Lucretius
On Rerumnat
On Rerumnat 4.1057
Choose a text
More by Lucretius
—
Perseus Lat1
4.1
Avia Pieridum peragro loca nullius ante
4.2
trita solo. iuvat integros accedere fontis
4.3
atque haurire, iuvatque novos decerpere flores
4.4
insignemque meo capiti petere inde coronam,
4.5
unde prius nulli velarint tempora musae;
4.6
primum quod magnis doceo de rebus et artis
4.7
religionum animum nodis exsolvere pergo,
4.8
deinde quod obscura de re tam lucida pango
4.9
carmina musaeo contingens cuncta lepore.
4.10
id quoque enim non ab nulla ratione videtur;
4.11
nam vel uti pueris absinthia taetra medentes
4.12
cum dare conantur, prius oras pocula circum
4.13
contingunt mellis dulci flavoque liquore,
4.14
ut puerorum aetas inprovida ludificetur
4.15
labrorum tenus, interea perpotet amarum
4.16
absinthi laticem deceptaque non capiatur,
4.17
sed potius tali facto recreata valescat,
4.18
sic ego nunc, quoniam haec ratio plerumque videtur
4.19
tristior esse quibus non est tractata, retroque
4.20
volgus abhorret ab hac, volui tibi suaviloquenti
4.21
carmine Pierio rationem exponere nostram
4.22
et quasi musaeo dulci contingere melle;
4.23
si tibi forte animum tali ratione tenere
4.24
versibus in nostris possem, dum percipis omnem
4.25
naturam rerum ac persentis utilitatem.
4.26
Sed quoniam docui cunctarum exordia rerum
4.27
qualia sint et quam variis distantia formis
4.28
sponte sua volitent aeterno percita motu
4.29
quoque modo possit res ex his quaeque creari,
4.30
nunc agere incipiam tibi quod vehementer ad has res
4.31
attinet esse ea quae rerum simulacra vocamus,
4.32
quae quasi membranae vel cortex nominitandast,
4.33
atque animi quoniam docui natura quid esset
4.34
et quibus e rebus cum corpore compta vigeret
4.35
quove modo distracta rediret in ordia prima,
4.36
nunc agere incipiam tibi, quod vehementer ad has res
4.37
attinet esse ea quae rerum simulacra vocamus,
4.38
quod speciem ac formam similem gerit eius imago,
4.39
cuius cumque cluet de corpore fusa vagari;
4.40
quae quasi membranae summo de corpore rerum
4.41
dereptae volitant ultroque citroque per auras,
4.42
atque eadem nobis vigilantibus obvia mentes
4.43
terrificant atque in somnis, cum saepe figuras
4.44
contuimur miras simulacraque luce carentum,
4.45
quae nos horrifice languentis saepe sopore
4.46
excierunt ne forte animas Acherunte reamur
4.47
effugere aut umbras inter vivos volitare
4.48
neve aliquid nostri post mortem posse relinqui,
4.49
cum corpus simul atque animi natura perempta
4.50
in sua discessum dederint primordia quaeque.
4.51
dico igitur rerum effigias tenuisque figuras
4.52
mittier ab rebus summo de cortice eorum;
4.53
id licet hinc quamvis hebeti cognoscere corde.
4.54
Principio quoniam mittunt in rebus apertis
4.55
corpora res multae, partim diffusa solute,
4.56
robora ceu fumum mittunt ignesque vaporem,
4.57
et partim contexta magis condensaque, ut olim
4.58
cum teretis ponunt tunicas aestate cicadae,
4.59
et vituli cum membranas de corpore summo
4.60
nascentes mittunt, et item cum lubrica serpens
4.61
exuit in spinis vestem; nam saepe videmus
4.62
illorum spoliis vepres volitantibus auctas.
4.63
quae quoniam fiunt, tenuis quoque debet imago
4.64
ab rebus mitti summo de corpore rerum.
4.65
nam cur illa cadant magis ab rebusque recedant
4.66
quam quae tenvia sunt, hiscendist nulla potestas;
4.67
praesertim cum sint in summis corpora rebus
4.68
multa minuta, iaci quae possint ordine eodem
4.69
quo fuerint et formai servare figuram,
4.70
et multo citius, quanto minus indupediri
4.71
pauca queunt et quae sunt prima fronte locata.
4.72
nam certe iacere ac largiri multa videmus,
4.73
non solum ex alto penitusque, ut diximus ante,
4.74
verum de summis ipsum quoque saepe colorem.
4.75
et volgo faciunt id lutea russaque vela
4.76
et ferrugina, cum magnis intenta theatris
4.77
per malos volgata trabesque trementia flutant;
4.78
namque ibi consessum caveai supter et omnem
4.79
scaenai speciem patrum matrumque deorsum
4.80
inficiunt coguntque suo fluitare colore.
4.81
et quanto circum mage sunt inclusa theatri
4.82
moenia, tam magis haec intus perfusa lepore
4.83
omnia conrident correpta luce diei.
4.84
ergo lintea de summo cum corpore fucum
4.85
mittunt, effigias quoque debent mittere tenvis
4.86
res quaeque, ex summo quoniam iaculantur utraque.
4.87
sunt igitur iam formarum vestigia certa,
4.88
quae volgo volitant subtili praedita filo
4.89
nec singillatim possunt secreta videri.
4.90
Praeterea omnis odor fumus vapor atque aliae res
4.91
consimiles ideo diffusae rebus abundant,
4.92
ex alto quia dum veniunt extrinsecus ortae
4.93
scinduntur per iter flexum, nec recta viarum
4.94
ostia sunt, qua contendant exire coortae.
4.95
at contra tenuis summi membrana coloris
4.96
cum iacitur, nihil est quod eam discerpere possit,
4.97
in promptu quoniam est in prima fronte locata.
4.98
Postremo speculis in aqua splendoreque in omni
4.99
quae cumque apparent nobis simulacra, necessest,
4.100
quandoquidem simili specie sunt praedita rerum,
4.101
exin imaginibus missis consistere eorum.
4.102
nam cur illa cadant magis ab rebusque recedant
4.103
quam quae tenuia sunt, hiscendist nulla potestas.
4.104
sunt igitur tenues formarum illis similesque
4.105
effigiae, singillatim quas cernere nemo
4.106
cum possit, tamen adsiduo crebroque repulsu
4.107
reiectae reddunt speculorum ex aequore visum,
4.108
nec ratione alia servari posse videntur,
4.109
tanto opere ut similes reddantur cuique figurae.
4.110
Nunc age, quam tenui natura constet imago
4.111
percipe. et in primis, quoniam primordia tantum
4.112
sunt infra nostros sensus tantoque minora
4.113
quam quae primum oculi coeptant non posse tueri,
4.114
nunc tamen id quoque uti confirmem, exordia rerum
4.115
cunctarum quam sint subtilia percipe paucis.
4.116
primum animalia sunt iam partim tantula, corum
4.117
tertia pars nulla possit ratione videri.
4.118
horum intestinum quodvis quale esse putandumst!
4.119
quid cordis globus aut oculi? quid membra? quid artus?
4.120
quantula sunt! quid praeterea primordia quaeque,
4.121
unde anima atque animi constet natura necessumst,
4.122
nonne vides quam sint subtilia quamque minuta?
4.123
praeterea quaecumque suo de corpore odorem
4.124
expirant acrem, panaces absinthia taetra
4.125
habrotonique graves et tristia centaurea,
4.126
quorum unum quidvis leviter si forte duobus
4.127
quin potius noscas rerum simulacra vagari
4.128
multa modis multis, nulla vi cassaque sensu?
4.129
Sed ne forte putes ea demum sola vagari,
4.130
quae cumque ab rebus rerum simulacra recedunt,
4.131
sunt etiam quae sponte sua gignuntur et ipsa
4.132
constituuntur in hoc caelo, qui dicitur aer,
4.133
quae multis formata modis sublime feruntur,
4.134
ut nubes facile inter dum concrescere in alto
4.135
cernimus et mundi speciem violare serenam
4.136
aeraaëra mulcentes motu; nam saepe Gigantum
4.137
ora volare videntur et umbram ducere late,
4.138
inter dum magni montes avolsaque saxa
4.139
montibus ante ire et solem succedere praeter,
4.140
inde alios trahere atque inducere belua nimbos.
4.141
nec speciem mutare suam liquentia cessant
4.142
et cuiusque modi formarum vertere in oras.
4.143
Nunc ea quam facili et celeri ratione genantur
4.144
perpetuoque fluant ab rebus lapsaque cedant
4.145
semper enim summum quicquid de rebus abundat,
4.146
quod iaculentur. et hoc alias cum pervenit in res,
4.147
transit, ut in primis vestem; sed ubi aspera saxa
4.148
aut in materiam ligni pervenit, ibi iam
4.149
scinditur, ut nullum simulacrum reddere possit.
4.150
at cum splendida quae constant opposta fuerunt
4.151
densaque, ut in primis speculum est, nihil accidit horum;
4.152
nam neque, uti vestem, possunt transire, neque autem
4.153
scindi; quam meminit levor praestare salutem.
