Reader

CAPUT XI. Pro exstinguendis Eutychianorum reliquiis sanctus Leo omnem operam impendit. Maximo Antiocheno suae Ecclesiae jura custodire praecipit. Gravis controversia de cyclo paschali excitatur. Marcianus imperator moritur, et Leo tribunitius ad imperium assumitur. Eutychianorum seditio in Proterium Alexandrimum, in omnes catholicos, et eorumdem conatus pro abolendis Chalcedonensis concilii decretis.

Multa mihi adhuc superessent scribenda, si ordinata et stricta methodo, et S. Leonis epistolarum ordine servato, singula referre vellem quae in reliquis sui pontificatus annis in universalis Ecclesiae regimen, bonum et incolumitatem ab eo gesta sunt. Sed cum alia et alia occurrant quae longe a nostro instituto posita videntur, nec adversarii, cum quibus in praecedentibus negotium habuimus, gravissima motiva suppeditent novas instituendi congressiones, idcirco quasi currente sermone narrabimus quae ad Eutychianae haereseos reliquias exstinguendas ab eodem S. pontifice necessario stabilita et imperata fuerunt. Atque imprimis cum plerique monachi et monasteriorum archimandritae Eutychetis damnationem aegre tulissent, seditiones atque tumultus in populos excitare conabantur. Propterea S. P. operam dedit suis suggestionibus ut Marciani imperatoris edicto imperita eorumdem insania reprimeretur, et monasteriorum praesules Pulcheriae augustae reprehensionibus increparentur. Quia vero hujusmodi seditiones a monachis potissimum excitabantur, dum sacrilegas conciones contra fidem habebant, ideo imperialem etiam implorat potestatem, ut in posterum a praedicationis officio prohibeantur, ne ea( ait) quae ad sacerdotes pertinent sibi audeant vindicare. Sperat tandem imperatoris zelum contra parricidas Alexandrinos esse accendendum, ut nimirum agat, quod paci ecclesiasticae intelligit profuturum.

Antiochenae Ecclesiae rebus et juribus quoque prospiciendum esse censuit. Et quamvis eum non lateret quali quantaque puritate fidei Maximus polleret, tamen in ejus mentem revocat istius sedis praerogativas, et quemadmodum Christiana fides universo orbi annuntiata, speciali D. Petri magisterio, ipsi Antiochenae et Romanae Ecclesiae tradita fuisset. Confidens igitur S. pontifex quod divi Petri fundatoris institutis firmiter Maximus adhaereret, non tantum ejus animum excitat ad propulsandam omnem Nestorianam et Eutychianam ipsaniam; sed praeterea eidem omnes Orientis Ecclesias sibi subjectas, ne pravis iniquisque erroribus labefactentur et corrumpantur, commendat: Cum te( ait) his deceat sacerdotali auctoritate resistere, nosque saepius de profectu Ecclesiarum relationibus quid agatur instruere. Pari ratione eum hortatur apostolicae sedis fieri consortem, sollicite tuendo privilegia tertia, quae in nulla umquam ambitione minuantur, paulo infra subjiciens: Etsi enim diversa nonnunquam sint merita praesulum, tamen jura permanent sedium; quibus etsi possint aemuli perturbationem aliquam fortassis inferre, non tamen possunt minuere dignitatem. Pravos hic ambitus Anatolii conatus taxare voluisse, et Maximo persuadere ut totis viribus se opponeret quidquid Antiochenae Ecclesiae privilegia aut infringere aut elevare poterat, etiam ex subsequentibus verbis 531 innotescit. Siquidem addidit: Unde cum aliquid pro Antiochenae Ecclesiae privilegiis dilectio tua agendum esse crediderit, propriis litteris studeas explicare, ut nos consultationi tuae absolute et congrue respondere possimus. At forte voluisse adhuc S. Leonem molliter reprehendere Maximum episcopum Antiochenum, illumque in posterum magis cautum reddere in procuranda Nicaenorum statutorum observantia, mea opinio est. Is enim anno 450 nimis facile indulsit Eustathii Berytensis studiis, et ambitui in perniciem Ecclesiae Tyriorum hujusque metropolitae Photii. De qua re fuit in Chalcedonensi synodo postulatus actione 4, ut ipsi vidimus in cap. 4 hujus lib., pag. 468. Nam S. Leo in subsequenti suae epistolae capite, quamdam generalem regulam subjiciens, ait: Quod si quid a quoquam contra Nicaenorum canonum statuta in quacumque