Saturae
Choose a text
id="mobileReaderAuthor" class="mobile-reader-author" href="/authors/juvenal" aria-label="More works by Juvenal">
—
⋯
Original / primary: Perseus Lat2
5.13.1
exemplo quodcumque malo committitur, ipsi
5.13.2
displicet auctori: prima est haec ultio, quod se
5.13.3
iudice nemo nocens absolvitur, improba quamvis
5.13.4
gratia fallaci praetoris vicerit urna.
5.13.5
quid sentire putas omnes, Calvine, recenti
5.13.6
de scelere et fidei violatae crimine? sed nec
5.13.7
tam tenuis census tibi contigit, ut mediocris
5.13.8
iacturae te mergat onus, nec rara videmus
5.13.9
quae pateris; casus multis hic cognitus ac iam
5.13.10
tritus et e medio fortunae ductus acervo.
5.13.11
ponamus nimios gemitus, flagrantior aequo
5.13.12
non debet dolor esse viri nec vulnere maior,
5.13.13
tu quamvis levium minimam exiguamque malorum
5.13.14
particulam vix ferre potes spumantibus ardens
5.13.15
visceribus, sacrum tibi quod non reddat amicus
5.13.16
depositum; stupet haec qui iam post terga reliquit
5.13.17
sexaginta annos Fonteio consule natus?
5.13.18
an nihil in melius tot rerum proficis proficit P: proficis Ψ and Housman. usu?
5.13.19
Magna quidem, sacris quae dat praecepta libellis,
5.13.20
victrix fortunae sapientia; ducimus autem
5.13.21
hos quoque felices, qui ferre incommoda vitae
5.13.22
nec iactare iugum vita didicere magistra,
5.13.23
quae tam festa dies, ut cesset prodere furem,
5.13.24
perfidiam, fraudes atque omni ex crimine lucrum
5.13.25
quaesitum et partos gladio vel pyxide nummos?
5.13.26
rari quippe boni: numera, vix sunt totidem quot
5.13.27
Thebarum portae vel divitis ostia Nili.
5.13.28
nona nona . So Ψ and Housman: non FG: P Büch. and Owen have the unmeaning nunc . aetas agitur peioraque saecula ferri
5.13.29
temporibus, quorum sceleri non invenit ipsa
5.13.30
nomen et a nullo posuit natura metallo.
5.13.31
nos hominum divumque fidem clamore demus
5.13.32
quanto Faesidium laudat vocalis agentem
5.13.33
sportula. dic, senior bulla dignissime, nescis
5.13.34
quas habeat veneres aliena pecunia? nescis
5.13.35
quem tua simplicitas risum vulgo moveat, cum
5.13.36
exigis a quoquam ne peieret et putet ullis
5.13.37
esse aliquod numen templis araeque rubenti?
5.13.38
quondam hoc indigenae vivebant more, priusquam
5.13.39
sumeret agrestem posito diademate falcem
5.13.40
Saturnus fugiens, tunc cum virguncula Iuno
5.13.41
et privatus adhuc Idaeis Iuppiter antris;
5.13.42
nulla super nubes convivia caelicolarum,
5.13.43
nec puer Iliacus formosa nec Herculis uxor
5.13.44
ad cyathos, et iam siccato nectare tergens
5.13.45
bracchia Vulcanus Liparaea nigra taberna.
5.13.46
prandebat sibi quisque deus, nec turba deorum
5.13.47
talis ut est hodie, contentaque sidera paucis
5.13.48
numinibus miserum urguebant Atlanta minori
5.13.49
pondere, nondum aliquis aliquis is read by Ψ, but omitted by P. Housman conjectures imi . See Journal of Phil. No. 67, p. 42. sortitus triste profundi
5.13.50
imperium, aut Sicula torvos cum coniuge Pluton,
5.13.51
nec rota nec Furiae nec saxum aut vulturis atri
5.13.52
poena, sed infernis hilares sine regibus umbrae.
5.13.53
inprobitas illo fuit admirabilis aevo,
5.13.54
credebant quo grande nefas et morte piandum,
5.13.55
si iuvenis vetulo non adsurrexerat et si
5.13.56
barbato cuicumque puer, licet ipse videret
5.13.57
plura domi fraga et maiores glandis acervos;
5.13.58
tam venerabile erat praecedere quattuor annis,
5.13.59
primaque par adeo sacrae lanugo senectae.
5.13.60
Nunc si depositum non infitietur amicus,
5.13.61
si reddat veterem cum tota aerugine follem,
5.13.62
prodigiosa fides et Tuscis digna libellis,
5.13.63
quaeque coronata lustrari debeat agna.
5.13.64
egregium sanctumque virum si cerno, bimembri
5.13.65
hoc monstrum puero et mirantiSo Ψ and Housman: Büch. follows the mirandis of P. sub aratro
5.13.66
piscibus inventis et fetae comparo mulae,
5.13.67
sollicitus, tamquam lapides effuderit imber
5.13.68
examenque apium longa consederit uva
5.13.69
culmine delubri, tamquam in mare fluxerit amnis
5.13.70
gurgitibus miris et lactis vertice torrens.
5.13.71
Intercepta decem quereris sestertia fraude
5.13.72
sacrilega. quid si bis centum perdidit alter
5.13.73
hoc arcana modo? maiorem tertius illa
5.13.74
summam, quam patulae vix ceperat angulus arcae?
5.13.75
tam facile et pronum est superos contemnere testes,
5.13.76
si mortalis idem nemo sciat! aspice quanta
5.13.77
voce neget, quae sit ficti constantia vultus:
5.13.78
per Solis radios Tarpeiaque fulmina iurat
5.13.79
et Martis frameam et Cirrhaei spicula vatis,
5.13.80
per calamos venatricis pharetramque puellae
5.13.81
perque tuum, pater Aegaei Neptune, tridentem;
5.13.82
addit et Herculeos arcus hastamque Minervae,
5.13.83
quidquid habent telorum armamentaria caeli.
5.13.84
si vero et pater est, comedam, inquit flebile, ‘nati
5.13.85
sinciput elixi Pharioque madentis aceto.’
5.13.86
Sunt in fortunae qui casibus omnia ponant
5.13.87
et nullo credant mundum rectore moveri
5.13.88
natura volvente vices et lucis et anni,
5.13.89
atque ideo intrepidi quaecumque altaria tangunt,
5.13.90
est alius metuens ne crimen poena sequatur;
5.13.91
hic putat esse deos et peierat, atque ita secum:
5.13.92
‘decernat quodcumque volet de corpore nostro
5.13.93
Isis et irato feriat mea lumina sistro,
5.13.94
dummodo vel caecus teneam quos abnego nummos,
5.13.95
et phthisis et vomicae putres et dimidium crus
5.13.96
sunt tanti, pauper locupletem optare podagram
5.13.97
nec dubitet Ladas, si non eget Anticyra nec
5.13.98
Archigene; quid enim velocis gloria plantae
5.13.99
praestat et esuriens Pisaeae ramus olivae?