4.154
qua propter fit ut hinc nobis simulacra redundent.
4.155
et quamvis subito quovis in tempore quamque
4.156
rem contra speculum ponas, apparet imago;
4.157
perpetuo fluere ut noscas e corpore summo
4.158
texturas rerum tenuis tenuisque figuras.
4.159
ergo multa brevi spatio simulacra genuntur,
4.160
ut merito celer his rebus dicatur origo.
4.161
et quasi multa brevi spatio summittere debet
4.162
lumina sol, ut perpetuo sint omnia plena,
4.163
sic ab rebus item simili ratione necessest
4.164
temporis in puncto rerum simulacra ferantur
4.165
multa modis multis in cunctas undique partis;
4.166
quandoquidem speculum quo cumque obvertimus oris,
4.167
res ibi respondent simili forma atque colore.
4.168
Praeterea modo cum fuerit liquidissima caeli
4.169
tempestas, perquam subito fit turbida foede,
4.170
undique uti tenebras omnis Acherunta rearis
4.171
liquisse et magnas caeli complesse cavernas.
4.172
usque adeo taetra nimborum nocte coorta
4.173
inpendent atrae Formidinis ora superne;
4.174
quorum quantula pars sit imago dicere nemost
4.175
qui possit neque eam rationem reddere dictis.
4.176
Nunc age, quam celeri motu simulacra ferantur,
4.177
et quae mobilitas ollis tranantibus auras
4.178
reddita sit, longo spatio ut brevis hora teratur,
4.179
in quem quaeque locum diverso numine tendunt,
4.180
suavidicis potius quam multis versibus edam;
4.181
parvus ut est cycni melior canor, ille gruum quam
4.182
clamor in aetheriis dispersus nubibus austri.
4.183
Principio persaepe levis res atque minutis
4.184
corporibus factas celeris licet esse videre.
4.185
in quo iam genere est solis lux et vapor eius,
4.186
propterea quia sunt e primis facta minutis,
4.187
quae quasi cuduntur perque aerisaëris intervallum
4.188
non dubitant transire sequenti concita plaga;
4.189
suppeditatur enim confestim lumine lumen
4.190
et quasi protelo stimulatur fulgere fulgur.
4.191
qua propter simulacra pari ratione necessest
4.192
inmemorabile per spatium transcurrere posse
4.193
temporis in puncto, primum quod parvola causa
4.194
est procul a tergo quae provehat atque propellat,
4.195
quod super est, ubi tam volucri levitate ferantur,
4.196
deinde quod usque adeo textura praedita rara
4.197
mittuntur, facile ut quasvis penetrare queant res
4.198
et quasi permanare per aerisaëris intervallum.
4.199
Praeterea si quae penitus corpuscula rerum
4.200
ex altoque foras mittuntur, solis uti lux
4.201
ac vapor, haec puncto cernuntur lapsa diei
4.202
per totum caeli spatium diffundere sese
4.203
perque volare mare ac terras caelumque rigare.
4.204
quid quae sunt igitur iam prima fronte parata,
4.205
cum iaciuntur et emissum res nulla moratur?
4.206
quone vides citius debere et longius ire
4.207
multiplexque loci spatium transcurrere eodem
4.208
tempore quo solis pervolgant lumina caelum?
4.209
Hoc etiam in primis specimen verum esse videtur,
4.210
quam celeri motu rerum simulacra ferantur,
4.211
quod simul ac primum sub diu splendor aquai
4.212
ponitur, extemplo caelo stellante serena
4.213
sidera respondent in aqua radiantia mundi.
4.214
iamne vides igitur quam puncto tempore imago
4.215
aetheris ex oris in terrarum accidat oras?
4.216
quare etiam atque etiam mitti fateare necessest
4.217
corpora quae feriant oculos visumque lacessant.
4.218
perpetuoque fluunt certis ab rebus odores,
4.219
frigus ut a fluviis, calor ab sole, aestus ab undis
4.220
aequoris, exesor moerorum litora circum,
4.221
nec variae cessant voces volitare per auras.
4.222
denique in os salsi venit umor saepe saporis,
4.223
cum mare versamur propter, dilutaque contra
4.224
cum tuimur misceri absinthia, tangit amaror.
4.225
usque adeo omnibus ab rebus res quaeque fluenter
4.226
fertur et in cunctas dimittitur undique partis
4.227
nec mora nec requies interdatur ulla fluendi,
4.228
perpetuo quoniam sentimus et omnia semper
4.229
cernere odorari licet et sentire sonare.
4.230
Praeterea quoniam manibus tractata figura
4.231
in tenebris quaedam cognoscitur esse eadem quae
4.232
cernitur in luce et claro candore, necessest
4.233
consimili causa tactum visumque moveri.
4.234
nunc igitur si quadratum temptamus et id nos
4.235
commovet in tenebris, in luci quae poterit res
4.236
accidere ad speciem quadrata, nisi eius imago?
4.237
esse in imaginibus qua propter causa videtur
4.238
cernundi neque posse sine his res ulla videri.
4.239
Nunc ea quae dico rerum simulacra feruntur
4.240
undique et in cunctas iaciuntur didita partis;
4.241
verum nos oculis quia solis cernere quimus,
4.242
propterea fit uti, speciem quo vertimus, omnes
4.243
res ibi eam contra feriant forma atque colore.
4.244
et quantum quaeque ab nobis res absit, imago
4.245
efficit ut videamus et internoscere curat;
4.246
nam cum mittitur, extemplo protrudit agitque
4.247
aeraaëra qui inter se cumque est oculosque locatus,
4.248
isque ita per nostras acies perlabitur omnis
4.249
et quasi perterget pupillas atque ita transit.
4.250
propterea fit uti videamus quam procul absit
4.251
res quaeque. et quanto plus aerisaëris ante agitatur
4.252
et nostros oculos perterget longior aura,
4.253
tam procul esse magis res quaeque remota videtur.
4.254
scilicet haec summe celeri ratione geruntur,
4.255
quale sit ut videamus, et una quam procul absit.
4.256
Illud in his rebus minime mirabile habendumst,
4.257
cur, ea quae feriant oculos simulacra videri
4.258
singula cum nequeant, res ipsae perspiciantur.
4.259
ventus enim quoque paulatim cum verberat et cum
4.260
acre fluit frigus, non privam quamque solemus
4.261
particulam venti sentire et frigoris eius,
4.262
sed magis unorsum, fierique perinde videmus
4.263
corpore tum plagas in nostro tam quam aliquae res
4.264
verberet atque sui det sensum corporis extra.
4.265
praeterea lapidem digito cum tundimus, ipsum
4.266
tangimus extremum saxi summumque colorem
4.267
nec sentimus eum tactu, verum magis ipsam
4.268
duritiem penitus saxi sentimus in alto.
4.269
Nunc age, cur ultra speculum videatur imago
4.270
percipe: nam certe penitus remmota videtur.
4.271
quod genus illa foris quae vere transpiciuntur,
4.272
ianua cum per se transpectum praebet apertum,
4.273
multa facitque foris ex aedibus ut videantur;
4.274
is quoque enim duplici geminoque fit aereaëre visus.
4.275
primus enim citra postes tum cernitur aeraër,
4.276
inde fores ipsae dextra laevaque secuntur,
4.277
post extraria lux oculos perterget et aeraër
4.278
alter, et illa foris quae vere transpiciuntur.
4.279
sic ubi se primum speculi proiecit imago,
4.280
dum venit ad nostras acies, protrudit agitque
4.281
aeraaëra qui inter se cumquest oculosque locatus,
4.282
et facit, ut prius hunc omnem sentire queamus
4.283
quam speculum; sed ubi in speculum quoque sensimus ipsum,
4.284
continuo a nobis in eum quae fertur imago
4.285
pervenit, et nostros oculos reiecta revisit
4.286
atque alium prae se propellens aeraaëra volvit,
4.287
et facit ut prius hunc quam se videamus, eoque
4.288
distare ab speculo tantum semota videtur.
4.289
quare etiam atque etiam minime mirarier est par
4.290
illis quae reddunt speculorum ex aequore visum,
4.291
aeribusaëribus binis quoniam res confit utraque.
4.292
Nunc ea quae nobis membrorum dextera pars est,
4.293
in speculis fit ut in laeva videatur eo quod
4.294
planitiem ad speculi veniens cum offendit imago,
4.295
non convertitur incolumis, sed recta retrorsum
4.296
sic eliditur, ut siquis, prius arida quam sit
4.297
cretea persona, adlidat pilaeve trabive,
4.298
atque ea continuo rectam si fronte figuram
4.299
servet et elisam retro sese exprimat ipsa.
4.300
fiet ut, ante oculus fuerit qui dexter, ut idem
4.301
nunc sit laevus et e laevo sit mutua dexter.
4.302
Fit quoque de speculo in speculum ut tradatur imago,
4.303
quinque etiam aut sex ut fieri simulacra suerintsuërint.
4.304
nam quae cumque retro parte interiore latebunt,
4.305
inde tamen, quamvis torte penitusque remota,
4.306
omnia per flexos aditus educta licebit
4.307
pluribus haec speculis videantur in aedibus esse.
