Joannes Saresberiensisc.1120–1180
Epistolae
Epis 50
Choose a text
More by Joannes Saresberiensisc.1120–1180
—
11583 Episto326
1.1
EPISTOLA PRIMA. AD PAPAM ADRIANUM.
1.1
Domino papae ADRIANO.
1.2
Inter monachos abbatiae Hugonis, et clerum de Henham controversia diutius agitata est. Monachi siquidem a nominato Hugone XXXIII solidos petebant, dicentes eos sibi deberi nomine pensionis, in quam eis tenetur ab antiquo ecclesia de Henham: adjicientes memoratum II. ad solutionem eorumdem esse ex speciali pacto, interviente fidei vinculo, litterarum testimonio obligatum. Et ut petitionis suae intentionem stabilius fundarent, se a duobus decessoribus praedicti II. Willelmo et S. sed et ab ipso Hugone dicebant recepisse praefatam pensionem, parati hoc probare incontinenti. Ad haec Humfredus ecclesiam suam ab antiquo liberam esse dicebat: licet monachi ab Hugone antecessore ejus marcam indebitam violenter extorserunt. Negabat enim constantissime se cum ipsis de aliqua pensione reddenda quamcunque inivisse pactionem: asserens se ab abbate Abendoniae ecclesiam liberam, et sine expressione cujusque oneris accepisse, et per archidiaconum episcopi, ut mos est, in possessionem liberam canonice introductum, nec fidei, aut scripturae, aut alicujus obligationis vinculum, ex quo conveniri possit, intercessisse. Illos vero, a quibus monachi se praefatam quantitatem recepisse dicebant, asserebat jam dictae ecclesiae non fuisse personas, sed conductos sacerdotes, et ecclesiam et praedia instructa a monachis accepisse, ut praefatae pensionis summa solvi posset. Producebat etiam testes hoc ipsum probare paratos: ipsorum quoque monachorum testimonio utebatur, contra eos proferens scriptum, quo nobis persuaserunt, praedictum Segarium non personam praedictae ecclesiae, sed vicarium, ipsumque conductitium exstitisse. Praeterea ecclesiam suam tantae paupertatis esse dicebat, ut, deductis episcopalibus et ministrorum necessariis alimentis, onus unius marcae vix posset sustinere. Sibi quoque non debere obesse, si nomine ecclesiae aliquid quandoque invitus solverit, cum et ecclesia utatur jure pupilli, et ei beneficio minoris aetatis debeat subveniri. Monachi vero pactum intervenisse, modis omnibus probare nitebantur, producentes viros plures, qui assertionem eorum suo volebant testimonio roborare, et quoniam de paupertate ecclesiae causatus fuerat, ei XX solidos annuos sine omni onere, dum illis ecclesiam ad tempus traderet, promittebant. Quidam vero volentes inter eos componere, XL solidos annuos, deducto omni onere, dum illis ecclesiam cederet, offerebant, parati super hoc idoneos fidejussores dare. Quod cum Humfredus recipere videretur, habito incontinenti advocati sui amicorum que consilio, resiliit, dicens non esse tutum se eis aliquo modo rem suam confidere, qui eum omnino ejicere moliebantur: praesertim cum ab eis tanto opere gravaretur, ut prae timore monachorum ei nullus amicorum suorum vel testium audeat assistere, sed et patrem suum contra ipsum venire compellerent: unde ad vestram audientiam appellavit, diem praefigens festum Epiphaniae.
2.1
EPISTOLA II. AD EUMDEM.
2.1
Domino papae ADRIANO.
2.2
Ex mandato apostolicae sedis lator horum Berengarius in nostra praesentia stetit adversus Rogerium de Pichewurda acturus, et post multas utriusque partis allegationes inter eos compositum fuit. Sed ne processu temporis alter adversus alterum suscitandi litem ullam posset habere occasionem, compositionem inter eos factam fidei religione juramento fecimus roborari. Porro praefatus Rogerius nihilominus, contra pactionem illam veniens et fidei religionem, compositioni stare noluit, de quo in nostra convictus praesentia, suspensionis poenam reportavit, quam postea per satisfactionem congruam, quam se praestiturum promittebat..... evadens, iterum tergiversari coepit, et ut manus nostras evaderet, ad vestram appellavit praesentiam, diem praefigens Dominicam, qua cantatur: Laetare, Jerusalem. Ne vestram itaque possit circumvenire clementiam, cum manifestissime contra fidem venisse et juramentum, pro certo sciat eminentia vestrae sanctitatis.
3.1
EPISTOLA III. AD EUMDEM.
3.1
Domino papae ADRIANO.
3.2
Ut de his, quae ad aures sanctitatis vestrae ab insulanis nostris perferuntur, cognita rei totius serie, melius ac lucidius judicare possitis, de latore praesentium, quatenus factum nobis innotuit, vestram mittimus certificare excellentiam. Bajulus quidem horum a venerabili fratre vestro Henrico bonae memoriae Eboracensi archiepiscopo presbyter ordinatus in ordine suo aliquandiu ministravit; contigit autem eum in comitatu quodam exstitisse laicorum, qui praecipitem sequentes temeritatem, homicidium quoddam inconsultius perpetraverunt. Ipse autem in comitatu existens, cum qui postea occisus fuit, non animo occidendi, sed ut furem qui ei vestimenta sacerdotalia furto subtraxerat, persequebatur. Fratres autem ejus in persequendo eo citius incedentes, furem cum vestimento consecuti sunt, et eo vidente, ut subsequebatur, verumtamen, ut fatetur, nolente, furem deprehensum trucidaverunt: exinde evolutis paucis diebus ab archidiacono ab ordinis sui officio suspensus est, eo quod sedes Eboracensis tum temporis vacabat: nihilominus in diaconatus officio ministrare praesumpsit. Quid autem poenae ei ad peregrinationis indicium crucem gerenti infligendum sit, vestra sublimitas providebit.
4.1
EPISTOLA IV. AD EUMDEM.
4.1
Domino papae ADRIANO.
4.2
Cum inter magistrum Ricardum Licheffeldensem et Osbertum de Icco super ecclesia Bradeleia controversia esset in auditorio Cestrensis episcopi diutius protracta, tandem ad audientiam nostram translata est per appellationem. Partibus itaque e regione constitutis, jam dictus Ricardus memoratam ecclesiam sibi restitui postulavit, dicens eam pertinere quasi capellam ad ecclesiam suam et antecessorum suorum, Willelmi scilicet et Walteri tempore, quiete et pleno jure fuisse possessam. Ad haec Helias Stafford. archid. processit in medium, asserens petitionem hanc minime Ricardo competere, eo quod praebendam quamdam Ricardus in praefata ecclesia possidebat, et ei esset ab episcopo Cestrensi donata et tradita, et chartam donationis episcopi proferebat. Praeterea dicebat litem sibi imminere super alia ecclesia ab eodem Ricardo, qui tam episcopo quam archidiacono synodalia et quosdam redditus episcopales moliebatur auferre: et ob hoc ipsum ad sedem apostolicam appellavit, diem praefigens octavum a festo. Beati Andreae. Econtra jam dictus Ricardus praebendam, quam nunc calumniatur, in manu episcopi refutasse respondit, ipsumque ad eumdem terminum ad vestram audientiam appellavit super pactionibus illicitis, et male acquisito archidiaconatu, et super introitu quem in ecclesiam de Haltona per manum laicam dicitur habuisse. Archidiaconus tamen super ejusdem donatione ecclesiae chartam episcopi proferebat. Vobis itaque causam integram reservavimus.
5.1
EPISTOLA V. AD EUMDEM.
5.1
Domino papae ADRIANO.
5.2
Steterunt ante nostram praesentiam latores horum W. et R., quorum R. querebatur, quod temere W. se ab ecclesia sua violenter et absque ordine judiciario expulisset, per potentatum comitis Simonis, in cujus ulteriorem familiaritatem R. dicebatur promotus, neque hac iniquitate contentus, postmodum per temeritatis suae fautores eumdem presbyterum in alterius ecclesiae suae coemeterio invasit. Eductis itaque sociorum gladiis, tensisque arcubus et paratis, ipsemet in manu lanceam gestans necem maturam comminabatur, nisi incontinenti fidem daret se ante archidiaconum venturum, ibique memoratae ecclesiae renuntiaturum. Sacramenti itaque reverentia tentus necnon et impressionem adversarii potentis, quem non poterat nisi cum patria effugere, metuens, sicut pollicitus fuerat, in manu archidiaconi ecclesiae suae renuntiavit. Haec et his similia allegans super injuria sibi irrogata, satisfactionem petebat, duos sacerdotes in medium, qui sibi vim factam testificarentur, producens. Econtra R. vim se hujusmodi inficiabatur, modo de patronorum parma confisus, modo ad legum subtilitatem confugiens, an ecclesiam illam peteret, quamve actionem proponeret, aut quo jure sibi satisfieri postularet, interrogabat. Porro cum veritatem facti diligentius inquirere tentaremus, ut quid juris esset postmodum lucidius appareret, R. appellationem interposuit, cui deferre habemus, diem praefigens Dominicam qua cantabitur: Quasi modo geniti, quem terminum W. coarctavit ad Beatae Virginis Purificationem.
6.1
EPISTOLA VI. AD EUMDEM.
6.1
Domino papae ADRIANO.
6.2
Adversus nobilem virum comitem Rogerium et Osbertum clericum suum Ernaldus de Divisis in praesentia nostra querelam deposuit, dicens sibi a comite, ut Osbertum suum intruderet, ecclesiam de Hentona violenter et contra omnem reverentiam juris esse ablatam, quam canonice, ut dicebat, diu possederat auctoritate venerabilis fratris nostri J. Sar. episcopi, cujus chartam, quae donationis ejus titulum astruebat, in medium proferebat: et ut possessionem suam omni solemnitate juris doceret esse subnixam, concessione cujusdam militis, quem ecclesiae advocatum esse dicebat, se eamdem obtinuisse ab episcopo asserebat, et ob hoc sibi ecclesiae et omnium ablatorum restitutionem fieri postulabat. Tandem post multas citationes et comminationes, a comite, qui haec omnia inficiabatur, restitutionem ecclesiae, quam praedictus Ernaldus petebat, extorsimus, dummodo comes et suus O. citra frustratorias dilationes, et aliarum difficultatum molestias, ad quaestionem juris admitterentur. Cum ergo partibus super hoc dies esset praefixa, ea die jam dictus O. et procuratores comitis adversus praenominatum E. petitorium instituerunt, dicentes ipsum injuste occupare ecclesiam, quam sine assensu comitis, et advocatorum ejusdem ecclesiae, quam contra consuetudinem totius Ecclesiae et regni Anglorum, contra constitutionem regis et antiquam omnium procerum dignitatem ingressus erat manu et violentia praedonis, qui praefato comiti totum fundum, in quo saepe dicta ecclesia sita est, diu abstulerat. Proferebatur insuper mandatum regis, quo praecipiebamur comiti super advocatione ecclesiae suae justitiam exhibere, aut O. praetaxatam ecclesiam restituere, qua post decessum regis contra ipsius edictum fuerat destitutus. Ad haec Ernaldus se juste per episcopum assensu advocati ecclesiam possidere dicebat. Sed advocatus ille et alii amici ejus, potentatu et injuriis comitis, ut asserebat, adeo terrebantur, quod nullus eorum in hoc judicio et regno contra ipsum apparere audebat, praesertim cum comes et suus O. non modo sua, sed et se regiae magnitudinis pondere in judicio tutarentur contra pauperem, quem ab ecclesia sua multis annis excluserant. Hac de causa ad vestram appellavit audientiam, praefigens diem qua cantatur: Ad te levavi. Osbertus vero sibi causam vel ecclesiam tanti non esse respondens litis cessit appellationi.
7.1
EPISTOLA VII. AD EUMDEM.
7.1
Domino papae ADRIANO.