5.13.100
ut sit magna, tamen certe lenta ira deorum est;
5.13.101
si curant igitur cunctos punire nocentes,
5.13.102
quando ad me venient? sed et exorabile numen
5.13.103
fortasse experiar, solet his ignoscere, multi
5.13.104
committunt eadem diverso crimina fato:
5.13.105
ille crucem sceleris pretium tulit, hic diadema.’
5.13.106
Sic animum dirae trepidum formidine culpae
5.13.107
confirmat, tunc te sacra ad delubra vocantem
5.13.108
praecedit, trahere immo ultro ac vexare paratus,
5.13.109
nam cum magna malae superest audacia causae,
5.13.110
creditur a multis fiducia, mimum agit ille,
5.13.111
urbani qualem fugitivus scurra Catulli:
5.13.112
tu miser exclamas, ut Stentora vincere possis,
5.13.113
vel potius quantum Gradivus Homericus: ‘audis,
5.13.114
Iuppiter, haec, nec labra moves, cum mittere vocem
5.13.115
debueris vel marmoreus vel aeneus? aut cur
5.13.116
in carbone tuo charta pia tura soluta
5.13.117
ponimus et sectum vituli iecur albaque porci
5.13.118
omenta? ut video, nullum discrimen habendum est
5.13.119
effigies inter vestras statuamque Vagelli.’
5.13.120
Accipe quae contra valeat solacia ferre
5.13.121
et qui nec cynicos nec stoica dogmata legit
5.13.122
a cynicis tunica distantia, non Epicurum
5.13.123
suspicit exigui laetum plantaribus horti,
5.13.124
curentur dubii medicis maioribus aegri:
5.13.125
tu venam vel discipulo committe Philippi.
5.13.126
si nullum in terris tam detestabile factum
5.13.127
ostendis, taceo, nec pugnis caedere pectus
5.13.128
te veto nec plana faciem contundere palma,
5.13.129
quandoquidem accepto claudenda est ianua damno,
5.13.130
et maiore domus gemitu, maiore tumultu
5.13.131
planguntur nummi quam funera, nemo dolorem
5.13.132
fingit in hoc casu, vestem diducere summam
5.13.133
contentus, vexare oculos umore coacto:
5.13.134
ploratur lacrimis amissa pecunia veris.
5.13.135
Sed si cuncta vides simili fora plena querella,
5.13.136
si decies lectis diversa parte tabellis
5.13.137
vana super vacui dicunt chirographa ligni,
5.13.138
arguit ipsorum quos littera gemmaque princeps
5.13.139
sardonychum, loculis quae custoditur eburnis,
5.13.140
ten, o delicias! extra communia censes
5.13.141
ponendum, quia tu gallinae filius albae,
5.13.142
nos viles pulli, nati infelicibus ovis?
5.13.143
rem pateris modicam et mediocri bile ferendam,
5.13.144
si flectas oculos maiora ad crimina, confer
5.13.145
conductum latronem, incendia sulpure coepta
5.13.146
atque dolo, primos cum ianua colligit ignes;
5.13.147
confer et hos, veteris qui tollunt grandia templi
5.13.148
pocula adorandae robiginis et populorum
5.13.149
dona vel antiquo positas a rege coronas;
5.13.150
haec ibi si non sunt, minor exstat sacrilegus qui
5.13.151
radat inaurati femur Herculis et faciem ipsam
5.13.152
Neptuni, qui bratteolam de Castore ducat;
5.13.153
an dubitet solitus totum conflare Tonantem?
5.13.154
confer et artifices mercatoremque veneni,
5.13.155
et deducendum corio bovis in mare, cum quo
5.13.156
clauditur adversis innoxia simia fatis,
5.13.157
haec quota pars scelerum, quae custos Gallicus urbis
5.13.158
usque a lucifero donec lux occidat audit?
5.13.159
humani generis mores tibi nosse volenti
5.13.160
sufficit una domus: paucos consume dies et
5.13.161
dicere te miserum, postquam illinc veneris, aude.
5.13.162
quis tumidum guttur miratur in Alpibus, aut quis
5.13.163
in Meroe crasso maiorem infante mamillam?
5.13.164
caerula quis stupuit Germani lumina, flavam
5.13.165
caesariem et madido torquentem cornua cirro?
5.13.166
nempe quod haec illis natura est omnibus una.
5.13.167
ad subitas Thracum volucres nubemque sonoram
5.13.168
Pygmaeus parvis currit bellator in armis,
5.13.169
mox inpar hosti raptusque per aera curvis
5.13.170
unguibus a saeva fertur grue. si videas hoc
5.13.171
gentibus in nostris, risu quatiare; sed illic,
5.13.172
quamquam eadem adsidue spectentur proelia, ridet
5.13.173
nemo, ubi tota cohors pede non est altior uno.
5.13.174
‘Nullane peiuri capitis fraudisque nefandae
5.13.175
poena erit?’ abreptum crede hunc graviore catena
5.13.176
protinus et nostro (quid plus velit ira?) necari
5.13.177
arbitrio: manet illa tamen iactura, nec umquam
5.13.178
depositum tibi sospes erit, sed corpore trunco
5.13.179
invidiosa dabit minimus minimus PΨ: Housman conj. solum . solacia sanguis.
5.13.180
at vindicta bonum vita iucundius ipsa.
5.13.181
nempe hoc indocti, quorum praecordia nullis
5.13.182
interdum aut levibus videas flagrantia causis;
5.13.183
quantulacumque adeo est occasio sufficit irae.
5.13.184
Chrysippus non dicet idem nec mite Thaletis
5.13.185
ingenium dulcique senex vicinus Hymetto,
5.13.186
qui partem acceptae saeva inter vincla cicutae
5.13.187
accusatori nollet dare. plurima felix
5.13.188
paulatim vitia atque errores exuit omnes,
5.13.189
prima docet rectum sapientia, quippe minuti
5.13.190
semper et infirmi est animi exiguique voluptas
5.13.191
ultio, continuo sic collige, quod vindicta
5.13.192
nemo magis gaudet quam femina. Cur tamen hos tu
5.13.193
evasisse putes, quos diri conscia facti
5.13.194
mens habet attonitos et surdo verbere caedit
5.13.195
occultum quatiente animo tortore flagellum?
5.13.196
poena autem vehemens ac multo saevior illis
5.13.197
quas et Caedicius gravis invenit et Rhadamanthus,
5.13.198
nocte dieque suum gestare in pectore testem.
5.13.199
Spartano cuidam respondit Pythia vates
5.13.200
haut inpunitum quondam fore quod dubitaret
5.13.201
depositum retinere et fraudem iure tueri
5.13.202
iurando; quaerebat enim quae numinis esset
5.13.203
mens et an hoc illi facinus suaderet Apollo.
