On Bellocivile
Choose a text
id="mobileReaderAuthor" class="mobile-reader-author" href="/authors/lucan" aria-label="More works by Lucan">
—
⋯
Original / primary: Vulgata
8.1
Iam super Herculeas fauces nemorosaque Tempe,
8.2
Haemoniae deserta petens dispendia silvae,
8.3
Cornipedem exhaustum cursu stimulisque negantem
8.4
Magnus agens, incerta fugae vestigia turbat,
8.5
Implicitasque errore vias. Pavet ille fragorem
8.6
Motorum ventis nemorum; comitumque suorum,
8.7
Qui post terga ferit, trepidum laterique timentem
8.8
Exanimat. Quamvis summo de culmine lapsus,
8.9
Nondum vile sui pretium scit sanguinis esse,
8.10
Seque memor fati tantae mercedis habere
8.11
Credit adhuc iugulum, quantum pro Caesaris ipse
8.12
Avulsa cervice daret. Deserta sequentem
8.13
Non patitur tutis fatum celare latebris
8.14
Clara viri facies. Multi, Pharsalica castra
8.15
Cum peterent, nondum fama prodente ruinas,
8.16
Occursu stupuere ducis, vertigine rerum
8.17
Adtoniti: cladisque suae vix ipse fidelis
8.18
Auctor erat. Gravis est Magno, quicumque malorum
8.19
Testis adest. Cunctis ignotus gentibus esse
8.20
Mallet, et obscuro tutus transire per orbem
8.21
Nomine; sed longi poenas Fortuna favoris
8.22
Exigit a misero, quae tanto pondere famae
8.23
Res premit adversas, fatisque prioribus urget.
8.24
Nunc festinatos nimium sibi sentit honores,
8.25
Actaque lauriferae damnat Sullana iuventae.
8.26
Nunc et Corycias classes, et Pontica signa
8.27
Deiectum meminisse piget. Sic longius aevum
8.28
Destruit ingentes animos, et vita superstes
8.29
Imperio. Nisi summa dies cum fine bonorum
8.30
Adfuit, et celeri praevertit tristia leto,
8.31
Dedecori est fortuna prior. Quisquamne secundis
8.32
Tradere se fatis audet, nisi morte parata?
8.33
Litora contigerat, per quae Peneius amnis
8.34
Emathia iam clade rubens exibat in aequor.
8.35
Inde ratis trepidum, ventis et fluctibus impar,
8.36
Flumineis vix tuta vadis, evexit in altum.
8.37
Cuius adhuc remis quatitur Corcyra sinusque
8.38
Leucadii, Cilicum dominus terraeque Liburnae,
8.39
Exiguam vector pavidus correpsit in alnum.
8.40
Conscia curarum, secreta in litora Lesbi
8.41
Flectere vela iubes, qua tunc tellure latebas,
8.42
Moestior, in mediis quam si, Cornelia, campis
8.43
Emathiae stares. Tristes praesagia curas
8.44
Exagitant: trepida quatitur formidine somnus:
8.45
Thessaliam nox omnis habet: tenebrisque remotis
8.46
Rupis in abruptae scopulos extremaque curris
8.47
Litora, prospiciens fluctus: nutantia longe
8.48
Semper prima vides venientis vela carinae,
8.49
Quaerere nec quidquam de fato coniugis audes.
8.50
En ratis, ad vestros quae tendit carbasa portus,
8.51
Quid ferat ignoras: et nunc tibi summa pavoris,
8.52
Nuntius armorum tristis, rumorque sinister.
8.53
Victus adest coniux. Quid perdis tempora luctus?
8.54
Cum possis iam flere, times. Tunc puppe propinqua
8.55
Prosiluit, crimenque deum crudele notavit,
8.56
Deformem pallore ducem, vultusque prementem
8.57
Canitie, atque atro squalentes pulvere vestes.
8.58
Obvia nox miserae coelum lucemque tenebris
8.59
Abstulit, atque animam clausit dolor: omnia nervis
8.60
Membra relicta labant: riguerunt corda, diuque
8.61
Spe mortis decepta iacet. Iam fune ligato
8.62
Litoribus, lustrat vacuas Pompeius arenas.
8.63
Quem postquam propius famulae videre fideles,
8.64
Non ultra gemitus tacitos incessere fata
8.65
Permisere sibi, frustraque adtollere terra
8.66
Semianimem conantur heram: quam pectore Magnus
8.67
Ambit, et adstrictos refovet complexibus artus.
8.68
Coeperat in summum revocato sanguine corpus
8.69
Pompeii sentire manus, moestamque mariti
8.70
Posse pati faciem: prohibet succumbere fatis
8.71
Magnus, et immodicos castigat voce dolores:
8.72
Nobile cur robur Fortunae vulnere primo,
8.73
Femina, tantorum titulis insignis avorum,
8.74
Frangis? Habes aditum mansurae in saecula famae.
8.75
Laudis in hoc sexu, non legum iura, nec arma,
8.76
Unica materia est coniux miser. Erige mentem,
8.77
Et tua cum fatis pietas decertet, et ipsum,
8.78
Quod sum vicus, ama. Nunc sum tibi gloria maior,
8.79
A me quod fasces, et quod pia turba senatus,
8.80
Tantaque discessit regum manus. Incipe Magnum
8.81
Sola sequi. Deformis, adhuc vivente marito,
8.82
Summus et augeri vetitus dolor. Ultima debet
8.83
Esse fides, lugere virum. Tu nulla tulisti
8.84
Bello damna meo. Vivit post proelia Magnus,
8.85
Sed Fortuna perit: quod defles, illud amasti
8.86
Vocibus his correpta viri, vix aegra levavit
8.87
Membra solo, tales gemitu rumpente querelas:
8.88
O utinam in thalamos invisi Caesaris issem
8.89
Infelix coniux, et nulli laeta marito!
8.90
Bis nocui mundo: me pronuba ducit Erinnys
8.91
Crassorumque umbrae; devotaque manibus illis
8.92
Assyrios in castra tuli civilia casus,
8.93
Praecipitesque dedi populos, cunctosque fugavi
8.94
A caussa meliore deos. O maxime coniux,
8.95
O thalamis indigne meis, hoc iuris habebat
8.96
In tantum Fortuna caput! Cur impia nupsi,
8.97
Si miserum factura fui? Nunc accipe poenas,
8.98
Sed quas sponte luam. Quo sit tibi mollius aequor,
8.99
Certa fides regum, totusque paratior orbis,
8.100
Sparge mari comitem. Mallem felicibus armis
8.101
Dependisse caput: nunc clades denique lustra,
8.102
Magne, tuas. Ubicumque iaces, civilibus armis
8.103
Nostros ulta toros, ades huc atque exige poenas,
8.104
Iulia crudelis, placataque pellice caesa,
8.105
Magno parce tuo. Sic fata, iterumque refusa
8.106
Coniugis in gremium, cunctorum lumina solvit
8.107
In lacrimas. Duri flectuntur pectora Magni,
8.108
Siccaque Thessalia confundit lumina Lesbos.