7.2
Precibus nobilis viri Rag. de Sancto Walerico, venerabili fratri nostro Ricardo Londoniensi episcopo dedimus in mandatis, ut ei de comite Alberico, a quo sibi 60 marcas fide interposita deberi dicebat, canonicam justitiam exhiberet. Episcopus vero, causis quibusdam intervenientibus mandatum nostrum exsequi praepeditus, cognitionem venerabilibus viris Rad. Lond. decano, Hug. archidiacono delegavit. Cum ergo reus tertio legitimis intervallis citatus esset, et auctore probato propositam intentionem implens, non faceret copiam sui, nec, ut oportebat, sufficientes excusatores aut responsales misisset, memoratus R. actor magna postulavit instantia ut judices seu tramites juris suo officio fungerentur: illis autem respondentibus cognitionem causae, non decisionem, sibi ab episcopo delegatam esse, et ob hoc eo inconsulto in causa non posse procedere, praenominatus R. expetiit, ut aut procederent, si licebat, aut patentibus litteris sibi traditis, agitationem negotii episcopo significarent: et quia ab eis in hac petitione non meruit exaudiri, eosdem ad nostram audientiam appellavit. Cum itaque die praefixa in praesentia nostra adessent, et rei seriem praefato modo partes exponerent, saepedictus Rag. dicens se a delegatis sibi judicibus delusum, ipsos ad sedem apostolicam intimavit, diem praefigens in Octavis Pentecostes. Illi vero suam excusantes innocentiam dicebant episcopum decisionem causae proprio reservasse examini, et se in causa nequaquam malignatos esse, parati hoc ipsum juramento corporaliter praestito demonstrare. Vos autem, cui diffinitionis, ut oportuit, reservatus est calculus, causae finem debitum imponetis.
8.1
EPISTOLA VIII. AD EUMDEM.
8.1
Domino papae ADRIANO.
8.2
Veniens ad nostram praesentiam prior Rumeliacensis postulabat ecclesiam de Coggeshala, quam monachi de Coggeshala per intrusionem occupaverant, nostro officio sibi restitui. Elapsis vero paucis diebus, abbas citatus et fratres jam dicti loci coram nobis apparuerunt, priori super ecclesia illa responsuri. Cum vero prior suam intentionem renovasset, abbas, habito consilio cum fratribus, respondit se jam dictam ecclesiam canonice habuisse assensu cujusdam Theobaldi, qui in Rumiliacensi monasterio prior exstiterat, conventu prioris concessionem annuente, et approbante. Adjecerunt etiam se de donatione istius ecclesiae, pro pensione, de qua monasterio Rumiliacensi solvenda inter eos convenerat, testes habituros de monachis Rumiliacensibus. Ut autem suis instrumentis et testibus uti possent ad suam innocentiam ostendendam, terminum sibi postulabant indulgeri: quod cum judicio obtinuissent, Rumiliacum profecti, coadunatis universis fratribus in capitulo, eos, quorum nitebantur testimonio, minime repererunt, quia cum prior loci omnibus fratribus in virtute obedientiae injunxisset ut egredientibus aliis illi soli remanerent, qui concessioni saepe dictae ecclesiae abbati et monachis praedictis factae interfuerant, nec unus solus, ut nobis dictum est, remansit. Quod cum fratres memorati loci vidissent, astruere coeperunt, P. W. I. et R. ad aliud coenobium ex industria prioris missos esse, ne suae veritati testimonium perhiberent. In praesentia tandem venerabilis fratris nostri Milonis episcopi Morinorum, praefatum priorem appellaverunt, ibidemque ad apostolatus vestri excellentiam eumdem, ut ex testimonio quorumdam abbatum accepimus, invitaverunt.
9.1
EPISTOLA IX. AD EUMDEM.
9.1
Domino papae ADRIANO.
9.2
Causam, quae inter abbatem de Coggeshala et priorem Rumiliacensem super ecclesia de Coggeshala multum et diu agitata est, nequaquam potuimus terminare, quia post multas citationes et dilationes in nostram praesentiam venerunt, et ibidem uterque alterum ad apostolatus vestri praesentiam invitavit. Prior Rumiliacensis abbatem appellavit, eo quod sibi ecclesiam saepe dictam auferebat et decimas parochianorum, quos a domibus et terris expulerant, diemque praefixit Octavas Pentecostes. Monachi vero exinde suam praetendentes paupertatem se priorem in praesentia episcopi Morinorum ad audientiam vestram appellasse, et festum Sancti Lucae terminum suae appellationi fecisse allegarunt, et eamdem coram nobis appellationem renovaverunt.
10.1
EPISTOLA X. AD EUMDEM.
10.1
Domino papae ADRIANO.
10.2
Clerici quatuor, a judicio venerabilis fratris nostri episcopi Londoniensis a priore Rumiliac. per appellationem tracti, in nostra praesentia constiterunt, a quibus idem prior se querebatur nuper spoliatum quadam capella ecclesiae suae de Reia absque judicio, quam annis 60 et eo amplius quiete inconcusse possederat. Ad cujus rei probationem his allegationibus utebatur, primo quia sacerdotes illi qui ad memoriam hujus aetatis poterant pervenire, ambas pariter nomine monasterii Rumiliacensis possederant; tum quia ad advocationem ejusdem domini aequaliter utraque pertinere videbatur, et quia eamdem capellam in parochia de Reia sitam esse asserebant. Postremo quia corpora defunctorum ad capellam pertinentium ex jure et consuetudine in saepe dicta ecclesia sepeliebantur. Contra haec illi, eo quod sibi de mandato, ut dicebant, non constaret, cautionem de rato a memorato priore exigebant. Prior vero hanc cautionem exigi non oportere asserebat, cum de mandato constaret, tam ex litteris abbatis Cluniacencis et conventus Rumiliacensis, quam ex apicibus domini Morinensis episcopi. Praeterea dilatoriam hanc exceptionem in initio oportuerat eos opposuisse in auditorio domini Londoniensis, ex abundanti tamen ne causam diutius possent more suo protrahere praefati laici, nobis idoneos fidejussores dedit. Adversarii vero de legum subtilitate nitentes aliam satisdationem sibi fieri exigebant, eo quod si pro se lata foret sententia, post tempora nostra captiosum illud futurum esset, si denuo monachi litem movere tentarent, maxime cum iidem laici saepius a diversis personis se litibus et sumptibus super hac eadem causa vexatos esse quererentur. Prior vero sufficere debere contendebat, quod judici fides facta foret. Quibus in hunc modum contendentibus, nos interlocuti sumus, nihil tale ab Ecclesia Romana ad nos usque emanasse, nec meminisse nos aliquid hujusmodi in decretis expressum, et contra consuetudinem regni Anglorum esse quod postularent. Unde praefati viri, accepta occasione, audientiam vestram appellarunt, diem praefinientes Octavas Pentecostes. Cum ergo causam integram ut oportuit majestati vestrae reservaremus definiendam, prior se admodum gravatum esse conquestus est, quod de transmarinis partibus ad nos saepius veniens, nec per nos, nec per dominum Lond. aliquam sit justitiam assecutus, quod ab Ailwardo archiepiscopo saepe injuste in hac causa vexatus sit, et quod nunc tandem justitia sua interventu appellationis fere in annum differretur, jam dictum archidiaconum, quem videlicet laicis patrocinantem, per quem, ut dicebat, haec mala sibi proveniebant, ad sedem apostolicam appellavit, diem praefigens in Octavas Beati Martini.
11.1
EPISTOLA XI. AD EUMDEM.
11.1
Domino papae ADRIANO.
11.2
Alanus de N. ecclesiam illam, qua se injuste spoliatum esse dicebat, officii nostri auctoritate sibi restitui postulabat, praesente A. ejusdem ecclesiae possessore, cui diem respondendi A. post multas citationes peremptorium praefixeramus. Alanus vero petitionem A. exceptione rei judicatae submovere nitebatur, dicens eum a possessione jam dictae ecclesiae cecidisse, judicio venerabilis fratris nostri Ricardi London. episcopi, tum archidiaconi, lata sententia pro Ernardo decessore; et super hoc litteras domini episcopi hoc attestantes in medium proferebat. Econtra A. sententiam illam, si lata fuit, ei suffragari non posse respondit, cum res inter alios acta vel judicata aliis prodesse non debeat vel obesse. Et licet merito posset de sententiae iniquitate causari, qua absens nec contumax condemnatus est, cum aliquantulo causae suae dispendio, propter reverentiam episcopi sui domini Londoniensis, cujus ad praesens sibi quantum fuit nolebat attentare sententiam, omisso judicio possessorio petitorium instituit, asserens ecclesiam suam esse, et se personam ejus a tempore Mauricii bonae memoriae Londoniensis episcopi exstitisse, et se hoc tempore Gilberti piae recordationis episcopi Lond. legitimorum assertione testium canonice comprobasse, plures producens testes, quos eidem judicio interfuisse dicebat. Cum ergo ex mandato nostro testes examinassent venerabiles fratres nostri, Rogerius Eboracensis archiepiscopus, Hilarius Cicestrensis, Robertus Lincolniensis episcopi, et alii prudentes viri, quibus injunxeramus, eos concordes in omnibus invenissent, et nos audito testimonio causam fine debito terminare disponeremus, Ernaldus sententiam nostram interposita appellatione praevenit, diem praefigens Dominicam, qua cantabitur: Quasi modo geniti. Nos ergo ut oportuit majestati apostolicae deferentes, causam terminandam sanctitati vestrae integram reservavimus.
12.1
EPISTOLA XII. AD EUMDEM.
12.1
ADRIANO papae.
12.2
Inter Ricardum clericum et Rad. Mansellum, super ecclesia de Presteberia controversia diutius agitata est. Cum vero venerabilis frater noster Walterus Conventrensis episcopus post multas citationes eam tandem debito fine terminare disponeret: Ricardus, utpote qui praefatam ecclesiam sibi, utpote violenter et sine judicio destitutus, restitui postulabat, probationes quibus se contra Rad. abundare dicebat, in synodo Cestrensi ab episcopo exactae sunt. Producti sunt itaque septem testes, qui, sicut ex testimonio episcopi praefati accepimus, Ricardum in praefata ecclesia canonice institutum, et sine judicio ejectum jurejurando firmaverunt. Intervenientibus vero precibus domini regis causa, antequam sententia ferretur, sortita est dilationem. Unde memoratus Ricardus nostram audientiam appellavit: illis autem die praefixa conspectui nostro astantibus, Ricardus restitutionem jam dictae ecclesiae petens, querimoniam instauravit, producens tres testes, qui sicut in foro episcopi, ita et in audientia nostra eum canonice institutum, et sine judicio ejectum asserebant. Ad haec Rad. quod in praesentia episcopi gestum est sibi non debere obesse respondit, cum et ipse ante dilationem meruerit, et illo absente saepedicti Ric. ab episcopo inciviliter sit recepta probatio. Illis ergo instantibus, ut a nobis eo praesente et audiente eorum probatio reciperetur, Rad. duobus testium crimina in modum exceptionis opposuit, alterum, scilicet sacerdotem, dicens infamem reumque homicidii, et falsificationis monetae, multisque latrociniis involutum: alterum vero Andream acolytum esse asseruit homicidam: tertium vero reliquit intactum. Ad haec quoque crimina comprobanda dilationem sibi petiit indulgeri. Nos itaque ne non malitiae, sed justitiae causa dilationem petere videretur, ab eo legitimam exegimus cautionem, qua nobis fidem faceret, se non animo malignandi, aut frustratoriae dilationis causa eam postulare. Cum vero a nobis dilationis spatium ultra canonicam et legitimam definitionem, quam ei offerebamus, obtinere non posset, ad vestram praesentiam appellavit a pridie Kal. Aprilis praefixa Dominica, qua cantabitur: Ad te levavi. Actor vero de temporis prolixitate causatus terminum coarctavit diem Pentecostes.
13.1
EPISTOLA XIII. AD EUMDEM.
13.1
ADRIANO papae.