5.13.204
reddidit ergo metu, non motibus; et tamen omnem
5.13.205
vocem adyti dignam templo veramque probavit
5.13.206
extinctus tota pariter cum prole domoque,
5.13.207
et quamvis longa deductis gente propinquis.
5.13.208
has patitur poenas peccandi sola voluntas.
5.13.209
nam scelus intra se tacitum qui cogitat ullum,
5.13.210
facti crimen habet. Cedo si conata peregit:
5.13.211
perpetua anxietas nec mensae tempore cessat,
5.13.212
faucibus ut morbo siccis interque molares
5.13.213
difficili crescente cibo, sed vina misellus
5.13.214
expuit, Albani veteris pretiosa senectus
5.13.215
displicet; ostendas melius, densissima ruga
5.13.216
cogitur in frontem velut acri ducta Falerno.
5.13.217
nocte brevem si forte indulsit cura soporem,
5.13.218
et toto versata toro iam membra quiescunt,
5.13.219
continuo templum et violati numinis aras
5.13.220
et, quod praecipuis mentem sudoribus urguet,
5.13.221
te videt in somnis; tua sacra et maior imago
5.13.222
humana turbat pavidum cogitque fateri.
5.13.223
hi sunt qui trepidant et ad omnia fulgura pallent,
5.13.224
cum tonat, exanimes primo quoque murmure caeli,
5.13.225
non quasi fortuitus nec ventorum rabie sed
5.13.226
iratus cadat in terras et iudicet ignis.
5.13.227
illa nihil nocuit, cura graviore timetur
5.13.228
proxima tempestas velut hoc dilata sereno.
5.13.229
praeterea lateris vigili cum febre dolorem
5.13.230
si coepere pati, missum ad sua corpora morbum
5.13.231
infesto credunt a numine, saxa deorum
5.13.232
haec et tela putant, pecudem spondere sacello
5.13.233
balantem et Laribus cristam promittere galli
5.13.234
non audent; quid enim sperare nocentibus aegris
5.13.235
concessum? vel quae non dignior hostia vita?
5.13.236
mobilis et varia est ferme natura malorum:
5.13.237
cum scelus admittunt, superest constantia; quod fas
5.13.238
atque nefas, tandem incipiunt sentire peractis
5.13.239
criminibus, tamen ad mores natura recurrit
5.13.240
damnatos fixa et mutari nescia, nam quis
5.13.241
peccandi finem posuit sibi? quando recepit
5.13.242
eiectum semel attrita de fronte ruborem?
5.13.243
quisnam hominum est quem tu contentum videris uno
5.13.244
flagitio? dabit in laqueum vestigia noster
5.13.245
perfidus et nigri patietur carceris uncum
5.13.246
aut maris Aegaei rupem scopulosque frequentes
5.13.247
exulibus magnis, poena gaudebis amara
5.13.248
nominis invisi, tandemque fatebere laetus
5.13.249
nec surdum nec Teresian quemquam esse deorum.
5.14.1
Plurima sunt, Fuscine, et fama digna sinistra
5.14.1a
et quod maiorum vitia sequiturque minores Büch. (1910) inserts within brackets this line found in Ψ between 14.1 and 14.2: . AG read vitio for vitia .
5.14.2a
et nitidis maculam haesuram figentia rebus,
5.14.3a
quae monstrant ipsi pueris traduntque parentes,
5.14.4a
si damnosa senem iuvat alea, ludit et heres
5.14.5
bullatus parvoque eadem movet arma fritillo.
5.14.6
nec melius de se cuiquam sperare propinquo
5.14.7
concedet iuvenis, qui radere tubera terrae,
5.14.8
boletum condire et eodem iure natantis
5.14.9
mergere ficedulas didicit nebulone parente
5.14.10
et cana monstrante gula; cum septimus annus
5.14.11
transierit puerum, nondum omni dente renato,
5.14.12
barbatos licet admoveas mille inde magistros,
5.14.13
hinc totidem, cupiet lauto cenare paratu
5.14.14
semper et a magna non degenerare culina.
5.14.15
Mitem animum et mores modicis erroribus aequos
5.14.16
praecipit, atque animas servorum et corpora nostra
5.14.17
materia constare putat paribusque elementis,
5.14.18
an saevire docet Rutilus, qui gaudet acerbo
5.14.19
plagarum strepitu et nullam Sirena flagellis
5.14.20
conparat, Antiphates trepidi laris ac Polyphemus,
5.14.21
tunc felix, quotiens aliquis tortore vocato
5.14.22
uritur ardenti duo propter lintea ferro?
5.14.23
quid suadet iuveni laetus stridore catenae,
5.14.24
quem mire adficiunt inscripta, ergastula, carcer?
5.14.25
rusticus expectas ut non sit adultera Largae
5.14.26
filia, quae numquam maternos dicere moechos
5.14.27
tam cito nec tanto poterit contexere cursu,
5.14.28
ut non terdecies respiret? conscia matri
5.14.29
virgo fuit, ceras nunc hac dictante pusillas
5.14.30
implet et ad moechum dat eisdem ferre cinaedis.
5.14.31
sic natura iubet: velocius et citius nos
5.14.32
corrumpunt vitiorum exempla domestica, magnis
5.14.33
cum subeant animos auctoribus, unus et alter
5.14.34
forsitan haec spernant iuvenes, quibus arte benigna
5.14.35
et meliore luto finxit praecordia Titan,
5.14.36
sed reliquos fugienda patrum vestigia ducunt
5.14.37
et monstrata diu veteris trahit orbita culpae.
5.14.38
Abstineas igitur damnandis. huius enim vel
5.14.39
una potens ratio est, ne crimina nostra sequantur
5.14.40
ex nobis geniti, quoniam dociles imitandis
5.14.41
turpibus ac pravis omnes sumus, et Catilinam
5.14.42
quocumque in populo videas, quocumque sub axe,
5.14.43
sed nec Brutus erit Bruti nec avunculus usquam,
5.14.44
nil dictu foedum visuque haec limina tangat,
5.14.45
intra quae pater est est PΨ: es Housman after Cramer.; procul, a procul inde puellae
5.14.46
lenonum et cantus pernoctantis parasiti.
5.14.47
maxima debetur puero reverentia, siquid
5.14.48
turpe paras; nec tu pueri contempseris annos,
5.14.49
sed peccaturo obstet tibi filius infans.
5.14.50
nam siquid dignum censoris fecerit ira
5.14.51
quandoque et similem tibi se non corpore tantum
5.14.52
nec vultu dederit, morum quoque filius, et qui
5.14.53
omnia deterius tua per vestigia peccet,
5.14.54
corripies nimirum et castigabis acerbo
5.14.55
clamore ac post haec tabulas mutare parabis.
