Saturae
Choose a text
id="mobileReaderAuthor" class="mobile-reader-author" href="/authors/juvenal" aria-label="More works by Juvenal">
—
⋯
Original / primary: Perseus Lat2
3.7.1
Et spes et ratio studiorum in Caesare tantum;
3.7.2
solus enim tristes hac tempestate Camenas
3.7.3
respexit, cum iam celebres notique poetae
3.7.4
balneolum Gabiis, Romae conducere furnos
3.7.5
temptarent, nec foedum alii nec turpe putarent
3.7.6
praecones fieri, cum desertis Aganippes
3.7.7
vallibus esuriens migraret in atria Clio;
3.7.8
nam si Pieria quadrans tibi nullus in umbra
3.7.9
ostendatur, ames nomen victumque Machaerae
3.7.10
et vendas potius commissa quod auctio vendit
3.7.11
stantibus, oenophorum tripedes armaria cistas,
3.7.12
Alcitheon Pacti, Thebas et Terea Fausti.
3.7.13
hoc satius quam si dicas sub iudice vidi
3.7.14
quod non vidisti, faciant equites Asiani
3.7.15
quamquam et Cappadoces faciant equitesque Bithyni,
3.7.16
altera quos nudo traducit Gallia talo.
3.7.17
Nemo tamen studiis indignum ferre laborem
3.7.18
cogetur posthac, nectit quicumque canoris
3.7.19
eloquium vocale modis laurumque momordit.
3.7.20
hoc agite, o iuvenes, circumspicit et stimulat vos
3.7.21
materiamque sibi ducis indulgentia quaerit,
3.7.22
si qua aliunde putas rerum expectanda tuarum
3.7.23
praesidia atque ideo croceae membrana tabellae
3.7.24
impletur, lignorum aliquid posce ocius et quae
3.7.25
componis dona Veneris, Telesine, marito,
3.7.26
aut clude et positos tinea pertunde libellos,
3.7.27
frange miser calamum vigilataque proelia dele,
3.7.28
qui facis in parva sublimia carmina cella,
3.7.29
ut dignus venias hederis et imagine macra.
3.7.30
spes nulla ulterior; didicit iam dives avarus
3.7.31
tantum admirari, tantum laudare disertos,
3.7.32
ut pueri Iunonis avem. sed defluit aetas
3.7.33
et pelagi patiens et cassidis atque ligonis.
3.7.34
taedia tunc subeunt animos, tunc seque suamque
3.7.35
Terpsichoren odit facunda et nuda senectus.
3.7.36
Accipe nunc artes ne quid tibi conferat iste
3.7.37
quem colis et Musarum et Apollinis aede relicta,
3.7.38
ipse facit versus, atque uni cedit Homero
3.7.39
propter mille annos, et si dulcedine famae
3.7.40
succensus recites, maculosas maculosas Heinr.: maculonsas Ribb. Housman: maculonus Ψ, maculonis PGBüch. commodat aedes;
3.7.41
haec longe ferrata domus servire iubetur,
3.7.42
in qua sollicitas imitatur ianua portas,
3.7.43
scit dare libertos extrema in parte sedentis
3.7.44
ordinis et magnas comitum disponere voces:
3.7.45
nemo dabit regum quanti subsellia constant
3.7.46
et quae conducto pendent anabathra tigillo,
3.7.47
quaeque reportandis posita est orchestra cathedris.
3.7.48
nos tamen hoc agimus tenuique in pulvere sulcos
3.7.49
ducimus et litus sterili versamus aratro,
3.7.50
nam si discedas, laqueo tenet ambitiosi
3.7.51
consuetudo mali, tenet insanabile multos The text of lines 50-52 is evidently corrupt Part of the passage seems to be a gloss, but, even if line 51 be eliminated, lines 50 and 52 can scarcely be translated though the general sense is clear.
3.7.52
scribendi cacoethes et aegro in corde senescit.
3.7.53
Sed vatem egregium, cui non sit publica vena,
3.7.54
qui nil expositum soleat deducere nec qui
3.7.55
communi feriat carmen triviale moneta,
3.7.56
hunc, qualem nequeo monstrare et sentio tantum,
3.7.57
anxietate carens animus facit, omnis acerbi
3.7.58
inpatiens, cupidus silvarum aptusque bibendis
3.7.59
fontibus Aonidum. neque enim cantare sub antro
3.7.60
Pierio thyrsumque potest contingere maesta
3.7.61
paupertas atque aeris inops, quo nocte dieque
3.7.62
corpus eget: satur est cum dicit Horatius euhoe!
3.7.63
quis locus ingenio, nisi cum se carmine solo
3.7.64
vexant et dominis Cirrhae Nysaeque feruntur
3.7.65
pectora vestra duas non admittentia curas?
3.7.66
magnae mentis opus, nec de lodice paranda
3.7.67
attonitae, currus et equos faciesque deorum
3.7.68
aspicere et qualis Rutulum confundat Erinys.
3.7.69
nam si Vergilio puer et tolerabile desset
3.7.70
hospitium, caderent omnes a crinibus hydri,
3.7.71
surda nihil gemeret grave bucina: poscimus ut sit
3.7.72
non minor antiquo Rubrenus Lappa cothurno,
3.7.73
cuius et alveolos et laenam pignerat Atreus?
3.7.74
non habet infelix Numitor quod mittat amico:
3.7.75
Quintillae quod donet habet, nec defuit illi
3.7.76
unde emeret multa pascendum carne leonem
3.7.77
iam domitum; constat leviori belua sumptu
3.7.78
nimirum et capiunt plus intestina poetae.
3.7.79
Contentus fama iaceat Lucanus in hortis
3.7.80
marmoreis, et Serrano tenuique Saleio
3.7.81
gloria quantalibet quid erit, si gloria tantum est?
