Saturae
Choose a text
id="mobileReaderAuthor" class="mobile-reader-author" href="/authors/juvenal" aria-label="More works by Juvenal">
—
⋯
Original / primary: Perseus Lat2
1.1.1
Semper ego auditor tantum? numquamne reponam
1.1.2
vexatus totiens rauci Theseide Cordi?
1.1.3
inpune ergo mihi recitaverit ille togatas,
1.1.4
hic elegos? inpune diem consumpserit ingens
1.1.5
Telephus aut summi plena iam margine libri
1.1.6
scriptus et in tergo necdum finitus Orestes?
1.1.7
nota magis nulli domus est sua quam mihi lucus
1.1.8
Martis et Aeoliis vicinum rupibus antrum
1.1.9
Vulcani. Quid agant venti, quas torqueat umbras
1.1.10
Aeacus, unde alius furtivae devehat aurum
1.1.11
pelliculae, quantas iaculetur Monychus ornos,
1.1.12
Frontonis platani convulsaque marmora clamant
1.1.13
semper et adsiduo ruptae lectore columnae:
1.1.14
expectes eadem a summo minimoque poeta,
1.1.15
et nos ergo manum ferulae subduximus, et nos
1.1.16
consilium dedimus Sullae, privatus ut altum
1.1.17
dormiret; stulta est clementia, cum tot ubique
1.1.18
vatibus occurras, periturae parcere chartae.
1.1.19
cur tamen hoc potius libeat decurrere campo
1.1.20
per quem magnus equos Auruncae flexit alumnus,
1.1.21
si vacat ac placidi rationem admittitis, edam.
1.1.22
Cum tener uxorem ducat spado, Mevia Tuscum
1.1.23
figat aprum et nuda teneat venabula mamma,
1.1.24
patricios omnis opibus cum provocet unus
1.1.25
quo tondente gravis iuveni mihi barba sonabat, line repeated at 10.226.
1.1.26
cum pars Niliacae plebis, cum verna Canopi
1.1.27
Crispinus Tyrias umero revocante lacernas
1.1.28
ventilet aestivum digitis sudantibus aurum,
1.1.29
nec sufferre queat maioris pondera gemmae,
1.1.30
difficile est saturam non scribere, nam quis iniquae
1.1.31
tam patiens urbis, tam ferreus, ut teneat se,
1.1.32
causidici nova cum veniat lectica Mathonis
1.1.33
plena ipso, post hunc magni delator amici
1.1.34
et cito rapturus de nobilitate comesa
1.1.35
quod superest, quem Massa timet, quem munere palpat palpat is omitted by P.
1.1.36
Carus et a trepido Thymele summissa Latino?
1.1.37
cum te summoveant qui testamenta merentur
1.1.38
noctibus, noctibus Vind. Ψ : non tibi P. in caelum quos evenit optima summi
1.1.39
nunc via processus, vetulae vesica beatae?
1.1.40
unciolam Proculeius habet, sed Gillo deuncem,
1.1.41
partes quisque suas ad mensuram inguinis heres,
1.1.42
accipiat sane mercedem sanguinis, et sic
1.1.43
palleat ut nudis pressit qui calcibus anguem
1.1.44
aut Lugudunensem rhetor dicturus ad aram.
1.1.45
Quid referam quanta siccum iecur ardeat ira,
1.1.46
cum populum gregibus comitum premit hic spoliator
1.1.47
pupilli prostantis et hic damnatus inani
1.1.48
iudicio? quid enim salvis infamia nummis?
1.1.49
exul ab octava Marius bibit et fruitur dis
1.1.50
iratis, at tu victrix provincia ploras.
1.1.51
Haec ego non credam Venusina digna lucerna?
1.1.52
haec ego non agitem? sed quid magis Heracleas
1.1.53
aut Diomedeas aut mugitum labyrinthi
1.1.54
et mare percussum puero fabrumque volantem,
1.1.55
cum leno accipiat moechi bona, si capiendi
1.1.56
ius nullum uxori, doctus spectare lacunar,
1.1.57
doctus et ad calicem vigilanti stertere naso?
1.1.58
cum fas esse putet curam sperare cohortis
1.1.59
qui bona donavit praesepibus et caret omni
1.1.60
maiorum censu, dum pervolat axe citato
1.1.61
Flaminiam puer Automedon? nam lora tenebat
1.1.62
ipse, lacernatae cum se iactaret amicae.
1.1.63
Nonne libet medio ceras inplere capaces
1.1.64
quadrivio, cum iam sexta cervice feratur
1.1.65
hinc atque inde patens ac nuda paene cathedra
1.1.66
et multum referens de Maecenate supino
1.1.67
signator falsi falsi P: falso Ψ , qui se lautum atque beatum
1.1.68
exiguis tabulis et gemma fecerit uda?
1.1.69
Occurrit matrona potens, quae molle Calenum
1.1.70
porrectura viro miscet sitiente rubetam
1.1.71
instituitque rudes melior Lucusta propinquas
1.1.72
per famam et populum nigros efferre maritos,
1.1.73
aude aliquid brevibus Gyaris et carcere dignum,
1.1.74
si vis esse aliquid; probitas laudatur et alget.
1.1.75
criminibus debent hortos praetoria mensas,
1.1.76
argentum vetus et stantem extra pocula caprum,
1.1.77
quem patitur dormire nurus corruptor avarae,
1.1.78
quem sponsae turpes et praetextatus adulter?
1.1.79
si natura negat, facit indignatio versum
1.1.80
qualemcumque potest, quales ego vel Cluvienus.
1.1.81
Ex quo Deucalion nimbis tollentibus aequor
1.1.82
navigio montem ascendit sortesque poposcit,
1.1.83
paulatimque anima caluerunt mollia saxa
1.1.84
et maribus nudas ostendit Pyrrha puellas,
1.1.85
quidquid agunt homines, votum timor ira voluptas
1.1.86
gaudia discursus, nostri farrago libelli est.
1.1.87
et quando uberior vitiorum copia? quando
1.1.88
maior avaritiae patuit sinus? alea quando
1.1.89
hos animos? neque enim loculis comitantibus itur
1.1.90
ad casum tabulae, posita sed luditur arca.
1.1.91
proelia quanta illic dispensatore videbis
1.1.92
armigero! simplexne furor sestertia centum
1.1.93
perdere et horrenti tunicam non reddere servo?
1.1.94
quis totidem erexit villas, quis fercula septem
1.1.95
secreto cenavit avus? nunc sportula primo
1.1.96
limine parva sedet turbae rapienda togatae;
1.1.97
ille tamen faciem prius inspicit et trepidat ne
1.1.98
suppositus venias ac falso nomine poscas:
1.1.99
agnitus accipies, iubet a praecone vocari
1.1.100
ipsos Troiugenas, nam vexant limen et ipsi
1.1.101
nobiscum, da praetori, da deinde tribuno.
1.1.102
sed libertinus prior est. prior inquit ‘ego adsum.
1.1.103
cur timeam dubitemve locum defendere? quamvis
1.1.104
natus ad Euphraten, molles quod in aure fenestrae
1.1.105
arguerint, licet ipse negem, sed quinque tabernae
1.1.106
quadringenta parant, quid confert purpura maior
1.1.107
optandum, si Laurenti custodit in agro
1.1.108
conductas Corvinus oves, ego possideo plus
1.1.109
Pallante et Licinis?’ expectent ergo tribuni,
1.1.110
vincant divitiae, sacro ne cedat honori
1.1.111
nuper in hanc urbem pedibus qui venerat albis,
1.1.112
quandoquidem inter nos sanctissima divitiarum
1.1.113
maiestas, etsi funesta pecunia templo
1.1.114
nondum habitas habitas Ψ: habitat P Vind. OT Büch. Housman, nullas nummorum ereximus aras,
1.1.115
ut colitur Pax atqueIn place of the dull atque of PΨ, Postgate, supported by the reading firma found in the MS. II, has made the brilliant conj. Fama , approved by L. Havet. See Class. Quart, iii. p. 67. Fides Victoria Virtus
1.1.116
quaeque salutate crepitat Concordia nido.
1.1.117
Sed cum summus honor finito conputet anno,
1.1.118
sportula quid referat, quantum rationibus addat,
1.1.119
quid facient comites quibus hinc toga, calceus hinc est
1.1.120
et panis fumusque domi? densissima centum
1.1.121
quadrantes lectica petit, sequiturque maritum
1.1.122
languida vel praegnas et circumducitur uxor.