13.2
Litteras sanctitatis vestrae debita cum veneratione suscepimus, quibus continebatur ut tam domino Londoniensi quam capitulo ejusdem Ecclesiae, itemque Waltero sacerdote ante nostram praesentiam, evocatis, controversiam quae inter eos vertebatur, appellatione remota fine canonico terminaremus. Partibus itaque e regione constitutis, cum Walterus proponeret duos de praecipuis illius Ecclesiae viris, H. archidiaconum, et magistrum Albericum, ambos ex parte capituli sibi denuntiasse, alterum autem, videlicet magistrum A., ex parte episcopi sibi dixisse, ut in sacerdotem ordinaretur, altario B. Pauli sicut unus ex aliis ministraturus, non solum dominus Londoniensis verum et universum capitulum se id mandasse constanter sunt inficiati. Duo quoque memorati viri pro se respondentes idem diffitebantur, fatentes tamen quod ex proprio motu animi magistrum Walterum tanquam amicum super ordinatione convenerint, interrogaverint, consuluerint, ut ad ordinem presbyteratus accederet dicentes hoc placere capitulo: nihil tamen istorum ex parte capituli se dixisse, aut aliquid promisisse asserebat. Deinde cum super his consilium haberemus, assidentibus nobis venerabilibus fratribus nostris Roberto Lincol. Willelmo Norwic. Hilar. Cicestr. episcopis, Londoniensem episcopum, ejusque conventum a petitione Walt. absolvimus, eo quod adversus eos nullas afferret probationes. Porro quoniam duo viri praenominati ex confessione sua quacunque aliquomodo teneri videbantur, ad emendicatum pro paupere decurrentes suffragium, sacramentum eis detulimus, ut se ex parte episcopi et capituli nihil Waltero denuntiasse et promisisse innuerent, qui cum propositis sacrosanctis evangeliis jurare parati assisterent, Walterus in appellationem prorupit adversus Londoniensem episcopum, et ejus decanum, et saepedictos Hug. archid. et magistrum A. personae tamen decani deferens, ut per procuratorem appellationem istam prosequatur, senectuti et invaletudini ejus parcens. Diem autem ejus praefinivit octavas B. Andreae apostoli. Sed quia auctoritate apostolici mandati omnis in hac causa inhibita fuerat appellatio, ad ulteriora procedentes accepto sacramento a memoratis viris, eosdem omnino absolvimus.
14.1
EPISTOLA XIV. AD EUMDEM.
14.1
ADRIANO papae.
14.2
Sanctitatem vestram circa plurima novimus occupatam, utpote quae sola inter homines totius Ecclesiae Dei incolumitati semper invigilat. Oportet itaque qui ad aures vestras accedit sermonem ferre abbreviatum: noster autem voce quidem brevis est, sed toto dilatatus affectu, eoque magis quod ad Ecclesiae Anglorum utilitatem proficit, et gloriam nominis vestri. Venerabilis frater noster Nigellus Eliensis episcopus in explendo mandato vestro super revocandis illis quae bellica tempestas Ecclesiae suae extorserat, laborat ad sanguinem, et nihil veretur, dum Ecclesiae sibi commissae prospiciat, et vestrae satisfaciat voluntati. Laboribus quidem ejus, sumptibus et doloribus, qui ei viciniamur, omnes compatimur et tanto amplius quia adversus eum nondum quievit indignatio vestra, sed in cervicem apostolica manus extenta est. Verumtamen ut auris paterna quod dici credimus expedire, patienter admittat, ei mandatum vestrum non debuit esse captiosum, sed ex quo in exsequendo obediens inventus est et fidelis, ipsum vestro auxilio oportuerat roborari. Fiat ergo, si placet, quod patrem, quod Romanum decet pontificem, ut jam dictus episcopus auxilium vestrum inveniat in tribulatione, quam pro exsecutione mandati vestri humiliter portare videtur. Restituite ei, si placet, gratiam vestram, et adversus hostes Ecclesiae fortius dimicabit. Ei namque ad bestias pugnandum est. Quis unquam suum suspendit athletam, ut fortius dimicaret? Pugnam episcopo indixistis, et manus ejus tenetis alligatas. Majestatis itaque vestrae pedibus provoluti supplicamus, ut, soluto episcopo, in eos qui contra episcopum et nos ipsos, imo, quod majus est, contra apostolicas sanctiones bona Ecclesiae ausu sacrilego detinere praesumunt, debitae animadversionis poena retorqueatur, et apostolici nominis contemptores vestris stimulis urgeantur ad viam, ad quam, arcu quam gladio, facilius et felicius reducantur.
15.1
EPISTOLA XV. AD EUMDEM.
15.1
ADRIANO papae.
15.2
Sanctitatis vestrae mandatum nuper accepimus, ut quod de ortu et nativitate venerabilis viri Gauterii canonici Sancti Rufi ex diligenti inquisitione nobis innotuerit, majestati vestrae significare non differamus. Res autem, quam quaeritis, apud nos multa quaestione non indiget, cum luceat per se ipsam adeo, ut prae nobilitate majorum, claritas totius cognationis latere non possit. Praefatus namque Gauterius, sicut pro certo novimus, filius fuit illustris militis, de matre nobili, legitimo susceptus matrimonio, et nobilem nostrum W. de Braiosa vicina sanguinis cognatione contingit. Porro in episcopatu Cicestrensi diutius honestissime conversatus est, et claritatem quam a majoribus contraxit propriae virtutis titulo decoravit, et semper in omnibus apud nos incessit sine querela. Haec quidem de eo, nobis et venerabili fratri nostro Cicestrensi episcopo, et aliis convicinis, celebri totius provinciae testimonio nota sunt.
16.1
EPISTOLA XVI. AD EUMDEM.
16.1
ADRIANO papae.
16.2
In causa quae inter G. latorem horum et Gregorium quemdam vertebatur, in praesentiam nostram per appellationem tracta, hoc modo processum est. Aug. filius Gregorii et procurator asserebat dominum suum ecclesiam de Becles possedisse, eaque absque ordine judiciario spoliatum, laicos quosdam et unum clericum, quem iste inimicum suum causatus est, in suae assertionis testimonium producebat. Econtra Gaufridus Gregorium possedisse inficians, dicebat, post tempora illa, de quibus Aug. loquebatur, Bald. quemdam per abbatem Beati Edmundi, et conventum domino Norwicensi ad praefatam ecclesiam in plena synodo fuisse repraesentatum, cumque dominus Norwicensis, utrum eadem ecclesia vacaret, diligenter disquisisset, habito tractatu cum fratribus capituli eam vacare respondit archidiaconus caeteris attestantibus in publica audientia, et ita introductum B. memorabat, cui et iste se successisse referebat, ingressus sui satis idonea proferens instrumenta. Aug. vero testes suos audiri instanter postulabat. Deinde Gaufridus Gregorium per procuratorem semper litigare, nunquam sui copiam facere, cum tamen sanus et prope esset, querebatur, adjiciens, si personam ejus videret, ipsum talem esse ostensurum, quod nec hanc ecclesiam nec aliam possidere posset. Hujusmodi loquebatur quasi crimen aliquod vellet intentare. Porro cum exigeremus, ut rem nobis manifestius aperiret, ad examen apostolicae sedis Gregor. appellavit, ibi dicturus ea quae in Anglia non audebat exprimere, eo quod regis sit ministerialis. Appellationi autem diem praefinivit Dominicam qua cantabitur: Quasi modo geniti.
17.1
EPISTOLA XVII. AD EUMDEM.
17.1
ADRIANO papae.
17.2
Super ecclesia de Bolteford inter Alexandrum Malambestiam, et Rogerum presbyterum controversia diutius agitata est: tandem cum Alexander auctoritate episcopi Lincolniensis in jam dictae ecclesiae possessionem propter contumaciam Rogerii esset inductus, et restitutionem fructuum praeceptorum a memorato Rogerio peteret, Rogerius ad nostram audientiam appellavit. Cum ergo causas appellationis, praesente adversario, Rogerius allegaret se ab episcopo Lincolniensi in eo contra rationem juris gravatum asseruit, quod absens, inauditus, et indefensus, spoliatus est, contumacia sibi imposita, cum nulla unquam vocationem judicis contumaciter neglexisset. Praeterea si contumax exstitisset, possessionem suam intra annum venienti et parato satisdare judicio sisti sibi restituendam esse dicebat de jure legum, et canonum, et sanctae Ecclesiae Romanae consuetudine, vestigia cujus, ut justum est, Anglorum Ecclesia imitatur. Illo itaque ut satisdationem reciperemus instante, restitutionem possessionis petente, Alexander, praefigens Dominicam proximam post octavas Paschae, vestram audientiam appellavit, qui per misericordiam Domini finem causae debitum imponetis.
18.1
EPISTOLA XVIII. AD EUMDEM.
18.1
ADRIANO papae.
18.2
Cum inter priorem de Pritelewella, et Robertum quemdam controversia super ecclesia Wacheringiis, quadam collusione, ut de eadem ecclesia Ricardo de Ambli praejudicium fieret, verteretur, absente eo et non citato, Ricardus de Ambil, qui praefatae ecclesiae fuerat possessor, per ejusdem prioris concessionem, reclamantibus quibusdam clericis Ricardi, iterum atque iterum absentiam ejus, praetendentibus et eum non citatum objicientibus, dominus Londoniensis, nihilominus pro Ricardo sententiam tulit adversus priorem, qui sic vinci victoriam reputavit. Deinde cum incontinenti facta appellatione, a clericis Ricardi de Ambli ad nostram praesentiam, dominus Londoniensis sententiam suam, misso quodam sacerdote Willelmo, niteretur exsecutioni mandare, clerici Ricardi Robertum non admiserunt, nec injuriose restiterunt, sicut postmodum sacerdos confessus est, sed adversariorum manus vi moderatissima repulerunt. Quamobrem dominus Londoniensis, audita querimonia Roberti, quod in se manus violentas clerici de Ambli injecissent, eos denuntiavit excommunicatos; G. scilicet sacerdotem, S. A. quos licet hujus criminis[ reos] crederemus, saepenumero mandavimus domino Londoniensi quatenus eos pro non excommunicatis haberet, ut fuerunt die appellationis ad nos factae, aut saltem accepto sacramento ab eis quod juri parerent, absolveret. Quod cum facere distulisset, ab eis sacramentum, quod judicio ecclesiastico parerent, accepimus, die sibi praefinito, adversariis in probatione deficientibus, et audita reorum purgatione, ab objecto sibi crimine os absolvimus.
19.1
EPISTOLA XIX. AD EUMDEM.
19.1
ADRIANO papae.
19.2
Causa quae vertebatur inter magistrum Jord. Fantasma et magistrum Joannem Joichel., clericos domini Wintoniensis, super Winton. tandem translata est ad audientiam nostram. Auditis ergo allegationibus magistri Jord. et instrumentis diligenter inspectis, memorato Joanni vestra et nostra auctoritate inhibuimus, ne contra voluntatem Jord. scholas regere praesumeret in praefata civitate. Die vero sequenti in nostra praesentia constiterunt, multa in se proponentes ad invicem: Jordanus, siquidem jamdictum Joannem contra religionem fidei in praedicta civitate sibi scholas usurpasse, et damna plurima intulisse dicebat, officio nostro sibi super his satisfieri postulans. Econtra Joannes se judicio synodi super fidei laesione innocentiam suam purgasse asserebat, et magistrum Jordanum, cui similis purgatio adjudicata est, quoniam super fidei laesione similiter fuerat impetitus, omnino defecisse dicebat, petens ut urgeremus vel ad purgationem ex judicio praestandam, vel ad implendam pactionem quae fide interposita dicebatur fuisse roborata. Illis itaque sic altercantibus, Joannes vestram audientiam appellavit, dicens se ostensurum quod saepedictus Jordanus religionem fidei et sacramenti temeraverat, diem praefigens nativitatem Beati Joannis. Cum vero Jord. prolixitatem temporis causaretur, eo quod ab initio Decembris usque ad finem Junii terminum prorogasset, eam saepefatus Joannes in festum Beati Michaelis protelavit. Nos autem quaestionem criminum vestrae reservantes discretioni, quia de jure scholarum magistri Jordani constabat, communicato fratrum nostrorum Cicestrensis, Herefordensis, et Wigornensis episcoporum consilio, domino Wintoniensi dedimus in mandatis, ne praefatum Jordanum super scholis pateretur a Joanne ulterius fatigari: et si eum inveniret vestrae et nostrae auctoritatis contemptorem, ipsum publice denuntiaret anathematis vinculo innodatum. Postmodum vero elapsis paucis diebus in nostram praesentiam redierunt, Jordano veterem querelam innovante. Dicebat enim Joannem post interdictum usurpasse scholas, et in sententiam anathematis incidisse. Joannes vero hoc constantissime inficiatus est, paratus incontinenti tactis sacrosanctis evangeliis jurare, quod post prohibitionem nostram a magisterio destiterat. Econtra Jordanus se die praefixa probaturum dicebat, assertione legitimorum testium, quod post edictum magisterium exercuerat, sed Joannes diem recipere recusavit, dicens se jam in procinctu Romani itineris esse, vos autem, auctore Domino, litigiis eorum finem debitum imponetis.