synodo vel tentatum est, vel ad tempus videtur extortum, nihil praejudicii potest inviolabilibus inferre decretis, et facilius erit quarumlibet dissensionum pacta dissolvi, quam praedictorum canonum regulas ulla ex parte corrumpi. In hac igitur regula recensenda, ut diximus, valde probabile est S. Leonem nimiam Maximi Antiocheni facilitatem seu indulgentiam taxare voluisse, qua Eustathio permisit se subtrahere a metropolitico jure Ecclesiae Tyriorum, cui Berytensis Ecclesia a prima sua origine fuerat subjecta. Conjecturam nostram corroborant cum Eustathii tum Photii verba in actione quarta descripta, de quibus ipsi in superioribus jam verba fecimus.

Gravis eodem anno controversia de Paschate celebrando exorta est. Quam ut dirimeret, memor( ait) dispensationis creditae, Marciani imperatoris studiis petiit adjuvari, ut in ea observantia, quae certa semper ratione variatur, nihil possit erroris incurri. Curam paschalis cycli Alexandrino episcopo olim esse demandatam asseverat. Sed quia subjicit: Sanctae memoriae Theophilus. Alexandrinae Ecclesiae episcopus, cum hujus observationis annos centum numero collegisset, septuagesimi sexti anni paschale festum longe aliter quam alii decreverant tenendum esse constituit. Totius enim hujus magnae controversiae motiva recenset, et ne mutabilis lunaris cursus erroris causam praeberet, imperatorem hisce verbis compellat: Obsecro clementiam vestram, ut studium vestrum praestare dignemini quatenus Aegyptii, vel si qui sunt alii qui certam hujus supputationis videntur habere notitiam, scrupulum hujus sollicitudinis absolvent, ut in eum diem generalis observantia dirigatur, qui nec paternarum constitutionum normam relinquat, nec ultra praefixos terminos evagetur. Julianum quoque episcopum Coensem apostolicae sedis vicarium, diligenter de eadem quaestione inquirere, et quanto citius etiam rescribere rogat.

Summam quidem nostri S. pontificis sollicitudinem in definiendis iis ritibus qui ad paschalis festi solemnitatem pertinebant, ut nimirum omnes fideles in eamdem observantiam convenirent, non tantum duae praecedentes epistolae patefaciunt, verum etiam nobis indicatum est ex paschali canone diligenter hac de causa conscripto a Victore Aquitano, qui de mandato ejusdem S. pontificis ab Hilaro Romanae Ecclesiae archidiacono interpellatus fuit, ut cyclum paschalem in tabulas redigeret, et, explicatis discordiae causis, quae in diverso supputandi modo occurrebant, tandem quid magis veritati congruebat patefaceret. Victorius ergo Aquitanus, seu, ut alii volunt, Victorinus, vir fuit summa pietate praeditus, et in mathematicis calculis perquam exercitatus, impositum ab Hilaro opus aggressus est, et perfecte absolvit. Illudque omnium primus publici juris fecit, eruditissimis quidem commentariis adornatum, cl. Aegidius Bucherius soc. Jesu, atque ipsi iterum ad Vaticanorum codicum lectiones emendavimus, 532 ut inter Leonina Opera debitum locum obtineat. Non arbitror quidem hocce nostrum consilium improbari posse ab iis qui laudatum canonem quandoque lustrantur. Nam praeter quod Victorius eum conscripsit pontificiis mandatis obtemperare cupiens, gravissimam tandem etiam quaestionem de Paschate in antiquis cyclis duplici designatione notato solvit scribendo: Quod non meo judicio aliquid definitur, sed pro Ecclesiarum pace apostolici pontificis electione servatum. Quatenus nec ego quod ad meum pertinebat officium praeterirem, et in ejus constitueretur arbitrio, qui universali Ecclesiae praesideret, quinam potissimum dies in tali conditione solemnitati praecipue deputetur. Ad hanc gravissimam dirimendam quaestionem, etiam suum laborem insumpsit de imperatoris Marciani mandato Proterius Alexandrinus, vix ad illam Ecclesiam regendam assumptus, qui scribens ad nostrum sanctum pontificem, centenalem Theophili laterculum librarii aut mendosi codicis vitio corruptum affirmat, et propterea nusquam esse recedendum a centenario annorum cursu ejusdem beatissimi patris et episcopi nostri Theophili, qui antiquorum paginis omnino concordat.