4.308
usque adeo speculo in speculum translucet imago,
4.309
et cum laeva data est, fit rusum ut dextera fiat,
4.310
inde retro rursum redit et convertit eodem.
4.311
Quin etiam quae cumque latuscula sunt speculorum
4.312
adsimili lateris flexura praedita nostri,
4.313
dextera ea propter nobis simulacra remittunt,
4.314
aut quia de speculo in speculum transfertur imago,
4.315
inde ad nos elisa bis advolat, aut etiam quod
4.316
circum agitur, cum venit, imago propterea quod
4.317
flexa figura docet speculi convertier ad nos.
4.318
Indugredi porro pariter simulacra pedemque
4.319
ponere nobiscum credas gestumque imitari
4.320
propterea quia, de speculi qua parte recedas,
4.321
continuo nequeunt illinc simulacra reverti;
4.322
omnia quandoquidem cogit natura referri
4.323
ac resilire ab rebus ad aequos reddita flexus.
4.324
Splendida porro oculi fugitant vitantque tueri.
4.325
sol etiam caecat, contra si tendere pergas,
4.326
propterea quia vis magnast ipsius et alte
4.327
aeraaëra per purum simulacra feruntur
4.328
et feriunt oculos turbantia composituras.
4.329
Praeterea splendor qui cumque est acer adurit
4.330
saepe oculos ideo quod semina possidet ignis
4.331
multa, dolorem oculis quae gignunt insinuando.
4.332
lurida praeterea fiunt quae cumque tuentur
4.333
arquati, quia luroris de corpore eorum
4.334
semina multa fluunt simulacris obvia rerum,
4.335
multaque sunt oculis in eorum denique mixta,
4.336
quae contage sua palloribus omnia pingunt.
4.337
E tenebris autem quae sunt in luce tuemur
4.338
propterea quia, cum propior caliginis aeraër
4.339
ater init oculos prior et possedit apertos,
4.340
insequitur candens confestim lucidus aeraër,
4.341
qui quasi purgat eos ac nigras discutit umbras
4.342
aerisaëris illius; nam multis partibus hic est
4.343
mobilior multisque minutior et mage pollens.
4.344
qui simul atque vias oculorum luce replevit
4.345
atque pate fecit, quas ante obsederat aeraër
4.346
ATER, continuo rerum simulacra secuntur,
4.347
quae sita sunt in luce, lacessuntque ut videamus.
4.348
quod contra facere in tenebris e luce nequimus
4.349
propterea quia posterior caliginis aeraër
4.350
crassior insequitur, qui cuncta foramina complet
4.351
obsiditque vias oculorum, ne simulacra
4.352
possint ullarum rerum coniecta moveri.
4.353
Quadratasque procul turris cum cernimus urbis,
4.354
propterea fit uti videantur saepe rutundae,
4.355
angulus optusus quia longe cernitur omnis
4.356
sive etiam potius non cernitur ac perit eius
4.357
plaga nec ad nostras acies perlabitur ictus,
4.358
aeraaëra per multum quia dum simulacra feruntur,
4.359
cogit hebescere eum crebris offensibus aeraër.
4.360
hoc ubi suffugit sensum simul angulus omnis.
4.361
fit quasi ut ad turnum saxorum structa tuantur;
4.362
non tamen ut coram quae sunt vereque rutunda,
4.363
sed quasi adumbratim paulum simulata videntur.
4.364
Umbra videtur item nobis in sole moveri
4.365
et vestigia nostra sequi gestumque imitari,
4.366
aeraaëra si credis privatum lumine posse
4.367
indugredi, motus hominum gestumque sequentem;
4.368
nam nihil esse potest aliud nisi lumine cassus
4.369
aeraër id quod nos umbram perhibere suemussuëmus.
4.370
ni mirum, quia terra locis ex ordine certis
4.371
lumine privatur solis qua cumque meantes
4.372
officimus, repletur item quod liquimus eius,
4.373
propterea fit uti videatur, quae fuit umbra
4.374
corporis, e regione eadem nos usque secuta.
4.375
semper enim nova se radiorum lumina fundunt
4.376
primaque dispereunt, quasi in ignem lana trahatur.
4.377
propterea facile et spoliatur lumine terra
4.378
et repletur item nigrasque sibi abluit umbras.
4.379
Nec tamen hic oculos falli concedimus hilum.
4.380
nam quo cumque loco sit lux atque umbra tueri
4.381
illorum est; eadem vero sint lumina necne,
4.382
umbraque quae fuit hic eadem nunc transeat illuc,
4.383
an potius fiat paulo quod diximus ante,
4.384
hoc animi demum ratio discernere debet,
4.385
nec possunt oculi naturam noscere rerum.
4.386
proinde animi vitium hoc oculis adfingere noli.
4.387
Qua vehimur navi, fertur, cum stare videtur;
4.388
quae manet in statione, ea praeter creditur ire.
4.389
et fugere ad puppim colles campique videntur,
4.390
quos agimus praeter navem velisque volamus.
4.391
Sidera cessare aetheriis adfixa cavernis
4.392
cuncta videntur, et adsiduo sunt omnia motu,
4.393
quandoquidem longos obitus exorta revisunt,
4.394
cum permensa suo sunt caelum corpore claro.
4.395
solque pari ratione manere et luna videtur
4.396
in statione, ea quae ferri res indicat ipsa.
4.397
Exstantisque procul medio de gurgite montis
4.398
classibus inter quos liber patet exitus ingens,
4.399
insula coniunctis tamen ex his una videtur.
4.400
atria versari et circum cursare columnae
4.401
usque adeo fit uti pueris videantur, ubi ipsi
4.402
desierunt verti, vix ut iam credere possint
4.403
non supra sese ruere omnia tecta minari.
4.404
Iamque rubrum tremulis iubar ignibus erigere alte
4.405
cum coeptat natura supraque extollere montes,
4.406
quos tibi tum supra sol montis esse videtur
4.407
comminus ipse suo contingens fervidus igni,
4.408
vix absunt nobis missus bis mille sagittae,
4.409
vix etiam cursus quingentos saepe veruti;
4.410
inter eos solemque iacent immania ponti
4.411
aequora substrata aetheriis ingentibus oris,
4.412
interiectaque sunt terrarum milia multa,
4.413
quae variae retinent gentes et saecla ferarum.
4.414
At coniectus aquae digitum non altior unum,
4.415
qui lapides inter sistit per strata viarum,
4.416
despectum praebet sub terras inpete tanto,
4.417
a terris quantum caeli patet altus hiatus,
4.418
nubila despicere et caelum ut videare videre,
4.419
corpora mirande sub terras abdita caelo.
4.420
Denique ubi in medio nobis ecus acer obhaesit
4.421
flumine et in rapidas amnis despeximus undas,
4.422
stantis equi corpus transversum ferre videtur
4.423
vis et in adversum flumen contrudere raptim,
4.424
et quo cumque oculos traiecimus omnia ferri
4.425
et fluere adsimili nobis ratione videntur.
4.426
Porticus aequali quamvis est denique ductu
4.427
stansque in perpetuum paribus suffulta columnis,
4.428
longa tamen parte ab summa cum tota videtur,
4.429
paulatim trahit angusti fastigia coni,
4.430
tecta solo iungens atque omnia dextera laevis
4.431
donec in obscurum coni conduxit acumen.
4.432
In pelago nautis ex undis ortus in undis
4.433
sol fit uti videatur obire et condere lumen;
4.434
quippe ubi nil aliud nisi aquam caelumque tuentur;
4.435
ne leviter credas labefactari undique sensus.
4.436
at maris ignaris in portu clauda videntur
4.437
navigia aplustris fractis obnitier undis.
4.438
nam quae cumque supra rorem salis edita pars est
4.439
remorum, recta est, et recta superne guberna;
4.440
quae demersa liquore obeunt, refracta videntur
4.441
omnia converti sursumque supina reverti
4.442
et reflexa prope in summo fluitare liquore.
4.443
Raraque per caelum cum venti nubila portant
4.444
tempore nocturno, tum splendida signa videntur
4.445
labier adversum nimbos atque ire superne
4.446
longe aliam in partem ac vera ratione feruntur
4.447
At si forte oculo manus uni subdita supter
4.448
pressit eum, quodam sensu fit uti videantur
4.449
omnia quae tuimur fieri tum bina tuendo,
4.450
bina lucernarum florentia lumina flammis
4.451
binaque per totas aedis geminare supellex
4.452
et duplicis hominum facies et corpora bina.
4.453
Denique cum suavi devinxit membra sopore
4.454
somnus et in summa corpus iacet omne quiete,
4.455
tum vigilare tamen nobis et membra movere
4.456
nostra videmur, et in noctis caligine caeca
4.457
cernere censemus solem lumenque diurnum,
4.458
conclusoque loco caelum mare flumina montis
4.459
mutare et campos pedibus transire videmur,
4.460
et sonitus audire, severa silentia noctis
4.461
undique cum constent, et reddere dicta tacentes.