1.1.123
hic petit absenti nota iam callidus arte
1.1.124
ostendens vacuam et clausam pro coniuge sellam
1.1.125
Galla mea est inquit, ‘citius dimitte, moraris?
1.1.126
profer, Galla, caput, noli vexare, quiescit.’ quiescit Vind.Ψ: quiescaet P: quiescet Büch. Housman.
1.1.127
Ipse dies pulchro distinguitur ordine rerum:
1.1.128
sportula, deinde forum iurisque peritus Apollo
1.1.129
atque triumphales, inter quas ausus habere
1.1.130
nescio quis titulos Aegyptius atque Arabarches,
1.1.131
cuius ad effigiem non tantum meiere fas est.
1.1.132
vestibulis abeunt veteres lassique clientes
1.1.133
votaque deponunt, quamquam longissima cenae
1.1.134
spes homini; caulis miseris atque ignis emendus.
1.1.135
optima silvarum interea pelagique vorabit
1.1.136
rex horum, vacuisque toris cantum ipse iacebit
1.1.137
nam de tot pulchris et latis orbibus et tam
1.1.138
antiquis una comedunt patrimonia mensa,
1.1.139
nullus iam parasitus erit. sed quis ferat istas
1.1.140
luxuriae sordes? quanta est gula quae sibi totos
1.1.141
ponit apros, animal propter convivia natum!
1.1.142
poena tamen praesens, cum tu deponis amictus
1.1.143
turgidus et crudumP has crudus : crudum Ψ etc. pavonem in balnea portas,
1.1.144
hinc subitae mortes atque intestata senectus;
1.1.145
itSo AL and Housman: Büch. follows the et of P. nova nec tristis per cunctas fabula cenas:
1.1.146
ducitur iratis plaudendum funus amicis.
1.1.147
Nil erit ulterius quod nostris moribus addat
1.1.148
posteritas, eadem facient cupientque minores,
1.1.149
omne in praecipiti vitium stetit, utere velis,
1.1.150
totos pande sinus, dicas dicas Ψ: dices PO: Housman prefers dicas ; see Journal of Phil. No. 67, p. 43. hic forsitan ‘unde
1.1.151
ingenium par materiae? unde illa priorum
1.1.152
scribendi quodcumque animo flagrante liberet
1.1.153
simplicitas? “cuius non audeo dicere nomen?
1.1.154
quid refert, dictis ignoscat Mucius an non?”’
1.1.155
pone Tigellinum: taeda lucebisP has lucebit : so also GT in illa
1.1.156
qua stantes ardent qui fixo guttureBüch. (1893 edn.) reads pectore , as do PAO and Owen: gutture is read by Vind.GLTU. So Housman; see Journal of Phil. No. 67, p. 45. fumant,
1.1.157
et latum media sulcum deducisSo pO: deducit P Housman: Büch. (1910) conj. ducetis . Owen conj. dent lucis , reading ut for et . Housman supposes a line dropped out after 1.156, containing the word cadaver which becomes the subject to deducit . harena.
1.1.158
Qui dedit ergo tribus patruis aconita, vehatur
1.1.159
pensilibus plumis atque illinc despiciat nos?
1.1.160
‘cum veniet contra, digito compesce labellum:
1.1.161
accusator erit qui verbum dixerit hic est.
1.1.162
securus licet Aenean Rutulumque ferocem
1.1.163
committas, nulli gravis est percussus Achilles
1.1.164
aut multum quaesitus Hylas urnamque secutus:
1.1.165
ense velut stricto quotiens Lucilius ardens
1.1.166
infremuit, rubet auditor cui frigida mens est
1.1.167
criminibus, tacita sudant praecordia culpa,
1.1.168
inde ira ira Housman following AGLO: Büch. reads irae from P. et lacrimae. tecum prius ergo voluta
1.1.169
haec animo ante tubas: galeatum sero duelli
1.1.170
paenitet.’ experiar quid concedatur in illos,
1.1.171
quorum Flaminia tegitur cinis atque Latina.
1.2.1
ultra Sauromatas fugere hinc libet et glacialem
1.2.2
Oceanum, quotiens aliquid de moribus audent
1.2.3
qui Curios simulant et Bacchanalia vivunt,
1.2.4
indocti primum, quamquam plena omnia gypso
1.2.5
Chrysippi invenias; nam perfectissimus horum,
1.2.6
si quis Aristotelen similem vel Pittacon emit
1.2.7
et iubet archetypos pluteum servare Cleanthas.
1.2.8
frontis nulla fides; quis enim non vicus abundat
1.2.9
tristibus obscaenis? castigas turpia, cum sis
1.2.10
inter Socraticos notissima fossa cinaedos?
1.2.11
hispida membra quidem et durae per bracchia saetae
1.2.12
promittunt atrocem animum, sed podice levi
1.2.13
caeduntur tumidae medico ridente mariscae.
1.2.14
rarus sermo illis et magna libido tacendi
1.2.15
atque supercilio brevior coma. verius ergo
1.2.16
et magis ingenue Peribomius; hunc ego fatis
1.2.17
inputo, qui vultu morbum incessuque fatetur.
1.2.18
horum simplicitas miserabilis, his furor ipse
1.2.19
dat veniam; sed peiores, qui talia verbis
1.2.20
Herculis invadunt et de virtute locuti
1.2.21
clunem agitant, ego te ceventem, Sexte, verebor?
1.2.22
infamis Varillus ait quo deterior te?
1.2.23
loripedem rectus derideat, Aethiopem albus;
1.2.24
quis tulerit Gracchos de seditione querentes?
1.2.25
quis caelum terris non misceat et mare caelo,
1.2.26
si fur displiceat Verri, homicida Miloni,
1.2.27
Clodius accuset moechos, Catilina Cethegum,
1.2.28
in tabulam Syllae si dicant discipuli tres?
1.2.29
qualis erat nuper tragico pollutus adulter
1.2.30
concubitu, qui tunc leges revocabat amaras
1.2.31
omnibus atque ipsis Veneri Martique timendas,
1.2.32
cum tot abortivis fecundam Iulia vulvam
1.2.33
solveret et patruo similes effunderet offas.
1.2.34
nonne igitur iure ac merito vitia ultima fictos
1.2.35
contemnunt Scauros et castigata remordent?
1.2.36
Non tulit ex illis torvum Laronia quendam
1.2.37
clamantem totiens ubi nunc, lex Iulia? dormis? Housman punctuates ubi nunc, lex Iulia, dormis?
1.2.38
atque ita subridens: ‘felicia tempora, quae te
1.2.39
moribus opponunt. habeat iam Roma pudorem,
1.2.40
tertius e caelo cecidit Cato. sed tamen unde
1.2.41
haec emis, hirsuto spirant opobalsama collo
1.2.42
quae tibi? ne pudeat dominum monstrare tabernae,
1.2.43
quod si vexantur leges ac iura ac iura Ψ (see 1. 72): acturae P., citari
1.2.44
ante omnes debet Scantinia: respice primum
1.2.45
et scrutare viros; faciunt nam nam Housman from O: hi Vinci.Ψ and Büch.: qui Büch. (1910). plura, sed illos
1.2.46
defendit numerus iunctaeque umbone phalanges,
1.2.47
magna inter molles concordia, non erit ullum
1.2.48
exemplum in nostro tam detestabile sexu.
1.2.49
Media non lambit Cluviam nec Flora Catullam:
1.2.50
Hispo subit iuvenes et morbo pallet utroque.
1.2.51
Numquid nos agimus causas, civilia iura
1.2.52
novimus, aut ullo strepitu fora vestra movemus?
1.2.53
luctantur paucae, comedunt colyphia paucae:
1.2.54
vos lanam trahitis calathisque peracta refertis
1.2.55
vellera, vos tenui praegnantem stamine fusum
1.2.56
Penelope melius, levius torquetis Arachne,
1.2.57
horrida quale facit residens in codice paelex,
1.2.58
notum est cur solo tabulas inpleverit Hister
1.2.59
liberto, dederit vivus cur multa puellae;
1.2.60
dives erit magno quae dormit tertia lecto;
1.2.61
tu nube atque tace: donant arcana cylindros.
1.2.62
de nobis post haec tristis sententia fertur?
1.2.63
dat veniam corvis, vexat censura columbas.’
