Reader

LIBER QUINTUS. CAP. I. Infamatus tertio monitus se non corrigens, usque ad purgationem ab officio suspendatur. Conc. Agath. c. 4.

Si quis presbyter vitae suae negligens pravis exemplis mala de se suspicari permiserit, et populus ab episcopo juramento seu banno Christianitatis constrictus, infamiam ejus patefecerit, et certi criminatores criminis ejus defuerunt, admoneatur primo seorsum ab episcopo, deinde sub duobus vel tribus testibus. Si non emendaverit in conventu presbyterorum, episcopus eum publica increpatione admoneat. Si vero neque sic se correxerit, ab officio suspendatur usque ad dignam satisfactionem, ne populus in eo scandalum patiatur. Si vero accusatores legitimi non fuerint, qui ejus crimina manifestis indiciis probare contenderint, et ipse negaverit, tunc ipse cum sociis VII ejusdem ordinis, si valet, a crimine seipsum expurget. Diaconus vero, si eodem crimine accusatus fuerit, semetipsum cum tribus expurget.

LIBER QUINTUS. CAP. II. De purgatione clericorum, si convinci non potuerint. Conc. Hispal., c. 10.

Si quis presbyter a plebe sibi commissa mala opinione infamatus fuerit, et episcopus legitimis testibus approbare non potuerit, suspendatur presbyter usque ad dignam satisfactionem, ne populus fidelium in eo scandalum patiatur; digna enim satisfactio est, si ab eis a quibus reus creditur, post rectam securitatem de imposito crimine innocens esse manifestetur. Quod ita a nobis et a majoribus constitutum esse docetur. Sed sive canones, sive ad arbitrium episcopi sibi collegas septem conjungat, et juret in sacro coram posito Evangelio, quod eum sancta Trinitas et Christus Filius Dei, qui eum fecit et docuit quod Evangelium continet, et sancti quatuor evangelistae, qui illud scripserunt sic adjuvent, quod ille praenominatam actionem ita non perpetraret, sicut eidem illi oblatum est, et in hac satisfactione purgatus, secure suum exerceat ministerium. Quam satisfactionem nonnulli praecedentium Patrum secundum Leonem papam, in basilica Sancti Petri apostoli coram reverendissimo Caesare Carolo ac clero et plebe ita fecisse, commemorant, atque ita mox venerandum principem contra ejusdem sancti papae adversarios dignae ultionis vindictam exercuisse.

LIBER QUINTUS. CAP. III. Qualiter sacerdotes se purgare debent. Decretalis, et Leo ad Carol.

Omnibus vobis visu aut auditu notum esse non dubitamus, quod saepissime, suadente antiquo hoste, sacerdotibus diversa crimina objiciantur, sed quoniam qualiter ex eis ab his rationabilis examinatio et satisfactio fiat, licet tempore bonae memoriae domini genitoris vestri Pipini, sive priscis temporibus a sacris Patribus et a reliquis bonae devotionis hominibus, saepissime ventilatum fuerit, nos tamen pluriter et ad liquidum diffinitum reperire minime quivimus. Nostris quoque temporibus idipsum a sanctis episcopis, et reliquis sacerdotibus, et caeteris ecclesiasticae dignitatis ministris, vestris in regnis seu in aliis Deo degentibus, nobisque una cum eis agentibus, saepissime propter multas et nimias reclamationes quae ex hoc ad nos ex diversis partibus venerunt ventilatum est, sed qualiter consultum domini et Patris nostri Leonis apostolici caeterorumque Romanae Ecclesiae episcoporum et reliquorum sacerdotum, sive Orientalium et Graecorum patriarcharum, et multorum episcoporum, omniumque sacerdotum, nec non et nostrorum episcoporum omniumque Romanorum sacerdotum ac levitarum auctoritate et consensu, atque reliquorum fidelium et conciliorum nostrorum consultu diffinitum est, vos omnes utriusque ordinis ministros scire volumus. Statutum est namque ratione et necessitate, atque praedicto consultu, ut quotiescunque sacerdoti crimen imponitur, si ipse accusator talis fuerit ut recipi debeat, quia quales ad accusationem sacerdotum admitti debeant, in canonibus pleniter expressum est; si autem, ut dictum est, ille accusator, qui canonice est recipiendus, eum cum legitimo virorum numero et bonorum testium, approbare in conspectu episcoporum poterit, tunc canonice dijudicetur, et si culpabilis invenitur, canonice damnetur. Si vero cum supra scripto praetextu approbare ipse accusator minime poterit, et hoc canonice dijudicetur. Ipse vero sacerdos, si suspiciosus et incredibilis suo episcopo aut reliquis consacerdotibus sive bonis et justis de suo populo vel de suis hominibus fuerit, vel in crimine aut praedicta suspicione remaneat cum tribus aut V vel VII bonis ac vicinis sacerdotibus, exemplo Leonis papae, qui XII episcopos in sua purgatione habuit, vel eo amplius, si suo episcopo visum fuerit, aut necesse propter tumultum populi prospexerit, et cum aliis bonis et justis hominibus se sacramento coram populo super quatuor Evangelia dato, purgatum Ecclesiae reddat. Si quis autem scire desiderat quales testes ad accusationem sacerdotum recipi debeant, et quid de accusatione faciendum sit, pleniter in canonibus reperire poterit.