4.462
Cetera de genere hoc mirande multa videmus,
4.463
quae violare fidem quasi sensibus omnia quaerunt,
4.464
ne quiquam, quoniam pars horum maxima fallit
4.465
propter opinatus animi, quos addimus ipsi,
4.466
pro visis ut sint quae non sunt sensibus visa;
4.467
nam nihil aegrius est quam res secernere apertas
4.468
ab dubiis, animus quas ab se protinus addit.
4.469
Denique nil sciri siquis putat, id quoque nescit
4.470
an sciri possit, quoniam nil scire fatetur.
4.471
hunc igitur contra minuam contendere causam,
4.472
qui capite ipse suo in statuit vestigia sese.
4.473
et tamen hoc quoque uti concedam scire, at id ipsum
4.474
quaeram, cum in rebus veri nil viderit ante,
4.475
unde sciat quid sit scire et nescire vicissim,
4.476
notitiam veri quae res falsique crearit
4.477
et dubium certo quae res differre probarit.
4.478
invenies primis ab sensibus esse creatam
4.479
notitiem veri neque sensus posse refelli.
4.480
nam maiore fide debet reperirier illud,
4.481
sponte sua veris quod possit vincere falsa.
4.482
quid maiore fide porro quam sensus haberi
4.483
debet? an ab sensu falso ratio orta valebit
4.484
dicere eos contra, quae tota ab sensibus orta est?
4.485
qui nisi sunt veri, ratio quoque falsa fit omnis.
4.486
An poterunt oculos aures reprehendere, an aures
4.487
tactus? an hunc porro tactum sapor arguet oris,
4.488
an confutabunt nares oculive revincent?
4.489
non, ut opinor, ita est. nam seorsum cuique potestas
4.490
divisast, sua vis cuiquest, ideoque necesse est
4.491
et quod molle sit et gelidum fervensve videre
4.492
et seorsum varios rerum sentire colores
4.493
et quae cumque coloribus sint coniuncta necessest.
4.494
seorsus item sapor oris habet vim, seorsus odores
4.495
nascuntur, seorsum sonitus. ideoque necesse est
4.496
non possint alios alii convincere sensus.
4.497
nec porro poterunt ipsi reprehendere sese,
4.498
aequa fides quoniam debebit semper haberi.
4.499
proinde quod in quoquest his visum tempore, verumst.
4.500
Et si non poterit ratio dissolvere causam,
4.501
cur ea quae fuerint iuxtim quadrata, procul sint
4.502
visa rutunda, tamen praestat rationis egentem
4.503
reddere mendose causas utriusque figurae,
4.504
quam manibus manifesta suis emittere quoquam
4.505
et violare fidem primam et convellere tota
4.506
fundamenta quibus nixatur vita salusque.
4.507
non modo enim ratio ruat omnis, vita quoque ipsa
4.508
concidat extemplo, nisi credere sensibus ausis
4.509
praecipitisque locos vitare et cetera quae sint
4.510
in genere hoc fugienda, sequi contraria quae sint.
4.511
illa tibi est igitur verborum copia cassa
4.512
omnis, quae contra sensus instructa paratast.
4.513
Denique ut in fabrica, si pravast regula prima,
4.514
normaque si fallax rectis regionibus exit,
4.515
et libella aliqua si ex parti claudicat hilum,
4.516
omnia mendose fieri atque obstipa necessu est
4.517
prava cubantia prona supina atque absona tecta,
4.518
iam ruere ut quaedam videantur velle, ruantque
4.519
prodita iudiciis fallacibus omnia primis,
4.520
sic igitur ratio tibi rerum prava necessest
4.521
falsaque sit, falsis quae cumque ab sensibus ortast.
4.522
Nunc alii sensus quo pacto quisque suam rem
4.523
sentiat, haud quaquam ratio scruposa relicta est.
4.524
Principio auditur sonus et vox omnis, in auris
4.525
insinuata suo pepulere ubi corpore sensum.
4.526
corpoream quoque enim vocem constare fatendumst
4.527
et sonitum, quoniam possunt inpellere sensus.
4.528
Praeterea radit vox fauces saepe facitque
4.529
asperiora foras gradiens arteria clamor,
4.530
quippe per angustum turba maiore coorta
4.531
ire foras ubi coeperunt primordia vocum.
4.532
scilicet expletis quoque ianua raditur oris.
4.533
haud igitur dubiumst quin voces verbaque constent
4.534
corporeis e principiis, ut laedere possint.
4.535
nec te fallit item quid corporis auferat et quid
4.536
detrahat ex hominum nervis ac viribus ipsis
4.537
perpetuus sermo nigrai noctis ad umbram
4.538
aurorae perductus ab exoriente nitore,
4.539
praesertim si cum summost clamore profusus.
4.540
ergo corpoream vocem constare necessest,
4.541
multa loquens quoniam amittit de corpore partem.
4.542
Asperitas autem vocis fit ab asperitate
4.543
principiorum et item levor levore creatur;
4.544
nec simili penetrant auris primordia forma,
4.545
cum tuba depresso graviter sub murmure mugit
4.546
et reboat raucum retro cita barbita bombum,
4.547
et iam Dauliades natae hortis ex Heliconis
4.548
cum liquidam tollunt lugubri voce querellam.
4.549
Hasce igitur penitus voces cum corpore nostro
4.550
exprimimus rectoque foras emittimus ore,
4.551
mobilis articulat nervorum daedala lingua,
4.552
formaturaque labrorum pro parte figurat.
4.553
hoc ubi non longum spatiumst unde illa profecta
4.554
perveniat vox quaeque, necessest verba quoque ipsa
4.555
plane exaudiri discernique articulatim;
4.556
servat enim formaturam servatque figuram.
4.557
at si inter positum spatium sit longius aequo,
4.558
aeraaëra per multum confundi verba necessest
4.559
et conturbari vocem, dum transvolat auras.
4.560
ergo fit, sonitum ut possis sentire neque illam
4.561
internoscere, verborum sententia quae sit;
4.562
usque adeo confusa venit vox inque pedita.
4.563
Praeterea verbum saepe unum perciet auris
4.564
omnibus in populo missum praeconis ab ore.
4.565
in multas igitur voces vox una repente
4.566
diffugit, in privas quoniam se dividit auris
4.567
obsignans formam verbis clarumque sonorem.
4.568
at quae pars vocum non auris incidit ipsas,
4.569
praeter lata perit frustra diffusa per auras.
4.570
pars solidis adlisa locis reiecta sonorem
4.571
reddit et inter dum frustratur imagine verbi.
4.572
Quae bene cum videas, rationem reddere possis
4.573
tute tibi atque aliis, quo pacto per loca sola
4.574
saxa paris formas verborum ex ordine reddant.
4.575
palantis comites com montis inter opacos
4.576
quaerimus et magna dispersos voce ciemus.
4.577
sex etiam aut septem loca vidi reddere vocis,
4.578
unam cum iaceres: ita colles collibus ipsi
4.579
verba repulsantes iterabant dicta referri.
4.580
haec loca capripedes Satyros Nymphasque tenere
4.581
finitimi fingunt et Faunos esse locuntur,
4.582
quorum noctivago strepitu ludoque iocanti
4.583
adfirmant volgo taciturna silentia rumpi
4.584
chordarumque sonos fieri dulcisque querellas,
4.585
tibia quas fundit digitis pulsata canentum,
4.586
et genus agricolum late sentiscere, quom Pan
4.587
pinea semiferi capitis velamina quassans
4.588
unco saepe labro calamos percurrit hiantis,
4.589
fistula silvestrem ne cesset fundere musam.
4.590
cetera de genere hoc monstra ac portenta loquontur,
4.591
ne loca deserta ab divis quoque forte putentur
4.592
sola tenere. ideo iactant miracula dictis
4.593
aut aliqua ratione alia ducuntur, ut omne
4.594
humanum genus est avidum nimis auricularum.
4.595
Quod super est, non est mirandum qua ratione,
4.596
per loca quae nequeunt oculi res cernere apertas,
4.597
haec loca per voces veniant aurisque lacessant,
4.598
conloquium clausis foribus quoque saepe videmus;
4.599
ni mirum quia vox per flexa foramina rerum
4.600
incolumis transire potest, simulacra renutant;
4.601
perscinduntur enim, nisi recta foramina tranant,
4.602
qualia sunt vitrei, species qua travolat omnis.
4.603
praeterea partis in cunctas dividitur vox,
4.604
ex aliis aliae quoniam gignuntur, ubi una
4.605
dissuluit semel in multas exorta, quasi ignis
4.606
saepe solet scintilla suos se spargere in ignis.
4.607
ergo replentur loca vocibus abdita retro,
4.608
omnia quae circum fervunt sonituque cientur.
4.609
at simulacra viis derectis omnia tendunt,
4.610
ut sunt missa semel; qua propter cernere nemo
4.611
saepe supra potis est, at voces accipere extra.
4.612
et tamen ipsa quoque haec, dum transit clausa domorum
4.613
vox optunditur atque auris confusa penetrat
4.614
et sonitum potius quam verba audire videmur.