Jam vero intelligo me animo alienatum a constituto proposito extra terminos Eutychianae haereseos vagatum abiisse; et, quasi inconsulto Leoninarum epistolarum ordinem et numerum sequendo, in eam gravissimam incidisse quaestionem, quae diu multumque pontificis animum torsit, quaeque gravissimos nodos in se continet, nec facile solvendos ab iis qui etiam in mathematicis calculis et supputationibus faciendis sedulo versantur. Quod autem quaestio haec pontificium animum graviter agitaverit, ex aliis et aliis ejusdem epistolis conjicitur. Quod spectat itaque ad Anatolii res, et ad Eutychianorum superstites reliquias, horumque nefarias artes, superest tandem ut describamus. Anatolius imprimis gravissime ab imperatore Marciano increpatus ad optimam frugem redactus est, quem in suam gratiam S. Leo se recepturum esse spondet, dummodo canonibus satisfaciat, et sacerdotum jura non convellat. De qua sponsione cum certus factus fuisset, idem Anatolius non distulit suas epistolas scribere ad S. pontificem, in quibus humillime de intermisso epistolarum commercio conqueritur; quod sane magnae anxietatis et doloris augmentum eidem attulerat, cum desiderasset frequentius potiri pontificiis affatibus. Protestatur se esse paratum obediendo complere quae vestris omnifariam perfectissimis sensibus placita videbantur. Cujus quidem rei plura in praesentiarum exhibens testimonia, primo ait Aetium et archidiaconi ministerio dejectum in priori loco, atque honore ecclesiastico jam esse restitutum; Andream vero, qui archidiaconi dignitate fuerat honoratus, jam ab Ecclesia esse separatum, et gradu dejectum, quia contra S. Flavianum pro Eutychis partibus decertaverat: quamvis excusationibus plurimis et subscriptionibus propriis, quas epistolae sanctitatis vestrae subdiderant, jam viderentur satisfecisse praeteritis. Duo alia praeterea suae resipiscentiae argumenta in hac epistola profert. Alterum pertinet ad initam pacem et summam conjunctionem quam cum Romano pontifice Leone in posterum habere et inviolabili nexu conservare desiderat. Alterum vero respicit praecedentem sui ambitus culpam, quam a se amolitur, eamque in cleri sui episcoporumque Orientalium studium refundit. Illud unum addens, quod Quesnelliana et Launoii commenta maxime evertit, affirmando Chalcedonensium gestorum vim omnem et confirmationem auctoritati apostolicae sedis fuisse reservatam. Cum et sic( ne inepte fabulari videar Anatolii verba subjicio) cum et sic gestorum vis omnis et confirmatio auctoritati vestrae beatitudinis fuerit reservata. 533

Hisce ergo litteris acceptis non distulit S. Leo responsum dare Anatolio, et nihil minuens de pontificia majestate, firmum incommutabileque propositum in ejus mentem revocat, quo curae communis gratiae debuisset studere, ne ullam anxietatem sibi ingereret. Subjicit se optasse in ecclesiasticis curis talem habere consortem quales erga apostolicam sedem quamplurimi ejus praedecessores se exhibuerunt, quos inter expresse nominat Joannem Chrysostomum, Atticum, Procum, atque Flavianum. Laudat eum praeterea, quod quaedam in officiis clericorum male gesta correxerit, et Aetium presbyterum in gratiam affectionemque revocaverit, et Andream ab archidiaconi actione submoverit. Verumtamen indulgentiam quamdam adhiberi cupiens cum iis qui quondam Nestoriana et Eutychiana haeresi fuerant infecti, et