3.7.82
curritur ad vocem iucundam et carmen amicae
3.7.83
Thebaidos, laetam cum fecit Statius urbem
3.7.84
promisitque diem: tanta dulcedine captos
3.7.85
adficit ille animos tantaque libidine volgi
3.7.86
auditur; sed cum fregit subsellia versu,
3.7.87
esurit, intactam Paridi nisi vendit Agauen.
3.7.88
ille et militiae multis largitur honorem,
3.7.89
semenstri digitos vatum circumligat auro:
3.7.90
quod non dant proceres, dabit histrio; tu Camerinos
3.7.91
et Baream, tu nobilium magna atria curas?
3.7.92
praefectos Pelopea facit, Philomela tribunos.
3.7.93
haut tamen invideas vati quem pulpita pascunt:
3.7.94
quis tibi Maecenas, quis nunc erit aut Proculeius
3.7.95
aut Fabius? quis Cotta iterum, quis Lentulus alter?
3.7.96
tunc par ingenio pretium, tunc utile multis
3.7.97
pallere et vinum toto nescire Decembri.
3.7.98
Vester porro labor fecundior, historiarum
3.7.99
scriptores? perit perit PFG: petit Ψ hic plus temporis atque olei plus.
3.7.100
nullo quippe modo millensima pagina surgit
3.7.101
omnibus et crescit multa damnosa papyro;
3.7.102
sic ingens rerum numerus iubet atque operum lex.
3.7.103
quae tamen inde seges? terrae quis fructus apertae?
3.7.104
quis dabit historico quantum daret acta legenti?
3.7.105
Sed genus ignavum, quod lecto gaudet et umbra.
3.7.106
dic igitur quid causidicis civilia praestent
3.7.107
officia et magno comites in fasce libelli.
3.7.108
ipsi magna sonant, sed tum cum creditor audit
3.7.109
praecipue, vel si tetigit latus acrior illo
3.7.110
qui venit ad dubium grandi cum codice nomen.
3.7.111
tunc inmensa cavi spirant mendacia folles
3.7.112
conspuiturque sinus: veram deprendere messem
3.7.113
si libet, hinc centum patrimonia causidicorum,
3.7.114
parte alia solum russati pone Lacertae Lacertae Ψ: Lacernae P..
3.7.115
consedere duces, surgis tu pallidus Aiax
3.7.116
dicturus dubia pro libertate bubulco
3.7.117
iudice, rumpe miser tensum iecur, ut tibi lasso
3.7.118
Agantur virides, scalarum gloria, palmae.
3.7.119
quod vocis pretium? siccus petasunculus et vas
3.7.120
pelamydum aut veteres, Maurorum epimenia, bulbi,
3.7.121
aut vinum Tiberi devectum, quinque lagonae.
3.7.122
si quater egisti, si contigit aureus unus,
3.7.123
inde cadunt partes ex foedere pragmaticorum.
3.7.124
Aemilio dabitur quantum licet, et melius nos
3.7.125
egimus; huius enim stat currus aeneus, alti
3.7.126
quadriiuges in vestibulis, atque ipse feroci
3.7.127
bellatore sedens curvatum hastile minatur
3.7.128
eminus et statua meditatur proelia lusca.
3.7.129
sic Pedo conturbat, Matho deficit, exitus hic est
3.7.130
Tongilii, magno cum rhinocerote lavari
3.7.131
qui solet et vexat lutulenta balnea turba,
3.7.132
perque forum iuvenes longo premit assere Maedos
3.7.133
empturus pueros argentum murrina villas;
3.7.134
spondet enim Tyrio stlattaria purpura filo.
3.7.135
et tamen est illis hoc utile: purpura vendit
3.7.136
causidicum, vendunt amethystina; convenit illi
3.7.137
et strepitu et facie maioris vivere census,
3.7.138
sed finem inpensae non servat prodiga Roma.
3.7.139
Fidimus eloquio Instead of fidimus eloquio Ψ has ut redeant veteres .? Ciceroni nemo ducentos
3.7.140
nunc dederit nummos, nisi fulserit anulus ingens.
3.7.141
respicit haec primum qui litigat, an tibi servi
3.7.142
octo, decem comites, an post te sella, togati
3.7.143
ante pedes, ideo conducta Paulus agebat
3.7.144
sardonyche, atque ideo pluris quam Gallus agebat,
3.7.145
quam Basilus. rara in tenui facundia panno.
3.7.146
quando licet Basilo flentem producere matrem?
3.7.147
quis bene dicentem Basilum ferat? accipiat te
3.7.148
Gallia vel potius nutricula causidicorum
3.7.149
Africa, si placuit mercedem ponere linguae.
3.7.150
Declamare doces? o ferrea pectora Vetti,
3.7.151
cum perimit saevos classis numerosa tyrannos.
3.7.152
nam quaecumque sedens modo legerat, haec eadem stans,
3.7.153
perferet atque eadem cantabit versibus isdem;
3.7.154
occidit miseros crambe repetita magistros,
3.7.155
quis color et quod sit causae genus atque ubi summa
3.7.156
quaestio, quae veniant diversa e parte parte . So Ψ: P and Büch. have forte . sagittae,
3.7.157
nosse volunt omnes, mercedem solvere nemo
3.7.158
mercedem appellas? quid enim scio? culpa docentis
3.7.159
scilicet arguitur, quod laevae parte mamillae
3.7.160
nil salit Arcadico iuveni, cuius mihi sexta
3.7.161
quaque die miserum dirus caput Hannibal inplet,
3.7.162
quidquid id est de quo deliberat, an petat urbem
3.7.163
a Cannis, an post nimbos et fulmina cautus
3.7.164
circumagat madidas a tempestate cohortes.