8.109
Tunc Mitylenaeum pleno iam litore vulgus
8.110
Adfatur Magnum: Si maxima gloria nobis
8.111
Semper erit, tanti pignus servasse mariti,
8.112
Tu quoque devotos sacro tibi foedere muros,
8.113
Oramus, sociosque lares dignare vel una
8.114
Nocte tua: fac, Magne, locum, quem cuncta revisant
8.115
Saecula, quem veniens hospes Romanus adoret.
8.116
Nulla tibi subeunda magis sunt moenia victo.
8.117
Omnia victoris possunt sperare favorem:
8.118
Haec iam crimen habet. Quid, quod iacet insula ponto,
8.119
Caesar eget ratibus? Procerum pars magna coibit,
8.120
Certa loci. Noto reparandum est litore bellum
8.121
Accipe templorum cultus, aurumque deorum:
8.122
Accipe, si terris, si puppibus ista iuventus
8.123
Aptior est: tota, quantum valet, utere Lesbo.
8.124
[ Accipe: ne Caesar rapiat, tu victus habeto.]
8.125
Hoc solum crimen meritae bene detrahe terrae,
8.126
Ne nostram videare fidem felixque secutus,
8.127
Et damnasse miser. Tali pietate virorum
8.128
Laetus in adversis, et mundi nomine gaudens
8.129
Esse fidem, Nullum toto mihi, dixit, in orbe
8.130
Gratius esse solum, non parvo pignore vobis
8.131
Ostendi. Tenuit nostros hac obside Lesbos
8.132
Adfectus: hic sacra domus carique penates,
8.133
Hic mihi Roma fuit. Non ulla in litora puppim
8.134
Ante dedi fugiens, saevi cum Caesaris iram
8.135
Iam scirem meritam, servata coniuge, Lesbon,
8.136
Non veritus tantam veniae committere vobis
8.137
Materiem. Sed iam satis est fecisse nocentes:
8.138
Fata mihi totum mea sunt agitanda per orbem.
8.139
Heu nimium felix aeterno nomine Lesbos,
8.140
Sive doces populos regesque admittere Magnum,
8.141
Seu praestas mihi sola fidem. Nam quaerere certum est.
8.142
Fas quibus in terris, ubi sit scelus. Accipe, numen,
8.143
Si quod adhuc mecum es, votorum extrema meorum:
8.144
Da similes Lesbo populos, qui Marte subactum
8.145
Non intrare suos, infesto Caesare, portus,
8.146
Non exire vetent. Dixit, moestamque carinae
8.147
Imposuit comitem. Cunctos mutare putares
8.148
Tellurem patriumque solum: sic litore toto
8.149
Plangitur: infestae tenduntur in aethera dextrae:
8.150
Pompeiumque minus, cuius Fortuna dolorem
8.151
Moverat, ast illam, quam toto tempore belli
8.152
Ut civem videre suam, discedere cernens
8.153
Ingemuit populus: quam vix, si castra mariti
8.154
Victoris peteret, siccis dimittere matres
8.155
Iam poterant oculis: tanto devinxit amore
8.156
Hos pudor, hos probitas, castique modestia vultus,
8.157
Quod, submissa nimis, nulli gravis hospita turbae,
8.158
Stantis adhuc fati vixit, quasi coniuge victo.
8.159
Iam pelago medios Titan demissus ad ignes,
8.160
Nec quibus abscondit, nec si quibus exerit orbem,
8.161
Totus erat: vigiles Pompeii in pectore curae
8.162
Nunc socias adeunt Romani foederis urbes,
8.163
Et varias regum mentes, nunc invia mundi
8.164
Arva super nimios soles Austrumque iacentes.
8.165
Saepe labor moestus curarum odiumque futuri
8.166
Proiecit fessos incerti pectoris aestus,
8.167
Rectoremque ratis de cunctis consulit astris:
8.168
Unde notet terras; quae sit mensura secandi
8.169
Aequoris in coelo; Syriam quo sidere servet:
8.170
Aut quotus in plaustro Libyam bene dirigat ignis.
8.171
Doctus ad haec fatur taciti servator Olympi:
8.172
Signifero quaecumque fluunt labentia coelo,
8.173
Numquam stante polo, miseros fallentia nautas
8.174
Sidera non sequimur: sed qui non mergitur undis
8.175
Axis inocciduus, gemina clarissimus Arcto,
8.176
Ille regit puppes. Hic cum mihi semper in altum
8.177
Surget et instabit summis minor Ursa ceruchis;
8.178
Bosporon et Scythiae curvantem litora pontum
8.179
Spectamus. Quidquid descendit ab arbore summa
8.180
Arctophylax, propiorque mari Cynosura feretur,
8.181
In Syriae portus tendit ratis. Inde Canopos
8.182
Excipit, Australi coelo contenta vagari
8.183
Stella, timens Borean: illa quoque perge sinistra,
8.184
Trans Pharon, in medio tanget ratis aequore Syrtes.
8.185
Sed quo vela dari, quo nunc pede carbasa tendi
8.186
Nostra iubes? Dubio contra cui pectore Magnus,
8.187
Hoc solum toto, respondit, in aequore serva,
8.188
Ut sit ab Emathiis semper tua longius oris
8.189
Puppis, et Hesperiam pelago coeloque relinquas:
8.190
Cetera da ventis. Comitem pignusque recepi
8.191
Depositum: tunc certus eram, quae litora vellem;
8.192
Nunc portum Fortuna dabit. Sic fatur: at ille
8.193
Iusto vela modo pendentia cornibus aequis
8.194
Torsit, et in laevum puppim dedit, utque secaret,
8.195
Quas Samiae cautes et quas Chios asperat, undas,
8.196
Hos dedit in proram, tenet hos in puppe rudentes.
8.197
Aequora senserunt motus, aliterque secante
8.198
Iam pelagus rostro, nec idem spectante carina,
8.199
Mutavere sonum. Non sic moderator equorum,
8.200
Dexteriore rota laevum cum circuit axem,
8.201
Cogit inoffensae currus accedere metae.
8.202
Ostendit terras Titan, et sidera texit.
8.203
Sparsus ab Emathia fugit quicumque procella,
8.204
Adsequitur Magnum: primusque a litore Lesbi
8.205
Occurrit natus, procerum mox turba fidelis.
8.206
Nam neque deiecto fatis, acieque fugato
8.207
Abstulerat Magno reges Fortuna ministros:
8.208
Terrarum dominos et sceptra Eoa tenentes
8.209
Exsul habet comites. Iubet ire in devia mundi
8.210
Deiotarum, qui sparsa ducis vestigia legit.
8.211
Quando, ait, Emathiis amissus cladibus orbis
8.212
Qua Romanus erat, superest, fidissime regum,
8.213
Eoam tentare fidem, populosque bibentes
8.214
Euphraten, et adhuc securum a Caesare Tigrim.