contra Flavianum decertaverant, eidem Anatolio demandat veniam dare, si exsecrabilia dogmata condemnent, et correctionis argumenta exhibeant. Ait enim: Andream sane, qui rationabiliter archidiaconi est privatus officio, et Eufratam, qui sanctae memoriae Flaviani, ut comperi, improbus exstitit accusator, si professionibus plenissime scriptis non minus Eutychianam quam Nestorianorum exsecrabile dogma condemnant, quorum venia est praestanda correctis, presbyteros consecrabis. Et paulo infra, loquens de caeteris pari errore inquinatis, subdit: Si veniam simili professione cum satisfactione deposcunt suis ordinibus reformarentur, his tantum ad officiorum primatum admissis, quos ab omni errore liberos fuisse constiterit.

Pontificiae quoque auctoritatis majestatem conservans, gradum facit ad disserendum de epistolarum intermisso commercio, quod causa ambitus abruperat, cum laudatum canonem 28 auctoritate sancti Petri prorsus cassaverat atque aboleverat. Et desiderans quidem in Anatolio majorem sinceritatem in culpa agnoscenda, majoremque efficaciam in ea detestanda, aperte fatetur praefatam culpam ad sola Constantinopolitanorum clericorum consilia non debere transferri, quod sine tua voluntate( ait) non potuit tentari. Quia sicuti in mala suasione delinquitur, ita et in mala confessione peccatur. Subjicit deinde non esse sibi ingratum, quod eum displiceret, quod jam placere non poterat. Quam secutus persuasionem, veterem gratiam ei promittit, maxime principis Christiani attestatione suffragante. Sibi quoque concinit S. pontifex in alia epistola eadem die scripta ad Marcianum imperatorem, expresse affirmans, Anatolium in suam gratiam recepisse, quia per omnia me clementiae vestrae parere delectet. Subdit praeterea: Amabilem, fidumque se praebeat, et ab ea, quam illi spondeo charitate nulla se deinceps varietate dissociet, eos sibi sincera affectione conjungens quos catholicae fidei probavimus defensores. Interim autem Constantinopolitanae Ecclesiae majori bono atque tranquillitati prospiciens, imperatorem rogat ut Carosus monachus nimis imperitus, nimisque perversus, qui, ut comperi( ait), multorum corda subvertit sua venena pietatis vestrae beneficio ultra non exerat, qui nimis audacter haereticorum exstinctos conatus redivivos fieri quaerebat, perfidiam Eutychianam defendendo, et synodalem auctoritatem violando. Et quidem nec inutilis, nec optato effectu vacua fuit S. pontificis deprecatio, nam sequenti anno 456, tertio idus Februarii, debitas gratias eidem imperatori Marciano rependit, quod Carosum illiusque socium Dorotheum, qui haeretica pravitate in multorum perniciem damnatos tuebantur errores, ex antiquis eorum monasteriis expulerit, jubendo apud eos degere, quibus nocere non possent, quod ut spero multis remedio erit, quos a perversis doctoribus liberastis. At Carosum tandem sincera fidei confessione haereseos virus ejecisse, credidit S. P. e relatione a Juliano Coense accepta. 534 Sed eum adhuc ecclesiastica fuisse communione privatum, ob quasdam cum Anatolio discordias, eadem in epistola nobis indicatum est. Quarum quidem discordiarum originem aut inquirere aut referre ad nostrum haud arbitror pertinere institutum, cum ad exitum perducere dumtaxat intendamus, eas in D. Leonis Opera Exercitationes, quae ad Eutychianam haeresim et historiam pertinere cognovimus.