5.14.56
unde tibi frontem libertatemque parentis,
5.14.57
cum facias peiora senex vacuumque cerebro
5.14.58
iam pridem caput hoc ventosa cucurbita quaerat?
5.14.59
Hospite venturo cessabit nemo tuorum.
5.14.60
‘verre pavimentum, nitidas ostende columnas,
5.14.61
arida cum tota descendat aranea tela;
5.14.62
hic leve argentum, vasa aspera tergeat alter’:
5.14.63
vox domini furit instantis virgamque tenentis.
5.14.64
ergo miser trepidas, ne stercore foeda canino
5.14.65
atria displiceant oculis venientis amici,
5.14.66
ne perfusa luto sit porticus; et tamen uno
5.14.67
semodio scobis haec emendat servulus unus:
5.14.68
illud non agitas, ut sanctam filius omni
5.14.69
aspiciat sine labe domum vitioque carentem?
5.14.70
gratum est quod patriae civem populoque dedisti,
5.14.71
si facis ut patriae patriae Ψ: patria PS: Housman conjectures civis . sit idoneus, utilis agris,
5.14.72
utilis et bellorum et pacis rebus agendis,
5.14.73
plurimum enim intererit quibus artibus et quibus hunc tu
5.14.74
moribus instituas. serpente ciconia pullos
5.14.75
nutrit et inventa per devia rura lacerta:
5.14.76
illi eadem sumptis quaerunt animalia pinnis.
5.14.77
vultur iumento et canibus crucibusque relictis
5.14.78
ad fetus properat partemque cadaveris adfert:
5.14.79
hic est ergo cibus magni quoque vulturis et se
5.14.80
pascentis, propria cum iam facit arbore nidos.
5.14.81
sed leporem aut capream famulae Iovis et generosae
5.14.82
in saltu venantur aves, hinc praeda cubili
5.14.83
ponitur: inde autem cum se matura levavit
5.14.84
progenies, stimulante fame festinat ad illam
5.14.85
quam primum praedam rupto gustaverat ovo.
5.14.86
Aedificator erat Cretonius et modo curvo
5.14.87
litore Caietae, summa nunc Tiburis arce,
5.14.88
nunc Praenestinis in montibus alta parabat
5.14.89
culmina villarum graecis longeque petitis
5.14.90
marmoribus vincens Fortunae atque Herculis aedem,
5.14.91
ut spado vincebat Capitolia nostra Posides.
5.14.92
dum sic ergo habitat Cretonius, inminuit rem,
5.14.93
fregit opes, nec parva tamen mensura relictae
5.14.94
partis erat: totam hanc turbavit filius amens,
5.14.95
dum meliore novas attollit marmore villas.
5.14.96
Quidam sortiti metuentem sabbata patrem
5.14.97
nil praeter nubes et caeli numen adorant,
5.14.98
nec distare putant humana carne suillam,
5.14.99
qua pater abstinuit, mox et praeputia ponunt;
5.14.100
Romanas autem soliti contemnere leges
5.14.101
Iudaicum ediscunt et servant ac metuunt ius,
5.14.102
tradidit arcano quodcumque volumine Moyses,
5.14.103
non monstrare vias eadem nisi sacra colenti,
5.14.104
quaesitum ad fontem solos deducere verpos.
5.14.105
sed pater in causa, cui septima quaeque fuit lux
5.14.106
ignava et partem vitae non attigit ullam.
5.14.107
Sponte tamen iuvenes imitantur cetera, solam
5.14.108
inviti quoque avaritiam exercere iubentur.
5.14.109
fallit enim vitium specie virtutis et umbra,
5.14.110
cum sit triste habitu vultuque et veste severum,
5.14.111
nec dubie tamquam frugi laudetur avarus,
5.14.112
tamquam parcus homo et rerum tutela suarum
5.14.113
certa magis quam si fortunasPFGU have fortuna , other MSS. fortunas : Büch. (1910) reads a fortuna . servet easdem
5.14.114
Hesperidum serpens aut Ponticus. adde quod hunc de
5.14.115
quo loquor egregium populus putat adquirendi
5.14.116
artificem; quippe his crescunt patrimonia fabris,
5.14.117
sed crescunt quocumque modo, maioraque fiunt
5.14.118
incude adsidua semperque ardente camino.
5.14.119
Et pater ergo animi felices credit avaros;
5.14.120
qui miratur opes, qui nulla exempla beati;
5.14.121
pauperis esse putat, iuvenes hortatur ut illa
5.14.122
ire via pergant pergant Ψ: peragant P. et eidem incumbere sectae,
5.14.123
sunt quaedam vitiorum elementa, his protinus illos
5.14.124
inbuit et cogit minimas ediscere sordes;
5.14.125
mox adquirendi docet insatiabile votum.
5.14.126
servorum ventres modio castigat iniquo
5.14.127
ipse quoque esuriens, neque enim omnia sustinet umquam
5.14.128
mucida caerulei panis consumere frusta,
5.14.129
hesternum solitus medio servare minutal
5.14.130
Septembri nec non differre in tempora cenae
5.14.131
alterius conchem aestivam cum parte lacerti
5.14.132
signatam vel dimidio putrique siluro,
5.14.133
filaque sectivi numerata includere porri.
5.14.134
invitatus ad haec aliquis de ponte negabit negabit Ψ: negavit PS: negabat O..
5.14.135
sed quo divitias haec per tormenta coactas,
5.14.136
cum furor haut dubius, cum sit manifesta phrenesis,
5.14.137
ut locuples moriaris, egentis vivere fato?
5.14.138
interea pleno cum turget sacculus ore,
5.14.139
crescit crevit P: other MSS crescit . amor nummi quantum ipsa pecunia crevit,
5.14.140
et minus hanc optat qui non habet, ergo paratur
5.14.141
altera villa tibi, cum rus non sufficit unum,
5.14.142
et proferre libet fines maiorque videtur
5.14.143
et melior vicina seges, mercaris et hanc et
5.14.144
arbusta et densa montem qui canet oliva
5.14.145
quorum si pretio dominus non vincitur ullo,
5.14.146
nocte boves macri lassoque famelica collo
5.14.147
iumenta ad virides huius mittentur aristas,
5.14.148
nec prius inde domum quam tota novalia saevos
5.14.149
in ventres abeant, ut credas falcibus actum.
5.14.150
dicere vix possis quam multi talia plorent
5.14.151
et quot venales iniuria fecerit agros
5.14.152
Sed qui sermones, quam foedae foedae Ψ: foede PG. bucina famae!
5.14.153
quid nocet haec? inquit, ‘tunicam mihi malo lupini
5.14.154
quam si me toto laudet vicinia pago
5.14.155
exigui ruris paucissima farra secantem.’
5.14.156
scilicet et morbis et debilitate carebis,
5.14.157
et luctum et curam effugies, et tempora vitae
5.14.158
longa tibi posthac fato meliore dabuntur,
5.14.159
si tantum culti solus possederis agri
5.14.160
quantum sub Tatio populus Romanus arabat.