8.215
Ne pigeat Magno quaerentem fata remotas
8.216
Medorum penetrare domos, Sythicosque recessus,
8.217
Et totum mutare diem, vocesque superbo
8.218
Arsacidae perferre meas: Si foedera nobis
8.219
Prisca manent, mihi per Latium iurata Tonantem,
8.220
Per vestros obstricta magos, implete pharetras,
8.221
Armeniosque arcus Geticis intendite nervis:
8.222
Si vos, o Parthi, peterem cum Caspia claustra,
8.223
Et sequerer duros aeterni Martis Alanos,
8.224
Passus Achaemeniis late discurrere campis,
8.225
In tutam trepidos numquam Babylona coegi.
8.226
Arva super Cyri, Chaldaeique ultima regni
8.227
Qua rapidus Ganges et qua Nysaeus Hydaspes
8.228
Accedunt pelago, Phoebi surgentis ab igne
8.229
Iam propior, quam Persis, eram: tamen omnia vincens
8.230
Sustinui nostris vos tantum deesse triumphis:
8.231
Solus et e numero regum telluris Eoae
8.232
Ex aequo me Parthus adit. Nec munere Magni
8.233
Stant semel Arsacidae. Quis enim post vulnera cladis
8.234
Assyriae iustas Latii compescuit iras?
8.235
Tot meritis obstricta meis, nunc Parthia ruptis
8.236
Excedat claustris vetitam per saecula ripam,
8.237
Zeugmaque Pellaeum. Pompeio vincite, Parthi;
8.238
Vinci Roma volet. Regem parere iubenti
8.239
Ardua non piguit, positisque insignibus aulae
8.240
Egreditur, famuli raptos indutus amictus.
8.241
In dubiis tutum est inopem simulare tyranno.
8.242
Quanto igitur mundi dominis securius aevum
8.243
Verus pauper agit! Dimisso in litora rege,
8.244
Ipse per Icariae scopulos, Ephesumque relinquens,
8.245
Et placidi Colophona maris, spumantia parvae
8.246
Radit saxa Sami: spirat de litore Coo
8.247
Aura fluens: Gnidon inde fugit, claramque relinquit
8.248
Sole Rhodon, magnosque sinus Telmessidos undae
8.249
Compensat medio pelago. Pamphylia puppi
8.250
Occurrit tellus: nec se committere muris
8.251
Ausus adhuc ullis, te primum, parva Phaseli,
8.252
Magnus adit. Nam te metui vetat incola rarus.
8.253
Exhaustaeque domus populis; maiorque carinae,
8.254
Quam tua, turba fuit. Tendens hinc carbasa rursus
8.255
Iam Taurum, Tauroque videt Dipsunta cadentem.
8.256
Crederet hoc Magnus, pacem cum praestitit undis
8.257
Et sibi consultum. Cilicum per litora tutus
8.258
Parva puppe fugit: sequitur pars magna senatus
8.259
Ad profugum collecta ducem: parvisque Celendris,
8.260
Qua portu mittitque rates recipitque Selinus,
8.261
In Procerum coetu tandem moesta ora resolvit
8.262
Vocibus his Magnus: Comites bellique fugaeque,
8.263
Atque instar patriae, quamvis in litore nudo,
8.264
In Cilicum terra, nullis circumdatus armis
8.265
Consultem, rebusque novis exordia quaeram,
8.266
Ingentes praestate animos: non omnis in arvis
8.267
Emathiis cecidi, nec sic mea fata premuntur,
8.268
Ut nequeam relevare caput, cladesque receptas
8.269
Excutere. An Libyae Marium potuere ruinae
8.270
Erigere in fasces, plenis et reddere fastis:
8.271
Me pressum leviore manu Fortuna tenebit?
8.272
Mille meae Graio volvuntur in aequore puppes,
8.273
Mille duces: sparsit potius Pharsalia nostras,
8.274
Quam subvertit, opes. Sed me vel sola tueri
8.275
Fama potest rerum, toto quas gessimus orbe,
8.276
Et nomen, quod mundus amat. Vos pendite regna
8.277
Viribus atque fide, Libyen, Parthosque, Pharonque,
8.278
Quaenam Romanis deceat succurrere rebus.
8.279
Ast ego curarum, proceres, arcana mearum
8.280
Expromam, mentisque meae quo pondera vergant.
8.281
Aetas Niliaci nobis suspecta tyranni est:
8.282
Ardua quippe fides robustos exigit annos.
8.283
Hinc anceps dubii terret sollertia Mauri:
8.284
Namque memor generis Carthaginis impia proles
8.285
Imminet Hesperiae, multusque in pectore vano est
8.286
Hannibal; obliquo maculat qui sanguine regnum,
8.287
Et Numidas contingit avos, iam supplice Varo
8.288
Intumuit, viditque loco Romana secundo.
8.289
Quare agite, Eoum, comites, properemus in orbem.
8.290
Dividit Euphrates ingentem gurgite mundum,
8.291
Caspiaque immensos seducunt claustra recessus,
8.292
Et polus Assyrias alter noctesque diesque
8.293
Vertit, et abruptum est nostro mare discolor unda,
8.294
Oceanusque suus. Regnandi sola voluntas.
8.295
Celsior in campis sonipes, et fortior arcus;
8.296
Nec puer aut senior letales tendere nervos
8.297
Segnis, et a nulla mors est incerta sagitta.
8.298
Primi Pellaeas arcu fregere sarissas,
8.299
Bactraque Medorum sedem, murisque superbam
8.300
Assyrias Babylona domos. Nec pila timentur
8.301
Nostra nimis Parthis, audentque in bella venire,
8.302
Experti Scythicas, Crasso pereunte, sagittas.
8.303
Spicula nec solo spargunt fidentia ferro;
8.304
Stridula sed multo saturantur tela veneno.
8.305
Vulnera parva nocent, fatumque in sanguine summo est
8.306
O utinam non tanta mihi fiducia saeviis
8.307
Esset in Arsacidis! Fatis nimis aemula nostris
8.308
Fata movent Medos, multumque in gente deorum est
8.309
Effundam populos alia tellure revulsos,
8.310
Excitosque suis immittam sedibus ortus.
8.311
Quodsi nos Eoa fides et barbara fallunt
8.312
Foedera, vulgati supra commercia mundi
8.313
Naufragium Fortuna ferat. Non regna precabor,
8.314
Quae feci; sed magna feram solatia mortis
8.315
Orbe iacens alio, nihil haec in membra cruente,
8.316
Nil socerum fecisse pie. Sed cuncta revolvens
8.317
Vitae fata meae, semper venerabilis illa
8.318
Orbis parte fui: quantus Maeotida supra!
8.319
Quantus apud Tanaim toto conspectus in ortu!
8.320
Quas magis in terras nostrum felicibus actis
8.321
Nomen abit, aut unde redit maiore triumpho?
