarum stamine conficitur, quam alii molocinam, alii malvellam vocant.
20.22.18
13. Bombycina est a bombice vermiculo, qui longissima ex se fila generat, quorum textura bombycinum dicitur, conficiturque in insula Coo.
20.22.19
Apocalama... 450
20.22.20
14. Serica a serico dicta, vel quod eam Seres primi miserunt.
20.22.21
Holoserica, tota serica, ὅλον enim totum.
20.22.22
Tramoserica stamine lineo, trama ex serico.
20.22.23
Holoporphyra tota ex purpura.
20.22.24
15. Byssina candida confecta ex quodam genere lini grossioris. Sunt et qui genus quoddam lini byssum esse existiment.
20.22.25
16. Fibrina tramam de fibri lana habens.
20.22.26
Aprina . . .
20.22.27
Masticina . . .
20.22.28
Mena . . .
20.22.29
Linea, quae ex solo lino fit.
20.22.30
17. Linostema vestis est ex lana linoque contexta. Et dicta linostema, quia in stamine linum, in trama lanam habet.
20.22.31
18. Recta dicitur vestis, quam sursum versum stantesque texunt.
20.22.32
Segmentata zonis quibusdam et quasi praecisamentis ornata. Nam et particulas cuicunque materiae abscissas praesegmina vocant.
20.22.33
19. Levidensis, quod raro filo sit, leviterque densata.
20.22.34
Pavitensis contraria levidensi dicta, quod graviter pressa atque calcata sit. 451
20.22.35
20. Citrosa, quasi concrispa ad similitudinem citri. Naevius:... Pulchramque ex auro, vestemque citrosam.
20.22.36
21. Velensis tunica est quae affertur ex insulis.
20.22.37
Exotica vestis est peregrina de foris veniens, ut in Hispaniam a Graecis.
20.22.38
Polymina, multi coloris. Polymitus enim textus multorum colorum est.
20.22.40
22. Acupicta vestis, acu textilis, vel acu ornata. Eadem et Phrygia. Hujus enim artis periti Phrygii omnes dicuntur; sive quia in Phrygia inventa est. Unde et artifices, qui id faciunt, Phrygiones dicuntur. Virgilius: Phrygiam Ascanio chlamydem.
20.22.41
23. Trilicis a tribus liciis, quia est simplex, et bilex.
20.22.42
Ralla, quae vulgo rasilis dicitur.
20.22.43
Interpola vestis illa vocatur quae dum sit vetus ad novam speciem recuratur.
20.22.44
24. Pannutia nuncupata, quod sit diversis pannis obsita.
20.22.45
Colobium dictum, quia longum est, et sine manicis. Antiqui enim magis hoc utebantur.
20.22.46
452 Lebitonarium est colobium sine manicis, quali monachi Aegyptii utuntur.
20.22.47
25. Lumbare vocatur, quod lumbis religetur, vel quod lumbis haereat. Hoc in Aegypto et in Syria non tantum feminae, sed et viri utuntur. Unde et Jeremias trans Euphratem tulit lumbare suum, ibique illud in foramine petrae abscondit, et postea scissum reperit. Hoc a quibusdam et renale dicitur, quia renibus alligatur.
20.22.48
26. Limus est vestis quae ab umbilico usque ad pedes producitur. Haec autem vestis habet in extremo sui purpuram limam, id est, flexuosam. Unde et nomen accepit. Nam limum obliquum dicimus.
20.22.49
27. Licinum vocatum, quod textura ejus ligata sit in totum, quasi diceret liginum, c pro g littera commutata.
20.22.51
28. Armelausa vulgo vocata, quod ante et retro divisa atque aperta est, in armos tantum clausa, quasi armiclausa, c littera ablata.
20.22.52
29. Camisas vocamus, quod in his dormimus in camis, id est, in stratis nostris.
20.22.53
Femoralia appellata, eo quod femora tegant. Ipsa et brachae, quod sint breves, et verecunda corporis iis velentur.
20.22.54
30. Tubrucos vocatos( dicunt) quod tibias brachasque tegant.
20.22.55
Tubraci, quod a brachis ad tibias usque perveniant. 453
Variation units
Dual references show Vulgate ↔ LXX loci for each oracle block. Selected-witness order follows the left compare column (or primary version).