1.2.64
Fugerunt trepidi vera ac manifesta canentem
1.2.65
Stoicidae; quid enim falsi Laronia? sed quid
1.2.66
non facient alii, cum tu multicia sumas,
1.2.67
Cretice, et hanc vestem populo mirante perores
1.2.68
in Proculas et Pollittas? est moecha Fabulla,
1.2.69
damnetur, si vis, etiam Carfinia: talem
1.2.70
non sumet damnata togam. ‘sed Iulius ardet,
1.2.71
aestuo.’ nudus agas: minus est insania turpis,
1.2.72
en habitum quo te leges ac iura ferentem
1.2.73
vulneribus crudis populus modo victor, et illud
1.2.74
montanum positis audiret vulgus aratris.
1.2.75
quid non proclames, in corpore iudicis ista
1.2.76
si videas? quaero an deceant multicia testem,
1.2.77
acer et indomitus libertatisque magister,
1.2.78
Cretice, perluces. dedit hanc contagio labem
1.2.79
et dabit in plures, sicut grex totus in agris
1.2.80
unius scabie cadit et porrigine prurigine P. porci
1.2.81
uvaque conspecta livorem ducit ab uva.
1.2.82
Foedius hoc aliquid quandoque audebis amictu;
1.2.83
nemo repente fuit turpissimus, accipient te
1.2.84
paulatim qui longa domi redimicula sumunt
1.2.85
frontibus et toto posuere monilia collo,
1.2.86
atque bonam tenerae placant abdomine porcae
1.2.87
et magno cratere deam; sed more sinistro
1.2.88
exagitata procul non intrat femina limen:
1.2.89
solis ara deae maribus patet, ite profanae,
1.2.90
clamatur, nullo gemit hic tibicina cornu.
1.2.91
talia secreta coluerunt orgia taeda
1.2.92
Cecropiam soliti Baptae lassare Cotyton.
1.2.93
ille supercilium madida fuligine tinctum
1.2.94
obliqua producit acu pingitque trementis
1.2.95
attolens oculos; vitreo bibit ille priapo,
1.2.96
reticulumque comis aura tum ingentibus implet
1.2.97
caerulea indutus scutulata aut galbina rasa,
1.2.98
et per Iunonem domini iurante ministro;
1.2.99
ille tenet speculum, pathici gestamen Othonis,
1.2.100
Actoris Aurunci spoliumThe words Actoris Aurunci spolium are a quotation from Virg. Aen. 12.94., quo se ille videbat
1.2.101
armatum, cum iam tolli vexilla iuberet,
1.2.102
res memoranda novis annalibus atque recenti
1.2.103
historia, speculum civilis sarcina belli;
1.2.104
nimirum summi ducis est occidere Galbam
1.2.105
et curare cutem; summi constantia civis
1.2.106
Bebriacis campis spolium spolium ΨO: solium Herwerd. Housman. adfectare Palati,
1.2.107
et pressum in faciem faciem Clausen and Willis, so P1, AKLO; facie P2, GHTUZ digitis extendere panem,
1.2.108
quod nec in Assyrio pharetrata Samiramis orbe,
1.2.109
maesta nec Actiaca fecit Cleopatra carina,
1.2.110
hic nullus verbis pudor aut reverentia mensae,
1.2.111
hic turpis turpis PVind.Ψ: turpes TParis. Cybeles et fracta voce loquendi
1.2.112
libertas et crine senex fanaticus albo
1.2.113
sacrorum antistes, rarum ac memorabile magni
1.2.114
gutturis exemplum conducendusque magister,
1.2.115
quid tamen expectant, Phrygio quos tempus erat iam
1.2.116
more supervacuam cultris abrumpere carnem?
1.2.117
Quadringenta dedit Gracchus sestertia dotem
1.2.118
cornicini, sive hic recto cantaverat aere;
1.2.119
signatae tabulae, dictum feliciter, ingens
1.2.120
cena sedet, gremio iacuit nova nupta mariti.
1.2.121
o proceres, censore opus est an haruspice nobis?
1.2.122
scilicet horreres maioraque monstra putares,
1.2.123
si mulier vitulum vel si bos ederet agnum?
1.2.124
segmenta et longos habitus et flammea sumit
1.2.125
arcano qui sacra ferens nutantia loro
1.2.126
sudavit clupeis ancilibus. o pater urbis,
1.2.127
unde nefas tantum Latiis pastoribus? unde
1.2.128
haec tetigit, Gradive, tuos urtica nepotes?
1.2.129
traditur ecce viro clarus genere atque opibus vir,
1.2.130
nec galeam quassas, nec terram cuspide pulsas,
1.2.131
nec quereris patri? vade ergo et cede severi
1.2.132
iugeribus campi, quem neglegis. ‘Officium cras
1.2.133
primo sole mihi peragendum in valle Quirini.’
1.2.134
quae causa officii? ‘quid quaeris? nubit amicus
1.2.135
nec multos adhibet.’ liceat modo vivere, fient,
1.2.136
fient ista palam, cupient et in acta referri,
1.2.137
interea tormentum ingens nubentibus haeret
1.2.138
quod nequeant parere et partu retinere maritos,
1.2.139
sed melius, quod nil animis in corpora iuris
1.2.140
natura indulget: steriles moriuntur, et illis
1.2.141
turgida non prodest condita pyxide Lyde,
1.2.142
nec prodest agili palmas praebere luperco.
1.2.143
Vicit et hoc monstrum tunicati fuscina Gracchi,
1.2.144
lustravitque fuga mediam gladiator harenam
1.2.145
et Capitolinis generosior et Marcellis
1.2.146
et Catuli Paulique minoribus et Fabiis et
1.2.147
omnibus ad podium spectantibus, his licet ipsum
1.2.148
admoveas cuius tunc munere retia misit.
1.2.149
Esse aliquos manes et subterranea regna
1.2.150
Cocytum et contum ΣVind.Ψ: et pontum PSTU. Housman reads Cocytum after Luitprandus, Antapodosis 5 B. et Stygio ranas in gurgite nigras,
1.2.151
atque una transire vadum tot milia cumba
1.2.152
nec pueri credunt, nisi qui nondum aere lavantur.
1.2.153
sed tu vera puta: Curius quid sentit et ambo
1.2.154
Scipiadae, quid Fabricius manesque Camilli,
1.2.155
quid Cremerae legio et Cannis consumpta iuventus,
1.2.156
tot bellorum animae, quotiens hinc talis ad illos
1.2.157
umbra venit? cuperent lustrari, si qua darentur
1.2.158
sulpura cum taedis et si foret umida laurus,
1.2.159
illic illic Vind.GL: illuc ATU and appar. P. heu miseri traducimur. arma quidem ultra
1.2.160
litora Iuvernae promovimus et modo captas
1.2.161
Orcadas ac minima contentos nocte Britannos;
1.2.162
sed quae nunc populi fiunt victoris in urbe,
1.2.163
non faciunt illi quos vicimus, et tamen unus
1.2.164
Armenius Zalaces cunctis narratur ephebis
1.2.165
mollior ardenti sese indulsisse tribuno.
1.2.166
aspice quid faciant commercia: venerat obses,
1.2.167
hic fiunt homines, nam si mora longior urbem
1.2.168
indulsit induerit Willis, following Nisbet pueris, non umquam non umquam GLOT Housman: non numquam PUBüch. derit amator,
1.2.169
mittentur bracae cultelli frena flagellum;
1.2.170
sic praetextatos referunt Artaxata mores.
1.3.1
Quamvis digressu veteris confusus amici
1.3.2
laudo tamen, vacuis quod sedem figere Cumis
1.3.3
destinet atque unum civem donare Sibyllae.
1.3.4
ianua Baiarum est et gratum litus amoeni
1.3.5
secessus, ego vel Prochytam praepono Suburae;
1.3.6
nam quid tam miserum, tam solum vidimus, ut non
1.3.7
deterius credas horrere incendia, lapsus
1.3.8
tectorum adsiduos ac mille pericula saevae
1.3.9
urbis et Augusto recitantes mense poetas?
1.3.10
Sed dum tota domus raeda componitur una,
1.3.11
substitit ad veteres arcus madidamque Capenam,
1.3.12
hic, ubi nocturnae Numa constituebat amicae,
1.3.13
nunc sacri fontis nemus et delubra locantur
1.3.14
Iudaeis, quorum cophinus faenumque supellex
1.3.15
(omnis enim populo mercedem pendere iussa est
1.3.16
arbor et eiectis mendicat silva Camenis).
1.3.17
in vallem Egeriae descendimus et speluncas
1.3.18
dissimiles veris, quanto praesentius praestantius pΨ: presentius Vind. esset
1.3.19
numen aquis, viridi si margine clauderet undas
1.3.20
herba, nec ingentium violarent marmora tofum.