3.7.165
quantum vis stipulare et protinus accipe: quid quid PFGTU: quod ALO. do
3.7.166
ut totiens illum pater audiat? haec alii sex
3.7.167
vel plures uno conclamant ore sophistae
3.7.168
et veras agitant lites raptore relicto;
3.7.169
fusa venena silent, malus ingratusque maritus
3.7.170
et quae iam veteres sanant mortaria caecos.
3.7.171
Ergo sibi dabit ipse rudem, si nostra movebunt
3.7.172
consilia, et vitae diversum iter ingredietur
3.7.173
ad pugnam qui rhetorica descendit ab umbra,
3.7.174
summula ne pereat qua vilis tessera venit
3.7.175
frumenti; quippe haec merces lautissima. tempta
3.7.176
Chrysogonus quanti doceat vel Polio quanti
3.7.177
lautorum pueros: artem scindes scindens PΨ: scindes conj. Iahn, confirmed by Voss. Theodori
3.7.178
Balnea sescentis et pluris porticus in qua
3.7.179
gestetur dominus quotiens pluit—anne serenum
3.7.180
expectet spargatve luto iumenta recenti?
3.7.181
hic potius, namque hic mundae nitet ungula mulae.
3.7.182
parte alia longis Numidarum fulta columnis
3.7.183
surgat et algentem rapiat cenatio solem,
3.7.184
qualiacumque domus, veniet qui fercula docte
3.7.185
conponat componit GT. P and most MSS. have componat . See Housman, Journal of Phil. No. 67, p. 41., veniet qui pulmentaria conditP has condit : LOU condat : condiat Lachmann..
3.7.186
hos inter sumptus sestertia Quintiliano,
3.7.187
ut multum, duo sufficient; res nulla minoris
3.7.188
constabit patri quam filius. unde igitur tot
3.7.189
Quintilianus habet saltus? exempla novorum
3.7.190
fatorum transi: felix et pulcer et acer,
3.7.191
felix et sapiens et nobilis et generosus
3.7.192
adpositam nigrae lunam subtexit alutae;
3.7.193
felix orator quoque maximus et iaculator,
3.7.194
et si perfrixit, cantat bene. distat enim quae
3.7.195
sidera te excipiant modo primos incipientem
3.7.196
edere vagitus et adhuc a matre rubentem.
3.7.197
si Fortuna volet, fies fies pΨ: fiet P. de rhetore consul;
3.7.198
si volet haec eadem, fiet de consule rhetor.
3.7.199
Ventidius quid enim? quid Tullius? anne aliud quam
3.7.200
sidus et occulti miranda potentia fati?
3.7.201
servis regna dabunt, captivis fata triumphum.
3.7.202
felix ille tamen corvo quoque rarior albo.
3.7.203
paenituit multos vanae sterilisque cathedrae,
3.7.204
sicut Thrasimachi probat exitus atque Secundi
3.7.205
Carrinatis; et hunc inopem vidistis, Athenae,
3.7.206
nil praeter gelidas ausae conferre cicutas.
3.7.207
di, maiorum umbris tenuem et sine pondere terram
3.7.208
spirantisque crocos et in urna perpetuum ver,
3.7.209
qui praeceptorem sancti voluere parentis
3.7.210
esse loco. metuens virgae iam grandis Achilles
3.7.211
cantabat patriis in montibus et cui non tunc
3.7.212
eliceret risum citharoedi cauda magistri;
3.7.213
sed Rufum atque alios caedit sua quemque iuventus,
3.7.214
Rufum, quem totiens Ciceronem Allobroga dixit.
3.7.215
Quis gremio Celadi doctique Palaemonis adfert
3.7.216
quantum grammaticus meruit labor? et tamen ex hoc
3.7.217
quodcumque est, minus est autem quam rhetoris aera,
3.7.218
discipuli custos praemordet acoenonoetus acoenonoetus PS: acoenonetos U (ἀκοινώνηος refusing to go shares).
3.7.219
et qui dispensat frangit sibi. cede, Palaemon,
3.7.220
et patere inde aliquid decrescere, non aliter quam
3.7.221
institor hibernae tegetis niveique cadurci,
3.7.222
dummodo non pereat mediae quod noctis ab hora
3.7.223
sedisti, qua nemo faber, qua nemo sederet
3.7.224
qui docet obliquo lanam deducere ferro;
3.7.225
dummodo non pereat totidem olfecisse lucernas
3.7.226
quot stabant pueri, cum totus decolor esset
3.7.227
Flaccus et haereret nigro fuligo Maroni.
3.7.228
Rara tamen merces quae cognitione tribuni
3.7.229
non egeat. sed vos saevas inponite leges,
3.7.230
ut praeceptori verborum regula constet,
3.7.231
ut legat historias, auctores noverit omnes
3.7.232
tamquam ungues digitosque suos, ut forte rogatus
3.7.233
dum petit aut thermas aut Phoebi balnea, dicat
3.7.234
nutricem Anchisae, nomen patriamque novercae
3.7.235
Anchemoli, dicat quot Acestes vixerit annis,
3.7.236
quot Siculi Phrygibus vini donaverit urnas;
3.7.237
exigite ut mores teneros ceu pollice ducat,
3.7.238
ut si quis cera voltum facit; exigite ut sit
3.7.239
et pater ipsius coetus, ne turpia ludant,
3.7.240
ne faciant vicibus; non est leve tot puerorum
3.7.241
observare manus oculosque in fine trementis,
3.7.242
‘haec,’ inquit, ‘cura, sed cura sed G and one of Ruperti's MSS.: curas et PΨ and Büch. (1893): cures et Owen. cum se verterit annus,
3.7.243
accipe, victori populus quod postulat, aurum.’
3.8.1
Stemmata quid faciunt? quid prodest, Pontice, longo
3.8.2
sanguine censeri, pictos ostendere vultus
3.8.3
maiorum et stantis in curribus Aemilianos
3.8.4
et Curios iam dimidios umerosque minorem
3.8.5
Corvinum et Galbam auriculis nasoque carentem?