Maximam quidem ergo injuriam subirem, si qui, ad praesentem hanc meam scribendi methodum attendentes, vitio dare vellent quod prorsus narrare praeterierim gravissimam illam cladem Romano Occidentali imperio illatam, ob quam Urbs ipsa a Vandalis capta, incensa atque direpta fuit. Haec itaque clades tanta tristitia et moerore sancti pontificis animum affecit, ut prorsus eo tempore Orientalium rebus vacare non potuerit. Immo, Quesnello etiam teste, intermisso omni epistolarum commercio, totus fuit in reparanda civitatis et ecclesiarum strage, et annum fere integrum dare debuit ut afflictae patriae necessitatibus opitularetur. Nullam tamen de hac clade Urbi a Vandalis illata in suis epistolis S. Leo facit mentionem. Dumtaxat in orationibus ad R. populum habitis paucis eam descripsit. Verumtamen, eam timuisse, et jam a quinque annis prophetico quodam spiritu praenuntiasse, ipsi, ex epistolis ad Marcianum imperatorem, et ad Pulcheriam augustam, quando Chalcedonense concilium adire rogabatur, jam in praecedentibus observavimus. Neque vero sola haec Urbis direptio a Barbaris facta pontificium torsit animum; verum etiam hujus moerorem maxime auxit Marciani imperatoris optimi principis obitus, qui quoadusque vixit omnino pendebat a S. pontificis insinuationibus, monitis atque suggestionibus, quin umquam ab ipsius nutibus resiliret. Is ergo in imperio sex annis, et totidem mensibus, duobus aut tribus diebus consumptis, ex hac luce migravit. Cui Leo tribunitius ex senatu- consulto communi calculo in imperio successit. Marciani tamen obitus Eutychianis in Aegypto aliisque in Orientalium provinciis delitescentibus occasionem dedit ut in catholicos episcopos irruerent, contenderentque audacissime Chalcedonensia gesta esse retractanda, novumque habendum concilium ut fidei causa discuteretur. Prae caeteris audaciores facti sunt Alexandrini, qui Dioscoro etiam vita functo semper adhaeserunt; quibusque maxime invisus erat sanctus Proterius episcopus catholicus, omni virtutum genere ornatus. In hunc ergo irruere non exhorruerunt eidem sacrilege caedem inferentes, et, maximis commotionibus tum in tota Aegypto tum etiam in Constantinopolitana Ecclesia excitatis, quasi sibi blandiebantur intentum posse consequi finem, si a novo imperatore hujusque ministris aliquid praesidii obtinuissent. At prava spe decepti fuerunt. Leo namque, habito nuntio quod ad Orientis imperium Leo tribunitius fuerat assumptus, suis epistolis eidem gratulatur, paginae suas adjiciens supplicationes, ut catholicae fidei rebus praesidium praestaret, ne Alexandrina potissimum Ecclesia, haereticorum furore vexata atque impugnata ad plenum exitium perduceretur. Quod opus( ait) virtutibus vestris gloriaeque conveniens celerem a Deo placitum habebit effectum, si sanctam Chalcedonensem synodum, de Domini Christi incarnatione firmatam, nulla permiseritis retractatione pulsari. Neque vero Leonem augustum omnes Eutychianorum conatus latebant; cum isti jam post Marciani obitum novum imperatorem multis variisque molitionibus circumvenire curassent, ut in eam sententiam veniret de Chalcedonensi synodo abolenda, quorum improbos ausus summa prudentia et religione qua pollebat prorsus irritos reddiderat, etiam antequam a sancto pontifice supplicaretur. Istius autem facti notitiam multorum relatione S. Leo acceperat. Et propterea nunc eum exorat non moveri a tanta animi constantia, sed fortius in ea persistere, subdens: Unde quod negandum illis sponte vidistis, gloriosum vobis universali Ecclesiae me supplicante concedere, et incommutabiliter perpetuoque 535 praestare, ut quae secundum Evangelium Christi, et praedicationis apostolicae veritatem omnibus retro saeculis una fide unaque intelligentia roborata sunt, nulla ulterius possint actione convelli. Epistolam hanc tandem claudit, suggerendo imperatori necessitatem consulendi reparationi pacis Alexandrinae Ecclesiae, et per catholicos sacerdotes( ait) talem providere jubere pontificem, in quo et in actus probitate, et in fidei professione, nihil possit reprehensibile reperiri.