1.3.21
Hic tunc Vmbricius quando artibus, inquit, ‘honestis
1.3.22
nullus in urbe locus, nulla emolumenta laborum,
1.3.23
res hodie minor est here quam fuit atque eadem cras
1.3.24
deteret exiguis aliquid, proponimus illuc
1.3.25
ire, fatigatas ubi Daedalus exuit alas,
1.3.26
dum nova canities, dum prima et recta senectus,
1.3.27
dum superest Lachesi quod torqueat et pedibus me
1.3.28
porto meis nullo dextram subeunte bacillo.
1.3.29
cedamus patria, vivant Artorius istic
1.3.30
et Catulus, maneant qui nigrum in candida vertunt,
1.3.31
quis facile est aedem conducere flumina portus,
1.3.32
siccandam eluviem, portandum ad busta cadaver,
1.3.33
et praebere caput domina venale sub hasta,
1.3.34
quondam hi cornicines et municipalis harenae
1.3.35
perpetui comites notaeque per oppida buccae
1.3.36
munera nunc edunt et, verso pollice vulgus
1.3.37
cum quem Ψ: cum PAUBüch. and Housman iubet, occidunt populariter; inde reversi
1.3.38
conducunt foricas, et cur non omnia, cum sint Büch. punctuates et cur non? omnia cum sint.
1.3.39
quales ex humili magna ad fastigia rerum
1.3.40
extollit quotiens voluit Fortuna iocari?
1.3.41
Quid Romae faciam? mentiri nescio: librum,
1.3.42
si malus est, nequeo laudare et poscere; motus
1.3.43
astrorum ignoro; funus promittere patris
1.3.44
nec volo nec possum; ranarum viscera numquam
1.3.45
inspexi; ferre ad nuptam quae mittit adulter,
1.3.46
quae mandat, norunt alii; me nemo ministro
1.3.47
fur erit, atque ideo nulli comes exeo tamquam
1.3.48
mancus et extinctae corpus non utile dextrae,
1.3.49
quis nunc diligitur nisi conscius et cui fervens
1.3.50
aestuat occultis animus semperque tacendis?
1.3.51
nil tibi se debere putat, nil conferet umquam,
1.3.52
participem qui te secreti fecit honesti:
1.3.53
carus erit Verri qui Verrem tempore quo vult
1.3.54
accusare potest, tanti tibi non sit opaci
1.3.55
omnis harena Tagi quodque in mare volvitur aurum,
1.3.56
ut somno careas ponendaque praemia sumas
1.3.57
tristis, et a magno semper timearis amico.
1.3.58
Quae nunc divitibus gens acceptissima nostris
1.3.59
et quos praecipue fugiam, properabo fateri,
1.3.60
nec pudor opstabit. non possum ferre, Quirites,
1.3.61
Graecam urbem; quamvis quota portio faecis Achaei?
1.3.62
iam pridem Syrus in Tiberim defluxit Orontes,
1.3.63
et linguam et mores et cum tibicine chordas
1.3.64
obliquas nec non gentilia tympana secum
1.3.65
vexit et ad circum iussas prostare puellas.
1.3.66
ite, quibus grata est picta lupa barbara mitra!
1.3.67
rusticus ille tuus sumit trechedipna, Quirine,
1.3.68
et ceromatico fert niceteria collo,
1.3.69
hic alta Sicyone, ast hic Amydone relicta,
1.3.70
hic Andro, ille Samo, hic Trallibus aut Alabandis
1.3.71
Esquilias dictumque petunt a vimine collem,
1.3.72
viscera magnarum domuum dominique futuri,
1.3.73
ingenium velox, audacia perdita, sermo
1.3.74
promptus et Isaeo torrentior: ede quid illum
1.3.75
esse putes? quemvis hominem secum attulit ad nos:
1.3.76
grammaticus rhetor geometres pictor aliptes
1.3.77
augur schoenobates medicus magus: omnia novit
1.3.78
Graeculus esuriens; in caelum iusseris ibit.
1.3.79
in summa non Maurus erat neque Sarmata nec Thrax
1.3.80
qui sumpsit pinnas, mediis sed natus Athenis.
1.3.81
Horum ego non fugiam conchylia? me prior ille
1.3.82
signabit fultusque toro meliore recumbet,
1.3.83
advectus Romam quo pruna et cottona vento?
1.3.84
usque adeo nihil est, quod nostra infantia caelum
1.3.85
hausit Aventini baca nutrita Sabina?
1.3.86
Quid quod adulandi gens prudentissima laudat
1.3.87
sermonem indocti, faciem deformis amici,
1.3.88
et longum invalidi collum cervicibus aequat
1.3.89
Herculis Antaeum procul a tellure tenentis,
1.3.90
miratur vocem angustam, qua deterius nec
1.3.91
ille sonat quo mordetur gallina marito?
1.3.92
haec eadem licet et nobis laudare, sed illis
1.3.93
creditur, an melior, cum Thaida sustinet aut cum
1.3.94
uxorem comoedus agit vel Dorida nullo
1.3.95
cultam palliolo? mulier nempe ipsa videtur,
1.3.96
non persona, loqui; vacua et plana omnia dicas
1.3.97
infra ventriculum et tenui distantia rima.
1.3.98
nec tamen Antiochus nec erit mirabilis illic
1.3.99
aut Stratocles aut cum molli Demetrius Haemo:
1.3.100
natio comoeda est. rides, maiore cachinno
1.3.101
concutitur; flet, si lacrimas conspexit amici,
1.3.102
nec dolet; igniculum brumae si tempore poscas,
1.3.103
accipit endromidem; si dixeris aestuo, sudat.
1.3.104
non sumus ergo pares: melior, qui semper et omni
1.3.105
nocte dieque potest aliena sumere vultum
1.3.106
a facie, iactare manus, laudare paratus,
1.3.107
si bene ructavit, si rectum minxit amicus,
1.3.108
si trulla inverso crepitum dedit aurea fundo.
1.3.109
Praeterea sanctum nihil est nequeP defective here. Most MSS. have aut for est . Housman reads aut tibi . ab inguine tutum,
1.3.110
non matrona Laris, non filia virgo, neque ipse
1.3.111
sponsus levis adhuc, non filius ante pudicus;
1.3.112
horum si nihil est, aviam resupinat amici,
1.3.113
scire volunt secreta domus atque inde timeri. Pinzger rejects
1.3.114
et quoniam coepit Graecorum mentio, transi
1.3.115
gymnasia atque audi facinus maioris abollae.
1.3.116
Stoicus occidit Baream delator amicum
1.3.117
discipulumque senex, ripa nutritus in illa,
1.3.118
ad quam Gorgonei delapsa est pinna caballi.
1.3.119
non est Romano cuiquam locus hic, ubi regnat
1.3.120
Protogenes aliquis vel Diphilus aut Hermarchus,
1.3.121
qui gentis vitio numquam partitur amicum,
1.3.122
solus habet, nam cum facilem stillavit in aurem
1.3.123
exiguum de naturae patriaeque veneno,
1.3.124
limine summoveor, perierunt tempora longi
1.3.125
servitii; nusquam minor est iactura clientis.
1.3.126
Quod porro officium, ne nobis blandiar, aut quod
1.3.127
pauperis hic meritum, si curet nocte togatus
1.3.128
currere, cum praetor lictorem impellat et ire
1.3.129
praecipitem iubeat dudum vigilantibus orbis,
1.3.130
ne prior Albinam et Modiam collega salutet?
1.3.131
divitis hic servo claudit latus ingenuorum
1.3.132
filius; alter enim quantum in legione tribuni
1.3.133
accipiunt donat Calvinae vel Catienae,
1.3.134
ut semel aut iterum super illam palpitet; at tu,
1.3.135
cum tibi vestiti facies scorti placet, haeres
1.3.136
et dubitas alta Chionen deducere sella,
1.3.137
da testem Romae tam sanctum quam fuit hospes
1.3.138
numinis Idaei, procedat vel Numa vel qui
1.3.139
servavit trepidam flagranti ex aede Minervam:
1.3.140
protinus ad censum, de moribus ultima fiet
1.3.141
quaestio. ‘quot pascit servos? quot possidet agri
1.3.142
iugera? quam multa magnaque paropside cenat?’
1.3.143
quantum quisque sua nummorum servat in arca,
1.3.144
tantum habet et fidei, iures licet et Samothracum
1.3.145
et nostrorum aras, contemnere fulmina pauper
1.3.146
creditur atque deos dis ignoscentibus ipsis.