3.8.6
quis fructus generis tabula iactare capaci
3.8.7
Corvinum Corvinum P etc.: Housman conj. pontifices ., posthac multa contingere virga
3.8.8
fumosos equitum cum dictatore magistros,
3.8.9
si coram Lepidis male vivitur? effigies quo
3.8.10
tot bellatorum, si luditur alea pernox
3.8.11
ante Numantinos, si dormire incipis ortu
3.8.12
Luciferi, quo signa duces et castra movebant?
3.8.13
cur Allobrogicis et magna gaudeat ara
3.8.14
natus in Herculeo Fabius lare, si cupidus, si
3.8.15
vanus et Euganea quantumvis mollior agna,
3.8.16
si tenerum attritus Catinensi pumice lumbum
3.8.17
squalentis traducit avos, emptorque veneni
3.8.18
frangenda miseram funestat imagine gentem?
3.8.19
tota licet veteres exornent undique cerae
3.8.20
atria, nobilitas sola est atque unica virtus.
3.8.21
Paulus vel Cossus vel Drusus moribus esto,
3.8.22
hos ante effigies maiorum pone tuorum,
3.8.23
praecedant ipsas illi te consule virgas.
3.8.24
prima mihi debes animi bona. sanctus haberi
3.8.25
iustitiaeque tenax factis dictisque mereris?
3.8.26
agnosco procerem: salve Gaetulice, seu tu
3.8.27
Silanus, quocumque alio de sanguine rarus
3.8.28
civis et egregius patriae contingis ovanti,
3.8.29
exclamare libet, populus quod clamat Osiri
3.8.30
invento. quis enim generosum dixerit hunc qui
3.8.31
indignus genere et praeclaro nomine tantum
3.8.32
insignis? nanum cuiusdam Atlanta vocamus,
3.8.33
Aethiopem Cycnum, pravam extortamque puellam
3.8.34
Europen; canibus pigris scabieque vetusta
3.8.35
levibus et siccae lambentibus ora lucernae
3.8.36
nomen erit pardus tigris leo, si quid adhuc est
3.8.37
quod fremat in terris violentius; ergo cavebis
3.8.38
et metues ne tu sic sic H. Junius: si P: sis Ψ. Creticus aut Camerinus.
3.8.39
His ego quem monui? tecum est mihi sermo, Rubelli
3.8.40
Blande, tumes alto Drusorum stemmate, tamquam
3.8.41
feceris ipse aliquid propter quod nobilis esses,
3.8.42
ut te conciperet quae sanguine fulget Iuli,
3.8.43
non quae ventoso conducta sub aggere texit,
3.8.44
vos humiles, inquis, ‘volgi pars ultima nostri,
3.8.45
quorum nemo queat patriam monstrare parentis;
3.8.46
ast ego Cecropides.’ vivas et originis huius
3.8.47
gaudia longa feras, tamen ima plebe Quiritem
3.8.48
facundum invenies: solet hic defendere causas
3.8.49
nobilis indocti; veniet de plebe togata
3.8.50
qui iuris nodos et legum aenigmata solvat;
3.8.51
hinc hinc conj. by Weidner and confirmed by GU: PΨ have hic . petit Euphraten iuvenis domitique Batavi
3.8.52
custodes aquilas, armis industrius. at tu
3.8.53
nil nisi Cecropides, truncoque simillimus Hermae:
3.8.54
nullo quippe alio vineis discrimine quam quod
3.8.55
illi marmoreum caput est, tua vivit imago.
3.8.56
Dic mihi, Teucrorum proles: animalia muta
3.8.57
quis generosa putet nisi fortia? nempe volucrem
3.8.58
sic laudamus equum, facili cui plurima palma
3.8.59
fervet et exultat rauco victoria circo;
3.8.60
nobilis hic, quocumque venit de gramine, cuius
3.8.61
clara fuga ante alios et primus in aequore pulvis,
3.8.62
sed venale pecus Coryphaei posteritas et
3.8.63
Hirpini, si rara iugo victoria sedit;
3.8.64
nil ibi maiorum respectus, gratia nulla
3.8.65
umbrarum; dominos pretiis mutare iubentur
3.8.66
exiguis, trito ducunt epiraedia collo
3.8.67
segnipedes dignique molam versare nepotes,
3.8.68
ergo ut miremur te, non tua, privum aliquid da,
3.8.69
quod possim titulis incidere praeter honores
3.8.70
quos illis damus ac dedimus, quibus omnia debes.
3.8.71
Haec satis ad iuvenem quem nobis fama superbum
3.8.72
tradit et inflatum plenumque Nerone propinquo;
3.8.73
rarus enim ferme sensus communis in illa
3.8.74
fortuna, sed te censeri laude tuorum,
3.8.75
Pontice, noluerim sic ut nihil ipse futurae
3.8.76
laudis agas. miserum est aliorum incumbere famae,
3.8.77
ne conlapsa ruant subductis tecta columnis,
3.8.78
stratus humi palmes viduas desiderat ulmos.
3.8.79
esto bonus miles, tutor bonus, arbiter idem
3.8.80
integer; ambiguae si quando citabere testis
3.8.81
incertaeque rei, Phalaris licet imperet ut sis
3.8.82
falsus et admoto dictet periuria tauro,
3.8.83
summum crede nefas animam praeferre pudori,
3.8.84
et propter vitam vivendi perdere causas,
3.8.85
dignus morte perit, cenet licet ostrea centum
3.8.86
Gaurana et Cosmi toto mergatur aeno.
3.8.87
Expectata diu tandem provincia cum te
3.8.88
rectorem accipiet accipiet Ψ: accipiat PAF., pone irae frena modumque,
3.8.89
pone et avaritiae, miserere inopum sociorum:
3.8.90
ossa vides rerum rerum PFGU: regum ALOT. vacuis exucta medullis;
3.8.91
respice quid moneant leges, quid curia mandet,
3.8.92
praemia quanta bonos maneant, quam fulmine iusto
3.8.93
et Capito et Numitor ruerint damnante senatu,
3.8.94
piratae Cilicum, sed quid damnatio confert?