Anatolii autem Constantinopolitani episcopi persuasione praecedentem epistolam ad novum imperatorem scriptam fuisse, perspicue S. P. indicat, rescribendo ad eumdem Anatolium. Ab isto enim plenam acceperat relationem eorum quae apud Alexandriam in Christianae religionis opprobrium contigerunt, quaeque ab improbis Eutychianis moliebantur ut Chalcedonensis concilii decreta abolerentur, sed horum insidias strenue repulsas fuisse ab ipso imperatore. Nunc ergo Anatolium laudat ob curam quam impendit in Ecclesiarum bonum, poscendo ut pontificiis precibus imperialis opitulatio quaereretur, pro iis remediis adhibendis, quae et vulneribus sanandis, et ad haereticorum audaciam frangendam necessaria videbantur. Hunc praeterea admonet de epistolis hac de causa jam scriptis ad imperatorem. Atque tandem subjicit: Superest ut fraternitas tua ex opportunitate praesentiae fidelissimi imperatoris animum studeat enixius deprecari de statutis synodi Chalcedonensis sine ulla retractatione servandis.

Sed tantarum perturbationum causam et auctores nos referre oportet, ut reliqua intelligamus quae ad Eutychianam historiam pertinent, et in quibus apostolica S. Leonis sollicitudo versabatur explicemus. Liberatus diaconus rerum omnium seriem narravit dicendo post Chalcedonense concilium Dioscorum in Gangrena civitate exsulare fuisse coactum, et Alexandrinos episcopos et clericos, concilii Chalcedonensis auctoritate et imperiali Marciani mandato, novum episcopum eligere jussos fuisse, ut etiam ex Actis Chalcedonensibus ipsi annotavimus. Collecti sunt ergo nobiles( ait Liberatus) ut eum qui esset vita et sermone pontificatu dignus, eligerent.... Cum super hoc multa dubitatio processisset, volentibus civibus neminem penitus ordinare, ne adulteri viderentur( Dioscoro quippe vivente), tandem omnium sententia in Proterium declinavit, cui etiam Dioscorus commendaverat Ecclesiam, qui eum archipresbyterum fecerat. Proterii igitur in Alexandrinum episcopum electio et subsecuta ordinatio causa fuit maximi schismatis, cujus auctores simulationibus secretas eorum molitiones occulere nisi sunt, quoadusque Marcianus in imperio fuit superstes. Sed, eo vita functo, Egyptii fidem facile expugnari posse crediderunt, seditionem diu animo conceptam excitantes. Nam Timotheus Aelurus, et Petrus Moggus diaconus, ambo a Dioscoro ordinati, urbem circumcursantes, plebem novitatum avidam coeperunt sibi conciliare, et collectis turbis haereticorum, quae Dioscorum sequebantur, et ascitis duobus episcopis ob apertam haeresim jam sacerdotio privatis, Timotheus Aelurus seditionis princeps episcopus ordinatur, Proterii sedem invadit, legitimo pastore expulso. At Proterius Eutychianorum furorem evadere cupiens se in baptisterium recepit. Quem locum satellites Timothei invadere non exhorruerunt, ipsum Proterium occidentes, unco trahentes per vicos ejus cadaver, quod laniatur, ejicitur, et funus ejus incenditur, sparguntur cineres ejus in ventos. Rem totam narrat Liberatus diaconus capit. 