1.3.147
Quid quod materiam praebet causasque iocorum
1.3.148
omnibus hic idem, si foeda et scissa lacerna,
1.3.149
si toga sordidula est et rupta calceus alter
1.3.150
pelle patet, vel si consuto vulnere crassum
1.3.151
atque recens linum ostendit non una cicatrix?
1.3.152
nil habet infelix paupertas durius in se,
1.3.153
quam quod ridiculos homines facit. exeat, inquit,
1.3.154
“si pudor est, et de pulvino surgat equestri
1.3.155
cuius res legi non sufficit, et sedeant hic
1.3.156
lenonum pueri quocumque ex fornice nati;
1.3.157
hic plaudat nitidi praeconis filius inter
1.3.158
pinnirapi cultos iuvenes iuvenesque lanistae”:
1.3.159
sic libitum vano, qui nos distinxit, Othoni.
1.3.160
quis gener hic placuit censu minor atque puellae
1.3.161
sarcinulis impar? quis pauper scribitur heres?
1.3.162
quando in consilio est aedilibus? agmine facto
1.3.163
debuerant olim tenues migrasse Quirites.
1.3.164
Haut facile emergunt quorum virtutibus opstat
1.3.165
res angusta domi, sed Romae durior illis
1.3.166
conatus: magno hospitium miserabile, magno
1.3.167
servorum ventres, et frugi cenula magno,
1.3.168
fictilibus cenare pudet, quod turpe negabis
1.3.169
translatus subito ad Marsos mensamque Sabellam
1.3.170
contentusque illic Veneto duroque cucullo.
1.3.171
Pars magna Italiae est, si verum admittimus, in qua
1.3.172
nemo togam sumit nisi mortuus, ipsa dierum
1.3.173
festorum herboso colitur si quando theatro
1.3.174
maiestas tandemque redit ad pulpita notum
1.3.175
exodium, cum personae pallentis hiatum
1.3.176
in gremio matris formidat rusticus infans,
1.3.177
aequales habitus illic similesque videbis
1.3.178
orchestram et populum, clari velamen honoris
1.3.179
sufficiunt tunicae summis aedilibus albae,
1.3.180
hic ultra vires habitus nitor, hic aliquid plus
1.3.181
quam satis est interdum aliena sumitur arca.
1.3.182
commune id vitium est, hic vivimus ambitiosa
1.3.183
paupertate omnes, quid te moror? omnia Romae
1.3.184
cum pretio, quid das, ut Cossum aliquando salutes,
1.3.185
ut te respiciat clauso Veiento labello?
1.3.186
ille metit barbam, crinem hic deponit amati;
1.3.187
plena domus libis venalibus; accipe, et istud
1.3.188
fermentum tibi habe: praestare tributa clientes
1.3.189
cogimur et cultis augere peculia servis.
1.3.190
Quis timet aut timuit gelida Praeneste ruinam
1.3.191
aut positis nemorosa inter iuga Volsiniis aut
1.3.192
simplicibus Gabiis aut proni Tiburis arce?
1.3.193
nos urbem colimus tenui tibicine fultam
1.3.194
magna parte sui; nam sic labentibus obstat
1.3.195
vilicus et, veteris rimae cum texit hiatum,
1.3.196
securos pendente iubet dormire ruina,
1.3.197
vivendum est illic ubi nulla incendia, nulli
1.3.198
nocte metus, iam poscit aquam, iam frivola transfert
1.3.199
Vcalegon, tabulata tibi iam tertia fumant:
1.3.200
tu nescis; nam si gradibus trepidatur ab imis,
1.3.201
ultimus ardebit quem tegula sola tuetur
1.3.202
a pluvia, molles ubi reddunt ova columbae,
1.3.203
lectus erat Codro Procula minor, urceoli sex
1.3.204
ornamentum abaci nec non et parvulus infra
1.3.205
cantharus et recubans sub eodem marmore Chiron,
1.3.206
iamque vetus graecos servabat cista libellos
1.3.207
et divina opici rodebant carmina mures,
1.3.208
nil habuit Codrus, quis enim negat? et tamen illud
1.3.209
perdidit infelix totum nihil, ultimus autem
1.3.210
aerumnae est cumulus, quod nudum et frusta rogantem est PRAO
1.3.211
nemo cibo, nemo hospitio tectoque iuvabit.
1.3.212
Si magna Asturici cecidit domus, horrida mater,
1.3.213
pullati proceres, differt vadimonia praetor,
1.3.214
tum gemimus casus urbis, tunc odimus ignem,
1.3.215
ardet adhuc, et iam accurrit qui marmora donet,
1.3.216
conferat inpensas; hic nuda et candida signa,
1.3.217
hic aliquid praeclarum praeclarum P: Housman conj. praedarum . Euphranoris et Polycliti,
1.3.218
hic hic conj. by Jahn and confirmed by O and Vind.: haec P Büch.: Housman conj. aera . Asianorum vetera ornamenta deorum,
1.3.219
hic libros dabit et forulos mediamque Minervam,
1.3.220
hic modium argenti, meliora ac plura reponit
1.3.221
Persicus, orborum lautissimus et merito iam
1.3.222
suspectus tamquam ipse suas incenderit aedes.
1.3.223
Si potes avelli circensibus, optima Sorae
1.3.224
aut Fabrateriae domus aut Frusinone paratur
1.3.225
quanti nunc tenebras unum conducis in annum.
1.3.226
hortulus hic puteusque brevis nec reste movendus
1.3.227
in tenuis plantas facili diffunditur haustu,
1.3.228
vive bidentis amans et culti vilicus horti,
1.3.229
unde epulum possis centum dare Pythagoreis.
1.3.230
est aliquid, quocumque loco, quocumque recessu
1.3.231
unius sese dominum fecisse lacertae.
1.3.232
Plurimus hic aeger moritur vigilando (set ipsum
1.3.233
languorem peperit cibus inperfectus et haerens
1.3.234
ardenti stomacho), nam quaeHousman adopts the conj. quem (Hadr. Valesius): quae PALO. meritoria somnum
1.3.235
admittunt? magnis opibus dormitur in urbe.
1.3.236
inde caput morbi, raedarum transitus arto
1.3.237
vicorum in flexuBüch. and Owen read inflexu , after PVind.Ψ: Housman in flexu . See Journal of Phil. No. 67, p. 40. et stantis convicia mandrae
1.3.238
eripient somnum Druso vitulisque marinis.
1.3.239
si vocat officium, turba cedente vehetur
1.3.240
dives et ingenti curret super ora Liburna
1.3.241
atque obiter leget aut scribet vel dormiet intus;
1.3.242
namque facit somnum clausa lectica fenestra,
1.3.243
ante tamen veniet: nobis properantibus opstat
1.3.244
unda prior, magno populus premit agmine lumbos
1.3.245
qui sequitur; ferit hic cubito, ferit assere duro
1.3.246
alter, at hic tignum capiti incutit, ille metretam.
1.3.247
pinguia crura luto, planta mox undique magna
1.3.248
calcor, et in digito clavus mihi militis haeret.
1.3.249
Nonne vides quanto celebretur sportula fumo?
1.3.250
centum convivae, sequitur sua quemque culina.
1.3.251
Corbulo vix ferret tot vasa ingentia, tot res
1.3.252
inpositas capiti, quas recto vertice portat
1.3.253
servulus infelix et cursu ventilat ignem,
1.3.254
scinduntur tunicae sartae modo, longa coruscat
1.3.255
serraco veniente abies, atque altera pinum
1.3.256
plaustra vehunt; nutant alte populoque minantur.
1.3.257
nam si procubuit qui saxa Ligustica portat
1.3.258
axis et eversum fudit super agmina montem,
1.3.259
quid superest de corporibus? quis membra, quis ossa
1.3.260
invenit? obtritum vulgi perit omne cadaver
1.3.261
more animae, domus interea secura patellas
1.3.262
iam lavat et bucca foculum excitat et sonat unctis
1.3.263
striglibus et pleno componit lintea guto.
1.3.264
haec inter pueros varie properantur, at ille
1.3.265
iam sedet in ripa taetrumque novicius horret,
1.3.266
porthmea nec sperat caenosi gurgitis alnum
1.3.267
infelix nec habet quem porrigat ore trientem.