4.615
Hoc, qui sentimus sucum, lingua atque palatum
4.616
plusculum habent in se rationis, plus operai.
4.617
principio sucum sentimus in ore, cibum cum
4.618
mandendo exprimimus, ceu plenam spongiam aquai
4.619
siquis forte manu premere ac siccare coepitcoëpit.
4.620
inde quod exprimimus per caulas omne palati
4.621
diditur et rarae per flexa foramina linguae,
4.622
hoc ubi levia sunt manantis corpora suci,
4.623
suaviter attingunt et suaviter omnia tractant
4.624
umida linguai circum sudantia templa;
4.625
at contra pungunt sensum lacerantque coorta,
4.626
quanto quaeque magis sunt asperitate repleta.
4.627
deinde voluptas est e suco fine palati;
4.628
cum vero deorsum per fauces praecipitavit,
4.629
nulla voluptas est, dum diditur omnis in artus;
4.630
nec refert quicquam quo victu corpus alatur,
4.631
dum modo quod capias concoctum didere possis
4.632
artubus et stomachi tumidum servare tenorem.
4.633
Nunc aliis alius qui sit cibus ut videamus,
4.634
expediam, quareve, aliis quod triste et amarumst,
4.635
hoc tamen esse aliis possit perdulce videri,
4.636
tantaque in his rebus distantia differitasque est,
4.637
ut quod aliis cibus est aliis fuat acre venenum;
4.638
est itaque ut serpens, hominis quae tacta salivis
4.639
disperit ac sese mandendo conficit ipsa.
4.640
praeterea nobis veratrum est acre venenum,
4.641
at capris adipes et cocturnicibus auget.
4.642
id quibus ut fiat rebus cognoscere possis,
4.643
principio meminisse decet quae diximus ante,
4.644
semina multimodis in rebus mixta teneri.
4.645
porro omnes quae cumque cibum capiunt animantes,
4.646
ut sunt dissimiles extrinsecus et generatim
4.647
extima membrorum circumcaesura coercetcoërcet,
4.648
proinde et seminibus constant variantque figura.
4.649
semina cum porro distent, differre necessest
4.650
intervalla viasque, foramina quae perhibemus,
4.651
omnibus in membris et in ore ipsoque palato.
4.652
esse minora igitur quaedam maioraque debent,
4.653
esse triquetra aliis, aliis quadrata necessest,
4.654
multa rutunda, modis multis multangula quaedam.
4.655
namque figurarum ratio ut motusque reposcunt,
4.656
proinde foraminibus debent differe figurae
4.657
et variare viae proinde ac textura coercetcoërcet.
4.658
hoc ubi quod suave est aliis aliis fit amarum,
4.659
illi, cui suave est, levissima corpora debent
4.660
contractabiliter caulas intrare palati,
4.661
at contra quibus est eadem res intus acerba,
4.662
aspera ni mirum penetrant hamataque fauces.
4.663
nunc facile est ex his rebus cognoscere quaeque.
4.664
quippe ubi cui febris bili superante coorta est
4.665
aut alia ratione aliquast vis excita morbi,
4.666
perturbatur ibi iam totum corpus et omnes
4.667
commutantur ibi positurae principiorum;
4.668
fit prius ad sensum ut quae corpora conveniebant
4.669
nunc non conveniant, et cetera sint magis apta,
4.670
quae penetrata queunt sensum progignere acerbum;
4.671
utraque enim sunt in mellis commixta sapore;
4.672
id quod iam supera tibi saepe ostendimus ante.
4.673
Nunc age, quo pacto naris adiectus odoris
4.674
tangat agam. primum res multas esse necessest
4.675
unde fluens volvat varius se fluctus odorum,
4.676
et fluere et mitti volgo spargique putandumst;
4.677
verum aliis alius magis est animantibus aptus,
4.678
dissimilis propter formas. ideoque per auras
4.679
mellis apes quamvis longe ducuntur odore,
4.680
volturiique cadaveribus; tum fissa ferarum
4.681
ungula quo tulerit gressum promissa canum vis
4.682
ducit, et humanum longe praesentit odorem
4.683
Romulidarum arcis servator, candidus anser.
4.684
sic aliis alius nidor datus ad sua quemque
4.685
pabula ducit et a taetro resilire veneno
4.686
cogit, eoque modo servantur saecla ferarum.
4.687
Hic odor ipse igitur, naris qui cumque lacessit,
4.688
est alio ut possit permitti longius alter;
4.689
sed tamen haud quisquam tam longe fertur eorum
4.690
quam sonitus, quam vox, mitto iam dicere quam res
4.691
quae feriunt oculorum acies visumque lacessunt.
4.692
errabundus enim tarde venit ac perit ante
4.693
paulatim facilis distractus in aerisaëris auras;
4.694
ex alto primum quia vix emittitur ex re;
4.695
nam penitus fluere atque recedere rebus odores
4.696
significat quod fracta magis redolere videntur
4.697
omnia, quod contrita, quod igni conlabefacta.
4.698
deinde videre licet maioribus esse creatum
4.699
principiis quam vox, quoniam per saxea saepta
4.700
non penetrat, qua vox volgo sonitusque feruntur.
4.701
quare etiam quod olet non tam facile esse videbis
4.702
investigare in qua sit regione locatum;
4.703
refrigescit enim cunctando plaga per auras
4.704
nec calida ad sensum decurrunt nuntia rerum.
4.705
errant saepe canes itaque et vestigia quaerunt.
4.706
Nec tamen hoc solis in odoribus atque saporum
4.707
in generest, sed item species rerum atque colores
4.708
non ita conveniunt ad sensus omnibus omnes,
4.709
ut non sint aliis quaedam magis acria visu.
4.710
quin etiam gallum noctem explaudentibus alis
4.711
auroram clara consuetum voce vocare,
4.712
noenu queunt rapidi contra constare leones
4.713
inque tueri: ita continuo meminere fugai.
4.714
ni mirum quia sunt gallorum in corpore quaedam
4.715
semina, quae cum sunt oculis inmissa leonum,
4.716
pupillas interfodiunt acremque dolorem
4.717
praebent, ut nequeant contra durare feroces,
4.718
cum tamen haec nostras acies nil laedere possint,
4.719
aut quia non penetrant aut quod penetrantibus illis
4.720
exitus ex oculis liber datur, in remorando
4.721
laedere ne possint ex ulla lumina parte.
4.722
Nunc age, quae moveant animum res accipe, et unde
4.723
quae veniunt veniant in mentem percipe paucis.
4.724
principio hoc dico, rerum simulacra vagari
4.725
multa modis multis in cunctas undique partis
4.726
tenvia, quae facile inter se iunguntur in auris,
4.727
obvia cum veniunt, ut aranea bratteaque auri.
4.728
quippe etenim multo magis haec sunt tenvia textu
4.729
quam quae percipiunt oculos visumque lacessunt,
4.730
corporis haec quoniam penetrant per rara cientque
4.731
tenvem animi naturam intus sensumque lacessunt.
4.732
Centauros itaque et Scyllarum membra videmus
4.733
Cerbereasque canum facies simulacraque eorum
4.734
quorum morte obita tellus amplectitur ossa;
4.735
omnigenus quoniam passim simulacra feruntur,
4.736
partim sponte sua quae fiunt aereaëre in ipso,
4.737
partim quae variis ab rebus cumque recedunt
4.738
et quae confiunt ex horum facta figuris.
4.739
nam certe ex vivo Centauri non fit imago,
4.740
nulla fuit quoniam talis natura animata;
4.741
verum ubi equi atque hominis casu convenit imago,
4.742
haerescit facile extemplo, quod diximus ante,
4.743
propter subtilem naturam et tenvia texta.
4.744
cetera de genere hoc eadem ratione creantur.
4.745
quae cum mobiliter summa levitate feruntur,
4.746
ut prius ostendi, facile uno commovet ictu
4.747
quae libet una animum nobis subtilis imago;
4.748
tenvis enim mens est et mire mobilis ipsa.
4.749
haec fieri ut memoro, facile hinc cognoscere possis.
4.750
quatinus hoc simile est illi, quod mente videmus
4.751
atque oculis, simili fieri ratione necessest.
4.752
Nunc igitur docui quoniam me forte leonum
4.753
cernere per simulacra, oculos quae cumque lacessunt,
4.754
scire licet mentem simili ratione moveri
4.755
per simulacra leonum et cetera quae videt aeque
4.756
nec minus atque oculi, nisi quod mage tenvia cernit.
4.757
nec ratione alia, cum somnus membra profudit,
4.758
mens animi vigilat, nisi quod simulacra lacessunt
4.759
haec eadem nostros animos quae cum vigilamus,
4.760
usque adeo, certe ut videamur cernere eum quem
4.761
rellicta vita iam mors et terra potitast.
4.762
hoc ideo fieri cogit natura, quod omnes
4.763
corporis offecti sensus per membra quiescunt
4.764
nec possunt falsum veris convincere rebus.