8.322
Roma, fave coeptis: quid enim tibi laetius umquam
8.323
Praestiterint superi, quam, si civilia Partho
8.324
Milite bella geras, tantam consumere gentem,
8.325
Et nostris miscere malis? Cum Caesaris arma
8.326
Concurrent Medis, aut me Fortuna necesse est
8.327
Vindicet, aut Crassos. Sic fatus, murmure sentit
8.328
Consilium damnasse viros: quos Lentulus omnes
8.329
Virtutis stimulis et nobilitate dolendi
8.330
Praecessit, dignasque tulit modo consule voces:
8.331
Siccine Thessaliae mentem fregere ruinae?
8.332
Una dies mundi damnavit fata? secundum
8.333
Emathiam lis tanta datur? iacet omne cruenti
8.334
Vulneris auxilium? solos tibi, Magne, reliquit
8.335
Parthorum Fortuna pedes? Quid transfuga mundi
8.336
Terrarum totos tractus coelumque perosus,
8.337
Adversosque polos alienaque sidera quaeris,
8.338
Chaldaeos culture deos, et barbara sacra,
8.339
Parthorum famulus? Quid caussa obtendtur armis
8.340
Libertatis amor? Miserum quid decipis orbem,
8.341
Si servire potes? Te, quem Romana regentem
8.342
Horruit auditu, quem captos ducere reges
8.343
Vidit ab Hyrcanis, Indoque a litore, silvis,
8.344
Deiectum fatis, humilem, fractumque videbit,
8.345
Extolletque animos Latium vesanus in orbem,
8.346
Se simul, et Romam, Pompeio supplice, mensus?
8.347
Nil animis fatisque tuis effabere dignum:
8.348
Exiget ignorans Latiae commercia linguae,
8.349
Ut lacrimis se, Magne roges. Patimurne pudoris
8.350
Hoc vulnus, clades ut Parthia vindicet ante
8.351
Hesperias, quam Roma suas? Civilibus armis
8.352
Elegit te nempe ducem. Quid vulnera nostra
8.353
In Scythicos spargis populos, cladesque latentes?
8.354
Quid Parthos transire doces? Solatia tanti
8.355
Perdit Roma mali, nullos admittere reges
8.356
Sed civi servire suo. Iuvat ire per orbem
8.357
Ducentem saevas Romana in moenia gentes,
8.358
Signaque ab Euphrate cum Crassis capta sequentem?
8.359
Qui solus regum, fato celante favorem.
8.360
Defuit Emathiae, nunc tantas ille lacesset
8.361
Auditi victoris opes, aut iungere fata
8.362
Tecum, Magne, volet? Non haec fiducia genti est.
8.363
Omnis in Arctois populus quicumque pruinis
8.364
Nascitur, indomitus bellis, et mortis amator.
8.365
Quidquid ad Boos tractus mundique teporem
8.366
Labitur, emollit gentes dementia coeli.
8.367
Illic et laxas vestes, et fluxa virorum
8.368
Velamenta vides. Parthus per Medica rura,
8.369
Sarmaticos inter campos, effusaque plano
8.370
Tigridis arva solo, nulli superabilis hosti est
8.371
Libertate fugae: sed non, ubi terra tumebit,
8.372
Aspera conscendet montis iuga; nec per opacas
8.373
Bella geret tenebras incerto debilis arcu,
8.374
Nec franget nando violenti vorticis amnem,
8.375
Nec tota in pugna perfusus sanguine membra
8.376
Exiget aestivum calido sub pulvere solem.
8.377
Non aries illis, non ulla est machina belli:
8.378
Haud fossas implere valent: Parthoque sequente
8.379
Murus erit, quodcumque potest obstare sagittae.
8.380
Pugna levis, bellumque fugax, turmaeque vagante,
8.381
Et melior cessisse loco, quam pellere, miles.
8.382
Illita tela dolis, nec Martem cominus umquam
8.383
Ausa pati virtus, sed longe tendere nervos,
8.384
Et, quo ferre velint, permittere vulnera ventis.
8.385
Ensis habet vires, et gens quaecumque virorum est,
8.386
Bella gerit gladiis; nam Medos proelia prima
8.387
Exarmant, vacuaeque iubent remeare pharetrae.
8.388
Nulla manus illis fiducia, tota veneni est.
8.389
Credis, Magne, viros, quos in discrimina belli
8.390
Cum ferro venisse parum est? Tentare pudendum
8.391
Auxilium tanti est, toto divisus ut orbe
8.392
A terra moriare tua? tibi barbara tellus
8.393
Incumbat? te parva tegant ac vilia busta,
8.394
Invidiosa tamen, Crasso quaerente sepulchrum?
8.395
Sed tua sors levior, quoniam mors ultima poena est,
8.396
Nec metuenda viris. At non Cornelia letum
8.397
Infando sub rege timet. Num barbara nobis
8.398
Est ignota Venus, quas ritu caeca ferarum
8.399
Polluit innumeris leges et foedera tedae
8.400
Coniugibus? thalamique patent secreta nefandi.
8.401
Inter mille nurus epulis vesana meroque
8.402
Regia non ullos exceptos legibus horret
8.403
Concubitus: tot femineis complexibus unum
8.404
Non lassat nox una marem. Iacuere sorores
8.405
In fratrum thalamis, sacrataque pignora matrum.
8.406
Damnat apud gentes sceleris non sponte peracti
8.407
Oedipodionias infelix fabula Thebas:
8.408
Parthorum dominus quoties sic sanguine mixto
8.409
Nascitur Arsacides! Cui fas implere parentem,
8.410
Quid rear esse nefas? Proles tam clara Metelli
8.411
Stabit barbarico coniux millesima lecto:
8.412
Quamquam non ulli plus regia, Magne, vacabit
8.413
Saevitia stimulante Venus, titulisque virorum.
8.414
Nam quo plura iuvent Parthum portenta, fuisse
8.415
Hanc sciet et Crassi: ceu pridem debila fatis
8.416
Assyriia, trahitur cladis captiva vetustae.
8.417
Haereat Eoae vulnus miserabile sortis;
8.418
Non solum auxilium funesto a rege petisse,
8.419
Sed gessisse prius bellum civile pudebit.
8.420
Nam quod apud populos crimen socerique tuumque
8.421
Maius erit, quam quod, vobis miscentibus arma,
8.422
Crassorum vindicta perit? Incurrere cuncti
8.423
Debuerant in Bactra duces, et ne qua vacarent
8.424
Arma, vel Arctoum Dacis Rhenique catervis
8.425
Imperii nudare latus, dum perfida Susa
8.426
In tumulos prolapsa virum, Babylonque iacerent.
8.427
Assyriae paci finem, Fortuna, precamur:
8.428
Et, si Thessaliae bellum civile peractum est,
8.429
Ad Partho, qui vicit, eat. Gens unica mundi est,
8.430
De qua Caesareis possim gaudere triumphis.