20.1
EPISTOLA XX. AD EUMDEM.
20.1
ADRIANO papae.
20.2
In causa quae vertitur inter Willelmum filium Godefridi, et Willelmum Lichefeldensis ecclesiae canonicum, super ecclesia de Salawa, quam sanctitas vestra venerabili fratri nostro Gauterio Conventrensi episcopo delegavit, ad nostram audientiam appellatum est, eo quod Willelmus filius G. curiam episcopi suspectum haberet ut dicebat episcopo tum ei omnem juxta mandatum vestrum justitiam offerentem. Cum ergo jamdictus Willelmus resistente adversario in praesentia nostra suam proponeret actionem, eidem Willelmus Lichesfeldensis fori praescriptionem opposuit, appellationem ad nos factam asserens non tenere, eo quod a judice delegato nisi ad delegantem appellari non liceat. Alter itaque Willelmus statim ad sedem apostolicam appellavit, diem praefigens Kalendas Maias.
21.1
EPISTOLA XXI. AD EUMDEM.
21.1
ADRIANO papae.
21.2
Cum inter Robertum Winegotum, et Willelmum de Sturministra super quibusdam parochianis et decimis, sedente Adelelmo archidiacono Dorsetae controversia verteretur, Robertus petente ea sibi restitui, eo quod aliquando sibi adjudicata et resignata fuissent, quod et testibus se probare paratum asserebat, praedictus Willelmus, adversus quem ut possessorem petebatur, ad nostram audientiam appellavit. Cum itaque nostro se conspectui ambo praesentassent, eo quod Willelmus, licet appellaverit, minime instructus venerat, ad venerabilem fratrem nostrum Jocelinum Saresberiensem dioecesanum eorum episcopum causam duximus remittendam, qui cum in synodo sua de causa sufficienter cognovisset, ita et ut ad pronuntiandum accingeretur, saepedictus W. secundo auditorium appellavit. Cum autem die appellationi praefixa in praesentia nostra ambo litigaturi consisterent, saepedictus Robertus, petitione sua semper praefatis parochianis et decimis exposita, tres testes produxit sacerdotes, jurare paratos se praesentes adfuisse cum ordine judiciario adjudicatum fuerat Roberto jus parochiale quod petebat, cum decimis. Quibus diligenter examinatis, et satis concordibus inventis, cum jam post suscepta testium juramenta pronuntiaturi essemus, assidentibus nobis venerabilibus fratribus nostris, Hilario Cicestrensi, Gilberto Herefordensi, et Ricardo Londinensi episcopis, saepedictus Willelmus absque ullius gravaminis allegatione, tertio, contra juris formam ut nobis visum est, ad consistorii vestri excellentiam appellavit, terminum appellationi praefigens Dominicam qua cantabitur: Laetare Jerusalem. Robertus vero terminum coarctavit, diem praefigens Epiphaniam.
22.1
EPISTOLA XXII. AD EUMDEM.
22.1
ADRIANO papae.
22.2
Controversiam, quae inter Robertum quemdam, et Ricardum de Ambly vertebatur, super ecclesia de Wacheringiis, serenitas vestra nobis decidendam delegavit. Partibus itaque e regione constitutis, cum assiderent nobis venerabiles fratris nostri, Ricardus Londoniensis et Hilarius Cicestrensis episcopi, Robertus memoratam ecclesiam petebat, quam sibi in curia Londoniensi adjudicatam asserebat. Econtra Ricardus quadam collusione adversus monachos de Pritelewella dictatum esse judicium allegabat, se vero ecclesiae possessorem nunquam citatum, nullam inter se et Robertum latam fuisse sententiam constanter asseverans, quod et ipse Londoniensis episcopus palam nobis omnibus confessus est. Robertus itaque ad haec nihil respondens, audientiam vestram appellavit, diem constituens Oct. B. Andreae.
23.1
EPISTOLA XXIII. AD ALFREDUM EPISCOPUM WIGORNENSEM.
23.1
ALFREDO Wigorn. episcopo.
23.2
Super prudentia vestra satis admirari non possumus, quae, nostro, et fratrum nostrorum consilio postposito vel contempto, in se videtur provocare indignationem superiorum fere omnium potestatum. Summus pontifex, serenissimus princeps, illustris regina, a fraternitate vestra modicum quid exspectant, in quo honestati et indemnitati vestrae, quam utilitati eorum, magis prospectum erit. Certe si rem grandem eorum quilibet peteret sigillatim, jure optimo debuerat exaudiri. De nobis et fratribus nostris taceatur ad praesens, quos, si placuisset, non oportebat in consilio vestro locum tenere novissimum. Vereor, dilectissime frater, vereor ne consiliarii vestri consilium insipiens et inutile dederint, dum nobis omnibus apud vos praeferri studuerint. Omnes consulunt in commune, ut juxta principum voluntatem magistro Salomoni cedant ecclesiae, quae in transactionem Godefridi et Willelmi venisse dicuntur. Nonne fuerat eorum tam laudabilis non modo acceptanda, sed praevenienda voluntas? Honestum et litteratum virum vestris volunt obsequiis mancipare, et dum liberalitatis vestrae munus implebitis, id agere ne fiant irrita quae de labiis episcopi processerunt. Fuerat sane contemplatione litterarum et morum, et jure societatis antiquae asciscendus, id etiam nemine postulante. Nonne indignus est, in opportunitatibus suis, fratrum consilio, qui illud tam leviter aspernatur? Nonne preces illius merentur excludi, qui tam piam voluntatem principum non admittit? ut de aliis taceatur qui tamen apud vos plurimum posse debent ex merito, voluntas domini papae pleniori benignitate interpretanda erat. Vulgo dici solet et acceptum fideliter, verum est, quia summi pontificis voluntas decretum est: et ne in jure constituendo causarumque discissionibus duntaxat obtinere credatur, faciendi necessitatem, cum innotuerit, amantium devotioni solet indicere. Sed forte dicetis hoc demeruisse magistrum S. qui adversus innocentiam vestram reginae animum concitavit: quid hoc aliud est quam reginam, quae eum vobis audientibus excusavit, ream mendacii facere? Et quia voluntatem domini papae vobis innotuisse non ambigimus, fraternitati vestrae praesentium significatione praecipimus, ut eam impleatis, prohibentes ne quid contra eam super ejusdem ecclesiis innovetur: praecipimus etiam ut nobis faciatis copiam litterarum, quas G. archid. super hoc attulit. Novit discretio vestra quid eum sequatur, qui scit et non facit Domini voluntatem.
24.1
EPISTOLA XXIV. AD REGEM HENRICUM.
24.1
Regi Anglorum.
24.2
Sicut clementioris famae beneficio nobis innotuit, virtus vestra semper in Domino prosperatur, qui successus vestros adjectis successibus cumulare non desinit, et in tanto prosperorum cursu, vestri et sui dedit habere notitiam. Et quidem quae apud nos sunt, tanta pacis et quietis laetitia perfruuntur, ut bellicae tempestatis, et cladis publicae, totamque praecedentium malorum seriem regni vestri felicitas praeter opinionem popularem demulceat, vel omnino absorbeat. Digitus Dei est hic, qui in manu pueri sui domini mei regis aurea reformat saecula, et omnium auctore Domino molestiarum a commissis vobis nationibus et linguis, propulsavit incursum. Tantae tamen felicitati derogatur in uno, quod, languentibus desideriis, diutius destituimur corporali praesentia vestra, qui majestatis, et virtutis vestrae beneficiis indesinenter affluimus. Scimus quid loquamur, qui et ex abundantia cordis loquimur, et pro regni vestri incolumitate aetatem ex parte transegimus in laboribus et aerumnis. Verumtamen quia, urgente amoris fide, non possumus pro vobis non esse solliciti, beatitudini vestrae, quam in longa et felicia tempora protendat Dominus, supplicamus, ut per latorem praesentium ea quae circa vos sunt nobis significare dignemini. Certo quidem certius est, quod ab incolumitate vestra, non modo totius insulae, quae vobis votis felicibus salutem precatur, salus pendet, sed omnium etiam circumjacentium nationum.
25.1
EPISTOLA XXV. AD EPISCOPUM DUNELMENSEM.
25.1
H. episcopo Dunelmensi.
25.2
Juxta relationem vestram habemus quod possimus de fraternitate vestra causari, qui ex constitutione sacrorum canonum, coepiscopis denuntiasse debuistis flagitiosum illum, quem epistola vestra nobis depinxit, ab ecclesia vestra ob tanti sceleris atrocitatem, anathemate condemnatum. Nos autem, licet venerabilis fratris nostri Eboracensis archiepiscopi litteris fretus fuerit, et pro eo multi et magni viri, culpam aut omnino reticentes, aut minuentes supplicaverunt: ei neque communionem indulsimus, nec itineris poenam remisimus, sed tantum terminum prorogavimus usque ad exaltationem Sanctae Crucis, nihil eorum quae ei injuncta fuerunt, in aliquo immutantes. Quia ergo malitia sua aut fallacia ei lucrosa esse non debet, eumdem fraternitati vestrae juxta canonicos sanctiones tractandum relinquimus, mandantes ut pro modo culpae tanti flagitii, scelus ea severitate puniatis, ut delictum ejus, auctore Domino, per poenitentiam deleatur, et caeteri vel timoris metu a similibus terreantur. Nos enim per misericordiam Domini criminum patroni esse noluimus, sed ultores, gratum habentes, quod zelum justitiae inter barbaros retinetis, ratum habituri quidquid secundum Dominum statuetis in illos, qui crucifixum adhuc, qui in Ecclesia adorandus est, persequuntur.
26
EPISTOLA XXVI. AD . . .
26
Arguendus eram, Pater, si non conatibus meis in exsecutione mandati vestri necessitas potius quam negligentia obstetisset. Ergo quia magistrum Willelmum, ex quo a vobis discessi, videre non potui, antequam visis litteris vestris ipsum ad dom. A. per dom. archiepiscopum ad impetrandas inducias fecerim evocari. Laboravit ad haec archiepiscopus, et ego adhibitis sociis laboravi, sed non periit in eo labor noster. Veniet itaque ad diem sibi praefixum, et forte qui nostras contempsit, si tamen necesse fuerit, preces nostras admittet. Convenimus super negotio dominum Cicestrensem, explorantes animum ejus quem procul dubio in hac re timere non oportet, quia nobis jurejurando firmavit, quod licet sibi ipsi magnam irrogaretis injuriam, nullam sibi vellet fieri ultionem, nisi adeo enormis esset, quod salvo honore dissimulari non posset. Novit enim innocentiam vestram, et quem in se habeatis affectum. Praecepit ergo ut vobis scriberem sibi non displicere, si mandatum domini papae ad unguem exsequimini. Scit etiam quia necesse est vobis ut illud impleatis. Vestro quoque A. dedit in mandatis ut vobis dicat, quatenus scripto meo credatis. Scitis forte quare ipsum hoc idem scribere non decuerit. Hoc quidem vult haberi secretum. In festo Magdalenae, de pertinentiis ecclesiae de Celcra, quae ad jus vestrum pertinet, ante dominum archiepiscopum litigabitur. Consulo ut ipsa die aliquis vestrorum adsit, saltem cursor cum rescriptis munimentorum vestrorum, et jus vestrum possimus protestari. Si quid est quod nuntii vestri attulerint quod ad Wigornensem spectat, sine mora exhibeatur et ei et archiepiscopo.