4.765
praeterea meminisse iacet languetque sopore,
4.766
nec dissentit eum mortis letique potitum
4.767
iam pridem, quem mens vivom se cernere credit.
4.768
quod super est, non est mirum simulacra moveri
4.769
bracchiaque in numerum iactare et cetera membra;
4.770
nam fit ut in somnis facere hoc videatur imago.
4.771
quippe, ubi prima perit alioque est altera nata
4.772
inde statu, prior hic gestum mutasse videtur.
4.773
scilicet id fieri celeri ratione putandumst:
4.774
tanta est mobilitas et rerum copia tanta
4.775
tantaque sensibili quovis est tempore in uno
4.776
copia particularum, ut possit suppeditare.
4.777
Multaque in his rebus quaeruntur multaque nobis
4.778
clarandumst, plane si res exponere avemus.
4.779
quaeritur in primis quare, quod cuique libido
4.780
venerit, extemplo mens cogitet eius id ipsum.
4.781
anne voluntatem nostram simulacra tuentur
4.782
et simul ac volumus nobis occurrit imago,
4.783
si mare, si terram cordist, si denique caelum?
4.784
conventus hominum, pompam, convivia, pugnas,
4.785
omnia sub verbone creat natura paratque?
4.786
cum praesertim aliis eadem in regione locoque
4.787
longe dissimilis animus res cogitet omnis.
4.788
quid porro, in numerum procedere cum simulacra
4.789
cernimus in somnis et mollia membra movere,
4.790
mollia mobiliter cum alternis bracchia mittunt
4.791
et repetunt oculis gestum pede convenienti?
4.792
scilicet arte madent simulacra et docta vagantur,
4.793
nocturno facere ut possint in tempore ludos.
4.794
an magis illud erit verum? quia tempore in uno,
4.795
cum sentimus, id est cum vox emittitur una,
4.796
tempora multa latent, ratio quae comperit esse,
4.797
propterea fit uti quovis in tempore quaeque
4.798
praesto sint simulacra locis in quisque parata.
4.799
tanta est mobilitas et rerum copia tanta.
4.800
hoc ubi prima perit alioque est altera nata
4.801
inde statu, prior hic gestum mutasse videtur.
4.802
et quia tenvia sunt, nisi quae contendit, acute
4.803
cernere non potis est animus; proinde omnia quae sunt
4.804
praeterea pereunt, nisi quae ex sese ipse paravit.
4.805
ipse parat sese porro speratque futurum
4.806
ut videat quod consequitur rem quamque: fit ergo.
4.807
nonne vides oculos etiam, cum tenvia quae sunt
4.808
praeterea pereunt, nisi quae ex se ipse paravit
4.809
cernere coeperunt, contendere se atque parare,
4.810
nec sine eo fieri posse ut cernamus acute?
4.811
et tamen in rebus quoque apertis noscere possis,
4.812
si non advertas animum, proinde esse quasi omni
4.813
tempore semotum fuerit longeque remotum.
4.814
cur igitur mirumst, animus si cetera perdit
4.815
praeter quam quibus est in rebus deditus ipse?
4.816
deinde adopinamur de signis maxima parvis
4.817
ac nos in fraudem induimus frustraminis ipsi.
4.818
Fit quoque ut inter dum non suppeditetur imago
4.819
eiusdem generis, sed femina quae fuit ante,
4.820
in manibus vir uti factus videatur adesse,
4.821
aut alia ex alia facies aetasque sequatur.
4.822
quod ne miremur sopor atque oblivia curant.
4.823
Illud in his rebus vitium vehementer ainesseäinesse
4.824
effugere errorem vitareque praemetuenter,
4.825
lumina ne facias oculorum clara creata,
4.826
prospicere ut possimus, et ut proferre queamus
4.827
proceros passus, ideo fastigia posse
4.828
surarum ac feminum pedibus fundata plicari,
4.829
bracchia tum porro validis ex apta lacertis
4.830
esse manusque datas utraque ex parte ministras,
4.831
ut facere ad vitam possemus quae foret usus.
4.832
cetera de genere hoc inter quae cumque pretantur,
4.833
omnia perversa praepostera sunt ratione,
4.834
nil ideo quoniam natumst in corpore ut uti
4.835
possemus, sed quod natumst id procreat usum.
4.836
nec fuit ante videre oculorum lumina nata,
4.837
nec dictis orare prius quam lingua creatast,
4.838
sed potius longe linguae praecessit origo
4.839
sermonem multoque creatae sunt prius aures
4.840
quam sonus est auditus, et omnia denique membra
4.841
ante fuere, ut opinor, eorum quam foret usus;
4.842
haud igitur potuere utendi crescere causa.
4.843
at contra conferre manu certamina pugnae
4.844
et lacerare artus foedareque membra cruore
4.845
ante fuit multo quam lucida tela volarent,
4.846
et volnus vitare prius natura coegitcoëgit
4.847
quam daret obiectum parmai laeva per artem.
4.848
scilicet et fessum corpus mandare quieti
4.849
multo antiquius est quam lecti mollia strata,
4.850
et sedare sitim prius est quam pocula natum.
4.851
haec igitur possunt utendi cognita causa
4.852
credier, ex usu quae sunt vitaque reperta.
4.853
illa quidem seorsum sunt omnia, quae prius ipsa
4.854
nata dedere suae post notitiam utilitatis.
4.855
quo genere in primis sensus et membra videmus;
4.856
quare etiam atque etiam procul est ut credere possis
4.857
utilitatis ob officium potuisse creari.
4.858
Illud item non est mirandum, corporis ipsa
4.859
quod natura cibum quaerit cuiusque animantis.
4.860
quippe etenim fluere atque recedere corpora rebus
4.861
multa modis multis docui, sed plurima debent
4.862
ex animalibus; quae quia sunt exercita motu,
4.863
multa per os exhalantur, cum languida anhelant,
4.864
multaque per sudorem ex alto pressa feruntur.
4.865
his igitur rebus rarescit corpus et omnis
4.866
subruitur natura, dolor quam consequitur rem.
4.867
propterea capitur cibus, ut suffulciat artus
4.868
et recreet vires inter datus, atque patentem
4.869
per membra ac venas ut amorem opturet edendi.
4.870
umor item discedit in omnia quae loca cumque
4.871
poscunt umorem; glomerataque multa vaporis
4.872
corpora, quae stomacho praebent incendia nostro,
4.873
dissupat adveniens liquor ac restinguit ut ignem,
4.874
urere ne possit calor amplius aridus artus.
4.875
sic igitur tibi anhela sitis de corpore nostro
4.876
abluitur, sic expletur ieiuna cupido.
4.877
Nunc qui fiat uti passus proferre queamus,
4.878
cum volumus, quareque datum sit membra movere
4.879
et quae res tantum hoc oneris protrudere nostri
4.880
corporis insuerit, dicam: tu percipe dicta.
4.881
dico animo nostro primum simulacra meandi
4.882
accidere atque animum pulsare, ut diximus ante.
4.883
inde voluntas fit; neque enim facere incipit ullam
4.884
rem quisquam, quam mens providit quid velit ante.
4.885
id quod providet, illius rei constat imago,
4.886
ergo animus cum sese ita commovet ut velit ire
4.887
inque gredi, ferit extemplo quae in corpore toto
4.888
per membra atque artus animai dissita vis est;
4.889
et facilest factu, quoniam coniuncta tenetur.
4.890
inde ea proporro corpus ferit, atque ita tota
4.891
paulatim moles protruditur atque movetur.
4.892
praeterea tum rarescit quoque corpus et aeraër,
4.893
scilicet ut debet qui semper mobilis extat,
4.894
per patefacta venit penetratque foramina largus,
4.895
et dispargitur ad partis ita quasque minutas
4.896
corporis. hic igitur rebus fit utrimque duabus,
4.897
corpus ut ac navis velis ventoque feratur.
4.898
nec tamen illud in his rebus mirabile constat,
4.899
tantula quod tantum corpus corpuscula possunt
4.900
contorquere et onus totum convertere nostrum;
4.901
quippe etenim ventus subtili corpore tenvis
4.902
trudit agens magnam magno molimine navem
4.903
et manus una regit quanto vis impete euntem
4.904
atque gubernaclum contorquet quo libet unum,
4.905
multaque per trocleas et tympana pondere magno
4.906
commovet atque levi sustollit machina nisu.
4.907
Nunc quibus ille modis somnus per membra quietem
4.908
inriget atque animi curas e pectore solvat,
4.909
suavidicis potius quom multis versibus edam,
4.910
parvus ut est cycni melior canor, ille gruum quam
4.911
clamor in aetheriis dispersus nubibus austri.
4.912
tu mihi da tenuis auris animumque sagacem,
4.913
ne fieri negites quae dicam posse retroque
4.914
vera repulsanti discedas pectore dicta,
4.915
tutemet in culpa cum sis neque cernere possis.
4.916
Principio somnus fit ubi est distracta per artus
4.917
vis animae partimque foras eiecta recessit
4.918
et partim contrusa magis concessit in altum;
4.919
dissoluuntur enim tum demum membra fluuntque.