1.3.268
Respice nunc alia ac diversa pericula noctis:
1.3.269
quod spatium tectis sublimibus unde cerebrum
1.3.270
testa ferit, quotiens rimosa et curta fenestris
1.3.271
vasa cadant, quanto percussum pondere signent
1.3.272
et laedant silicem, possis ignavus haberi
1.3.273
et subiti casus inprovidus, ad cenam si
1.3.274
intestatus eas: adeo tot fata, quot illa
1.3.275
nocte patent vigiles te praetereunte fenestrae.
1.3.276
ergo optes votumque feras miserabile tecum,
1.3.277
ut sint contentae patulas defundere pelves.
1.3.278
Ebrius ac petulans, qui nullum forte cecidit,
1.3.279
dat poenas, noctem patitur lugentis amicum
1.3.280
Pelidae, cubat in faciem, mox deinde supinus;
1.3.281
ergo non aliter poterit dormire: quibusdam
1.3.282
somnum rixa facit, sed quamvis improbus annis
1.3.283
atque mero fervens, cavet hunc, quem coccina laena
1.3.284
vitari iubet et comitum longissimus ordo,
1.3.285
multum praeterea flammarum et aenea lampas;
1.3.286
me, quem luna solet deducere vel breve lumen
1.3.287
candelae, cuius dispenso et tempero filum,
1.3.288
contemnit, miserae cognosce prohoemia rixae,
1.3.289
si rixa est, ubi tu pulsas, ego vapulo tantum,
1.3.290
stat contra starique iubet: parere necesse est;
1.3.291
nam quid agas, cum te furiosus cogat et idem
1.3.292
fortior? unde venis? , exclamat, ‘cuius aceto,
1.3.293
cuius conche tumes? quis tecum sectile porrum
1.3.294
sutor et elixi vervecis labra comedit?
1.3.295
nil mihi respondes? aut dic aut accipe calcem.
1.3.296
ede ubi consistas; in qua te quaero proseucha?’
1.3.297
dicere si temptes aliquid tacitusve recedas,
1.3.298
tantumdem est: feriunt pariter, vadimonia deinde
1.3.299
irati faciunt, libertas pauperis haec est:
1.3.300
pulsatus rogat et pugnis concisus adorat
1.3.301
ut liceat paucis cum dentibus inde reverti.
1.3.302
Nec tamen haec tantum metuas, nam qui spoliet te
1.3.303
non derit clausis domibus, postquam omnis ubique
1.3.304
fixa catenatae siluit compago tabernae.
1.3.305
interdum et ferro subitus grassator agit rem;
1.3.306
armato quotiens tutae custode tenentur
1.3.307
et Pomptina palus et Gallinaria pinus,
1.3.308
sic inde huc omnes tamquam ad vivaria currunt
1.3.309
qua fornace graves, qua non incude catenae?
1.3.310
maximus in vinclis ferri modus, ut timeas ne
1.3.311
vomer deficiat, ne marrae et sarcula desint.
1.3.312
felices proavorum atavos, felicia dicas
1.3.313
saecula quae quondam sub regibus atque tribunis
1.3.314
viderunt uno contentam carcere Romam.
1.3.315
His alias poteram et pluris subnectere causas;
1.3.316
sed iumenta vocant et sol inclinat, eundum est;
1.3.317
nam mihi commota iam dudum mulio virga
1.3.318
adnuit. ergo vale nostri memor, et quotiens te
1.3.319
Roma tuo refici properantem reddet Aquino,
1.3.320
me quoque ad Helvinam Cererem vestramque Dianam
1.3.321
converte a Cumis, saturarum ego, ni pudet illas,
1.3.322
auditor auditor PVind. Büch. (1910): adiutor ΨBüch. (1893). gelidos veniam caligatus in agros.’
1.4.1
Ecce iterum Crispinus, et est mihi saepe vocandusWillis rejects 4.1-36, following Ribbeck
1.4.2
ad partes, monstrum nulla virtute redemptum
1.4.3
a vitiis, aegrae solaque libidine fortes
1.4.4
deliciae; viduas tantum aspernatus. aspernatur Ψ: aspernatus Vind. etc. and Housman: sper. natur PSA. adulter,
1.4.5
quid refert igitur, quantis iumenta fatiget
1.4.6
porticibus, quanta nemorum vectetur in umbra,
1.4.7
iugera quot vicina foro, quas emerit aedes?
1.4.8
nemo malus felix, minime minime PVind.Ψ: quin sit ς: Housman conj. qum sit . corruptor et idem Clausen rejects, following Jahn
1.4.9
incestus, cum quo nuper vittata iacebat
1.4.10
sanguine adhuc vivo terram subitura sacerdos.
1.4.11
Sed nunc de factis levioribus, et tamen alter
1.4.12
si fecisset idem, caderet sub iudice morum;
1.4.13
nam quod turpe bonis Titio Seioque, decebat
1.4.14
Crispinum: quid agas, cum dira et foedior omni
1.4.15
crimine persona est? mullum sex milibus emit,
1.4.16
aequantem sane paribus sestertia libris,
1.4.17
ut perhibent qui de magnis maiora loquuntur,
1.4.18
consilium laudo artificis, si munere tanto
1.4.19
praecipuam in tabulis ceram senis abstulit orbi;
1.4.20
est ratio ulterior, magnae si misit amicae,
1.4.21
quae vehitur clauso latis specularibus antro,
1.4.22
nil tale expectes: emit sibi. multa videmus
1.4.23
quae miser et frugi non fecit Apicius; hoc tu,
1.4.24
succinctus patria quondam, Crispine, papyro?
1.4.25
hoc pretio squamasP has squamae . So Büch.? potuit fortasse minoris
1.4.26
piscator quam piscis emi; provincia tanti
1.4.27
vendit agros, sed maiores Apulia vendit,
1.4.28
qualis tunc epulas ipsum gluttisse putamus
1.4.29
induperatorem, cum tot sestertia, partem
1.4.30
exiguam et modicae sumptam de margine cenae,
1.4.31
purpureus magni ructarit scurra Palati,
1.4.32
iam princeps equitum, magna qui voce solebat
1.4.33
vendere municipes fracta de merce siluros?
1.4.34
incipe, Calliope, licet et considere, non est
1.4.35
cantandum, res vera agitur, narrate, puellae
1.4.36
Pierides; prosit mihi vos dixisse puellas.
1.4.37
Cum iam semianimum laceraret Flavius orbem
1.4.38
ultimus et calvo serviret Roma Neroni,
1.4.39
incidit Hadriaci spatium admirabile rhombi
1.4.40
ante domum Veneris, quam Dorica sustinet Ancon,
1.4.41
implevitque sinus; nec enim minor haeserat illis
1.4.42
quos operit glacies Maeotica ruptaque tandem
1.4.43
solibus effundit torrentis ad ostia Ponti
1.4.44
desidia tardos et longo frigore pingues,
1.4.45
destinat hoc monstrum cumbae Unique magister
1.4.46
pontifici summo, quis enim proponere talem
1.4.47
aut emere auderet, cum plena et litora multo
1.4.48
delatore forent? dispersi protinus algae
1.4.49
inquisitores agerent cum remige nudo
1.4.50
non dubitaturi fugitivum dicere piscem
1.4.51
depastumque diu vivaria Caesaris, inde
1.4.52
elapsum veterem ad dominum debere reverti,
1.4.53
si quid Palfurio, si credimus Armillato,
1.4.54
quidquid conspicuum pulchrumque est aequore toto,
1.4.55
res fisci est, ubicumque natat, donabitur ergo,
1.4.56
ne pereat. Iam letifero cedente pruinis
1.4.57
autumno, iam quartanam sperantibus aegris
1.4.58
stridebat deformis hiems praedamque recentem
1.4.59
servabat, tamen hic properat, velut urgueat Auster,
1.4.60
utque lacus suberant, ubi quamquam diruta servat
1.4.61
ignem Troianum et Vestam colit Alba minorem,
1.4.62
obstitit intranti miratrix turba parumper,
1.4.63
ut cessit, facili patuerunt cardine valvae;
1.4.64
exclusi spectant admissa obsonia patres.
1.4.65
itur ad Atriden. tum Picens accipe, dixit,
1.4.66
‘privatis maiora focis, genialis agatur
1.4.67
iste dies, propera stomachum laxare sagina saginam PS: saginis Ψ Vind.,
1.4.68
et tua servatum consume in saecula rhombum.
1.4.69
ipse capi voluit.’ quid apertius? et tamen illi
1.4.70
surgebant cristae; nihil est quod credere de se
1.4.71
non possit cum laudatur dis aequa potestas.