3.8.95
praeconem, Chaerippe, tuis circumspice pannis,
3.8.96
cum Pansa eripiat quidquid tibi Natta reliquit
3.8.97
iamque tace; furor est post omnia perdere naulum.
3.8.98
Non idem gemitus olim neque vulnus erat par
3.8.99
damnorum sociis florentibus et modo victis,
3.8.100
plena domus tunc omnis, et ingens stabat acervus
3.8.101
nummorum, Spartana chlamys, conchylia Coa,
3.8.102
et cum Parrhasii tabulis signisque Myronis
3.8.103
Phidiacum vivebat ebur, nec non Polycliti
3.8.104
multus ubique labor, rarae sine Mentore mensae,
3.8.105
inde Dolabella atque hinc Antonius, inde
3.8.106
sacrilegus Verres referebant navibus altis
3.8.107
occulta spolia et plures de pace triumphos,
3.8.108
nunc sociis iuga pauca boum, grex parvus equarum,
3.8.109
et pater armenti capto eripietur agello,
3.8.110
ipsi deinde Lares, si quod spectabile signum,
3.8.111
si quis in aedicula deus unicus; haec etenim sunt
3.8.112
pro summis, iam iam conj. by Büch.: nam PΨ and Büch. (1893): Housman conj. quis . sunt haec maxima, despicias tu
3.8.113
forsitan inbellis Rhodios unctamque Corinthon;
3.8.114
despicias merito: quid resinata iuventus
3.8.115
cruraque totius facient tibi levia gentis?
3.8.116
horrida vitanda est Hispania, Gallicus axis
3.8.117
Illyricumque latus; parce et messoribus illis
3.8.118
qui saturant urbem circo scaenaeque vacantem;
3.8.119
quanta autem inde feres tam dirae praemia culpae,
3.8.120
cum tenuis nuper Marius discinxerit Afros?
3.8.121
curandum in primis ne magna iniuria fiat
3.8.122
fortibus et miseris, tollas licet omne quod usquam est
3.8.123
auri atque argenti: scutum gladiumque relinques,
3.8.124
et iaculum et galeam spoliatis arma supersunt.
3.8.125
Quod modo proposui, non est sententia: verum est,
3.8.126
credite me vobis folium recitare Sibyllae,
3.8.127
si tibi sancta cohors comitum, si nemo tribunal
3.8.128
vendit acersecomes, si nullum in coniuge crimen
3.8.129
nec per conventus et cuncta per oppida curvis
3.8.130
unguibus ire parat nummos raptura Celaeno,
3.8.131
tum licet a Pico numeres genus, altaque si te
3.8.132
nomina delectant, omnem Titanida pugnam
3.8.133
inter maiores ipsumque Promethea ponas,.
3.8.134
de quocumque voles proavum tibi sumito libro.
3.8.135
quod si praecipitem rapit ambitio atque libido,
3.8.136
si frangis virgas sociorum in sanguine, si te
3.8.137
delectant hebetes lasso lictore secures,
3.8.138
incipit ipsorum contra te stare parentum
3.8.139
nobilitas claramque facem praeferre pudendis.
3.8.140
omne animi vitium tanto conspectus in se
3.8.141
crimen habet, quanto maior qui peccat habetur,
3.8.142
quo mihi te solitum falsas signare tabellas
3.8.143
in templis quae fecit avus statuamque parentis
3.8.144
ante triumphalem? quo, si nocturnus adulter
3.8.145
tempora Santonico velas adoperta cucullo?
3.8.146
Praeter maiorum cineres atque ossa volucri
3.8.147
carpento rapitur pinguis Lateranus, et ipse.
3.8.148
ipse rotam adstringit sufflamine mulioAll edd before Bücheler (1886) read multo . The true reading mulio was found in the Florilegium Sangallense and is confirmed elsewhere. See Duff's and Housman's notes on the passage. consul.
3.8.149
nocte quidem, sed Luna videt, sed sidera testes
3.8.150
intendunt oculos, finitum tempus honoris
3.8.151
cum fuerit, clara Lateranus luce flagellum
3.8.152
sumet et occursum numquam trepidabit amici
3.8.153
iam senis ac virga prior annuet, atque maniplos
3.8.154
solvet et infundet iumentis hordea lassis.
3.8.155
interea, dum lanatas robumque iuvencum
3.8.156
more Numae caedit, Iovis ante altaria iurat
3.8.157
solam Eponam et facies olida ad praesepia pictas.
3.8.158
sed cum pervigiles placet instaurare popinas,
3.8.159
obvius adsiduo Syrophoenix unctus amomo
3.8.160
currit, Idymaeae Syrophoenix incola portae,
3.8.161
hospitis adfectu dominum regemque salutat,
3.8.162
et cum venali Cyane succincta lagona.
3.8.163
Defensor culpae dicet mihi ‘fecimus et nos
3.8.164
haec iuvenes.’ esto, desisti nempe nec ultra
3.8.165
fovisti errorem, breve sit quod turpiter audes;
3.8.166
quaedam cum prima resecentur crimina barba,
3.8.167
indulge veniam pueris: Lateranus ad illos
3.8.168
thermarum calices inscriptaque lintea vadit
3.8.169
maturus bello Armeniae Syriaeque tuendis
3.8.170
amnibus et Rheno atque Histro; praestare Neronem
3.8.171
securum valet haec aetas, mitte Ostia, Caesar,
3.8.172
mitte, sed in magna legatum quaere popina;
3.8.173
invenies aliquo cum percussore iacentem,
3.8.174
permixtum nautis et furibus ac fugitivis,
3.8.175
inter carnifices et fabros sandapilarum
3.8.176
et resupinati cessantia tympana galli,
3.8.177
aequa ibi libertas, communia pocula, lectus
3.8.178
non alius cuiquam, nec mensa remotior ulli.