8.431
Non tibi, cum primum gelidum transibis Araxen,
8.432
Umbra senis moesti Scythicis confixa sagittis
8.433
Ingeret has voces? Tu, quem post funera nostra
8.434
Ultorem cinerum nudae speravimus umbrae,
8.435
Ad foedus pacemque venis? Tunc plurima cladis
8.436
Occurrent monimenta tibi: quae moenia trunci
8.437
Lustrarunt cervice duces, ubi nomina tanta
8.438
Obruit Euphrates, et nostra cadavera Tigris
8.439
Detulit in terras, ac reddidit. Ire per ista
8.440
Si potes, in media socerum quoque, Magne, sedentem
8.441
Thessalia placare potes. Quin respicis orbem
8.442
Romanum? Si regna times proiecta sub Austro,
8.443
Infidumque Iubam, petimus Pharon arvaque Lagi.
8.444
Syrtibus hinc Libycis tuto est Aegyptus: at inde
8.445
Gurgite septeno rapidus mare submovet amnis:
8.446
Terra suis contenta bonis, non indiga mercis
8.447
Aut Iovis: in solo tanta est fiducia Nilo.
8.448
Sceptra puer Ptolemaeus habet, tibi debita, Magne,
8.449
Tutelae commissa tuae. Quis nominis umbram
8.450
Horreat? Innocua est aetas: nec iura fidemque
8.451
Respectumque deum veteris speraveris aulae.
8.452
Nil pudet adsuetos sceptris: mitissima sors est
8.453
Regnorum sub rege novo. Non plura locutus
8.454
Impulit huc animos. Quantum spes ultima rerum
8.455
Libertatis habet! Victa est sententia Magni.
8.456
Tunc Cilicum liquere solum, Cyproque citatas
8.457
Immisere rates, nullas cui praetulit aras
8.458
Undae diva memor Paphiae, si numina nasci
8.459
Credimus, aut quemquam fas est coepisse deorum.
8.460
Haec ubi deseruit Pompeius litora, totos
8.461
Emensus Cypri scopulos, quibus exit in Austrum,
8.462
Inde maris vasti transverso vertitur aestu:
8.463
Nec tenuit gratum nocturno lumine montem,
8.464
Infimaque Aegypti pugnaci litora velo
8.465
Vix tetigit, qua dividui pars maxima Nili
8.466
In vada decurrit Pelusia septimus amnis.
8.467
Tempus erat, quo Libra pares examinat horas,
8.468
Non uno plus aequa die, noctique rependit
8.469
Lux minor hibernae verni solatia damni.
8.470
Comperit ut regem Casio se monte tenere,
8.471
Flectit iter: nec Phoebus adhuc, nec carbasa languent.
8.472
Iam rapido speculator eques per litora cursu
8.473
Hospitis adventu pavidam compleverat aulam.
8.474
Consilii vix tempus erat: tamen omnia monstra
8.475
Pellaeae colere domus: quos inter Achoreus,
8.476
Iam placidus senio, fractisque modestior annis,
8.477
( Hunc genuit, custos Nili crescentis in arva,
8.478
Memphis vana sacrit; illo cultore deorum
8.479
Lustra suae Phoebes non unus vixerat Apis)
8.480
Consilii vox prima fuit; meritumque, fidemque,
8.481
Sacraque defuncti iactavit pignora patris.
8.482
Sed, melior suadere malis, et nosse tyrannos,
8.483
Ausus Pompeium leto damnasse Pothinus:
8.484
Ius et fas multos faciunt, Ptolemaee, nocentes.
8.485
Dat poenas laudata fides, cum sustinet, inquit,
8.486
Quos Fortuna premit. Fatis accede deisque,
8.487
Et cole felices; miseros fuge. Sidera terra
8.488
Ut distant, ut flamma mari, sic utile recto.
8.489
Sceptrorum vis tota perit, si pendere iusta
8.490
Incipit: evertitque arces respectus honesti.
8.491
Libertas scelerum est, quae regna invisa tuetur,
8.492
Sublatusque modus gladiis. Facere omnia saeve
8.493
Non impune licet, nisi cum facis. Exeat aula,
8.494
Qui vult esse pius. Virtus et summa potestas
8.495
Non coeunt: semper metuet, quem saeva pudebunt.
8.496
Non impune tuos Magnus contemserit annos;
8.497
Qui te nec victos arcere a litore nostro
8.498
Posse putat. Neu te sceptris privaverit hospes,
8.499
Pignora sunt propiora tibi: Nilonque Pharonque,
8.500
Si regnare piget, damnatae redde sorori.
8.501
Aegyptum certe Latiis tueamur ab armis.
8.502
Quidquid non fuerit Magni, dum bella geruntur,
8.503
Nec victoris erit. Toto iam pulsus ab orbe,
8.504
Postquam nulla manet rerum fiducia, quaerit,
8.505
Cum qua gente cadat: rapitur civilibus umbris.
8.506
Nec soceri tantum arma fugit: fugit ora senatus,
8.507
Cuius Thessalicas saturat pars magna volucres:
8.508
Et metuit gentes, quas uno in sanguine mixtas
8.509
Deseruit: regesque timet, quorum omnia mersit:
8.510
Thessaliaeque reus, nulla tellure receptus,
8.511
Sollicitat nostrum, quem nondum prodidit, orbem.
8.512
Iustior in Magnum nobis, Ptolemaee, querelae
8.513
Caussa data est. Quid sepositam semperque quietam
8.514
Crimine bellorum maculas Pharon, arvaque nostra
8.515
Victori suspecta facis? cur sola cadenti
8.516
Haec placuit tellus, in quam Pharsalica fata
8.517
Conferres, poenasque tuas? Iam crimen habemus,
8.518
Purgandum gladio, quod nobis sceptra senatus
8.519
Te suadente dedit. Votis tua fovimus arma.
8.520
Hoc ferrum, quod fata iubent proferre, paravi
8.521
Non tibi, sed victo. Feriam tua viscera, Magne:
8.522
Malueram soceri: rapimur, quo cuncta feruntur.
8.523
Tene mihi dubitas an sit violare necesse,
8.524
Cum liceat? Quae te nostri fiducia regni
8.525
Huc agit, infelix? Populum non cernis inermem,
8.526
Arvaque vix refluo fodientem mollia Nilo?
8.527
Metiri sua regna decet viresque fateri.
8.528
Tu, Ptolemaee, potes Magni fulcire ruinam,
8.529
Sub qua Roma iacet? bustum cineresque movere
8.530
Thessalicos audes, bellumque in regna vocare?
8.531
Ante aciem Emathiam nullis accessimus armis:
8.532
Pompeii nunc castra placent, quae deserit orbis?
8.533
Nunc, victoris opes et cognita fata lacessis?
8.534
Adversis non deesse decet, sed laeta secutos.
8.535
Nulla fides umquam miseros elegit amicos.
8.536
Adsensere omnes sceleri. Laetatur honore
8.537
Rex puer insueto, quod iam sibi tanta licere
8.538
Permittant famuli. Sceleri delectus Achillas.
8.539
Perfida qua tellus Casiis excurrit arenis,
8.540
Et vada testantur iunctas Aegyptia Syrtes,
8.541
Exiguam sociis monstri gladiisque carinam
8.542
Instruit. O superi, Nilusne et barbara Memphis,
8.543
Et Pelusiaci tam mollis turba Canopi
8.544
Hos animos? Sic fata premunt civilia mundum?