LIBER QUINTUS. CAP. IV. De Leone qualiter se purgavit. De purgat. Leonis papae.

Auditum est, fratres charissimi, et divulgatum est per multa loca, qualiter homines mali adversum me surrexere et debilitare voluerunt, et miserunt super me gravia crimina. Propter quam causam iste clementissimus ac serenissimus dominus Carolus una cum sacerdotibus et optimatibus suis istam pervenit ad urbem. Quamobrem ego Leo pontifex sanctae Romanae Ecclesiae a nemine judicatus neque coactus, sed spontanea mea voluntate, purifico me in conspectu vestro coram Deo et angelis ejus, qui conscientiam novit, et beato Principe apostolorum in cujus conspectu consistimus, quia istas criminosas et sceleratas res quas illi mihi objiciunt, nec perpetravi, nec perpetrare jussi. Testis est mihi Deus in cujus judicium venturi sumus et in cujus conspectu consistimus. Et hoc propter suspiciones malas tollendas, mea spontanea voluntate facio, non quasi ego hanc consuetudinem aut decretum in sancta Ecclesia successoribus meis, nec non et fratribus et coepiscopis nostris imponam, sed ut melius abscindatis a vobis rebelles cogitationes.

LIBER QUINTUS. CAP. V. De Leone episcopo, quem beatus Gregorius purgationem praebere fecit. Ex Regist. Greg. pap. ad Just. imp. et epist. 23, ad Just. presb:

Habet hoc proprium antiqui hostis invidia, ut quos in pravorum actuum perpetratione, Deo sibi resistente, decipere non valet, opinionem eorum falsa ad praesens simulando dilaceret. Quoniam igitur quaedam contra sacerdotale propositum de Leone fratre nostro et coepiscopo nostro sinister rumor asperserat, utrum vera essent, districta diutius fecimus inquisitione perquiri, et nullam in eo de his quae dicta fuerant culpam invenimus, sed ne quid videretur omissum quod nostro potuisset cordi dubium remanere, ad beati Petri apostoli sacratissimum corpus districta eum ex abundanti fecimus sacramenta praebere, quibus praestitis magna sumus exsultatione gavisi, quod hujuscemodi innocentia evidenter enituit. Pro qua re gloria vestra praedictum virum cum omni charitate suscipiat, et reverentiam ei qualem sacerdotem decet exhibeat; nec ulla remaneat de his quae jam sunt purgata dubietas. Et ita supradicto vos episcopo devotissime oportet in omnibus adhaerere, ut congrue decenterque Deum in ejus persona videamini( cujus minister est) honorare.

LIBER QUINTUS. CAP. VI. Quomodo beatus Gregorius Magnus Mennam episcopum juramento purgare fecit. Ex Regist. ad Brunichil. regin. c. 332.

Mennam vero reverendissimum fratrem nostrum et coepiscopum, postquam ea quae de eo dicta fuerint requirentes, in nullo invenimus esse culpabilem, qui insuper ad sacratissimum corpus beati apostoli Petri sub jurejurando satisfaciens, ab his quae objecta fuerant ejus opinioni de se monstravit alienum, reverti illum purgatum permisimus absolutum. Quia sicut dignum erat ut si in aliquo reus existeret, culpam in eo canonice puniremus, ita dignum non fuit, ut eum adjuvante innocentia diutius retinere vel affligere in aliquo deberemus.