3.8.179
quid facias talem sortitus, Pontice, servum?
3.8.180
nempe in Lucanos aut Tusca ergastula mittas.
3.8.181
at vos, Troiugenae, vobis ignoscitis, et quae
3.8.182
turpia cerdoni, Volesos Brutumque decebunt.
3.8.183
Quid si numquam adeo foedis adeoque pudendis
3.8.184
utimur exemplis, ut non peiora supersint?
3.8.185
consumptis opibus vocem, Damasippe, locasti
3.8.186
sipario, clamosum ageres ut Phasma Catulli.
3.8.187
Laureolum velox etiam bene Lentulus egit,
3.8.188
iudice me dignus vera cruce, nec tamen ipsi
3.8.189
ignoscas populo; populi frons durior huius
3.8.190
qui sedet et spectat triscurria patriciorum
3.8.191
planipedes audit Fabios, ridere potest qui
3.8.192
Mamercorum alapas. quanti sua funera vendant
3.8.193
quid refert? vendunt nullo cogente Nerone,
3.8.194
nec dubitant celsi praetoris vendere ludis,
3.8.195
finge tamen gladios inde atque hinc pulpita poni poni P; pone Ψ.,
3.8.196
quid satius? mortem sic quisquam exhorruit, ut sit
3.8.197
zelotypus Thymeles, stupidi collega Corinthi?
3.8.198
res haut mira tamen citharoedo principe mimus
3.8.199
nobilis, haec ultra quid erit nisi ludus? et illic
3.8.200
dedecus urbis habes, nec murmillonis in armis
3.8.201
nec clipeo Gracchum pugnantem aut falce supina;
3.8.202
damnat enim tales habitus, sed damnat et, odit;
3.8.203
nec galea faciem abscondit; movet ecce tridentem.
3.8.204
postquam vibrata pendentia retia dextra
3.8.205
nequiquam effudit, nudum ad spectacula voltum
3.8.206
erigit et tota fugit agnoscendus harena.
3.8.207
credamus tunicae, de faucibus aurea cum se
3.8.208
porrigat.et longo iactetur spira galero.
3.8.209
ergo ignominiam graviorem pertulit omni
3.8.210
vulnere cum Graccho iussus pugnare secutor.
3.8.211
Libera si dentur populo suffragia, quis tam
3.8.212
perditus ut dubitet Senecam praeferre Neroni?
3.8.213
cuius supplicio non debuit una parari
3.8.214
simia nec serpens unus nec culleus unus.
3.8.215
par Agamemnonidae crimen, sed causa facit rem
3.8.216
dissimilem: quippe ille deis auctoribus ultor
3.8.217
patris erat caesi media inter pocula, sed nec
3.8.218
Electrae iugulo se polluit aut Spartam
3.8.219
sanguine coniugii, nullis aconita propinquis
3.8.220
miscuit, in scaena numquam cantavit Orestes,
3.8.221
Troica non scripsit, quid enim Verginius armis
3.8.222
debuit ulcisci magis aut cum Vindice Galba,
3.8.223
quod quod Madvig: quid PΨ. Nero tam saeva crudaque tyrannide fecit?
3.8.224
haec opera atque hae sunt generosi principis artes,
3.8.225
gaudentis foedo peregrina ad pulpita cantu
3.8.226
prostitui Graiaeque apium meruisse coronae,
3.8.227
maiorum effigies habeant insignia vocis,
3.8.228
ante pedes Domiti longum tu pone Thyestae
3.8.229
syrma vel Antigones vel personam Melanippes,
3.8.230
et de marmoreo citharam suspende colosso.
3.8.231
Quid, Catilina, tuis natalibus atque Cethegi
3.8.232
inveniet quisquam sublimius? arma tamen vos
3.8.233
nocturna et flammas domibus templisque paratis,
3.8.234
ut bracatorum pueri Senonumque minores,
3.8.235
ausi quod liceat tunica punire molesta.
3.8.236
sed vigilat consul vexillaque vestra coercet;
3.8.237
hic novus Arpinas, ignobilis et modo Romae
3.8.238
municipalis eques, galeatum ponit ubique
3.8.239
praesidium attonitis et in omni monte laborat,
3.8.240
tantum igitur muros intra toga contulit illi
3.8.241
nominis ac tituli, quantum sibiWillis accepts sibi , following the cautious conjecture of Jahn. If we read in with PSGU the line is deficient metrically. Ψ has non : Owen conj. vi . Leucade, quantum
3.8.242
Thessaliae campis Octavius abstulit udo
3.8.243
caedibus adsiduis gladio; sed Roma parentem,
3.8.244
Roma patrem patriae Ciceronem libera dixit.
3.8.245
Arpinas alius Volscorum in monte solebat
3.8.246
poscere mercedes alieno lassus aratro,
3.8.247
nodosam post haec frangebat vertice vitem,
3.8.248
si lentus pigra muniret castra dolabra;
3.8.249
hic tamen et Cimbros et summa pericula rerum
3.8.250
excipit et solus trepidantem protegit urbem.
3.8.251
atque ideo, postquam ad Cimbros stragemque volabant
3.8.252
qui numquam attigerant maiora cadavera corvi,
3.8.253
nobilis ornatur lauro collega secunda.
3.8.254
Plebeiae Deciorum animae, plebeia fuerunt
3.8.255
nomina; pro totis legionibus hi tamen et pro
3.8.256
omnibus auxiliis atque omni pube Latina
3.8.257
sufficiunt dis infernis Terraeque parenti;
3.8.258
pluris enim Decii quam quae servantur ab illis.