1.4.72
sed derat pisci patinae mensura, vocantur
1.4.73
ergo in consilium proceres, quos oderat ille,
1.4.74
in quorum facie miserae magnaeque sedebat
1.4.75
pallor amicitiae, primus clamante Liburno
1.4.76
currite, iam sedit rapta properabat abolla
1.4.77
Pegasus, attonitae positus modo vilicus urbi.
1.4.78
anne aliud tum praefecti? quorum optimus atque
1.4.79
interpres legum sanctissimus omnia, quamquam quamquam Vind.Ψ: quamque P.
1.4.80
temporibus diris, tractanda putabat inermi
1.4.81
iustitia, venit et Crispi iucunda senectus,
1.4.82
cuius erant mores qualis facundia, mite
1.4.83
ingenium, maria ac terras populosque regenti
1.4.84
quis comes utilior, si clade et peste sub illa
1.4.85
saevitiam damnare et honestum adferre liceret
1.4.86
consilium? sed quid violentius aure tyranni,
1.4.87
cum quo de pluviis aut aestibus aut nimboso
1.4.88
vere locuturi fatum pendebat amici?
1.4.89
illa igitur numquam derexit bracchia contra
1.4.90
torrentem, nec civis erat qui libera posset
1.4.91
verba animi proferre et vitam inpendere vero.
1.4.92
sic multas hiemes atque octogensima vidit
1.4.93
solstitia, his armis illa quoque tutus in aula.
1.4.94
Proximus eiusdem properabat Acilius aevi
1.4.95
cum iuvene indigno quem mors tam saeva maneret
1.4.96
et domini gladiis tam festinata; sed olim
1.4.97
prodigio par est in nobilitate senectus,
1.4.98
unde fit ut malim fraterculus esse gigantis.
1.4.99
profuit ergo nihil misero, quod comminus ursos
1.4.100
figebat Numidas Albana nudus harena
1.4.101
venator, quis enim iam non intellegat artes
1.4.102
patricias? quis priscum illud miratur acumen.
1.4.103
Brute, tuum? facile est barbato inponere regi.
1.4.104
Nec melior vultu quamvis ignobilis ibat
1.4.105
Rubrius, offensae veteris reus atque tacendae,
1.4.106
et tamen inprobior saturam scribente cinaedo.
1.4.107
Montani quoque venter adest abdomine tardus,
1.4.108
et matutino sudans Crispinus amomo
1.4.109
quantum vix redolent duo funera, saevior illo
1.4.110
Pompeius tenui iugulos aperire susurro,
1.4.111
et qui vulturibus servabat viscera Dacis
1.4.112
Fuscus marmorea meditatus proelia villa,
1.4.113
et cum mortifero prudens Veiento Catullo,
1.4.114
qui numquam visae flagrabat amore puellae,
1.4.115
grande et conspicuum nostro quoque tempore monstrum,
1.4.116
caecus adulator, dirusque a ponte satelles
1.4.117
dignus Aricinos qui mendicaret ad axes
1.4.118
blandaque devexae iactaret basia raedae.
1.4.119
nemo magis rhombum stupuit; nam plurima dixit
1.4.120
in laevum conversus, at illi dextra iacebat
1.4.121
belua, sic pugnas Cilicis laudabat et ictus
1.4.122
et pegma et pueros inde ad velaria raptos.
1.4.123
Non cedit Veiento, set ut fanaticus oestro
1.4.124
percussus, Bellona, tuo divinat et ‘ingens
1.4.125
omen habes,’ inquit, ‘magni clarique triumphi.
1.4.126
regem aliquem capies, aut de temone Britanno
1.4.127
excidet Arviragus. peregrina est belua, cernis
1.4.128
erectas inHousmam conj. per for in . terga sudes?‘ hoc defuit unum
1.4.129
Fabricio, patriam ut rhombi memoraret et annos.
1.4.130
Quidnam igitur censes? conciditur? ‘absit ab illo
1.4.131
dedecus hoc,’ Montanus ait, ‘testa alta paretur,
1.4.132
quae tenui muro spatiosum colligat orbem,
1.4.133
debetur magnus patinae subitusque Prometheus,
1.4.134
argillam atque rotam citius properate; sed ex hoc
1.4.135
tempore iam, Caesar, figuli tua castra sequantur.’
1.4.136
vicit digna viro sententia, noverat ille
1.4.137
luxuriam inperii veterem noctesque Neronis
1.4.138
iam medias aliamque famem, cum pulmo Falerno
1.4.139
arderet, nulli maior fuit usus edendi
1.4.140
tempestate mea; Circeis nata forent an
1.4.141
Lucrinum ad saxum Rutupinove edita fundo
1.4.142
ostrea callebat primo deprendere morsu,
1.4.143
et semel aspecti litus dicebat echini.
1.4.144
Surgitur et misso proceres exire iubentur
1.4.145
consilio, quos Albanam dux magnus in arcem
1.4.146
traxerat attonitos et festinare coactos
1.4.147
tamquam de Chattis aliquid torvisque Sygambris
1.4.148
dicturus, tamquam ex diversis partibus orbis
1.4.149
anxia praecipiti venisset epistula pinna.
1.4.150
Atque utinam his potius nugis tota illa dedisset
1.4.151
tempora saevitiae, claras quibus abstulit urbi
1.4.152
inlustresque animas impune et vindice nullo,
1.4.153
sed periit postquam cerdonibus esse timendus
1.4.154
coeperat; hoc nocuit Lamiarum caede madenti.
1.5.1
Si te propositi nondum pudet atque eadem est mens,
1.5.2
ut bona summa putes aliena vivere quadra;
1.5.3
si potes illa pati quae nec Sarmentus iniquas
1.5.4
Caesaris ad mensas nec vilis Gabba tulisset,
1.5.5
quamvis iurato metuam tibi credere testi.
1.5.6
ventre nihil novi frugalius; hoc tamen ipsum
1.5.7
defecisse puta, quod inani sufficit alvo:
1.5.8
nulla crepido vacat? nusquam pons et tegetis pars
1.5.9
dimidia brevior? tantine iniuria cenae,
1.5.10
tam ieiuna fames, cum possit honestius illic
1.5.11
et tremere et sordes farris mordere canini?
1.5.12
Primo fige loco, quod tu discumbere iussus
1.5.13
mercedem solidam veterum capis officiorum,
1.5.14
fructus amicitiae magnae cibus; inputat hunc rex,
1.5.15
et quamvis rarum tamen inputat. ergo duos post
1.5.16
si libuit menses neglectum adhibere clientem,
1.5.17
tertia ne vacuo cessaret culcita lecto,
1.5.18
una simus, ait. votorum summa! quid ultra
1.5.19
quaeris? habet Trebius propter quod rumpere somnum
1.5.20
debeat et ligulas dimittere, sollicitus ne
1.5.21
tota salutatrix iam turba peregerit orbem,
1.5.22
sideribus dubiis aut illo tempore quo se
1.5.23
frigida circumagunt pigri serraca Bootae.
1.5.24
Qualis cena tamen! vinum quod sucida nolit
1.5.25
lana pati: de conviva Corybanta videbis.
1.5.26
iurgia proludunt, sed mox et pocula torques
1.5.27
saucius et rubra deterges vulnera mappa,
1.5.28
inter vos quotiens libertorumque cohortem
1.5.29
pugna Saguntina fervet commissa lagona.
1.5.30
ipse capillato diffusum consule potat,
1.5.31
calcatamque tenet bellis socialibus uvam,
1.5.32
cardiaco numquam cyathum missurus amico;
1.5.33
cras bibet Albanis aliquid de montibus aut de
1.5.34
Setinis, cuius patriam titulumque senectus
1.5.35
delevit multa veteris fuligine testae,
1.5.36
quale coronati Thrasea Helvidiusque bibebant
1.5.37
Brutorum et Cassi natalibus. Ipse capaces
1.5.38
Heliadum crustas et inaequales berullo
1.5.39
Virro tenet phialas: tibi non committitur aurum,
1.5.40
vel si quando datur, custos adfixus ibidem,
1.5.41
qui numeret gemmas, ungues observet acutos.
1.5.42
da veniam, praeclara illi illic Ψ. laudatur iaspis;
1.5.43
nam Virro, ut multi, gemmas ad pocula transfert
1.5.44
a digitis, quas in vaginae fronte solebat
1.5.45
ponere zelotypo iuvenis praelatus Iarbae.
1.5.46
tu Beneventani sutoris nomen habentem
1.5.47
siccabis calicem nasorum quattuor ac iam
1.5.48
quassatum et rupto poscentem sulpura vitro.