LIBER QUINTUS. CAP. VII. De causa Gillandi presbyteri. Alexander II Romualdo episc. Cuman.

Super causas Gillandi presbyteri tui, de morte episcopi praedecessoris tui infamati, in medium consuluimus. Itaque circumstantium fratrum unanimi consensu tuae dilectioni rescribimus, praefatum Gillandum presbyterum ante te praesentandum, ubi si certi accusatores defuerint, tunc dictante justitia sine omni controversia, presbyter, quaecunque ob hoc injuste amisit ac sacerdotium accipiat, et integra beneficia.

LIBER QUINTUS. CAP. VIII. De eodem.

Purgationem tamen ante te duobus sibi sacerdotibus junctis, ubi accusator cessaverit, eumdem ex se praebere tuo committimus arbitrio, vulgarem denique ac nulla canonica sanctione fultam; legem ferventis sive frigidae aquae ignitique ferri contactum, aut cujuslibet popularis inventionis, quia fabricante omnino haec sunt vel ficta invidia, nec ipsum exhibere nec aliquo modo te volumus postulare, imo apostolica auctoritate prohibemus firmissime.

LIBER QUINTUS. CAP. IX. Sacerdos si a populo fuerit accusatus, juramento innocentiam suam affirmet. Gregor. III ad Bonifac.

De presbytero vel quolibet sacerdote a populo accusato, si certi non fuerint testes, qui crimini illato veritatem dicant, jusjurandum in medium faciat, et illum testem proferat de innocentiae suae puritate cui nuda et aperta sunt omnia, sicque maneat in proprio gradu.

LIBER QUINTUS. CAP. X. Si quis presbyter contra laicum, vel laicus contra presbyterum querimoniam habeat, qualiter debet procedi.

Si quis presbyter contra laicum, vel laicus contra presbyterum habet aliquam quaerimoniae controversiam, episcopo praecipiente sine personarum accusatione finiatur. Laicus per juramentum, si necesse sit, se expurget. Presbyter vice juramenti per sanctam consecrationem interrogetur, quia sacerdotes ex levi causa jurare non debent. Manus enim per quam corpus Christi conficitur, juramento polluetur? Absit! Cum Dominus in Evangelio discipulis suis quorum vicem nos indigni in sancta gerimus Ecclesia dicat: Nolite omnino jurare; sit autem sermo vester, est, est, non, non. Quod autem his abundantius est, ex malo est.

LIBER QUINTUS. CAP. XI. Cuiquam laico clericus nihil jurare praesumat. Conc. Rem. c. 5.

Ut nullus ex ecclesiastico ordine cuiquam laico quidquam supra sacra vel super sancta Evangelia juret, sed simpliciter cum puritate et veritate dicat: Est, est, non, non. Sed si est aliquid quod eis a laicis objiciatur, ad episcopum in cujus territorio est deferatur, et juxta id quod illi qui ejusdem ordinis sunt dijudicaverint, aut corrigatur, aut expurgetur.

LIBER QUINTUS. CAP. XII. De presbyteris non est laicis judicandum. Nicolaus ad Bulgaros, c. 28.

Consulendum esse decernitis, utrum presbyterum habentem uxorem debeatis sustentare, et honorare, an a vobis projicere. In quo respondemus, quoniam licet ipsi valde sint reprehensibiles, vos tamen Deum convenit imitari, qui solem suum oriri facit, ut Evangelium testatur, super bonos et malos, et pluit super justos et injustos, dejicere enim a vobis ideo non debetis, quia Dominus Judam, cum esset mendax discipulus, nec de numero apostolorum dejecit, verum de presbyteris vobis qui laici estis nec judicandum est, nec de vita eorum quidquam investigandum, sed episcoporum judicio quidquid illud est, reservandum.

LIBER QUINTUS. CAP. XIII. Sine consilii examinatione, presbyter vel diaconus non dejiciatur. Nicolaus ad eosd.