3.8.259
Ancilla natus trabeam et diadema Quirini
3.8.260
et fasces meruit, regum ultimus ille bonorum.
3.8.261
prodita laxabant portarum claustra tyrannis
3.8.262
exulibus iuvenes ipsius consulis et quos
3.8.263
magnum aliquid dubia pro libertate deceret,
3.8.264
quod miraretur cum Coclite Mucius et quae
3.8.265
imperii fines Tiberinum virgo natavit:
3.8.266
occulta ad patres produxit crimina servus
3.8.267
matronis lugendus, at illos verbera iustis
3.8.268
adficiunt poenis et legum prima securis.
3.8.269
Malo pater tibi sit Thersites, dummodo tu sis
3.8.270
Aeacidae similis Vulcaniaque arma capessas,
3.8.271
quam te Thersitae similem producat Achilles,
3.8.272
et tamen, ut longe repetas longeque revolvas
3.8.273
nomen, ab infami gentem deducis asylo:
3.8.274
maiorum primus, quisquis fuit ille, tuorum
3.8.275
aut pastor fuit aut illud quod dicere nolo.
3.9.1
Scire velim, quare totiens mihi, Naevole, tristis
3.9.2
occurras, fronte obducta ceu Marsya victus,
3.9.3
quid tibi cum vultu, qualem deprensus habebat
3.9.4
Ravola, dum Rhodopes uda terit inguina barba?
3.9.5
nos colaphum incutimus lambenti crustula servo.
3.9.6
non erit hac facie miserabilior Crepereius
3.9.7
Pollio, qui triplicem usuram praestare paratus
3.9.8
circumit et fatuos non invenit, unde repente
3.9.9
tot rugae? certe modico contentus agebas
3.9.10
vernam equitem, conviva ioco mordente facetiis
3.9.11
et salibus vehemens intra pomeria natis.
3.9.12
omnia nunc contra: vultus gravis, horrida siccae
3.9.13
silva comae, nullus tota nitor in cute, qualem
3.9.14
Bruttia praestabat calidi tibi fascia visciGU give this line in two places, here and after line 11. The reading is uncertain. Owen reads lita for tibi , taken from circumlita in Ψ.,
3.9.15
sed fruticante pilo neglecta et squalida crura.
3.9.16
quid macies aegri veteris, quem tempore longo
3.9.17
torret quarta dies olimque domestica febris?
3.9.18
deprendas animi tormenta latentis in aegro
3.9.19
corpore, deprendas et gaudia; sumit utrumque
3.9.20
inde habitum facies, igitur flexisse videris
3.9.21
propositum et vitae contrarius ire priori.
3.9.22
nuper enim, ut repeto, fanum Isidis et Ganymedem
3.9.23
Pacis et advectae secreta Palatia matris
3.9.24
et Cererem (nam quo non prostat femina templo?)
3.9.25
notior Aufidio moechus celebrare scelerare P Büch.: celebrare Ψ ( fortasse melius Housman). solebas,
3.9.26
quodque taces, ipsos etiam inclinare maritos.
3.9.27
‘Utile et hoc multis vitae genus, at mihi nullum
3.9.28
inde operae pretium, pingues aliquando lacernas,
3.9.29
munimenta togae, duri crassique coloris
3.9.30
et male percussas textoris pectine Galli
3.9.31
accipimus, tenue argentum venaeque secundae,
3.9.32
fata regunt homines, fatum est et partibus illis
3.9.33
quas sinus abscondit, nam si tibi sidera cessant,
3.9.34
nil faciet longi mensura incognita nervi,
3.9.35
quamvis te nudum spumanti Virro labello
3.9.36
viderit et blandae adsidue densaeque tabellae
3.9.37
sollicitent, αὐτὸς γὰρ ἐφέλκεται ἄνδρα κίναιδος.
3.9.38
quod tamen ulterius monstrum quam mollis avarus?
3.9.39
haec tribui, deinde illa dedi, mox plura tulisti ;
3.9.40
computat, et cevet. ponatur calculus, adsint
3.9.41
cum tabula pueri; numera numera Ψ: numeras P. sestertia quinque
3.9.42
omnibus in rebus: numerentur deinde labores,
3.9.43
an facile et pronum est agere intra viscera penem
3.9.44
legitimum atque illic hesternae occurrere cenae?
3.9.45
servus erit minus ille miser qui foderit agrum,
3.9.46
quam dominum; sed tu sane tenerum et puerum te
3.9.47
et pulchrum et dignum cyatho caeloque putabas,
3.9.48
vos humili adseculae, vos indulgebitis umquam
3.9.49
cultori, iam nec morbo donare parati?
3.9.50
en cui tu viridem umbellam, cui sucina mittas
3.9.51
grandia, natalis quotiens redit aut madidum ver
3.9.52
incipit et strata positus longaque cathedra
3.9.53
munera femineis tractat secreta kalendis.
3.9.54
Dic, passer, cui tot montis, tot praedia servas
3.9.55
Apula, tot milvos intra tua pascua lassos?
3.9.56
te Trifolinus ager fecundis vitibus implet
3.9.57
suspectumque iugum Cumis et Gaurus inanis—
3.9.58
nam quis plura linit victuro dolia musto?—
3.9.59
quantum erat exhausti lumbos donare clientis
3.9.60
iugeribus paucis? meliusne hicFor ne hic (PΨ) Housman conjectured nunc . rusticus infans
3.9.61
cum matre et casulis et conlusore catello
3.9.62
cymbala pulsantis legatum fiet amici?
3.9.63
improbus es cum poscis, ait. sed pensio clamat
3.9.64
posce ; sed appellat puer unicus ut Polyphemi
3.9.65
lata acies per quam sollers evasit Vlixes;
3.9.66
alter emendus erit, namque hic non sufficit, ambo
3.9.67
pascendi. quid agam bruma spirante? quid, oro,
3.9.68
quid dicam scapulis puerorum aquilone Decembri
3.9.69
et pedibus? durate atque expectate cicadas ?