8.545
Sic Romana iacent? Ullusue in cladibus istis
8.546
Est locus Aegypto, Phariusque admittitur ensis?
8.547
Hanc certe servate fidem, civilia bella:
8.548
Cognatas praestate manus, externaque monstra
8.549
Pellite, si meruit tam claro nomine Magnus
8.550
Caesaris esse nefas. Tanti; Ptolemaee, ruinam
8.551
Nominis haud metuis coeloque tonante, profanas
8.552
Inseruisse manus, impure ac semivir, audes?
8.553
Non domitor mundi, nec ter Capitolia curru
8.554
Invectus, regumque potens, vindexque senatus,
8.555
Victorisque gener; Phario satis esse tyranno
8.556
Quod poterat, Romanus erat. Quid viscera nostra
8.557
Scrutaris gladio Nescis, puer improbe, nescis,
8.558
Quo tua sit fortuna loco: iam iure sine ullo
8.559
Nili sceptra tenes: cecidit civilibus armis,
8.560
Qui tibi regna dedit. Iam vento vela negarat
8.561
Magnus, et auxilio remorum infanda petebat
8.562
Litora: quem contra non longa vecta biremi
8.563
Adpulerat scelerata manus: Magnoque patere
8.564
Fingens regna Phari, celsae de puppe carinae
8.565
In parvam iubet ire ratem, litusque malignum
8.566
Incusat, bimaremque vadis frangentibus aestum,
8.567
Qui vetet externas terris advertere classes.
8.568
Quodnisi fatorum leges intentaque iussu
8.569
Ordinis aeterni miserae vicinia mortis
8.570
Damnatum leto traherent ad litora Magnum,
8.571
Non ulli comitum sceleris praesagia deerant:
8.572
Quippe, fides si pura foret, si regia Magno
8.573
Sceptrorum auctori vera pietate pateret,
8.574
Venturum tota Pharium cum classe tyrannum.
8.575
Sed cedit fatis, classemque relinquere iussus
8.576
Obsequitur, letumque iuvat praeferre timori.
8.577
Ibat in hostilem praeceps Cornelia puppim,
8.578
Hoc magis impatiens egresso deesse marito,
8.579
Quod metuit clades. Remane, temeraria coniunx,
8.580
Et tu, nate, precor, longeque e litore casus
8.581
Exspectate meos: et in hac cervice tyrannm
8.582
Explorate fidem, dixit. Sed dura vetanti
8.583
Tendebat geminas amens Cornelia palmas:
8.584
Quo sine me, crudelis, abis? Iterumne relinquor,
8.585
Thessalicis submota malis? Numquam omine laeto
8.586
Distrahimur miseri. Poteras non flectere puppim,
8.587
Cum fugeres, alio, latebrisque relinquere Lesbi,
8.588
Omnibus a terris si nos arcere parabas.
8.589
An tantum in fluctus placeo comes? Haec ubi frustra
8.590
Effudit, prima pendet tamen anxia puppe:
8.591
Attonitoque metu nec quoquam avertere visus,
8.592
Nec Magnum spectare potest. Stetit anxia classis
8.593
Ad ducis eventum, metuens non arma nefasque,
8.594
Sed ne submissis precibus Pompeius adoret
8.595
Sceptra sua donata manu. Transire parantem
8.596
Romanus Pharia miles de puppe salutat
8.597
Septimius: qui( pro superum pudor!) arma satelles
8.598
Regia gestabat posito deformia pilo:
8.599
Immanis, violentus, atrox, nullaque ferarum
8.600
Mitior in caedes. Quis non, Fortuna, putasset
8.601
Parcere te populis, quod bello haec dextra vacasset,
8.602
Thessaliaque procul tam noxia tela fugasses?
8.603
Disponis gladios, ne quo non fiat in orbe,
8.604
Heu, facinus civile tibi. Victoribus ipsis
8.605
Dedecus, et numquam superum caritura pudore
8.606
Fabula; Romanus regi sic paruit ensis,
8.607
Pellaeusque puer gladio tibi colla recidit,
8.608
Magne, tuo. Qua posteritas in saecula mittet
8.609
Septimium fama? scelus hoc quo nomine dicent,
8.610
Qui Bruti dixere nefas? Iam venerat horae
8.611
Terminus extremae, Phariamque ablatus in alnum
8.612
Perdiderat iam iura sui. Tunc stringere ferrum
8.613
Regia monstra parant. Ut vidit cominus enses,
8.614
Involvit vultus, atque, indignatus apertum
8.615
Fortunae praestare caput, tunc lumina pressit,
8.616
Continuitque animam, ne quas effundere voces
8.617
Posset, et aeternam fletu corrumpere tamam.
8.618
At postquam mucrone latus funestus Achillas
8.619
Perfodit, nullo gemitu consensit ad ictum,
8.620
Despexitque nefas, servatque immobile corpus,
8.621
Seque probat moriens, atque haec in pectore volvit:
8.622
Saecula Romanos numquam tacitura labores
8.623
Attendunt, aevumque sequens speculatur ab omni
8.624
Orbe ratem, Phariamque fidem. Nunc consule famae.
8.625
Fata tibi longae fluxerunt prospera vitae:
8.626
Ignorant populi, si non in morte probaris,
8.627
An scieris adversa pati. Ne cede pudori,
8.628
Auctoremque dole fati. Quacumque feriris,
8.629
Crede manum soceri. Spargant lacerentque licebit,
8.630
Sum tamen, o superi, felix, nullique potestas
8.631
Hoc auferre deo. Mutantur prospera vitae:
8.632
Non fit morte miser. Videt hanc Cornelia caedem,
8.633
Pompeiusque meus. Tanto patientius, oro,
8.634
Claude, dolor, gemitus: natus coniuxque, peremptum
8.635
Si mirantur, amant. Talis custodia Magno
8.636
Mentis erat: ius hoc animi morientis habebat.
8.637
At non tam patiens Cornelia cernere saevum
8.638
Quam perferre nefas, miserandis aethera complet
8.639
Vocibus: o coniunx, ego te scelerata peremi:
8.640
Letiferae tibi caussa morae fuit avia Lesbos,
8.641
Et prior in Nili pervenit litora Caesar.
8.642
Nam cui ius alii sceleris? Sed, quisquis in istud
8.643
A superis immisse caput, vel Caesaris irae
8.644
Vel tibi prospiciens, nescis, crudelis, ubi ipsa
8.645
Viscera sint Magni: properas, atque ingeris ictus,
8.646
Qua votum est victo. Poenas non morte minores
8.647
Pendat, et ante meum videat caput. Haud ego culpa
8.648
Libera bellorum, quae matrum sola per undas
8.649
Et per castra comes, nullis absterrita fatis,
8.650
Victum, quod reges etiam timuere, recepi.
8.651
Hoc merui, coniux, in tuta puppe relinqui?
8.652
Perfide, parcebas? te fata extrema petente,
8.653
Vita digna fui? Moriar, nec munere regis.