Sciscitantibus vobis, si a sacerdote qui fuerit comprehensus in adulterio, sive de hoc sola fama respersus est, debeatis communionem suscipere necne, respondemus: Non potest aliquis, quantumcunque sit pollutus, sacramenta divina polluere, quae purgatoria cunctarum contagionum existunt. Nec potest solis radius per cloacas et latrinas transiens aliquid exinde contaminationis attrahere. Proinde qualiscunque sit sacerdos, quae sancta sunt coinquinari non possunt. Idcirco ab eo, usquequo episcoporum judicio reprobetur, communio percipienda est. Quoniam mali bona ministrando, se tantummodo laedunt. Et cerea fax accensa, sibi quidem detrimentum praestat, aliis vero lumen in tenebris administrat; et unde aliis commodum exhibet, inde sibi dispendium praebet. Sumite igitur ab omni sacerdote intrepide Christi mysteria, quoniam omnia in fide purgantur. Fides enim est quae vincit hunc mundum, quia non dantis meritum sed accipientis fit.

LIBER QUINTUS. CAP. XIV. Qui alium voluerit accusare de homitidio, debet poenam talionis subire. Ex lib. VII Cod.

Quicunque alium de homicidii crimine periculosa et capitali objectione pulsaverit, non prius a judicibus audiatur, antequam se similem poenam quam reo intendit, conscripserit subiturum.

LIBER QUINTUS. CAP. XV. Qui accusare servum voluerit, ad poenam talionis se inscribet.

Et si servos alienos accusandos esse crediderit, se simili inscriptione constringat, futurum ut supplicia innocentium servorum, aut poena capitis sui aut facultatum amissione compenset. Quicunque inscriptione praemissa cujuscunque criminis reum accusare voluerit, ab eo die quo inscripsit intra annum peragat propositas actiones. Qui si distulerit, infamis effectus bonorum suorum quarta parte multabitur.

LIBER QUINTUS. CAP. XVI. Accusationes probentur ante sententiam judicialem.

Convinci nemo potest in judicio sine testibus aut judicio. Sententia absente parte alia a judice data, nullam obtinet firmitatem. Causa inter praesentes judicata post decennium revolvi non potest. Nec inter absentes post vigennium. In causa capitali nemo absens damnetur. Neque absens per aliquem accusatorem accusari potest.

LIBER QUINTUS. CAP. XVII. Qui debeant jurare.

Lex praecipit ut probatio non a possessore, sed a petitoris partibus requiratur, quia omnem probationem ab eo quaeri dicit qui petitam rem desiderat obtinere, non ab illo qui se jure tenere intendit. Praeter illam tamen causam interrogare necesse est possidentem, utrum ex sua persona aut ex successore coepit possidere

LIBER QUINTUS. CAP. XVIII. Qui dicit, habet probare et est affirmativa regula, non qui negat, est negativa regula.

Ei incumbit probatio, qui dicit, non qui negat.

LIBER QUINTUS. CAP. XIX. Testes non dicant testimonia, nisi de his quae praesentialiter et veraciter noverint.

Testimonio autem sic exhibere oportet, ut dicant testes quod sub praesentia sua vel susceptum est depositum, vel quod depositum est suscepisse conscripsit.

LIBER QUINTUS. CAP. XX. Receptio testium non est facienda contra absentem.

Testium productio non aliter habeatur, nisi praesente quoque adversaria parte vel contumaciter non veniente, scilicet ut solita ejus praescriptio ei competat quam opponendam aestimaverit. Contumaciter autem non videtur abesse qui ex necessitate abfuit forte enim inter loca sanctorum confugerat.

LIBER QUINTUS. CAP. XXI. Testimonium non valet sine juramento. Lex Theodos.

Testes priusquam de causa interrogantur, sacramento debent constringi ut jurent se nihil falsi dicturos esse, honestioribus autem magis quam vilioribus fides adhibeatur. Unius autem testimonium quamvis splendida et idonea esse videatur persona, nullatenus audiendum.

LIBER QUINTUS. CAP. XXII. Unius testimonium non valet.

Ut testimonium unius hominis non accipiatur. Nam si ex utraque parte plures sint veraciores atque religiosiores et honestiores eligantur, qui sacramento suum confirment testimonium, nihilque falsi se esse dicturos.