27.1
EPISTOLA XXVII. AD ADRIANUM PAPAM.
27.1
Domino papae ADRIANO.
27.2
Immoderatus amor tantam mihi dedit audaciam, ut sollicitare praesumem pro meis, et amicorum meorum necessitatibus, cum sim pulvis et cinis, apostolicam majestatem: verum pro his fiducialius supplico, quos vobis, Pater amande, et sanctae Romanae Ecclesiae fideliores agnosco, inter quos est venerabilis Pater dominus Norwicensis, qui sicut promptiori et pleniori devotione apostolatui vestro submittitur, in Ecclesia Anglorum fructuosius famulatur. Ita manifestis calumniis saepius affligitur, indebitis vexationibus mandatorum vestrorum occasione prosternitur, sicut ex rescriptis episcoporum potestis percipere. Walchelinus archidiaconus comprehensus in operibus manuum suarum, ut non modo mandatum nostrum, sed justitiam Domini evacuet, et sacrarum constitutionum laqueos, et judicum manus effugiat, religionem vestram circumvenire nititur, sub praetextu et habitu restitutionis, cum tamen per ipsum steterit, si quid ei deest, quo minus eam habuerit. Taceo quod in redemptionem criminis multa promisit, in contemptu sedis apostolicae ab ea reversus, plura commisit. Ad injuriam vestram venio: spurium, quem ei revertenti a vobis focaria peperit, de sacratissimo nomine vestro appellari praecepit Adrianum: eamdem reliquit pater gravidam, sed provida dispositione statutum est, ut si forte pepererit masculum appellent Beneventum, quia illic peregrinatur pater, si feminam, dicatur Adriana. O verum Romani pontificis amicum! qui et in flagitiis ipsius habet memoriam, et de bonitate vestra, quam impune deludit, nequitiae suae nomen imponit! Hic est, domine, hic est, qui sanctum episcopum ea sola ratione persequitur, quia criminibus ejus episcopus adversatur. Cum videatis iniquum, cujus crimina manifesta sunt, praecedentia ad judicium, non ponetis cum eo malitiae portionem, licet ille vos, quantum in se est, infamiae suae reddat participem. Cum enim, etsi non dejectus, a vobis redire debuerit, vel correctus, facta sunt semper hominis illius novissima deteriora prioribus. Dicam, Pater, dicam quod consonat voce omnium fama concelebrat, qui hunc dimittit, justitiae inimicus est, et vitio consensus, justitiae, honestatis et incontinentiae profanator. Wigorniensis episcopus, cui commissa est causa ejus, in exsecutione mandati vestri piger est, in proximo insulam egressurus. Placeat ergo vobis ei subrogare quemcunque volueritis in Anglia justitiae amatorem, ut causa episcopi quandoque debitum finem sortiatur.
28.1
EPISTOLA XXVIII. AD EUMDEM.
28.1
Domino papae ADRIANO.
28.2
Ad ostium majestatis vestrae pulsare toties erubescerem, nisi pudorem meum et devotionis meae sinceritas, et eminentiae vestrae benignitas animaret, et eorum, quibus nulla ratione deesse possum, instantia me ad scribendum compelleret vel invitum. Sanctorum fratrum, quid apud Meritonam Domino famulantur, et luce bonorum operum illustrant insulam nostram, vexationibus et injuriis tanto magis compatior, quanto certius habeo eosdem a laesione omnium abstinere, et quod omnibus insulanis patet, utilitati proximorum totis viribus inservire. Ad vestrum ergo apostolatum confugere compelluntur, ut laboribus eorum manum misericordiae porrigatis. Inter caetera ecclesiam de Effingeham, quam eis, petente domino fundi, donavit dominus Winton., et gloriosus decessor vester Eugenius, secutus ejusdem domini Wintoniensi scriptum, sub privilegio confirmavit, in injuriam apostolicae majestatis, et confusionem sanctorum canonum contulit memoratus episcopus cuidam publicano fere laico filio sacerdotis, qui in ea ecclesia ministraverat. Ecclesiam quoque eorum de Uppetona miles quidam dissimulante episcopo impune suis decimis spoliavit. Hoc autem, praepediente magnitudine quorumdam justitiae detrahentium, et invalescente malitia multorum, nisi urgente mandato vestro non potuerit emendari. Placeat ergo dignationi vestrae, praedictorum fratrum causas, et personas benigne admittere, et cito remittere, quia temeritas eorum, qui in usus pauperum, ultra quam hunc, domi expendunt, moram refugit longiorem. Profecto si latores praesentium familiarius inspexeritis, multarum magnarumque virtutum parvum hospitiolum in altero poteritis admirari, et cum utrumque charitati vestrae commendet spiritus: alteri caro et sanguis gratiam compacabit. Prosit Meritonensibus, quod dum essetis in ecclesia Beati Rufi, bonus odor eorum ad vos usque pervenit, et quod mihi servo vestro communicare solebat inter loquendum dignatio vestra.
29.1
EPISTOLA XXIX. AD EUMDEM.
29.1
Domino papae ADRIANO.
29.2
In amicorum negotiis aures clementiae vestrae pulsare praesumo, cui forte satis esse debebit, si vel in propriis merear exaudiri: verum hanc timiditati meae contulistis audaciam, quando me occasionem scribendi vobis ex multorum negotiis rapere praecepistis. Nunc autem quia latoris praesentium Willelmi necessitati deesse non potui, majestati vestrae quanta possum devotione, tanta mente pedibus vestris prostratus supplico, ut laboribus ejus nunc tandem debitum finem imponatis; jam enim secundo ad sedem apostolicam adversarii sui malitia trahitur, qui ad appellandum velox, ad prosequendum tardus, sacrorum canonum non magis ignarus, quam contemptor, fautor curiae, persecutor Ecclesiae, suffragio saecularium potestatum, Catholicae unitatis robur nititur enervare. Hoc novo tergiversationis genere nostrates instruit ad Romanum pontificem, et regem et reginam pariter appellare, ut pro reverentia vestra, episcoporum manus effugiat, et regis vel reginae indignationem provocet ad innocentiam conterendam.
30.1
EPISTOLA XXX. AD EUMDEM.
30.1
ADRIANO papae.
30.2
Silentium, quod mihi indixeram, venerabilis Pater, Eliensis episcopus interrupit, qui me majestati vestrae devotionis suae indicia compulit nuntiare. Credit enim se posse apud eminentiam vestram fidelium vestrorum testimonio et intercessione juvari, et quia devotionis suae fidem mihi, vestra gerenti negotia, manifesta operis exhibitione monstravit: serenitati vestrae attentus supplico, ut ei gratiam illam integram conservetis, quam a benignitate vestra promeruit, antequam super capita filiorum hominum thronum vestrum Dominus exaltaret. Petit hoc ipsum dominus Cantuariensis, apud quem eentum marcas sterlingorum deposui, quas ad mandatum vestrum implendum a praefato episcopo acceperam. Pronus quidem est in obsequium vestrum memoratus episcopus, sed longe pronior erit, si ei clementiae vestrae dulcedinem porrexeritis, memor eorum quae mihi revertenti a majestate vestra injuncta sunt. Unum eorum, quorum recepi curam, ei credidi commendandum. Ut ergo gratia vestra possit esse securior, ei, si placet, indultae relaxationis litteras transmittatis. Valeat in aevum paternitas vestra, et utinam memoriter teneat quod omnes sciunt et in auribus vestris paucissimi profitentur, Romanum pontificem non posse diu pontificari.
31
EPISTOLA XXXI. AD. . . .
31
Licet silere disposuerim, negotium domini papae quod gessi cum domino Eliensi me compulit aures apostolicas litteris onerare. Necesse ergo est ut intentionem meam vestra industria prosequatur. Cum enim negotium viriliter gestum sit, juris auctoritate quod factum est roborabitur. Centum marcas sterlingorum, sicut dominus Boso praeceperat, nobis ad implendum mandatum domini papae tradidit dominus Eliensis, decem quoque marcas pro marca auri domino Bosoni per dominum Cantuariensem et me transmittit. Agite itaque cum domino B. ut indultae absolutionis, sicut promisit, episcopo litteras mittat. In quo itaque gravari non debet, si accepto auro verba remiserit. De caetero nihil est apud nos innovatum, nisi quod inter archiepiscopum Eboracensem et abbatem Gloucestrensem pax reformata est, archiepiscopo liti renuntiante, accepto reditu XCIV librarum. Praeterea consulo, ut in itinere isto vel unius anni contrahatis societatem bonorum cum annona: caetera victualia Lond. cara sunt, quibus prope fluenta magister Rad. abundat. Cum deductis sumptibus XV millia alecium exspectant.
32.1
EPISTOLA XXXII. AD JOANNEM THESAURARIUM CANTUARIENSEM.
32.1
JOANNI thesaurario Cantuariensi.
32.2
Licet vestro sim offensus silentio, amicos tamen alloquor vel offensus. Alloquor quidem, sed alio sermone quam negligentia vestra meruerit. Fueratis etenim de immoderato silentio objurgandi, sed indignantis spiritum venerabilis Pater Rod. episcopus Sancti Andreae cohibuit, personam suam et causam industriae vestrae commendari desiderans: vexat eum abbas Calcoensis, Acephalorum provocatus exemplo, et per viam inobedientiae quam Christus ignorat, quamdam libertatis imaginem apprehendens ad episcopalis auctoritatis parilitatem assurgit. Episcopi vero causam vobis Pater Cantuariensis commendat, et ego, et quem contemnere non audebitis, humilis commendat et justus, Christus Dominus nomen illi. Silentii vestri vitium aliquatenus in episcopi causa purgabitur, dum tamen culpa praecedens continuatione sui non vertatur in crimen. Si vero amplius silueritis, non credatis vobis esse parcendum, quia qui nunc amicis non datis verba, extorquebimus vel verbera. Apud nos nihil est innovatum, nisi quod dominus Eliensis mandato domini Bosonis satisfecit, sicut illi et vobis secundo jam scripsi.
33.1
EPISTOLA XXXIII. AD WILLELMUM NORWICENSEM EPISCOPUM.
33.1
WILLELMO Norwicensi episcopo.
33.2
Multorum excessibus viam aperit, qui subjectorum dissimulatis erroribus, ei praestat audaciam delinquendi. Tu autem in injuriam sedis apostolicae et contemptum nostrum graviter diceris deliquisse, qui postquam ad nos super causa quae vertebatur inter Alexandrum de Draitona et Radulfum extraneum, appellatum fuit, in praejudicium Alexandri, contempta auctoritate nostra, aliquid ausus es innovare. Unde tibi praecipiendo mandamus, quatenus proxima Dominica, qua cantabitur: Cantate Domino, nostro conspectui appareas, responsurus memorato Alexandro et R. fratri ejus, de inobedientia et contemptu domini papae, et nostro, et participatione sacrilegii, anathematis: hoc quoque provideas ne multiplicis incontinentiae, qua nomen tuum sinistrae famae rumor aspersit, quod minime optamus, reus inveniaris. Nos enim tantos excessus praeterire non poterimus incorrectos, ne ex negligentia officii nostri gravius corripiamur ab eo, apud quem, sicut nec munerum, ita non est acceptio personarum.
34.1
EPISTOLA XXXIV. AD JOANNEM THESAUR. EBORAC.
34.1
JOANNI thesaurario Eboracensi.