5.14.161
mox etiam fractis aetate ac Punica passis
5.14.162
proelia vel Pyrrhum inmanem gladiosque Molossos
5.14.163
tandem pro multis vix iugera bina dabantur
5.14.164
vulneribus; merces haec sanguinis atque laboris
5.14.165
nullis visa umquam meritis minor, aut ingratae
5.14.166
curta fides patriae; saturabat glaebula talis
5.14.167
patrem ipsum turbamque casae, qua feta iacebat
5.14.168
uxor et infantes ludebant quattuor, unus
5.14.169
vernula, tres domini; sed magnis fratribus horum
5.14.170
a scrobe vel sulco redeuntibus altera cena
5.14.171
amplior et grandes fumabant pultibus ollae:
5.14.172
nunc modus hic agri nostro non sufficit horto.
5.14.173
Inde fere scelerum causae, nec plura venena
5.14.174
miscuit aut ferro grassatur saepius ullum
5.14.175
humanae mentis vitium quam saeva cupido
5.14.176
inmodici census, nam dives qui fieri vult,
5.14.177
et cito vult fieri; sed quae reverentia legum,
5.14.178
quis metus aut pudor est umquam properantis avari?
5.14.179
‘vivite contenti casulis et collibus istis,
5.14.180
o pueri,’ Marsus dicebat et Hernicus olim
5.14.181
Vestinusque senex; ‘panem quaeramus aratro,
5.14.182
qui satis est mensis; laudant hoc numina ruris,
5.14.183
quorum ope et auxilio gratae post munus aristae
5.14.184
contingunt homini veteris fastidia quercus.
5.14.185
nil vetitum fecisse volet quem non pudet alto
5.14.186
per glaciem perone tegi, qui summovet Euros
5.14.187
pellibus inversis: peregrina ignotaque nobis
5.14.188
ad scelus atque nefas, quaecumque est, purpura ducit.’
5.14.189
Haec illi veteres praecepta minoribus, at nunc
5.14.190
post finem autumni media de nocte supinum
5.14.191
clamosus iuvenem pater excitat: ‘accipe ceras,
5.14.192
scribe, puer, vigila, causas age, perlege rubras
5.14.193
maiorum leges, aut vitem posce libello,
5.14.194
sed caput intactum buxo naresque pilosas
5.14.195
adnotet et grandes miretur Laelius alas,
5.14.196
dirue Maurorum attegias, castella Brigantum,
5.14.197
ut locupletem aquilam tibi sexagesimus annus
5.14.198
adferat, aut longos castrorum ferre labores
5.14.199
si piget et trepidum solvunt tibi cornua ventrem
5.14.200
cum lituis audita, pares quod vendere possis
5.14.201
pluris dimidio, nec te fastidia mercis
5.14.202
ullius subeant ablegandae Tiberim ultra,
5.14.203
neu credas ponendum aliquid discriminis inter
5.14.204
unguenta et corium; lucri bonus est odor ex re
5.14.205
qualibet, illa tuo sententia semper in ore
5.14.206
versetur dis atque ipso Iove digna poeta:
5.14.207
unde habeas quaerit nemo, sed oportet habere.
5.14.208
hoc monstrant vetulae pueris repentibus assae,
5.14.209
hoc discunt omnes ante alpha et beta puellae.’
5.14.210
Talibus instantem monitis quemcumque parentem
5.14.211
sic possem adfari: ‘dic, o vanissime, quis te
5.14.212
festinare iubet? meliorem praesto magistro
5.14.213
discipulum, securus abi: vincens ut Aiax
5.14.214
praeteriit Telamonem, ut Pelea vicit Achilles,
5.14.215
parcendum est teneris, nondum implevere medullas
5.14.216
maturae maturae quinque Rupertii: naturae PΨ. mala nequitiae, cum pectere barbam
5.14.217
coeperit et longae mucronem admittere cultri,
5.14.218
falsus erit testis, vendet periuria summa
5.14.219
exigua et Cereris tangens aramque pedemque,
5.14.220
elatam iam crede nurum, si limina vestra
5.14.221
mortifera cum dote subit, quibus illa premetur
5.14.222
per somnum digitis! nam quae terraque marique
5.14.223
adquirenda putas, brevior via conferet illi;
5.14.224
nullus enim magni sceleris labor. “haec ego numquam
5.14.225
mandavi,” dices olim, nec talia suasi.
5.14.226
mentis causa malae tamen est et origo penes te.
5.14.227
nam quisquis magni census praecepit amorem
5.14.228
et laevo monitu pueros producit avaros
5.14.229
et qui per fraudes patrimonia conduplicari *y omits; Ruperti delete
5.14.230
dat libertatem et totas effundit habenas
5.14.231
curriculo, quem si revoces, subsistere nescit
5.14.232
et te contempto rapitur metisque relictis.
5.14.233
nemo satis credit tantum delinquere quantum
5.14.234
permittas: adeo indulgent sibi latius ipsi.
5.14.235
Cum dicis iuveni stultum qui donet amico,
5.14.236
qui paupertatem levet attollatque propinqui,
5.14.237
et spoliare doces et circumscribere et omni
5.14.238
crimine divitias adquirere; quarum amor in te
5.14.239
quantus erat patriae Deciorum in pectore, quantum
5.14.240
dilexit Thebas, si Graecia vera, Menoeceus,
5.14.241
in quorum sulcis legiones dentibus anguis
5.14.242
cum clipeis nascuntur et horrida bella capessunt
5.14.243
continuo, tamquam et tubicen surrexerit una.
5.14.244
ergo ignem, cuius scintillas ipse dedisti,
5.14.245
flagrantem late et rapientem cuncta videbis.
5.14.246
nec tibi parcetur misero, trepidumque magistrum
5.14.247
in cavea magno fremitu leo tollet alumnus,
5.14.248
nota mathematicis genesis tua, sed grave tardas
5.14.249
expectare colus; morieris stamine nondum
5.14.250
abrupto, iam nunc obstas et vota moraris,
5.14.251
iam torquet iuvenem longa et cervina senectus,
5.14.252
ocius Archigenen quaere atque eme quod Mithridates
5.14.253
composuit; si vis aliam decerpere ficum
5.14.254
atque alias tractare rosas, medicamen habendum est,
5.14.255
sorbere ante cibum quod debeat et pater et rex.’
5.14.256
Monstro voluptatem egregiam, cui nulla theatra,
5.14.257
nulla aequare queas praetoris pulpita lauti,
5.14.258
si spectes quanto capitis discrimine constent
5.14.259
incrementa domus, aerata multus in arca
5.14.260
fiscus et ad vigilem ponendi Castora nummi,
5.14.261
ex quo Mars Vltor galeam quoque perdidit et res
5.14.262
non potuit servare suas. ergo omnia Florae
5.14.263
et Cereris licet et Cybeles aulaea relinquas:
5.14.264
tanto maiores humana negotia ludi.