4.920
nam dubium non est, animai quin opera sit
4.921
sensus hic in nobis, quem cum sopor inpedit esse,
4.922
tum nobis animam perturbatam esse putandumst
4.923
eiectamque foras, non omnem; namque iaceret
4.924
aeterno corpus perfusum frigore leti.
4.925
quippe ubi nulla latens animai pars remaneret
4.926
in membris, cinere ut multa latet obrutus ignis,
4.927
unde reconflari sensus per membra repente
4.928
possit, ut ex igni caeco consurgere flamma?
4.929
Sed quibus haec rebus novitas confiat et unde
4.930
perturbari anima et corpus languescere possit,
4.931
expediam: tu fac ne ventis verba profundam.
4.932
Principio externa corpus de parte necessum est,
4.933
aeriisaëriis quoniam vicinum tangitur auris,
4.934
tundier atque eius crebro pulsarier ictu,
4.935
proptereaque fere res omnes aut corio sunt
4.936
aut etiam conchis aut callo aut cortice tectae.
4.937
interiorem etiam partem spirantibus aeraër
4.938
verberat hic idem, cum ducitur atque reflatur.
4.939
quare utrimque secus cum corpus vapulet et cum
4.940
perveniant plagae per parva foramina nobis
4.941
corporis ad primas partis elementaque prima,
4.942
fit quasi paulatim nobis per membra ruina.
4.943
conturbantur enim positurae principiorum
4.944
corporis atque animi. fit uti pars inde animai
4.945
eliciatur et introrsum pars abdita cedat,
4.946
pars etiam distracta per artus non queat esse
4.947
coniuncta inter se neque motu mutua fungi;
4.948
inter enim saepit coetus natura viasque.
4.949
ergo sensus abit mutatis motibus alte.
4.950
et quoniam non est quasi quod suffulciat artus,
4.951
debile fit corpus languescuntque omnia membra,
4.952
bracchia palpebraeque cadunt poplitesque cubanti
4.953
saepe tamen summittuntur virisque resolvunt.
4.954
Deinde cibum sequitur somnus, quia, quae facit aeraër,
4.955
haec eadem cibus, in venas dum diditur omnis,
4.956
efficit. et multo sopor ille gravissimus exstat,
4.957
quem satur aut lassus capias, quia plurima tum se
4.958
corpora conturbant magno contusa labore.
4.959
fit ratione eadem coniectus parte animai
4.960
altior atque foras eiectus largior eius,
4.961
et divisior inter se ac distractior intus.
4.962
Et quo quisque fere studio devinctus adhaeret
4.963
aut quibus in rebus multum sumus ante morati
4.964
atque in ea ratione fuit contenta magis mens,
4.965
in somnis eadem plerumque videmur obire:
4.966
causidici causas agere et componere leges,
4.967
induperatores pugnare ac proelia obire,
4.968
nautae contractum cum ventis degere bellum,
4.969
nos agere hoc autem et naturam quaerere rerum
4.970
semper et inventam patriis exponere chartis.
4.971
cetera sic studia atque artes plerumque videntur
4.972
in somnis animos hominum frustrata tenere.
4.973
et qui cumque dies multos ex ordine ludis
4.974
adsiduas dederunt operas, plerumque videmus,
4.975
cum iam destiterunt ea sensibus usurpare,
4.976
relicuas tamen esse vias in mente patentis,
4.977
qua possint eadem rerum simulacra venire;
4.978
per multos itaque illa dies eadem obversantur
4.979
ante oculos, etiam vigilantes ut videantur
4.980
cernere saltantis et mollia membra moventis
4.981
et citharae liquidum carmen chordasque loquentis
4.982
auribus accipere et consessum cernere eundem
4.983
scenaique simul varios splendere decores.
4.984
usque adeo magni refert studium atque voluntas,
4.985
et quibus in rebus consuerint esse operati
4.986
non homines solum sed vero animalia cuncta.
4.987
quippe videbis equos fortis, cum membra iacebunt,
4.988
in somnis sudare tamen spirareque semper
4.989
et quasi de palma summas contendere viris
4.990
aut quasi carceribus patefactis edere voces
4.991
venantumque canes in molli saepe quiete
4.992
iactant crura tamen subito vocisque repente
4.993
mittunt et crebro redducunt naribus auras.
4.994
ut vestigia si teneant inventa ferarum,
4.995
expergefactique secuntur inania saepe
4.996
cervorum simulacra, fugae quasi dedita cernant,
4.997
donec discussis redeant erroribus ad se.
4.998
at consueta domi catulorum blanda propago
4.999
discutere et corpus de terra corripere instant,
4.1000
iactant crura tamen subito vocisque repente
4.1001
mittunt et crebro redducunt naribus auras
4.1002
ut vestigia si teneant inventa ferarum
4.1003
expergefactique secuntur inania saepe
4.1004
proinde quasi ignotas facies atque ora tuantur.
4.1005
et quo quaeque magis sunt aspera seminiorum,
4.1006
tam magis in somnis eadem saevire necessust.
4.1007
at variae fugiunt volucres pinnisque repente
4.1008
sollicitant divom nocturno tempore lucos,
4.1009
accipitres somno in leni si proelia pugnas
4.1010
edere sunt persectantes visaeque volantes.
4.1011
porro hominum mentes, magnis quae motibus edunt
4.1012
magna, itidem saepe in somnis faciuntque geruntque,
4.1013
reges expugnant, capiuntur, proelia miscent,
4.1014
tollunt clamorem, quasi si iugulentur ibidem.
4.1015
multi depugnant gemitusque doloribus edunt
4.1016
et quasi pantherae morsu saevive leonis
4.1017
mandantur, magnis clamoribus omnia complent.
4.1018
multi de magnis per somnum rebus loquuntur
4.1019
indicioque sui facti persaepe fuere.
4.1020
multi mortem obeunt. multi, de montibus altis
4.1021
ut quasi praecipitent ad terram corpore toto,
4.1022
exterruntur et ex somno quasi mentibus capti
4.1023
vix ad se redeunt permoti corporis aestu.
4.1024
flumen item sitiens aut fontem propter amoenum
4.1025
adsidet et totum prope faucibus occupat amnem.
4.1026
puri saepe lacum propter si ac dolia curta
4.1027
somno devincti credunt se extollere vestem,
4.1028
totius umorem saccatum corporis fundunt,
4.1029
cum Babylonica magnifico splendore rigantur.
4.1030
tum quibus aetatis freta primitus insinuatur
4.1031
semen, ubi ipsa dies membris matura creavit,
4.1032
conveniunt simulacra foris e corpore quoque,
4.1033
nuntia praeclari voltus pulchrique coloris,
4.1034
qui ciet inritans loca turgida semine multo,
4.1035
ut quasi transactis saepe omnibus rebus profundant
4.1036
fluminis ingentis fluctus vestemque cruentent.
4.1037
Sollicitatur id in nobis, quod diximus ante,
4.1038
semen, adulta aetas cum primum roborat artus.
4.1039
namque alias aliud res commovet atque lacessit;
4.1040
ex homine humanum semen ciet una hominis vis.
4.1041
quod simul atque suis eiectum sedibus exit,
4.1042
per membra atque artus decedit corpore toto,
4.1043
in loca conveniens nervorum certa cietque
4.1044
continuo partis genitalis corporis ipsas.
4.1045
inritata tument loca semine fitque voluntas
4.1046
eicere id quo se contendit dira lubido,
4.1047
incitat inritans loca turgida semine multo
4.1048
idque petit corpus, mens unde est saucia amore;
4.1049
namque omnes plerumque cadunt in vulnus et illam
4.1050
emicat in partem sanguis, unde icimur ictu,
4.1051
et si comminus est, hostem ruber occupat umor.
4.1052
sic igitur Veneris qui telis accipit ictus,
4.1053
sive puer membris muliebribus hunc iaculatur
4.1054
seu mulier toto iactans e corpore amorem,
4.1055
unde feritur, eo tendit gestitque coire
4.1056
et iacere umorem in corpus de corpore ductum;
4.1057
namque voluptatem praesagit muta cupido.
4.1058
Haec Venus est nobis; hinc autemst nomen Amoris,
4.1059
hinc illaec primum Veneris dulcedinis in cor
4.1060
stillavit gutta et successit frigida cura;
4.1061
nam si abest quod ames, praesto simulacra tamen sunt
4.1062
illius et nomen dulce obversatur ad auris.
4.1063
sed fugitare decet simulacra et pabula amoris
4.1064
absterrere sibi atque alio convertere mentem
4.1065
et iacere umorem coniectum in corpora quaeque
4.1066
nec retinere semel conversum unius amore
4.1067
et servare sibi curam certumque dolorem;
4.1068
ulcus enim vivescit et inveterascit alendo
4.1069
inque dies gliscit furor atque aerumna gravescit,
4.1070
si non prima novis conturbes volnera plagis
4.1071
volgivagaque vagus Venere ante recentia cures
4.1072
aut alio possis animi traducere motus.