34.2
Post discessum magistri Willelmi et Rad., quibus negotium, de quo locuti sumus, multa precum instantia commisi, Norwicum profectus sum, ibique negotium vestrum quanta oportuit devotione et fide gessi. Mea ergo instantia, et amicorum nostrorum, Joannis monachi, et magistri N., quod vobis debebatur a domino Norwicensi obtinui, licet ille de vobis plurimum conquereretur, et forte merito. Dicebat enim quod cum inter amicos vos praecipuum reputaret, solus in necessitatis articulo ab eo defecistis. Hoc autem contigit cum sub discrimine capitis adversus archidiaconum suum in summo honoris, et famae periculo dimicaret. Urgebant mala undique, hinc auctoritas apostolica, inde majestas regis. Alterum, potestati faventes sanguini ejus undique imminebant, et, quod perniciosius reputabat, inimici hominis domestici ejus. Amicorum tunc imploravit opem, exploravit fidem, aliisque sibi pro modulo suo assistentibus, solus faciem avertistis in die belli. Cum ergo apud vos sui omnes repulsam paterentur, tandem ipse in propria persona accessit, sed non est exauditus pro reverentia sua. Noluistis enim differre prandium, dum instantis pugnae videretis eventum. Porro discipulus, qui Dominum cum juramento negaverat, urgente charitate, Dominum sequebatur ut videret finem. Vos autem accessistis ad mensam, dum ille, cui promittebatis amoris obsequium traheretur ad crucem. His vero de causis credidit vos illius contemnere beneficium, cui in tanta necessitate noluistis praestare subsidium. Ego vero istas et alias objectiones ejus, etsi mihi validae viderentur, quasi aranearum fila dissolvi, et tandem homini persuasi ut vos inter fidelissimos, et amicissimos reputet. Scio enim quod juxta verbum meum operam dabitis, et diligentiam, ut ope vestra tutus sit ab aemulorum suorum insidiis. Sexaginta solidos, quos ab eo accepi, tradidi A. vestro quem oportebat rasuras distrahere, si clericorum vestrorum vellet impedire clamorem: an benefecerim, rescribetis. Praeterea qualiter me cum domino Eliensi versari oporteat, rescribite; an in pondere an puri argenti pecuniam exigere debeam. A vobis namque et non aliunde mandatum accepi. Transii enim fere rem omnino non praetereundam, cum ad incolumitatem honoris et utilitatis vestrae plurimum spectaverit. Si dominus Eboracensis regem coronare vel aliquid aliud adversus Ecclesiam temeritatis instinctu moliri tentaverit in provincia nostra, nolite communicare illi, sed ausum reprimite, quia injuriarum nostrarum ultor est Dominus ultionum Cantuariensium Deus: si tamen vos aquilonares sedes nostra laesit in aliquo, satisfacere prompti sumus, dum tamen gravemini nobiscum calculum ponere.
35
EPISTOLA XXXV.
35
Praesentium attestatione notum facimus universitati vestrae, controversias, quae inter venerabilem fratrem nostrum Ricardum Londoniensem episcopum et Henricum de Londonia vertebantur, amicabili compositione in hunc modum esse sopitas. Nobis siquidem assidentibus viris venerabilibus Roberto Lincolniensi, Willelmo Norwicensi, Gileberto Hereford., et Hilario Cicestrensi episcopis, idem Henricus in medio contendens asserebat archidiaconatum Colecestrensem, et ecclesias de Fuleham et Stubeham juste sibi competere, et ipsum episcopum teneri obnoxium ad sex libras annuatim sibi persolvendas, et ad haec incontinenti probanda et testes producere, et instrumenta proferre paratus erat. Factum est itaque utriusque partis assensu, nostra interveniente auctoritate, quod Rogerum le Brun ecclesiam de Fuleham, quam tenebat, in manu episcopi sponte refutavit, et idem episcopus statim eam praedicto Henrico concessit, et inde eum investivit, hac inserta conditione, quod cum idem Rogerus ecclesiam de Stubeham morte aut sponte, vel quacunque ratione tenere desierit, Henricus eam sicut suam libere recipiet, et post ecclesiam de Fuleham episcopo Londoniensi, qui pro tempore fuerit, resignabit. Et haec volente Rogero pro bono pacis consentiente facta sunt, ipso et decano, et capitulo ecclesiae Beati Pauli Londoniensi praesente et annuente, unde et Henricus propter haec memoratis controversiis omnino renuntiavit, et episcopo plenarie reconciliatus est, ita quod episcopus et Ecclesia ejus chartis suis hanc compositionem debent confirmare. Et nos igitur ipsam auctoritate sedis apostolicae, cujus vice fungimur, roboramus, et inconvulsam manere praecipimus.
36.1
EPISTOLA XXXVI. AD ALEXANDRUM PAPAM.
36.1
Excellentissimo domino et Patri A. Dei gratia summo pontifici T. Sanctae Cant. Ecclesiae minister humilis S. et O. S. Do.
36.2
Apostolicae sedis mandata filii obedientes exsequuntur: qui eis reluctantur, constat damnationis in se provocare sententiam. Nos autem ab initio promotionis vestrae, interdum cum salutis vitaeque discrimine, summi pontificis amplexati sumus obedientiam, et antequam nos innocentiae crimen subruat, desideramus vita luceque privari. Et vos quidem, si reminisci placet, obedientiae nostrae prompta habetis experimenta. Nam decessorum vestrorum tempore, naufragium, exsilia, nuditatem, pericula mortis, sicut Ecclesia Domini novit, pro fide sanctae Romanae Ecclesiae non subterfugimus, sed ex adverso principum stetimus, parati, si opus esset, pro indemnitate Ecclesiae proprium sanguinem immolare. Vestris quidem creditoribus satisfecimus, et onus vestrum libentissime transtulimus in humeros nostros. Nunc demum onus vestrum potius portamus, quam nostrum, eo quidem gravius, quo, nisi provideritis, non modo vestram minuet auctoritatem, sed Romani pontificis, quod magis veremur, gloriam annulabit. Si quidem latorem praesentium Hugonem fidelem vestrum, juxta mandatum vestrum exigente contumacia domini Londoniensis praebenda Londoniensis Ecclesiae investivimus. Episcopus tamen non modo nostris, sed apostolicis decrevit obviare mandatis. Vos itaque, si placet, honorum vestrum servabitis, et faciem nostram ex causa obedientiae confundi non patiemini. Nam qui sedis apostolicae contemnit legatum, eum videtur potius contemnere qui misit illum. Caetera, quae ad praesentem articulum pertinent, lator praesentium poterit viva voce commodius aperire.
37
EPISTOLA XXXVII. AD . . . . Electio abbatis.
37
Pastorum absentia vel negligentia tantam infert ecclesiis laesionem ut quod facile, aut brevi tempore, in moribus aut rebus periit, vix magno labore, multa vigilantia, longo temporis spatio valeat in staurari. Exercitus namque, rapinae, multiplex temporalium jactura eminent, domi grassatur hostis, imo ramorum et religionis tam propagine quam radice succisa, leo rugiens expositum invenit ubique quem devoret. Qui vero, in tanto periculo constitutus, non timet; non tam examinis quam examinatus est. Sed et illorum, qui tantis debent morbis occurrere vel mederi, periclitatur salus, nisi totam vigilantiam suam erogent in procuranda salute subditorum. Unde et nos desolationi vestrae paterno compatientes affectu, a domino nostro rege obtinuimus, ut secundum institutionem sacrorum canonum pastorem idoneum vobis praeficere valeamus. Res autem celeritatem et diligentiam exigit, cum omnis mora salutis differendae periculum trahat, et ecclesiae vestrae status in eo versetur calculo, ut religiosis vestris lugendus potius quam referendus videatur. Religio perit interius, exteriora distrahuntur, diripiuntur, et defluunt; non est domi qui auxilium porrigat aut consilium. Morbus jam inveteratus est, cum diu defuerit qui haec mala propulsare vellet et posset. Quia ergo praesentiam nostram vobis ad praesens non possumus exhibere, venerabiles fratres nostros Gauter. Conventrensem et Alf. Wigornensem, episcopos, dilectos filios vestros, per Sorensem et Winchelcumbensem abbates ad vos transmittimus, in virtute obedientiae pro auctoritate apostolica praecipientes, ut eorum consilio proxima Dominica post festum S. Joannis Baptistae eligatis vobis in abbatem, personam religiosam, litteratam, habentem bonum testimonium ab his qui foris sunt, qui, auctore Domino, praesse valeat, et prodesse. Si vero praenominatorum fratrum aliquem animo et corpore abesse contigerit, nihilominus obtineat apud vos consilium reliquorum. Scimus autem quod tam religioso, tam salubri consilio gratanter acquiescet, quisquis in vobis non quaerit quae sua sunt, sed quae Jesu Christi. Illorum vero vocem omnino evacuamus, qui sancto Spiritui resistentes a praenominatis fratribus ad hoc destinatis, invenientur suam, et aliorum, quantum in ipsis est, impedire salutem: nec ad dominum regem se credat aliquis vestrum habere confugium, quia ei salutis vestrae dilatio molesta erit, qui vobis, ne differretur, in hac parte commisit vices suas. Valete.
38.1
EPISTOLA XXXVIII. AD ADRIANUM PAPAM.
38.1
Domino papae ADRIANO.
38.2
Dilectus filius noster R. cantor Lincolniensis Ecclesiae, vir litterarum eruditione, et morum honestate laudabilis, urgente necessitatis articulo, ad lapidem adjutorii, successorem Petri confugere cogitur, et sedis apostolicae auxilium implorare, quod illa in exhibenda justitia consuevit omnibus impertiri. Causam ejus, etsi nobis ad plenum non liqueat, justam esse confidimus: nec eum ex conscientia credimus in laesionem alterius transgredi lineam aequitatis. Supplicamus itaque majestati vestrae, ut personam ejus, si placet, benigne admittatis, et justitiam suam benignitate solita expediri praecipiatis. Vir enim tantus, et qui in eo versetur officio, cum indemnitate Ecclesiae suae diu abesse non poterit. Quidquid autem est quod adversus eum, imo contra sanctam Romanam Ecclesiam praesumptum esse videritis, illud auctore Domino clementia vestra in melius reformabit.
39.1
EPISTOLA XXXIX. AD ALEXANDRUM PAPAM.
39.1
ALEXANDRO papae.
39.2
Excellentiae sanctitatis vestrae eos tutius commendare praesumimus, quos fide et charitate illustres, vita et moribus novimus regulariter esse institutos. Placeat itaque successori beati Petri, injuriis et vexationibus pauperum fratrum, in ecclesia Sanctae Osidae virginis in habitu regulari devotum Domino famulatum exhibentium, apostolica dignum auctoritate adhibere remedium. Ecclesia quidem illa luce bonorum operum et religionis, integritate vitae, ac conversationis sanctitate, totam insulam nostram irradiat, et ecclesiam, quae apud nos est, in tantum charitatis adornat exemplis, ut eam merito majestati apostolicae debeam commendare. Lator horum, Abel nomine, ecclesiae illius abbas, a venerabili fratre nostro Ricardo Lond. episcopo, sumptibus, vexationibus fatigatus, ad auxilium misericordiae vestrae confugere necesse habuit. In causam namque a praefato episcopo tractus est super quibusdam ecclesiis ad ecclesiam suam donatione Ricardi bonae memoriae Lond. episcopi, fundatoris ejusdem ecclesiae, qui quartus ante eum in ecclesia Beati Pauli militavit, devolutis: chartam quoque illustris regis Henrici primi, et confirmationem bonae, jucundae recordationis Rad. Cant. archiepiscopi eis de ecclesiis in testimonium donationis collocatam, auctoritas Calixti papae, qui tunc temporis sanctae Romanae Ecclesiae feliciter praesidebat, suo privilegio dignum duxit roborare. Genibus itaque majestatis vestrae provoluti, pro fratribus jam dictae ecclesiae et cum eis supplicamus attentius, ut abbatem illorum ad auxilium misericordiae vestrae confugientem benigne, si placet, admittatis, et quod tandiu possederunt, auctoritate apostolica roboratum de caetero quiete possideant, ut orationibus ex debito pro Romano pontifice faciendis expeditis, negotiis suis liberius, et affectuosius valeant invigilare. Chartas autem, quarum rescripta vobis signata mittimus, vidimus, manibus nostris tractavimus.
40.1
EPISTOLA XL. AD EUMDEM.
40.1
ALEXANDRO papae.