1.5.49
Si stomachus domini fervet vinoque ciboque,
1.5.50
frigidior Geticis petitur decocta pruinis.
1.5.51
non eadem vobis poni modo vina querebar:
1.5.52
vos aliam potatis aquam, tibi pocula cursor
1.5.53
Gaetulus dabit aut nigri manus ossea Mauri
1.5.54
et cui per mediam nolis occurrere noctem,
1.5.55
clivosae veheris dum per monumenta Latinae:
1.5.56
flos Asiae ante ipsum, pretio maiore paratus
1.5.57
quam fuit et Tulli census pugnacis et Anci
1.5.58
et, ne te teneam, Romanorum omnia regum
1.5.59
frivola. quod cum ita sit, tu Gaetulum Ganymedem
1.5.60
respice, cum sities. nescit tot milibus emptus
1.5.61
pauperibus miscere puer; set forma, set aetas
1.5.62
digna supercilio, quando ad te pervenit ille?
1.5.63
quando rogatus adest calidae gelidaeque minister?
1.5.64
quippe indignatur veteri parere clienti,
1.5.65
quodque aliquid poscas et quod se stante recumbas.
1.5.66
maxima quaeque domus servis est plena superbis.
1.5.67
ecce alius quanto porrexit murmure panem
1.5.68
vix fractum, solidae iam mucida frusta farinae,
1.5.69
quae genuinum agitent, non admittentia morsum;
1.5.70
sed tener et niveus mollique siligine fictus
1.5.71
servatur domino, dextram cohibere memento,
1.5.72
salva sit artoptae reverentia, finge tamen te
1.5.73
inprobulum, superest illic qui ponere cogat:
1.5.74
‘vis tu consuetis, audax conviva, canistris
1.5.75
impleri panisque tui novisse colorem?’
1.5.76
‘scilicet hoc fuerat, propter quod saepe relicta
1.5.77
coniuge per montem adversum gelidasque cucurri
1.5.78
Esquilias, fremeret saeva cum grandine vernus
1.5.79
Iuppiter et multo stillaret paenula nimbo.’
1.5.80
Aspice quam longo distinguat distinguat P Vind.: distendat Ψ. pectore lancem
1.5.81
quae fertur domino squilla, et quibus undique saepta
1.5.82
asparagis qua despiciat convivia cauda,
1.5.83
dum venit excelsi manibus sublata ministri.
1.5.84
set tibi dimidio constrictus cammarus ovo
1.5.85
ponitur exigua feralis cena patella.
1.5.86
ipse Venafrano piscem perfundit: at hic qui
1.5.87
pallidus adfertur misero tibi caulis olebit
1.5.88
lanternam; illud enim vestris datur alveolis quod
1.5.89
canna Micipsarum prora subvexit acuta,
1.5.90
propter quod Romae cum Boccare nemo lavatur,
1.5.91
quod tutos etiam facit a serpentibus atris. This line and 6.126 are the only two lines omitted by P (excepting, of course, vi. O 1-34).
1.5.92
Mullus erit domini, quem misit Corsica vel quem
1.5.93
Tauromenitanae rupes, quando omne peractum est
1.5.94
et iam defecit nostrum mare, dum gula saevit,
1.5.95
retibus adsiduis penitus scrutante macello
1.5.96
proxima, nec patimur Tyrrhenum crescere piscem,
1.5.97
instruit ergo focum provincia, sumitur illinc
1.5.98
quod captator emat Laenas, Aurelia vendat.
1.5.99
Virroni muraena datur, quae maxima venit
1.5.100
gurgite de Siculo; nam dum se continet Auster,
1.5.101
dum sedet et siccat madidas in carcere pinnas,
1.5.102
contemnunt mediam temeraria lina Charybdim.
1.5.103
vos anguilla manet longae cognata colubrae,
1.5.104
aut glacie aspersus maculis Tiberinus, et ipse
1.5.105
vernula riparum, pinguis torrente cloaca.
1.5.106
et solitus mediae cryptam penetrare Suburae.
1.5.107
Ipsi pauca velim, facilem si praebeat aurem.
1.5.108
‘nemo petit, modicis quae mittebantur amicis
1.5.109
a Seneca, quae Piso bonus, quae Cotta solebat
1.5.110
largiri; namque et titulis et fascibus olim
1.5.111
maior habebatur donandi gloria, solum
1.5.112
poscimus ut cenes civiliter, hoc face et esto,
1.5.113
esto, ut nunc multi, dives tibi, pauper amicis.’
1.5.114
Anseris ante ipsum magni iecur, anseribus par
1.5.115
altilis, et flavi dignus ferro Meleagri
1.5.116
spumat spumat PSA: fumat Ψ. aper. post hunc tradentur tubera, si ver
1.5.117
tunc erit et facient optata tonitrua cenas
1.5.118
maiores. tibi habe frumentum, Alledius inquit,
1.5.119
o Libye, disiunge boves, dum tubera mittas.
1.5.120
Structorem interea, nequa indignatio desit,
1.5.121
saltantem spectes et chironomunta volanti
1.5.122
cultello, donec peragat dictata magistri
1.5.123
omnia; nec minimo sane discrimine refert,
1.5.124
quo gestu lepores et quo gallina secetur.
1.5.125
duceris planta velut ictus ab Hercule Cacus
1.5.126
et ponere foris, si quid temptaveris umquam
1.5.127
hiscere, tamquam habeas tria nomina, quando propinat
1.5.128
Virro tibi, sumitve tuis contacta labellis
1.5.129
pocula? quis vestrum temerarius usque adeo, quis
1.5.130
perditus, ut dicat regi bibe? plurima sunt quae
1.5.131
non audent homines perfusa dicere laena.
1.5.132
quadringenta tibi si quis deus aut similis dis
1.5.133
et melior fatis donaret homuncio, quantus,
1.5.134
ex nihilo, quantus fieres Virronis amicus!
1.5.135
‘da Trebio, pone ad Trebium. vis, frater, ab ipsis
1.5.136
ilibus?’ o nummi, vobis hunc praestat honorem,
1.5.137
vos estis fratres, dominus tamen et domini rex
1.5.138
si vis tu fieri, nullus tibi parvolus aula
1.5.139
luserit Aeneas nec filia dulcior illo;
1.5.140
iucundum et carum sterilis facit uxor amicum.
1.5.141
sed tua nunc Mycale pariat licet et pueros tres
1.5.142
in gremium patris fundat semel, ipse loquaci
1.5.143
gaudebit nido, viridem thoraca iubebit
1.5.144
adferri minimasque nuces assemque rogatum,
1.5.145
ad mensam quotiens parasitus venerit infans.
1.5.146
Vilibus ancipites fungi ponentur amicis,
1.5.147
boletus domino, set quales Claudius edit
1.5.148
ante illum uxoris, post quem nihil amplius edit.
1.5.149
Virro sibi et reliquis Virronibus illa iubebit
1.5.150
poma dari, quorum solo pascaris odore,
1.5.151
qualia perpetuus Phaeacum autumnus habebat,
1.5.152
credere quae possis subrepta sororibus Afris:
1.5.153
tu scabie frueris mali, quod in aggere rodit
1.5.154
qui tegitur parma et galea, metuensque flagelli
1.5.155
discit ab hirsuta iaculum torquere capella.
1.5.156
Forsitan inpensae Virronem parcere credas,
1.5.157
hoc agit ut doleas; nam quae comoedia, mimus
1.5.158
quis melior plorante gula? ergo omnia fiunt,
1.5.159
si nescis, ut per lacrimas effundere bilem
1.5.160
cogaris pressoque diu stridere molari.
1.5.161
tu tibi liber homo et regis conviva videris:
1.5.162
captum te nidore suae putat ille culinae;
1.5.163
nec male coniectat: quis enim tam nudus, ut illum
1.5.164
bis ferat, Etruscum puero si contigit aurum
1.5.165
vel nodus tantum et signum de paupere loro?
1.5.166
spes bene cenandi vos decipit: ‘ecce dabit iam
1.5.167
semesum leporem atque aliquid de clunibus apri,
1.5.168
ad nos iam veniet minor altilis.’ inde parato
1.5.169
intactoque omnes et stricto pane tacetis.
1.5.170
ille sapit qui te sic utitur, omnia ferre
1.5.171
si potes, et debes, pulsandum vertice raso
1.5.172
praebebis quandoque caput, nec dura timebis
1.5.173
flagra pati, his epulis et tali dignus amico.