5.14.265
an magis oblectant animum iactata petauro
5.14.266
corpora quique solet rectum descendere funem,
5.14.267
quam tu, Corycia semper qui puppe moraris,
5.14.268
atque habitas, Coro semper tollendus et Austro,
5.14.269
perditus ac vilis ac vilis P etc.: a siculis Ψ: ac similis conjecture Housman: assiculis Büch. (1910). sacci mercator olentis,
5.14.270
qui gaudes pingue antiquae de litore Cretae
5.14.271
passum et municipes Iovis advexisse lagonas?
5.14.272
hic tamen ancipiti figens vestigia planta
5.14.273
victum illa mercede parat, brumamque famemque
5.14.274
illa reste cavet: tu propter mille talenta
5.14.275
et centum villas temerarius, aspice portus
5.14.276
et plenum magnis trabibus mare: plus hominum es iam
5.14.277
in pelago, veniet classis quocumque vocarit
5.14.278
spes lucri, nec Carpathium Gaetulaque tantum
5.14.279
aequora transiliet, sed longe Calpe relicta
5.14.280
audiet Herculeo stridentem gurgite solem.
5.14.281
grande operae pretium est, ut tenso folle reverti
5.14.282
inde domum possis tumidaque superbus aluta.
5.14.283
Oceani monstra et iuvenes vidisse marinos.
5.14.284
Non unus mentes agitat furor; ille sororis
5.14.285
in manibus vultu Eumenidum ferretur et igni,
5.14.286
hic bove percusso mugire Agamemnona credit
5.14.287
aut Ithacum: parcat tunicis licet atque lacernis,
5.14.288
curatoris eget qui navem mercibus implet
5.14.289
ad summum latus et tabula distinguitur unda,
5.14.290
cum sit causa mali tanti et discriminis huius
5.14.291
concisum argentum in titulos faciesque minutas.
5.14.292
occurrunt nubes et fulgura: solvite funem
5.14.293
frumenti dominus clamat piperisve coempti,
5.14.294
‘nil color hic caeli, nil fascia nigra minatur;
5.14.295
aestivum tonat.’ infelix hac forsitan ipsa
5.14.296
nocte cadet fractis trabibus fluctuque premetur
5.14.297
obrutus et zonam laeva morsuque tenebit,
5.14.298
sed cuius votis modo non suffecerat aurum
5.14.299
quod Tagus et rutila volvit Pactolus harena,
5.14.300
frigida sufficient velantes inguina panni
5.14.301
exiguusque cibus, mersa rate naufragus assem
5.14.302
dum rogat et picta se tempestate tuetur.
5.14.303
Tantis parta malis cura maiore metuque
5.14.304
servantur: misera est magni custodia census,
5.14.305
dispositis praedives amis vigilare cohortem
5.14.306
servorum noctu Licinus iubet, attonitus pro
5.14.307
electro signisque suis Phrygiaque columna
5.14.308
atque ebore et lata testudine, dolia nudi
5.14.309
non ardent cynici; si fregeris, altera fiet
5.14.310
cras domus, atque eadem plumbo commissa manebit.
5.14.311
sensit Alexander, testa cum vidit in illa
5.14.312
magnum habitatorem, quanto felicior hic qui
5.14.313
nil cuperet quam qui totum sibi posceret orbem
5.14.314
passurus gestis aequanda pericula rebus, nullum
5.14.315
numen habes, si sit prudentia: nos te,
5.14.316
nos facimus, Fortuna, deamThe sentence nullum through deam is repeated from 10.365-66, quite irrelevantly.. Mensura tamen quae
5.14.317
sufficiat census, siquis me consulat, edam:
5.14.318
in quantum sitis atque fames et frigora poscunt,
5.14.319
quantum, Epicure, tibi parvis suffecit in hortis,
5.14.320
quantum Socratici ceperunt ante penates;
5.14.321
numquam aliud natura, aliud sapientia dicit,
5.14.322
acribus exemplis videor te eludere? misce
5.14.323
ergo aliquid nostris de moribus, effice summam
5.14.324
bis septem ordinibus quam lex dignatur Othonis,
5.14.325
haec quoque si rugam trahit extenditque labellum,
5.14.326
sume duos equites, fac tertia quadringenta
5.14.327
si nondum inplevi gremium, si panditur ultra,
5.14.328
nec Croesi fortuna umquam nec Persica regna
5.14.329
sufficient animo nec divitiae Narcissi,
5.14.330
indulsit Caesar cui Claudius omnia, cuius
5.14.331
paruit imperiis uxorem occidere iussus.
5.15.1
Quis nescit, Volusi Bithynice, qualia demens
5.15.2
Aegyptos portenta colat? crocodilon adorat
5.15.3
pars haec, illa pavet saturam serpentibus ibin;
5.15.4
effigies sacri nitet aurea cercopitheci,
5.15.5
dimidio magicae resonant ubi Memnone chordae
5.15.6
atque vetus Thebe centum iacet obruta portis,
5.15.7
illic aeluros aeluros Brod.: illic caeruleos Ψ., hic piscem fluminis, illic
5.15.8
oppida tota canem venerantur, nemo Dianam,
5.15.9
porrum et caepe nefas violare et frangere morsu;
5.15.10
o sanctas gentes quibus haec nascuntur in hortis
5.15.11
numina! lanatis animalibus abstinet omnis
5.15.12
mensa, nefas illic fetum iugulare capellae:
5.15.13
carnibus humanis vesci licet, attonito cum
5.15.14
tale super cenam facinus narraret Vlixes
5.15.15
Alcinoo, bilem aut risum fortasse quibusdam
5.15.16
moverat ut mendax aretalogus. ‘in mare nemo
5.15.17
hunc abicit saeva dignum veraque Charybdi,
5.15.18
fingentem inmanes Laestrygonas atque Cyclopas?
5.15.19
nam citius Scyllam vel concurrentia saxa
5.15.20
Cyaneis plenos et tempestatibus utres
5.15.21
crediderim aut tenui percussum verbere Circes
5.15.22
et cum remigibus grunnisse Elpenora porcis.
5.15.23
tam vacui capitis populum Phaeaca putavit?’
5.15.24
sic aliquis merito nondum ebrius et minimum qui
5.15.25
de Corcyraea temetum duxerat urna.
5.15.26
solus enim haec Ithacus nullo sub teste canebat;
5.15.27
Nos miranda quidem, set nuper consule Iunco iunco Bob.AU: iunpo P: iunio Ψ.
5.15.28
gesta super calidae referemus moenia Copti,
5.15.29
nos volgi scelus et cunctis graviora cothurnis;
5.15.30
nam scelus, a Pyrra quamquam omnia syrmata volvas,
5.15.31
nullus aput tragicos populus facit, accipe, nostro
5.15.32
dira quod exemplum feritas produxerit aevo.