40.2
Cum inter moniales de Gisam et B. archidiaconum Norwicensem super ecclesia de Nenton. controversia ageretur, Baldewinus in modum exceptionis bonorum, quae sibi a monialibus ablata dicebat, restitutionem, antequam ad causam principalem accederem, sibi fieri postulavit. Ad haec monialium procuratores, ecclesiam suam a Baldewino saepe plurimum injuste vexatam querebantur, et se tergiversationes ejus sustinere non posse, cum illas in partibus suis deprehendere nemo sufficiat. Ideo ad sedem apostolicam ipsum appellaverunt, diem praefigentes purificationem beatae Virginis Mariae.
41.1
EPISTOLA XLI. AD EUMDEM.
41.1
ALEXANDRO papae.
41.2
Ecclesia Morinensis his qui eam impugnant, sancto episcopo Milone, Patre optimo, destitutam, maternum semper impendit affectum, et in necessitatibus suis multa pietatis solatia dignoscitur contulisse: ipsi autem pro nobis mala retribuunt, et quaerentes quae sua sunt, matrem suam scindere moliuntur. Inde est quod sanctitatis vestrae genibus provoluti, quanta devotione possumus, supplicamus, ut gratia vestra quae consuevit punire ingratos, sinum clementiae dignis et bene merentibus aperire, Ecclesiam Morinensem clementer respiciat et conatus manifestae ambitionis evacuet. Dextera siquidem apostolica teneras plantationes gratiae suae beneficiis irrigare consuevit, ut proficiant et omnem, ne marcescant aut deficiant, concussionis molestiam amovere: quod quidem, si placet, tanto justius facietis, quanto fiducialius speratur quod venerabilis frater noster Milo, qui sancto Miloni in episcopatus successit sedem, in sanctitatem quoque succedet et virtutem.
42.1
EPISTOLA XLII. AD EUMDEM.
42.1
Domino papae ALEXANDRO.
42.2
Quanti me faciunt, qui se meis precibus apud majestatem vestram confidunt posse juvari! utinam mihi fiat secundum verba eorum! Et quidem apud vos fiducialiter ago, non de meorum conscientia meritorum, sed de vestra benignitate praesumens, semper reminiscens cum gaudio et exsultatione, quae processerunt de labiis vestris, quando Ferentini arcam futurorum, annulum proprium mihi contulistis, et balteum. Ab illo ergo die speravi semper in his, scio per misericordiam Domini vestram, quoniam non confundar. Extunc lator praesentium amicus mihi exstitit, licet bonae memoriae Henrico Eboracensi archiepiscopo, qui me persequebatur, ut scitis, adhaeserit his diebus, unde ei debeo gratias ampliores. Vobis pro eo supplicatur a magnis viris, et talibus, ut magni reputare debeam, si vestigia eorum mihi liceat adorare. At certus sum quod quanticunque sint, nullus eorum me minimo servulo vestro vobis fidelior est, aut devotior. Ad pedes ergo misericordiae vestrae provolutus supplico, ut justitiam ejus promoveri praecipiatis, nec eum ab arctioris vitae via, quam religiosorum consilio aggressus est praemittatis avelli ob eorum improbitatem, quibus videtur esse religio consummata, si in causis omnibus obtinuerint.
43.1
EPISTOLA XLIII. AD ABBATEM DE ARROASIA.
43.1
Venerabilibus amicis fratribus in Christo dilectissimis, R. abbati, et filiis pacis, qui in capitulo Arroasiae convenient, T. sanctae Cantuariensis ecclesiae minister humilis salutem.
43.2
Ab ordine vestro de novo apud vos scandala emerserunt, tanto quidem amariora fidelibus, quanto praevisa minus, et praeter opinionem omnium acciderunt. Zelus quidem et contentio, carnalis affectus indicia sunt, et propriae dignitatis inordinata defensio ambitionem arguit, et convincit. Ecce inter fratres vestros non modo aemulatio, sed jam rixa est, jam fere avergit in pugnam. Saepe interposuimus partes nostras, ut pax reformaretur in domo Domini, et compositione vel judicio scandala de medio tollerentur. Vexati ergo sumus, et non profecimus quidquam, sed fiunt in dies, nisi Deus manum apponat, novissima eorum deteriora prioribus. Abbas de Lileshulla, et fratres ejus justitiae semitas non sequuntur, eo quod aberrant longius a charitate, et nesciunt viam pacis, utraque pars culpam refundit in alteram, ne tum veritas elucescat, pars abbatis videtur impedire, Inde est quod unanimitati vestrae supplicamus in Domino, ut nostris laboribus nunc demum finem imponatis, et aut pacem reformetis Ecclesiae, si tamen fieri potest, partibus commanentibus, aut in securi justitiae succidatis radicem arboris, quae dissensionum et jurgiorum fructus amarissimos facit. Valeat semper dilectio vestra, memor nostri in orationibus suis apud Altissimum.
44.1
EPISTOLA XLIV. AD REGEM.
44.1
Domino regi Anglorum.
44.2
Illa est regnorum vera pax, et semper optanda tranquillitas, cum in fide et dilectione sibi cohaerent membra Ecclesiae, et sacerdotibus debitam reverentiam principes, et principibus plenae fidelitatis exhibent obsequium sacerdotes. Si vero suis in se facultatibus collidantur, tam saecularis, quam ecclesiasticae potestatis enervabitur vigor, quia juxta vocem Altissimi, in se divisum regnum quodlibet desolatur. Nos autem semper, maxime temporibus vestris, huic unitati conciliandae et servandae invigilavimus, et corporis rerumque dispendia fecimus, ut in unum fidei et charitatis hae concurrerent potestates; et, Domino quidem auctore, hucusque profecimus, sed modo versamur in labore et periculo graviori. Scissura enim Ecclesiae Romanae novitatis suscitat amatores, et praesumptionibus multam dedit audaciam. Siquidem alii apud nos Alexandrum, alii disponunt et adire et visitare Victorem. Nobis autem incertum est quis eorum causam habeat potiorem nec possumus eos, qui ad alterutrum inconsulta levitate evolant, auctoritate vestra reprimere, et tenere, sed nec aliquem recipere, nisi consilio vestro, dum res in pendulo est, in regno vestro licitum esse credimus: nec expedit aliquo modo ut Ecclesia Anglorum Romanae Ecclesiae scindatur exemplo, vel regno et sacerdotio praestet materiam contendendi. Cum ergo episcoporum quidam, et abbatum Romam eant aut mittant, quid faciemus nos, qui prae caeteris pendemus a consilio vestro, et sumus prae caeteris Romanae Ecclesiae obligati? Quidquid enim alii faciant, nos eam ex professione nostra statutis temporibus cogimur visitare. Erit autem nobis periculosum, si apud eum, qui victurus est, quem nondum novimus, alii qui minus honoris ab Ecclesia Romana acceperunt, devotionem nostram praevenerint. Dicitur autem quod majestas vestra quibusdam dedit illuc eundi licentiam, et nominatim his qui laetantur de morte Adriani, qui, sicut mater unicum amat filium, ita vos diligebat: et sunt nonnulli eorum, sicut celebre est, in insidiis personae aut Ecclesiae nostrae. Supplicamus itaque dulcedini vestrae, ut in hac parte provideatis aetati, infirmitati nostrae, et quod magis optamus et oramus, gloriae vestrae. A modo enim jam breves erunt dies nostri, nec pro eis multum sollicitamur ad praesens, sed pro Ecclesia Cantuariensi, quam parvitati meae et majestati vestrae commisit Deus. Nec est quod vestram magis deceat excellentiam, quam ut eam servetis indemnem. Ipsa est enim caput regni vestri, et vobis et toti regno, fidei parens in Christo. Quidquid autem ei detractum fuerit, vestrum deturpabit honorem, eo quod honor capitis aeque nunquam caetera membra decebit. Incautus est enim qui caput exponit periculis, ut ignobilem sui honoret partem. Super his exspectamus et desideramus consilium et auxilium vestrum. Valeat in aevum sublimitas vestra. Lator praesentium rem plenius exponet.
45.1
EPISTOLA XLV. AD ABBATES WAULIAE.
45.1
Dilectis in Domino filiis abbatibus universis, de sinu monasterii Wauliae procreatis salutem.
45.2
Commonuimus scripto nostro fratres illos, qui a sui abbatis obedientia recedentes, vocem alterius, cui nullo professionis vinculo tenebantur astricti, audierunt, et cum eo a congregatione et unitate monasterii sui declinaverunt. Illi vero nihilominus, ut dicitur, in schismate persistentes, in contumeliam ordinis vestri et injuriam capituli Cisterciensis quo ab abbate Wauliae appellatum est, officii nostri admonitione contempta, eumdem abbatem sequi non desistunt. Unde charitatem vestram praesentium auctoritate sollicitare compellimur, ut venerabilem amicum nostrum Philippum abbatem Eleemosynae, cujus, ut dicitur, armantur consilio, diligentius conveniatis, ut fratrum illorum inobedientiam nequaquam foveat, sed ad Patrem suum, qui eos in Christo dignoscitur genuisse, redire permittat. Eisdem quoque fratribus auctoritate nostra praecipiatis, ut redeant, et matris suae scissuram charitatis vinculo, fructu obedientiae, unitate spiritus studeant resarcire. Si vero mandati nostri contemptores in schismate suo perseverare maluerint, sententiam, quam in eos abbas suus canonice dederit, ratam habebimus, et auctore Domino in regno Anglorum faciemus inviolabiliter observari.
46.1
EPISTOLA XLVI. AD HILARIUM CICESTR. EPISCOPUM.
46.1
HILARIO episcopo Cicestren.
46.2
Saepe quidem, dilectissime frater, accusavimus moram silentii vestri, et conjiciebamus ab eo charitatis tepuisse fervorem, eo quod taciturnitas non amantis specie videtur induta. Caeterum cum ex post facto diuturni silentii causa nobis innotuit, pro certo cognovimus non tam dilationi veniam indulgendam, quam dilectioni, et sollicitudini, super sano consilio gratiam referendam. Nemo siquidem fratrum aut fidelium nostrorum, qui circa vos sunt, tantam nostri curam habere visus est, ut eorum quae circa dominum regem fiunt, nos certos faceret, aut ignaros eventuum praemuniret. Unde et vobis nos ampliorem fatemur gratiam debere, qui licet plus quam vellemus silueritis, postmodum tamen taciturnitatis moram discretione provida compensastis. Et quia articulus gravior videtur incidisse, vos sicut fratrem et amicum charissimum rogamus attentius, ut nos in singulis quae expedire noveritis praemuniatis, quia consilio vestro plurimum acquiescere jam pridem decrevimus. Et hic modus est, quo vestram absentiam nobis facere poteritis fructuosam, si quae Ecclesiae nostrae salubria sunt studueritis procurare. Valete.
47
EPISTOLA XLVII.
47
Suscepimus litteras domini regis, quibus queritur Willelmum abbatem et ecclesiam suam de Lisleshula a nobis male tractatam esse, petens causam, quae inter vos et jam dictum abbatem vertitur, a nobis fine canonico terminari, et nisi velitis acquiescere, non patietur, quod in jam dictae ecclesiae aliquid a modo habeatis. Nos autem jam dicto abbati persuasimus ut appellationi omni renuntiet, si et vos renuntiare volueritis, et nostrum subire judicium, et jam sub hac conditione renuntiavit appellationi et factae et faciendae. Inde est quod vobis, si conditionem hanc admiseritis, diem praefigimus Dominicam, qua cantabitur: Misericordia Domini: et tunc, auctore Domino, quod in abbatem statuistis, si justum apparuerit, roborabimus, evacuabimus si fuerit injustum. Nobis enim merita causarum facilius clarescent, poteruntque partes sine vexatione justitiam consequi, et religionis cultus in Ecclesia reformari, si partium assertione veritas innotuerit. Et hoc modo regium, qui pernecessarius est, poteritis retinere favorem, quem amittetis omnino, si ecclesiam suam aliqua improbitate volueritis conculcare. Si vero memorata die conditione praescripta adesse placuerit, nobis, si placet, sine mora rescribite, aut si conditio displicuerit: indecens enim est, si aut nos deludimur ab amicis, aut amicos deludimus. Valete.
48.1
EPISTOLA XLVIII. AD REGEM.
48.1
T[ heobaldi] Cantuariensis regi Anglorum.