15, addens. Ab isto ergo Timotheo duo episcopi Alexandriae coeperunt esse. Et idcirco populus, et clerus in duas factiones contrarias divisi, alii Chalcedonense concilium defendebant, alii vero gravius apud imperatorem 536 Leonem instabant ut Chalcedonensis synodus tolleretur. At imperator( subjicit Liberatus) ambarum partium supplicationes legens, et considerans nimis esse grave vexari tanto itinere( novum concilium Eutychiani petebant) sacerdotes, quorum aut aetas, aut infirmitas, aut paupertas hunc laborem subire prohibebat, impossibile judicavit eos congregari. Sed scripsit singularum civitatum episcopis de utroque negotio; nimirum de ordinatione Timothei Aeluri, atque de supplicationibus sibi factis pro abolendo synodo Chalcedonensi. At divina dispositione factum ut episcopi omnes qui ad synodum Chalcedonensem convenerant sine ulla prorsus haesitatione statim rescriberent: Chalcedonensem synodum usque ad sanguinem vindicandam, eo quod non alteram fidem teneret quam synodus Nicaena constituit. Timotheum vero non solum inter episcopos non haberi, sed etiam Christiana appellatione privari. Nescio tamen cur Liberatus praecedentem hanc rerum gestarum seriem fideliter describens, penitus referre omiserit quae a S. Leone gesta sunt pro inviolabili Chalcedonensium decretorum observantia, et pro amovendo ab Alexandrina sede Timotheo Aeluro, et abolendo diro illo schismate quod Ecclesiam illam affligebat et ad exitium catholicam fidem perducebat. Neque enim pontificis nostri gesta Liberatum latere poterant.

Nam interea dum Alexandrina Ecclesia in alto fluctuabat haereticorum et seditionum tempestatibus, S. Leo pontifex satagebat catholicorum constantiam excitare, datis hac causa novis epistolis, vel ad Julianum episcopum Coensem, vel ad Basilium nuper ad episcopatum Antiochenum assumptum, vel ad Euxitheum Thessalonicensem, vel ad Juvenalem Jerosolymorum, vel ad omnes metropolitas Orientalium Ecclesiarum, omnes singulosque adhortans ut sancta et strenua constantia sceleratorum ausibus se opponerent, ne in quoquam nostrum communis fides aut trepida inveniatur aut tepida; certo sibi persuadens quod si episcopalis constantia a synodi Chalcedonensis definitionibus non recederet, jam Clementissimus et Christianissimus princeps libenter( ait) tuebitur sententiam suam et quod sponte jam praestitit, multo magis rogatus efficiet, ne bene finita atque composita aliqua possint novitate violari. Neque fidei catholicae tuendae ardor et studium penitus exstinguendi mala quae Alexandrinam opprimebant Ecclesiam pontificium excitarunt animum ad encyclicas scribendas epistolas, et imperatorem rogandum ne aures praeberet nefariis Eutychianorum petitionibus; sed praeterea Julianum Coensem et Aetium presbyterum sollicitat, ut quanto citius pontificia scripta ad unumquemque episcoporum metropolitarum facerent pervenire, ut toto conatu novitatibus resisterent. Mirari deinde se subjicit quorumdam calumniatorum audaciam, qui, nodum in scirpo quaerentes, epistotam pontificiam scriptam ad Flavianum, ab omnibus tamquam fidei regulam acceptatam, accusabant tamquam obscuram sensu, vel sermone ambiguam, quasi quod ipsius epistolae assertiones ex evangelica et apostolica doctrina non essent derivatae. Miror sane( inquit) calumniantium vanitati aliquid adhuc in epistola mea, quae toto mundo placuit, obscurum videri, ut de ea putent aptius exponendum; cum illius praedicationis tam plena et solida sit assertio, ut nihil accipiat vel in sensu vel in sermone novitatis. Quia quidquid a nobis tunc