3.9.70
Verum ut dissimili es, ut mittas cetera, quanto
3.9.71
metiris pretio, quod ni tibi deditus essem
3.9.72
devotusque cliens, uxor tua virgo maneret?
3.9.73
scis certe quibus ista modis, quam saepe rogaris,
3.9.74
et quae pollicitus, fugientem saepe puellam
3.9.75
amplexu rapui; tabulas quoque ruperat et iam
3.9.76
signabat: tota vix hoc ego nocte redemi
3.9.77
te plorante foris; testis mihi lectulus et tu,
3.9.78
ad quem pervenit lecti sonus et dominae vox.
3.9.79
instabile ac dirimi coeptum et iam paene solutum
3.9.80
coniugium in multis domibus servavit adulter.
3.9.81
quo te circumagas? quae prima aut ultima ponas?
3.9.82
nullum ergo meritum est, ingrate ac perfide, nullum,
3.9.83
quod tibi filiolus vel filia nascitur ex me?
3.9.84
tollis enim et libris actorum spargere gaudes
3.9.85
argumenta viri. foribus suspende coronas:
3.9.86
iam pater es, dedimus quod famae opponere possis,
3.9.87
iura parentis habes, propter me scribens heres,
3.9.88
legatum omne capis nec non et dulce caducum.
3.9.89
commoda praeterea iungentur multa caducis,
3.9.90
si numerum, si tres implevero.’ Iusta doloris,
3.9.91
Naevole, causa tui; contra tamen ille quid adfert?
3.9.92
‘neglegit atque alium bipedem sibi quaerit asellum,
3.9.93
haec soli commissa tibi celare memento
3.9.94
et tacitus nostras intra te fige querellas.
3.9.95
nam res mortifera est inimicus pumice levis;
3.9.96
qui modo secretum commiserat, ardet et odit,
3.9.97
tamquam prodiderim quidquid scio. sumere ferrum,
3.9.98
fuste aperire caput, candelam adponere valvis
3.9.99
non dubitat, nec contemnas aut despicias quod
3.9.100
his opibus numquam cara est annona veneni.
3.9.101
ergo occulta teges ut curia Martis Athenis.’
3.9.102
O Corydon, Corydon, secretum divitis ullum
3.9.103
esse putas? servi ut taceant, iumenta loquentur
3.9.104
et canis et postes et marmora, claude fenestras,
3.9.105
vela tegant rimas, iunge ostia, tollite lumen,
3.9.106
e medio fac eant omnes, prope nemo recumbat:
3.9.107
quod tamen ad cantum galli facit ille secundi,
3.9.108
proximus ante diem caupo sciet, audiet et quae
3.9.109
finxerunt pariter libarius archimagiri
3.9.110
carptores. quod enim dubitant componere crimen
3.9.111
in dominos, quotiens rumoribus ulciscuntur
3.9.112
baltea? nec derit qui te per compita quaerat
3.9.113
nolentem et miseram vinosus inebriet aurem,
3.9.114
illos ergo roges quidquid paulo ante petebas
3.9.115
a nobis, taceant illi. sed prodere malunt
3.9.116
arcanum, quam subrepti potare Falerni
3.9.117
pro populo faciens quantum Saufeia bibebat,
3.9.118
vivendum recte cum propter plurima tum est his tum est his . So Housman instead of the tunc est of PA.
3.9.119
idcirco ut possis linguam contemnere servi. After 9.118 PA; after 9.123 Ψ.
3.9.120
praecipue causis, ut linguas mancipiorum
3.9.121
contemnas, nam lingua mali pars pessima servi;
3.9.122
deterior tamen hic qui liber non erit illis,
3.9.123
quorum animas et farre suo custodit et aere.
3.9.124
‘Utile consilium modo, sed commune, dedisti,
3.9.125
nunc mihi quid suades post damnum temporis et spes
3.9.126
deceptas? festinat enim decurrere velox
3.9.127
flosculus angustae miseraeque brevissima vitae
3.9.128
portio; dum bibimus, dum serta unguenta puellas
3.9.129
poscimus, obrepit non intellecta senectus.’
3.9.130
Ne trepida, numquam pathicus tibi derit amicus
3.9.131
stantibus et salvis his collibus: undique ad illos
3.9.132
convenient et carpentis et navibus omnes
3.9.133
qui digito scalpunt uno caput, altera maior
3.9.134
spes superest; tu tantum erucis inprime dentem.
3.9.134a
gratus eris; tu tantum erucis inprime dentem. Ψ omits. After line 134, P has this line, being mainly a repetition of that line. Housman conjectures an omission of five words, and reads the lines thus: altera maior spes superest; turbae, properat quae crescere, molli gratus eris, tu tantum erucis imprime dentom .
3.9.135
‘Haec exempla para felicibus, at mea Clotho
3.9.136
et Lachesis gaudent, si pascitur inguine venter,
3.9.137
o parvi nostrique Lares, quos ture minuto
3.9.138
aut farre et tenui soleo exorare corona,
3.9.139
quando ego figam aliquid, quo sit mihi tuta senectus
3.9.140
a tegete et baculo? viginti milia faenus
3.9.141
pigneribus positis, argenti vascula puri,
3.9.142
sed quae Fabricius censor notet, et duo fortes
3.9.143
de grege Moesorum. qui me cervice locata
3.9.144
securum iubeant clamoso insistere circo;
3.9.145
sit mihi praeterea curvus caelator, et alter
3.9.146
qui multas facies pingit cito; sufficiunt haec,
3.9.147
quando ego pauper ero; votum miserabile, nec spes
3.9.148
his saltem; nam cum pro me Fortuna vocatur,
3.9.149
adfixit ceras illa de nave petitas,
3.9.150
quae Siculos cantus effugit remige surdo.’