48.2
Etsi propriis et privatis urgeamur angustiis, procellis tamen publicis magis affligimur, et fortius cruciamur. Nos enim in propria persona manus Domini visitavit, in flagello clementiae suae, et de longa et gravi infirmitate aliquantulum jam erexit. Verumtamen omni infirmitate gravior est animae nostrae procella discordiae, quae, Domino permittente, scidit Ecclesiam, regnaque collidens et principatus, a populo Domini securitatem excussit et pacem. Haec est afflictio nostra quotidiana, hic omnium bonorum justissimus dolor et amarissimus gemitus, et quidem eo amarior, quod in absentia vestra incerti sumus quid sperare oporteat, quid timere. Inde est quod in absentia vestra serenitati vestrae affectuosius supplicamus, ut nos de statu vestro sollicitos certiorare dignemini. Si enim res vestrae prosperae fuerint, speramus in Domino, quia nos et Ecclesia Dei, quae apud vos est, prosperabitur. Nam in unitate consistit, et, Domino auctore, nunquam schismaticis adhaerebit. Ecclesia vero Gallicana, sicut nobis veridica relatione innotuit, recepit Alexandrum et ab Octaviano recessit. Quod autem ad humanum spectat examen, meliori et saniori parti videtur adhaesisse, cum omnibus constet quod persona Alexandri honestior est, prudentior, litteratior, eloquentior: et causa ejus ab omnibus inde venientibus sincerior et justior praedicetur. Et quamvis neutrius illorum adhuc nuntium aut scriptum viderimus, scimus tamen quia omnes nostrates, si vester consensus adfuerit, proniores sunt in partem Alexandri. Audivimus autem quod imperator vos in partem Octaviani trahere conetur: sed absit, ut in tanto periculo Ecclesiae pro amore vel honore hominis faciatis nisi quod credideritis Domino placiturum, nec decet majestatem vestram, si placet, ut inconsulta Ecclesia regni vestri superponatis ei hominem, qui sine electione, et ut publice dicitur, sine gratia Domini per favorem et vim imperatoris tantum honorem ausus est occupare. Nam tota fere Ecclesia Romana in parte Alexandri est. Incredibile autem est, quod pars illa possit obtinere et praevalere per hominem cui justitia deest, cui Dominus adversatur: eos vero in humili casu praevaluisse, crebra recolimus relatione, quos Gallicana recepit et fovit Ecclesia, et infelicem exitum eorum quos Teutonicus impetus introduxit. Sic obtinuerunt temporibus nostris Innocentius adversus Petrum, Calixtus adversus Burdinum, Urbanus adversus Wibertum, Paschalis adversus tres, Albertum, Maginulfum, Theodoricum, et multi similiter in diebus Patrum. Nobis ergo provideat dignatio vestra, vestrumque in partem illam Deus inclinet assensum, quae justitiae et veritati innititur, et Christo propitio triumphabit, et si vobis placet, in tanto periculo totius Ecclesiae Domini, utendum est vobis consilio regni vestri, nihilque in praejudicium ejus statuendum est sine consilio cleri vestri.
49.1
EPISTOLA XLIX. AD CANCELLARIUM REGIS.
49.1
Cantuar.
49.2
Gravati sumus plus quam tibi vel aliis dicere possumus, et nondum bene evasimus. Spes tamen nobis est evadendi salubriter, quia nobis, auctore Domino, propositum est satisfacere flagellanti, et flagellum aeternum declinare castigatione praesenti: eoque certiores sumus de venia, quo gravius affligimur praesenti corporis poena. Flagellat enim Dominus omnem filium quem recipit. Parati ergo sumus patienti et laeto animo amara suscipere de manu Domini, qui dulcia toties in usum accepimus vel abusum. Itaque sive vivimus, sive morimur, Domini sumus. Nihil enim aliud desideramus in vita, licet aliquid propositi differamus, donec domini regis et tuo utamur consilio. Interim domui nostrae, et animae nostrae disponimus, et pro consilio religiosorum, amodo, praestante Domino, efficacius disponemus. Est autem quod tam de consilio religionis, quam de proprio concepimus spiritu, ut omnes malas consuetudines quae nostris temporibus et per nos ortae sunt in archiepiscopatu, emendemus ante exitum nostrum. Unde cum in extremis agere videremur, Domino vovimus inter caetera, quod consuetudinem de secundis auxiliis, quam frater noster archidiaconus ecclesiis imposuit, destrueremus, et ab ea relaxantes ecclesias et liberantes, sub anathemate prohibuimus, ne ulterius ab aliquo exigantur. Et ne hoc nostrum beneficium, aut potius debitum, in posterum valeat infirmari; hoc ipsum scripto nostro confirmavimus. Tu quoque, si praesens nostras vidisses angustias, gratum haberes quidquid fieri videres pro nostra salute, et nostram malles animam liberari, quam de peccatis et damnatione nostra, pecuniam et divitias infinitas acquirere. Inde est quod te ad praesens in vexatione hujus auxilii audire non possumus, sine laesione voti et salutis nostrae periculo. Sed si Deus nobis vitam dederit et sanitatem, quam nondum bene adepti sumus, speramus quod adhuc ita tibi per manum nostram Dominus providebit, quod talibus non egebis auxiliis, et gratias ages Domino, quod a mala consuetudine suam temporibus vestris liberaverit Ecclesiam. Rogamus itaque, ut quod fecimus gratum habeas, quia nobis parum prodesset totus mundus, si animam perderemus.
50
EPISTOLA L. De Meritona.
50
Causam, quae inter dilectos fratres nostros canonicos Meritonenses, et monachos de Melsa vertebatur, super possessione loci qui dicitur Acchab. et B. et damnis, quae sibi canonici querebantur illata, ex mandato domini papae decidentes, monachos canonicis condemnavimus, in restitutionem praefati loci, ad damna sibi resarcienda. Quorum summam cum illi ad octoginta marcas, servata veritate et adhibita moderatione, extenderent, nos partibus nostris interpositis eam ad 40 marcarum reduximus quantitatem. Vestrae itaque fraternitati mandamus, et domini papae auctoritate praecipimus, ut praefatos monachos memoratis fratribus, jam dictum locum, et pecuniam praefatam, omni occasione remota, restituere compellatis, ne in exsecutione mandati apostolici negligentiae vos quisquam arguere possit obnoxios. Hoc autem monachis non debet suffragari, quod illius praescriptum fundum advocato, sicut nobis confessi sunt, tradiderunt, cum ille qui dolo desiit possidere pro possessore damnetur: unde locum incontinenti restituant, et pecuniam infra instantem festivitatem Omnium Sanctorum persolvant. Quod si dominus fundi vobis quacunque occasione se opposuerit, cum severitate ecclesiastica, adhibita diligentia, coercere non differatis.
51
EPISTOLA LI. AD . . .
51
Interdum sibi laesit nasum, vel eruit oculum, qui salutifero signo faciem munire disponit. Quorsum haec? inquis. Ad illa quae mihi scripsistis respondeo, non tamen infortunio tuo insulto, miror magis, et tanto acerbiore dolore compatior, quanto utrumque sincerius diligo, quorum alteri, si querela justa est, opera periit et impensa; alterum perniciosius vitium ingratitudinis dehonestat. Porro alterius jactura longe gravior est. Hinc enim rerum, inde honestatis dispendium. Caeterum, si sapis, haec versatilis fortunae injuria tuis usibus militat: compensat enim cognitione rerum, quod ingratorum vitio visa est subtraxisse. Auxit ergo prudentiam, quae te hoc stimulo voluit excitari. Jubent ab aula duces mercenarios milites, si hostem fortuna subduxerit: eodem imminente avidius revocantur. Quisquis ergo vult stipendiis gaudere perennibus, a militia non recedat. At istud non ducis tantum, hostis quoque beneficium est. Profecto nisi mavis dissimulare, in portu navigas, et pro arbitrio tuo, vestra licet lubrica sit, fortuna mutabit flabit spiritus tuus, fluent aquae, grando concidet, coruscationes et tonitrua imminebunt. Movebuntur ad haec mentes hominum, et ad conditionis suae notitiam reducentur.
52.1
EPISTOLA LII. AD CLERICOS EXONIENSIS ECCLESIAE.
52.1
Ad populum pastore destitutum.
52.2
Licet orbitati vestrae paterno compatiamur affectu, magnum tamen ex eo concepti doloris habemus solatium, quod beatum Patrem vestrum ad superna migrasse confidimus, et apud Patrem misericordiarum solitis precibus, sed efficacia majori, patrocinari poterit et nobis et vobis. Caeterum, quia sine periculo animarum rerumque dispendio, viduitas Ecclesiae desolatae protelari non potest, charitatem vestram rogamus, et exhortamur in Domino, ut id ipsum sapiatis, et omnem scandalorum et schismatis occasionem omni cum diligentia declinetis, incedentes unanimes in domo Domini, et quae Jesu Christi sunt, privatis commodis praeferentes. Quo vero, sicut oportet, possitis in providendo vobis pastore procedere, praecipimus quatenus ad conservandam Ecclesiae pacem, dominum regem, honesta de collegio vestro legatione transmissa, adeatis, preces ei devotione debita porrigentes, ut canonice eligendi vobis pastorem libertatem concedat, et destitutioni ecclesiae, ea, quae Christianum principem decet, miseratione provideat.
53.1
EPISTOLA LIII. AD ALEXANDRUM PAPAM.
53.1
Domino papae ALEXANDRO.
53.2
Venerabilis frater noster Mauricius Bangorensis episcopus, facultate et possessione tenuis, sed opinione nostra vir religiosus, et timens Dominum, Ecclesiam, cui auctore Domino praesidet, turbatam et deturpatam invenit a malitia inhabitantium in ea, utpote legis divinae ignaram, et canonicas institutiones penitus ignorantem. Gens enim rudis et indomita, bestiali more vivens, aspernatur verbum vitae, et Christum nominetenus profitentes, vita et moribus diffitentur. Ab his enim Christiani usitato commercio in partes transmarinas venundati, ab infidelibus captivantur. Legem vero matrimonii contemnentes, concubinas quas cum uxoribus habent, commutant pretio, et crimen incestus ignorantes, consanguinearum turpitudinem revelare non erubescunt. Quod autem miserabilius, ut populus, sic et sacerdos, eisdem imbuti erroribus, pestem fovent, et pernicioso corrumpunt exemplo, quos ad viam virtutis et veritatis reducere oportebat. Ad hunc vero pestilentiae cumulum, istorum barbarorum princeps O. et rex avunculi sui abutens filia, tam a nobis quam ab episcopo suo, frequenter admonitus, ut licentius et liberius possit in sua militia permanere, partem cleri non modicam in patrocinium flagitiorum suorum traxit, et ipsum episcopum bonis suis spoliatum ab episcopatu expulit, quia tam ejus quam populi, zelo charitatis succensus, adeo audacter redarguebat errores. Episcopus vero quosdam de clero, quosdam de populo contumaces, anathematis vinculo innodavit, ipsi vero palantes et vagi ad vicinos episcopos Walliae, Angliae, Hibernae, Scotiae, confugiunt, et ab ipsis ordines, chrisma, et alia sacramenta Ecclesiae fraudulenter percipiunt. Unde rigor ecclesiasticae disciplinae in partibus illis adeo jam detepuit, ut ibi jam pene haeresis et schismatis seminarium pullulet. Idcirco sanctitati vestrae, Pater reverende, supplicamus, ut nobis et praefato episcopo suffraganeo nostro in auxilium exsurgatis, et patentibus litteris vestris communiter ad episcopos Angliae, Walliae, Hiberniae, Scotiae destinatis, praecipiatis, quatenus quod nos, urgente necessitate, episcopi apud nos exsulantis canonice statuemus in Wallenses, ipsi ratum habeant, et sententiam nostram firmiter observent.
54.1
EPISTOLA LIV. AD REGEM.
54.1
Regi Anglorum, Cantuariensis archiepiscopus.
Variation units
Dual references show Vulgate ↔ LXX loci for each oracle block. Selected-witness order follows the left compare column (or primary version).