scriptum est ex evangelica et apostolica probatur sumptum esse doctrina. Quam calumniantium vanitatem volens refellere, et evidentissime probare novis expositionibus locum superesse non posse, quas Eutychiani fieri petebant, ad vulnerandam saltem Chalcedonensis synodi auctoritatem, Aetio suo vicario exemplaria litterarum quas Galli et Itali ad se scripserant misit, ut ostenderet omnes etiam Occidentis 537 episcopos summa consensione eamdem profiteri doctrinam. Exemplaria quoque litterarum quae Galli ad nos atque Itali Episcopi concordi credulitate miserunt pariter direximus, ut quam etiam illorum nobiscum sit fides una non lateat. Digna haec quidem erant ut a Liberato diacono Eutychianistarum historiam scribente leviter saltem indicarentur. Et quemadmodum ipse minime dissimulare poterat quae a S. Leone gesta fuerant ad latrocinale Ephesinum abolendum, Dioscori et Eutychetis impietatem coercendam atque damnandam, et demum etiam explicavit studium quod adhibuerat ad catholicam fidem in oecumenico Chalcedonensi concilio firmandam; ita quoque paucis eum describere oportebat quanta qualiaque noster S. P. fecerat, cum pro sustinendis ejusdem concilii decretis, tum pro reparandis iis gravissimis malis, quae post Marciani mortem, ob nefarias Eutychianorum molitiones, Alexandriam, Aegyptum et ipsam Constantinopolitanam Ecclesiam quoque dire cum catholicae fidei exitio vexabant. Jam vero Liberato Carthaginensi diacono veniam demus, qui quamvis in conscribendo Breviario de Nestoriana et Eutychiana haeresi prae manibus habuisset synodorum gesta, et SS. Patrum epistolas, ut ipse in praefatione hujus opusculi asseverat, tamen non omnem diligentiam servavit; et in causa de qua agimus potius animo intendebat referre gravissimum illud Alexandrinorum schisma, quam indicare apostolicae Romanae sedis studium et gravissimos conatus ut illud comprimeret et repararet.

Caeterum Liberatum minime latere poterant quae S. Leo fecerat, ante et post Proterii mortem, pro eludendis Alexandrinorum nefariis artibus, horumque Ecclesiam ad perfectam tranquillitatem et pacem inducendam. Acceptis namque a Proterio epistolis suae ordinationis indicibus ad eumdem rescribere haud distulit, et orsus a gratulationis officiis, ait: Laetificaverunt me litterae dilectionis tuae, quas frater et coepiscopus noster Nestorius( Beda habet Nectarius) pio adoptavit affectu. Oportebat enim ut ab Alexandrinae Ecclesiae praesule talia scripta ad sedem apostolicam mitterentur, quae ostenderent magisterio beatissimi Petri apostoli hoc ab initio per beatum Marcum ejus discipulum didicisse: Aegyptios, quod constat credidisse Romanos. Multis deinde eadem epistola suam doctrinam in epist. ad Flavianum contentam defendit adversus haereticorum calumnias; quam legi optat frequenti concione, ut Alexandrinos de sua doctrina faciat certiores. Atque tandem jubet ut allata Patrum testimonia cum sua epistola publice conferat, qua palam fieret eum Nestorium pariter et Eutychetem damnare. Specialem ergo curam Romanum pontificem de Alexandrina Ecclesia semper habuisse, variis argumentis in harum Exercitationum cursu ipsi jam observavimus, quae quidem tanto magis augebatur, quanto majores erant necessitates quibus premebatur, et R. pontificem prospicere oportebat. 538