5.15.33
Inter finitimos vetus atque antiqua simultas,
5.15.34
inmortale odium et numquam sanabile vulnus,
5.15.35
ardet adhuc Ombos et Tentyra. summus utrimque
5.15.36
inde furor volgo, quod numina vicinorum
5.15.37
odit uterque locus, cum solos credat habendos
5.15.38
esse deos quos ipse colit, sed tempore festo
5.15.39
alterius populi rapienda occasio cunctis
5.15.40
visa inimicorum primoribus ac ducibus, ne
5.15.41
laetum hilaremque diem, ne magnae gaudia cenae
5.15.42
sentirent positis ad templa et compita mensis
5.15.43
pervigilique toro, quem nocte ac luce iacentem
5.15.44
septimus interdum sol invenit, horrida sane
5.15.45
Aegyptos, sed luxuria, quantum ipse notavi,
5.15.46
barbara famoso non cedit turba Canopo.
5.15.47
adde quod et facilis victoria de madidis et
5.15.48
blaesis atque mero titubantibus. inde virorum
5.15.49
saltatus nigro tibicine, qualiacumque
5.15.50
unguenta et flores multaeque in fronte coronae:
5.15.51
hinc ieiunum odium, sed iurgia prima sonare
5.15.52
incipiunt, animis ardentibus haec tuba rixae;
5.15.53
dein clamore pari concurritur, et vice teli
5.15.54
saevit nuda manus, paucae sine vulnere malae;
5.15.55
vix cuiquam aut nulli toto certamine nasus
5.15.56
integer, aspiceres iam cuncta per agmina vultus
5.15.57
dimidios, alias facies et hiantia ruptis
5.15.58
ossa genis, plenos oculorum sanguine pugnos.
5.15.59
ludere se credunt ipsi tamen et puerilis
5.15.60
exercere acies, quod nulla cadavera calcent.
5.15.61
et sane quo tot rixantis milia turbae,
5.15.62
si vivunt omnes? ergo acrior impetus, et iam
5.15.63
saxa inclinatis per humum quaesita lacertis
5.15.64
incipiunt torquere, domestica seditioni
5.15.65
tela: nec hunc lapidem, qualis et Turnus et Aiax,
5.15.66
vel quo Tydides percussit pondere coxam
5.15.67
Aeneae, sed quem valeant emittere dextrae
5.15.68
illis dissimiles et nostro tempore natae.
5.15.69
nam genus hoc vivo iam decrescebat Homero;
5.15.70
terra malos homines nunc educat atque pusillos;
5.15.71
ergo deus quicumque aspexit, ridet et odit.
5.15.72
A deverticulo repetatur fabula, postquam
5.15.73
subsidiis aucti, pars altera promere ferrum
5.15.74
audet et infestis pugnam instaurare sagittis,
5.15.75
terga fugae fugae POT: fuga Ψ. The correct reading instantibus Ombis is preserved by O only. celeri praestant instantibus Ombis
5.15.76
qui vicina colunt umbrosae Tentyra palmae,
5.15.77
labitur hic quidam nimia formidine cursum
5.15.78
praecipitans capiturque. ast illum in plurima sectum
5.15.79
frusta et particulas, ut multis mortuus unus
5.15.80
sufficeret, totum corrosis ossibus edit
5.15.81
victrix turba, nec ardenti decoxit aeno
5.15.82
aut veribus: longum usque adeo tardumque putavit
5.15.83
expectare focos, contenta cadavere crudo.
5.15.84
Hic gaudere libet quod non violaverit ignem,
5.15.85
quem summa caeli raptum de parte Prometheus
5.15.86
donavit terris; elemento gratulor, et te
5.15.87
exultare reor. sed qui mordere cadaver
5.15.88
sustinuit, nil umquam hac carne libentius edit.
5.15.89
nam scelere in tanto ne quaeras et dubites an
5.15.90
prima voluptatem gula senserit; ultimus autem
5.15.91
qui stetit, absumpto iam toto corpore ductis
5.15.92
per terram digitis aliquid de sanguine gustat.
5.15.93
Vascones, haec fama est, alimentis talibus olim
5.15.94
produxere animas, sed res diversa, sed illic
5.15.95
fortunae invidia est bellorumque ultima, casus
5.15.96
extremi, longae dira obsidionis egestas:
5.15.97
huius enim, quod nunc agitur, miserabile debet
5.15.98
exemplum esse cibi, sicutHousman reads tibi from G in place of cibi PΨ, and conjectures si cui in place of sicut PΨ. modo dicta mihi gens:
5.15.99
post omnis herbas, post cuncta animalia, quidquid
5.15.100
cogebat vacui ventris furor, hostibus ipsis
5.15.101
pallorem ac maciem et tenuis miserantibus artus,
5.15.102
membra aliena fame lacerabant, esse parati
5.15.103
et sua. quisnam hominum veniam dare quisve deorum
5.15.104
ventribusSo Housman, after Hadr. Vales.: PU have urbibus , and so Büch. and Owen: viribus Ψ. abnueret dira atque inmania passis,
5.15.105
et quibus illorum poterant ignoscere manes,
5.15.106
quorum corporibus vescebantur? melius nos
5.15.107
Zenonis praecepta monent, nec enim omnia, quaedam quaedam AGLT: P has quidam : so Büch. and Housman
5.15.108
pro vita facienda putant; sed Cantaber unde
5.15.109
Stoicus, antiqui praesertim aetate Metelli?
5.15.110
nunc totus Graias nostrasque habet orbis Athenas,
5.15.111
Gallia causidicos docuit facunda Britannos,
5.15.112
de conducendo loquitur iam rhetore Thyle.
5.15.113
nobilis ille tamen populus quem diximus, et par
5.15.114
virtute atque fide sed maior clade Zacynthos
5.15.115
tale quid excusat: Maeotide saevior ara
5.15.116
Aegyptos; quippe illa nefandi Taurica sacri
5.15.117
inventrix homines (ut iam quae carmina tradunt
5.15.118
digna fide credas) tantum immolat, ulterius nil
5.15.119
aut gravius cultro timet hostia, quis modo casus
5.15.120
inpulit hos? quae tanta fames infestaque vallo
5.15.121
arma coegerunt tam detestabile monstrum
5.15.122
audere? anne aliam terra Memphitide sicca
5.15.123
invidiam facerent nolenti surgere Nilo?
5.15.124
qua nec terribiles Cimbri nec Brittones umquam
5.15.125
Sauromataeque truces aut inmanes Agathyrsi,
5.15.126
hac saevit rabie imbelle et inutile vulgus,
5.15.127
parvula fictilibus solitum dare vela phaselis
5.15.128
et brevibus pictae remis incumbere testae.