8.654
Aut mihi praecipitem, nautae, permittite saltum,
8.655
Aut laqueum collo tortosque aptare rudentes:
8.656
Aut aliquis Magno dignus comes exigat ensem.
8.657
Pompeio praestare potest, quod Caesaris armis
8.658
Imputet. O saevi, properantem in fata tenetis
8.659
Vivis adhuc, coniux, et iam Cornelia non est
8.660
Iuris, Magne, sui. Prohibent accersere mortem:
8.661
Servor victori. Sic fata, interque suorum
8.662
Lapsa manus, rapitur, trepida fugiente carina.
8.663
At Magni cum terga sonent et pectora ferro,
8.664
Permansisse decus sacrae venerabile formae,
8.665
Iratamque deis faciem, nil ultima mortis
8.666
Ex habitu vultuque viri mutasse, fatentur
8.667
Qui lacerum videre caput. Nam saevus in ipso
8.668
Septimius sceleris maius scelus invenit actu:
8.669
Ac retegit sacros, scisso velamine, vultus
8.670
Semianimis Magni, spirantiaque occupat ora,
8.671
Collaque in obliquo ponit languentia transtro.
8.672
Tunc nervos venasque secat, nodosaque frangit
8.673
Ossa diu: nondum artis erat, caput ense rotare.
8.674
At postquam trunco cervix abscisa recessit,
8.675
Vindicat hoc Pharius dextra gestare satelles.
8.676
Degener atque operae, miles Romane, secundae,
8.677
Pompeii diro sacrum caput ense recidis,
8.678
Ut non ipse feras? Pro summi fata pudoris!
8.679
Impius ut Magnum nosset puer, illa verenda
8.680
Regibus hirta coma, et generosa fronte decora
8.681
Caesaries comprensa manu est, Pharioque veruto,
8.682
Dum vivunt vultus, atque os in murmura pulsant
8.683
Singultus animae, dum lumina nuda rigescunt,
8.684
Suffixum caput est, quo numquam bella iubente
8.685
Pax fuit: hoc leges, Campumque, et rostra movebat:
8.686
Hac facie Fortuna tibi Romana placebas.
8.687
Nec satis infando fuit hoc vidisse tyranno:
8.688
Vult sceleri superesse fidem. Tunc arte nefanda
8.689
Submota est capiti tabes: raptoque cerebro
8.690
Exsiccata cutis, putrisque effluxit ab alto
8.691
Humor, et infuso facies solidata veneno est.
8.692
Ultima Lageae stirpis, perituraque proles,
8.693
Degener, incestae sceptris cessure sororis,
8.694
Cum tibi sacrato Macedon servetur in antro,
8.695
Et regum cineres exstructo monte quiescant,
8.696
Cum Ptolemaeorum manes seriemque pudendam
8.697
Pyramides claudant, indignaque Mausolea:
8.698
Litora Pompeium feriunt, truncusque vadosis
8.699
Huc illuc iactatur aquis? Adeone molesta
8.700
Totum cura fuit socero servare cadaver?
8.701
Hac Fortuna fide Magni tam prospera fata
8.702
Pertulit: hac illum summo de culmine rerum
8.703
Morte petit, cladesque omnes exegit in uno
8.704
Saeva die, quibus immunes tot praestitit annos:
8.705
Pompeiusque fuit, qui numquam mixta videret
8.706
Laeta malis: felix nullo turbante deorum,
8.707
Et nullo parcente miser. Semel impulit illum
8.708
Dilata Fortuna manu. Pulsatur arenis,
8.709
Carpitur in scopulis, hausto per vulnera fluctu
8.710
Ludibrium pelagi: nullaque manente figura,
8.711
Una nota est Magno capitis factura revulsi.
8.712
Ante tamen Pharias victor quam tangat arenas,
8.713
Pompeio raptim tumulum Fortuna paravit,
8.714
Ne iaceat nullo, vel ne meliore sepulchro.
8.715
E latebris pavidus decurrit ad aequora Cordus.
8.716
Quaestor ab Idalio Cinyraeae litore Cypri
8.717
Infaustus Magni fuerat comes. Ille per umbras
8.718
Ausus ferre gradum, victum pietate timorem
8.719
Compulit, ut mediis quaesitum corpus in undis
8.720
Duceret ad terram, traheretque ad litora Magnum.
8.721
Lucis moesta parum per densas Cynthia nubes
8.722
Praebebat; cano sed discolor aequore truncus
8.723
Conspicitur. Tenet ille ducem complexibus arctis,
8.724
Eripiente mari: nunc victus pondere tanto
8.725
Exspectat fluctus, pelagoque iuvante cadaver
8.726
Impellit. Postquam sicco iam litore sedit,
8.727
Incubuit Magno, lacrimasque effudit in omne
8.728
Vulnus, et ad superos obscuraque sidera fatur:
8.729
Non pretiosa petit cumulato ture sepulchra
8.730
Pompeius, Fortuna, tuus; non pinguis ad astra
8.731
Ut ferat e membris Eoos fumus odores,
8.732
Ut Romana suum gestent pia colla parentem,
8.733
Praeferat ut veteres feralis pompa triumphos,
8.734
Ut resonent cantu tristi fora, totus ut ignem
8.735
Proiectis moerens exercitus ambiat armis.
8.736
Da vilem Magno plebeii funeris arcam,
8.737
Quae lacerum corpus siccos effundat in ignes.
8.738
Robora non desint misero, nec sordidus ustor.
8.739
Sit satis, o superi, quod non Cornelia fuso
8.740
Crine iacet, subicique facem complexa maritum
8.741
Imperat, extremo sed abest a munere busti
8.742
Infelix coniux, nec adhuc a litore longe est.
8.743
Sic fatus, parvos iuvenis procul adspicit ignes,
8.744
Corpus, vile suis, nullo custode cremantes.
8.745
Inde rapit flammas, semiustaque robora membris
8.746
Subducens, Quaecumque es, sit, neglecta, nec ulli
8.747
Cara tuo, sed Pompeio felicior umbra,
8.748
Quod iam compositum violat manus hospita bustum,
8.749
Da veniam; si quid sensus post fata relictum est,
8.750
Cedis et ipsa rogo, paterisque haec damna sepulchri,
8.751
Teque pudet sparsis Pompeii manibus, uri.
8.752
Sic fatur, plenusque sinus ardente favilla
8.753
Pervolat ad truncum; qui fluctu paene relatus
8.754
Litore pendebat. Summas dimovit arenas,
8.755
Et collecta procul lacerae fragmenta carinae
8.756
Exigua trepidus posuit scrobe. Nobile corpus
8.757
Robora nulla premunt, nulla strue membra recumbunt:
8.758
Admotus Magnum, non subditus, accipit ignis.
