Reader

INCLYTO ET GLORIOSO REVERENDO DOMINO ERVIGIO REGI JULIANUS SERVULUS VESTER.

Peritorum mos est iste medicorum, ubilibet vulnus serpit in corpore, ferro vulneris materiam praevenire, et purulentas primum radicitus amputare putredines, antequam sanas ulcus noxium inficiat partes. Unde et ne locus vulneris sana membra contingat, praecisionis semper antefertur industria. Nec enim tactus vulneris causam potest generare salutis. Quocunque enim accesserit, vulneri locum facit. Et nisi ante manu praecidatur artificis, infectis membris omnibus, occasum parturit mortis. Hujus admirabilis medelae peritiam credo vestram, sacratissime princeps, voluisse imitari clementiam. Qui dum populos a Deo tibi creditos contingi exitio lethali formidas, utile praecisionis genus excogitas, quo exitiabilem membrorum inutilium saniem, et purulentae faecis insanabilem cutem, remediabili queant hi, qui salvandi sunt, studio declinare. Quam ob causam sanis adhuc membris me praecipis impendere curam, ne quandoque morbis accidentibus decidant: ut ante praescindatur error, quam periclitationis generetur occasio. Sicque dum prudenter saluti consulitur, utiliter accessus aegritudinis vitandae frustretur. Horum igitur membrorum evitandam putredinem linguas dixerim Judaeorum, qui promissum ex lege Christum Dei Filium necdum adhuc natum fuisse putant, et alium adfuturum exspectant, pestilentiosis objectibus garrientes, quod sumpta annorum supputatio ab initio mundi secundum Hebraeos codices quintam adhuc saeculi aetatem insinuet, et necdum adhuc Christum venisse, quem in sexta credunt aetate saeculi advenire. Grave malum, importabile quoque facinus et horrendum, quod in hoc errore annorum tempus dignoscendae nativitatis Christi putatur. Quasi alicubi in sacris litteris legerint hoc esse praeceptum, ut in praefinitis annis supputatis ab initio saeculi tempus illud sacrae nativitatis ejus posset addisci. Contra hunc, inquam, detestabilem impietatis errorem et manifestissimam caecitatem respondere me augustum caput et mens serena tuae Celsitudinis praecipit, brevi admodum complexione libelli. Ego autem imbecillitatis meae non nescius, impositum mihi a vobis onus gravedinis declinarem, nisi perditionem animarum praestrui meo silentio praecaverem, praesertim cum unum idemque sit fidem nolle asserere, quod negare. Ubi enim de Deo vel contra Deum aliquid agitur, periculosum est pastori, si taceat: infame, si fugiat: mortiferum, si succumbat. Quod terribiliter Dominus per prophetam, ignavam pastorum socordiam increpando, commemorat dicens: Non ascendistis ex adverso, neque opposuistis murum pro domo Israel, ut staretis in praelio in die Domini. Propter quod etiam idem Dominus per eumdem prophetam, sanguinem pereuntium animarum de manu speculatoris se exquirere protestatur.

Hujus ego acerbitatis sententiam pertremiscens, et religiosis vestrae gloriae jussis, et mei ordinis mancipatus officiis, obedientiae competentem vestrae celsitudini reddens honorem, et Deo debitam servitutem, imperatum mihi opus, etsi minus docte, quam debui, obedienter tamen, ut potui, explicavi. Nitens hoc ipsum perfacile responsionis nostrae opusculum trimodo librorum fine concludere. Hoc videlicet rationis ordine custodito, ut primo hujus operis libro convincantur manifestis atque evidentibus signis veteris Testamenti, quibus sine aliqua supputatione annorum Christus Dei Filius non nasciturus, sed olim natus liquide declaretur. Deinde secundi libri serie decurrente per ostensam apostolorum doctrinam id curatum est effici, quod revelata temporis plenitudo, qua Christus in carne natus apparuit, non in annis a principio mundi collectis, discipulis Domini vel caeteris credentibus sit ostensa, sed Legis et Prophetarum testimoniis prodita. Praesertim cum ipsi quoque Judaei illo tunc tempore non putantes ipsum esse Christum, imo utrum ipse esset Christus decertantes cum Christo, nunquam ab illis Christo nostro haec objecta sit quaestio, quam nunc proponit petulans et rudis inscientiae amplitudo. Libro quoque tertio excursus adesse aetatis sextae convincitur. Ubi etiam et praeteritae aetates saeculi quinque, non in annis, sed in praefixo generationum limite distinguendae monstrantur, simulque et illic necessario perdocetur, ut pro hac diversitate annorum, quae inter Haebraeos et nostros codices invenitur, non Hebraicae translationis libri, sed Septuaginta interpretum codices sint sequendi, quos in fidem plurimorum auctoritas traxit. Hic etenim tertius liber non solum sex aetatum distinctiones lucidius aperit, sed et in sexta aetate Christum datum ostendit, et cur in sexta aetate nasci voluerit apertissime pandit, omnemque hujusmodi quaestionem de hac annorum supputatione dissolvit. Tres, inquam, hujus operis libros de hac quaestione confectos, ideo sub hac discretione distinximus, quia sic nobis melius visum est, ut cum talibus non primum de hac ipsa annorum quaestione agatur, antequam per vera divinorum signa vel indicia prophetarum, adjunctis quoque Novi Testamenti dogmatibus, eorum falsitas detegatur, et sic in postmodum ad sextae aetatis comprobationem libere transeatur. Ob hoc enim ad hanc objectam quaestionem annorum in tertio hujus operis libro respondetur, ut duobus illis praecedentibus reluctans animus ante frangatur. Sic enim dignum est, ut ora talium carnali vetustate sordentia, Veteris primum Testamenti restringantur romphea: deinde valido et novo Evangelii pugione percussa, ad tertiae disputationis librum accedant, in qua et sextam saeculi aetatem agnoscant, et in ea Christum natum intelligant. Unde nequaquam expedit unum ex iis legere et alterum praeterire, ne plenam soliditatem doctrinae non hauriat, quem trium lectio librorum angustat. Quia igitur Judaeorum infesta malitia de annorum diversitate, quae inter nostros codices et illorum diversa est, objicit quaestionem, nos e contrario de generationum evolutione quae inter nostros codices et illorum una est, obicem praeparamus: ut cum illi pro distinguendis aetatibus annorum brevitatem ostenderint, nos plenitudine generationum ostensa, eorum contemnamus de annis quaestionem superfluam. Quid enim anni faciant, si generationes succumbant? In generationibus ergo aetatum nativitatis Christi quaerenda est veritas, quae et per legem monstratur, et per Evangelium noscitur.

Jam ergo, mitissime princeps, pro his quae incomptius dixi, et materiam fortasse dictionis paulo quam oportuit vitio loquacitatis extendi, quaeso mihi veniam in vestra pietate donari, cui vestra gloria hanc ipsam respondendi necessitatem imposuit. Vestra igitur Celsitudo, quae se patronam causae Christi exhibuit, credat se omnimodo, ipso ad judicium veniente, salvari. Erit enim tunc respectus operis vestri, cum dies judicii manifestus affulserit. Si tamen, o piissime princeps, et valenter inimicorum Christi colla servitute Dominica comprimas, et vexilla fidei Christianae potenter attollas.