5.15.129
nec poenam sceleri invenies nec digna parabis
5.15.130
supplicia his populis, in quorum mente pares sunt
5.15.131
et similes ira atque fames, mollissima corda
5.15.132
humano generi dare se natura fatetur,
5.15.133
quae lacrimas dedit; haec nostri pars optima sensus.
5.15.134
plorare ergo iubet causam dicentis amici
5.15.135
squaloremque rei, pupillum ad iura vocantem
5.15.136
circumscriptorem, cuius manantia fletu
5.15.137
ora puellares faciunt incerta capilli.
5.15.138
naturae imperio gemimus, cum funus adultae
5.15.139
virginis occurrit vel terra clauditur infans
5.15.140
et minor igne rogi. quis enim bonus et face dignus
5.15.141
arcana, qualem Cereris vult esse sacerdos,
5.15.142
ulla aliena sibi credit mala? separat hoc nos
5.15.143
a grege mutorum, atque ideo venerabile soli
5.15.144
sortiti ingenium divinorumque capaces
5.15.145
atque exercendis pariendisque artibus apti
5.15.146
sensum a caelesti demissum traximus arce,
5.15.147
cuius egent prona et terram spectantia. mundi
5.15.148
principio indulsit communis conditor illis
5.15.149
tantum animas, nobis animum quoque, mutuus ut nos
5.15.150
adfectus petere auxilium et praestare iuberet,
5.15.151
dispersos trahere in populum, migrare vetusto
5.15.152
de nemore et proavis habitatas linquere silvas,
5.15.153
aedificare domos, laribus coniungere nostris
5.15.154
tectum aliud, tutos vicino limine limine Ψ: limite PA. somnos
5.15.155
ut collata daret fiducia, protegere armis
5.15.156
lapsum aut ingenti nutantem vulnere civem,
5.15.157
communi dare signa tuba, defendier isdem
5.15.158
turribus atque una portarum clave teneri.
5.15.159
Sed iam serpentum maior concordia, parcit
5.15.160
cognatis maculis similis fera; quando leoni
5.15.161
fortior eripuit vitam leo? quo nemore umquam
5.15.162
expiravit aper maioris dentibus apri?
5.15.163
Indica tigris agit rabida cum tigride pacem
5.15.164
perpetuam, saevis inter se convenit ursis.
5.15.165
ast homini ferrum letale incude nefanda
5.15.166
produxisse parum est, cum rastra et sarcula tantum
5.15.167
adsueti coquere et marris ac vomere lassi
5.15.168
nescierint primi gladios extendere fabri,
5.15.169
aspicimus populos quorum non sufficit irae
5.15.170
occidisse aliquem, sed pectora bracchia voltum
5.15.171
crediderint genus esse cibi. quid diceret ergo
5.15.172
vel quo non fugeret, si nunc haec monstra videret
5.15.173
Pythagoras, cunctis animalibus abstinuit qui
5.15.174
tamquam homine et ventri indulsit non omne legumen?
5.16.1
Quis numerare queat felicis praemia, Galli,
5.16.2
militiae? nam si subeuntur prospera castra,
5.16.3
me pavidum excipiat tironem porta secundo
5.16.4
sidere, plus etenim fati valet hora benigni
5.16.5
quam si nos Veneris commendet epistula Marti
5.16.6
et Samia genetrix quae delectatur harena.
5.16.7
Commoda tractemus primum communia, quorum
5.16.8
haut minimum illud erit, ne te pulsare togatus
5.16.9
audeat, immo etsi pulsetur, dissimulet nec
5.16.10
audeat excussos praetori ostendere dentes
5.16.11
et nigram in facie tumidis livoribus offam
5.16.12
atque oculum medico nil promittente relictum.
5.16.13
Bardaicus iudex datur haec punire volenti
5.16.14
calceus et grandes magna ad subsellia surae
5.16.15
legibus antiquis castrorum et more Camilli
5.16.16
servato, miles ne vallum litiget extra
5.16.17
et procul a signis. ‘iustissima centurionum
5.16.18
cognitio est igiturFor the igitur of PΨ Housman reads inquis . de milite, nec mihi derit
5.16.19
ultio, si iustae defertur causa querellae.’
5.16.20
tota cohors tamen est inimica, omnesque manipli
5.16.21
consensu magno efficiunt curabilis ut sit
5.16.22
vindicta et gravior quam quam PΨ: Büch. (1910) conjectures tum . iniuria, dignum erit ergo
5.16.23
declamatoris mulino corde Vagelli,
5.16.24
cum duo crura habeas, offendere tot caligas, tot
5.16.25
milia clavorum, quis tam procul absit ab urbe
5.16.26
praeterea, quis tam Pylades, molem aggeris ultra
5.16.27
ut veniat? lacrimae siccentur protinus, et se
5.16.28
excusaturos non sollicitemus amicos.
5.16.29
da testem iudex cum dixerit, audeat ille
5.16.30
nescio quis, pugnos qui vidit, dicere vidi,
5.16.31
et credam dignum barba dignumque capillis
5.16.32
maiorum, citius falsum producere testem
5.16.33
contra paganum possis quam vera loquentem
5.16.34
contra fortunam armati contraque pudorem.
5.16.35
Praemia nunc alia atque alia emolumento notemus
5.16.36
sacramentorum. convallem ruris aviti
5.16.37
improbus aut campum mihi si vicinus ademit
5.16.38
et sacrum effodit medio de limite saxum,
5.16.39
quod mea cum patulo coluit puls annua libo,
5.16.40
debitor aut sumptos pergit non reddere nummos
5.16.41
vana supervacui dicens chirographa ligni,
5.16.42
expectandus erit qui lites inchoet annus
5.16.43
totius populi, sed tunc quoque mille ferenda
5.16.44
taedia, mille morae; totiens subsellia tantum
5.16.45
sternuntur, iam facundo ponente lacernas
5.16.46
Caedicio et Fusco iam micturiente parati
5.16.47
digredimur, lentaque fori pugnamus harena,
5.16.48
ast illis quos arma tegunt et balteus ambit,
5.16.49
quod placitum est ipsis praestatur tempus agendi
5.16.50
nec res atteritur longo sufflamine litis.
5.16.51
Solis praeterea testandi militibus ius
5.16.52
vivo patre datur, nam quae sunt parta labore
5.16.53
militiae, placuit non esse in corpore census,
5.16.54
omne tenet cuius regimen pater, ergo Coranum
5.16.55
signorum comitem castrorumque aera merentem
5.16.56
quamvis iam tremulus captat pater; hunc favor aequus
5.16.57
provehit et pulchro reddit sua dona labori,
5.16.58
ipsius certe ducis hoc referre videtur
5.16.59
ut qui fortis erit, sit felicissimus idem,
5.16.60
ut laeti phaleris omnes et torquibus, omnesThe Saturae are broken off at this point.