8.759
Ile sedens iuxta flammas: O maxime, dixit,
8.760
Ductor, et Hesperii maiestas nominis una,
8.761
Si tibi iactatu pelagi, si funere nullo
8.762
Tristior iste rogus; manes animamque potentem
8.763
Officiis averte meis: iniuria fati
8.764
Hoc fas esse iubet; ne ponti belua quidquam,
8.765
Ne fera, ne volucres, ne saevi Caesaris ira
8.766
Audeat: exiguam, quantum potes, accipe flammam,
8.767
Romana succense manu. Fortuna recursus
8.768
Si det in Hesperiam, non hac in sede quiescent
8.769
Tam sacri cineres, sed te Cornelia, Magne,
8.770
Accipiet, nostraque manu transfundet in urnam.
8.771
Interea parvo signemus litora saxo,
8.772
Ut nota sit busti; si quis placare peremptum
8.773
Forte volet, plenos et reddere mortis honores;
8.774
Inveniat trunci cineres, et norit arenas,
8.775
Ad quas, Magne, tuum referat caput. Haec ubi fatus,
8.776
Excitat invalidas admoto fomite flammas.
8.777
Carpitur, et lentum Magnus destillat in ignem,
8.778
Tabe fovens bustum. Sed iam percusserat astra
8.779
Aurorae praemissa dies: ille, ordine rupto
8.780
Funeris, adtonitus latebras in litore quaerit.
8.781
Quam metuis, demens, isto pro crimine poenam,
8.782
Quo te fama loquax omnes accepit in annos
8.783
Condita laudabit Magni socer impius ossa:
8.784
I modo securus veniae, fassusque sepulchrum
8.785
Posce caput. Cogit pietas imponere finem
8.786
Officio. Semiusta rapit resolutaque nondum
8.787
Ossa satis, nervis et inustis plena medullis
8.788
Aequorea restinguit aqua, congestaque in unum
8.789
Parva clausit humo. Tunc, ne levis aura retectos
8.790
Auferret cineres, saxo compressit arenam:
8.791
Nautaque ne bustum religato fune moveret,
8.792
Inscripsit sacrum semiusto stipite nomen:
8.793
HIC SITUS EST MAGNUS. Placet hoc, Fortuna, sepulchrum
8.794
Dicere Pompeii, quo condi maluit illum,
8.795
Quam terra caruisse socer? Temeraria dextra,
8.796
Cur obicis Magno tumulum, manesque vagantes
8.797
Includis? Situs est, qua terra extrema refuso
8.798
Pendet in Oceano. Romanum nomen et omne
8.799
Imperium Magno est tumuli modus. Obrue saxa,
8.800
Crimine plena deum. Si tota est Herculis Oete,
8.801
Et iuga tota vacant Bromio Nyseia, quare
8.802
Unus in Aegypto Magno lapis Omnia Lagi
8.803
Arva tenere potest, si nullo cespite nomen
8.804
Haeserit. Erremus populi, cinerumque tuorum,
8.805
Magne, metu nullas Nili calcemus arenas.
8.806
Quodsi tam sacro dignaris nomine saxum,
8.807
Adde actus tantos, monimentaque maxima rerum:
8.808
Adde truces Lepidi motus, Alpinaque bella,
8.809
Armaque Sertori, revocato consule, victa,
8.810
Et currus, quos egit eques: commercia tuta
8.811
Gentibus, et pavidos Cilicas maris. Adde subactam
8.812
Barbariem, gentesque vagas, et quidquid in Euro
8.813
Regnorum Boreaque iacet. Dic semper ab armis
8.814
Civilem repetisse togam: ter curribus actis
8.815
Contentum patriae multos donasse triumphos.
8.816
Quis capit haec tumulus? Surgit miserabile bustum
8.817
Non ullis plenum titulis, non ordine tanto
8.818
Fastorum: solitumque legi super alta deorum
8.819
Culmina, et exstructos spoliis hostilibus arcus,
8.820
Haud procul est ima Pompeii nomen arena,
8.821
Depressum tumulo, quod non legat advena rectus,
8.822
Quod, nisi monstratum, Romanus transeat hospes.
8.823
Noxia civili tellus Aegyptia fato,
8.824
Haud equidem immerito Cumanae carmine vatis
8.825
Cautum, ne Nili Pelusia tangeret ora
8.826
Hesperius miles, ripasque aestate tumentes.
8.827
Quid tibi saeva precer pro tanto crimine tellus?
8.828
Vertat aquas Nilus, quo nascitur orbe, retentus,
8.829
Et steriles egeant hibernis imbribus agri,
8.830
Totaque in Aethiopum putres solvaris arenas.
8.831
Nos in templa tuam Romana accepimus Isin,
8.832
Semicanesque deos, et sistra iubentia luctus,
8.833
Et quem tu plangens hominem testaris Osirin:
8.834
Tu nostros, Aegypte, tenes in pulvere Manes.
8.835
Tu quoque, cum saevo dederis iam templa tyranno,
8.836
Nondum Pompeii cineres, o Roma, petisti:
8.837
Exsul adhuc iacet umbra ducis. Si saecula prima
8.838
Victoris timuere minas: nunc excipe saltem
8.839
Ossa tui Magni, si nondum subruta fluctu
8.840
Invisa tellure sedent. Quis busta timebit?
8.841
Quis sacris dignam movisse verebitur umbram?
8.842
Imperet hoc nobis utinam scelus, et velit uti
8.843
Nostro Roma sinu: satis o nimiumque beatus,
8.844
Si mihi contingat manes transferre revulsos
8.845
Ausoniam, si tale ducis violare sepulchrum.
8.846
Forsitan, aut sulco sterili cum poscere finem
8.847
A superis, aut Roma volet feralibus Austris,
8.848
Ignibus aut nimiis, aut terrae tecta moventi,
8.849
Consilio iussuque deum transibis in urbem,
8.850
Magne, tuam, summusque feret tua busta sacerdos.
8.851
Nunc quis ad exustam Cancro torrente Syenen
8.852
Ibit, et imbrifera siccas sub Pleiade Thebas,
8.853
Spectator Nili: quis rubri stagna profundi,
8.854
Aut Arabum portus mercis mutator Eoae,
8.855
Magne, petet, quem non tumuli venerabile saxum,
8.856
Et cinis in summis forsan turbatus arenis
8.857
Advertet, manesque tuos placare iuvabit,
8.858
Et Casio praeferre Iovi? Nil ista nocebunt
8.859
Famae busta tuae. Templis auroque sepultus
8.860
Vilior umbra fores: nunc est pro numine summo,
8.861
Hoc tumulo Fortuna iacens. Augustius aris
8.862
Victoris Libyco pulsatur in aequore saxum.
8.863
Tarpeiis qui saepe deis sua tura negarunt,
8.864
Inclusum fusco venerentur cespite numen.
8.865
Proderit hoc olim, quod non mansura sepulcri
8.866
Ardua marmoreo surrexit pondere moles.
8.867
Pulveris exigui sparget non longa vetustas
8.868
Congeriem, bustumque cadet, mortisque peribunt
8.869
Argumenta tuae. Veniet felicior aetas,
8.870
Qua sit nulla fides saxum monstrantibus istud:
8.871
Atque erit Aegyptus populis fortasse nepotum
8.872
Tam mendax Magni tumulo, quam Creta Tonantis.