4.1073
Nec Veneris fructu caret is qui vitat amorem,
4.1074
sed potius quae sunt sine poena commoda sumit;
4.1075
nam certe purast sanis magis inde voluptas
4.1076
quam miseris; etenim potiundi tempore in ipso
4.1077
fluctuat incertis erroribus ardor amantum
4.1078
nec constat quid primum oculis manibusque fruantur.
4.1079
quod petiere, premunt arte faciuntque dolorem
4.1080
corporis et dentes inlidunt saepe labellis
4.1081
osculaque adfigunt, quia non est pura voluptas
4.1082
et stimuli subsunt, qui instigant laedere id ipsum,
4.1083
quod cumque est, rabies unde illaec germina surgunt.
4.1084
sed leviter poenas frangit Venus inter amorem
4.1085
blandaque refrenat morsus admixta voluptas.
4.1086
namque in eo spes est, unde est ardoris origo,
4.1087
restingui quoque posse ab eodem corpore flammam.
4.1088
quod fieri contra totum natura repugnat;
4.1089
unaque res haec est, cuius quam plurima habemus,
4.1090
tam magis ardescit dira cuppedine pectus.
4.1091
nam cibus atque umor membris adsumitur intus;
4.1092
quae quoniam certas possunt obsidere partis,
4.1093
hoc facile expletur laticum frugumque cupido.
4.1094
ex hominis vero facie pulchroque colore
4.1095
nil datur in corpus praeter simulacra fruendum
4.1096
tenvia; quae vento spes raptast saepe misella.
4.1097
ut bibere in somnis sitiens quom quaerit et umor
4.1098
non datur, ardorem qui membris stinguere possit,
4.1099
sed laticum simulacra petit frustraque laborat
4.1100
in medioque sitit torrenti flumine potans,
4.1101
sic in amore Venus simulacris ludit amantis,
4.1102
nec satiare queunt spectando corpora coram
4.1103
nec manibus quicquam teneris abradere membris
4.1104
possunt errantes incerti corpore toto.
4.1105
denique cum membris conlatis flore fruuntur
4.1106
aetatis, iam cum praesagit gaudia corpus
4.1107
atque in eost Venus ut muliebria conserat arva,
4.1108
adfigunt avide corpus iunguntque salivas
4.1109
oris et inspirant pressantes dentibus ora,
4.1110
ne quiquam, quoniam nihil inde abradere possunt
4.1111
nec penetrare et abire in corpus corpore toto;
4.1112
nam facere inter dum velle et certare videntur.
4.1113
usque adeo cupide in Veneris compagibus haerent,
4.1114
membra voluptatis dum vi labefacta liquescunt.
4.1115
tandem ubi se erupit nervis coniecta cupido,
4.1116
parva fit ardoris violenti pausa parumper.
4.1117
inde redit rabies eadem et furor ille revisit,
4.1118
cum sibi quod cupiant ipsi contingere quaerunt,
4.1119
nec reperire malum id possunt quae machina vincat.
4.1120
usque adeo incerti tabescunt volnere caeco.
4.1121
Adde quod absumunt viris pereuntque labore,
4.1122
adde quod alterius sub nutu degitur aetas,
4.1123
languent officia atque aegrotat fama vacillans.
4.1124
labitur interea res et Babylonia fiunt
4.1125
unguenta et pulchra in pedibus Sicyonia rident,
4.1126
scilicet et grandes viridi cum luce zmaragdi
4.1127
auro includuntur teriturque thalassina vestis
4.1128
adsidue et Veneris sudorem exercita potat.
4.1129
et bene parta patrum fiunt anademata, mitrae,
4.1130
inter dum in pallam atque Alidensia Ciaque vertunt.
4.1131
eximia veste et victu convivia, ludi,
4.1132
pocula crebra, unguenta, coronae, serta parantur,
4.1133
ne quiquam, quoniam medio de fonte leporum
4.1134
surgit amari aliquid, quod in ipsis floribus angat,
4.1135
aut cum conscius ipse animus se forte remordet
4.1136
desidiose agere aetatem lustrisque perire,
4.1137
aut quod in ambiguo verbum iaculata reliquit,
4.1138
quod cupido adfixum cordi vivescit ut ignis,
4.1139
aut nimium iactare oculos aliumve tueri
4.1140
quod putat in voltuque videt vestigia risus.
4.1141
Atque in amore mala haec proprio summeque secundo
4.1142
inveniuntur; in adverso vero atque inopi sunt,
4.1143
prendere quae possis oculorum lumine operto.
4.1144
innumerabilia; ut melius vigilare sit ante,
4.1145
qua docui ratione, cavereque, ne inliciaris.
4.1146
nam vitare, plagas in amoris ne iaciamur,
4.1147
non ita difficile est quam captum retibus ipsis
4.1148
exire et validos Veneris perrumpere nodos.
4.1149
et tamen implicitus quoque possis inque peditus
4.1150
effugere infestum, nisi tute tibi obvius obstes
4.1151
et praetermittas animi vitia omnia primum
4.1152
aut quae corporis sunt eius, quam praepetis ac vis.
4.1153
nam faciunt homines plerumque cupidine caeci
4.1154
et tribuunt ea quae non sunt his commoda vere.
4.1155
multimodis igitur pravas turpisque videmus
4.1156
esse in deliciis summoque in honore vigere.
4.1157
atque alios alii inrident Veneremque suadent
4.1158
ut placent, quoniam foedo adflictentur amore,
4.1159
nec sua respiciunt miseri mala maxima saepe.
4.1160
nigra melichrus est, inmunda et fetida acosmos,
4.1161
caesia Palladium, nervosa et lignea dorcas,
4.1162
parvula, pumilio, chariton mia, tota merum sal,
4.1163
magna atque inmanis cataplexis plenaque honoris.
4.1164
balba loqui non quit, traulizi, muta pudens est;
4.1165
at flagrans, odiosa, loquacula Lampadium fit.
4.1166
ischnon eromenion tum fit, cum vivere non quit
4.1167
prae macie; rhadine verost iam mortua tussi.
4.1168
at nimia et mammosa Ceres est ipsa ab Iaccho,
4.1169
simula Silena ac Saturast, labeosa philema.
4.1170
cetera de genere hoc longum est si dicere coner.
4.1171
sed tamen esto iam quantovis oris honore,
4.1172
cui Veneris membris vis omnibus exoriatur;
4.1173
nempe aliae quoque sunt; nempe hac sine viximus ante;
4.1174
nempe eadem facit et scimus facere omnia turpi
4.1175
et miseram taetris se suffit odoribus ipsa,
4.1176
quam famulae longe fugitant furtimque cachinnant.
4.1177
at lacrimans exclusus amator limina saepe
4.1178
floribus et sertis operit postisque superbos
4.1179
unguit amaracino et foribus miser oscula figit;
4.1180
quem si iam ammissum venientem offenderit aura
4.1181
una modo, causas abeundi quaerat honestas
4.1182
et meditata diu cadat alte sumpta querella
4.1183
stultitiaque ibi se damnet, tribuisse quod illi
4.1184
plus videat quam mortali concedere par est.
4.1185
nec Veneres nostras hoc fallit; quo magis ipsae
4.1186
omnia summo opere hos vitae poscaenia celant,
4.1187
quos retinere volunt adstrictosque esse in amore,
4.1188
ne quiquam, quoniam tu animo tamen omnia possis
4.1189
protrahere in lucem atque omnis inquirere risus
4.1190
et, si bello animost et non odiosa, vicissim
4.1191
praetermittere et humanis concedere rebus.
4.1192
Nec mulier semper ficto suspirat amore,
4.1193
quae conplexa viri corpus cum corpore iungit
4.1194
et tenet adsuctis umectans oscula labris;
4.1195
nam facit ex animo saepe et communia quaerens
4.1196
gaudia sollicitat spatium decurrere amoris.
4.1197
nec ratione alia volucres armenta feraeque
4.1198
et pecudes et equae maribus subsidere possent,
4.1199
si non, ipsa quod illarum subat, ardet abundans
4.1200
natura et Venerem salientum laeta retractat.
4.1201
nonne vides etiam quos mutua saepe voluptas
4.1202
vinxit, ut in vinclis communibus excrucientur,
4.1203
in triviis cum saepe canes discedere aventis
4.1204
divorsi cupide summis ex viribus tendunt,
4.1205
quom interea validis Veneris compagibus haerent?
4.1206
quod facerent numquam, nisi mutua gaudia nossent,
4.1207
quae iacere in fraudem possent vinctosque tenere.
4.1208
quare etiam atque etiam, ut dico, est communis voluptas.
4.1209
Et commiscendo quom semine forte virilem
4.1210
femina vim vicit subita vi corripuitque,
4.1211
tum similes matrum materno semine fiunt,
4.1212
ut patribus patrio. sed quos utriusque figurae
4.1213
esse vides, iuxtim miscentes vulta parentum,
4.1214
corpore de patrio et materno sanguine crescunt,
4.1215
semina cum Veneris stimulis excita per artus
4.1216
obvia conflixit conspirans mutuus ardor,
4.1217
et neque utrum superavit eorum nec superatumst.
4.1218
fit quoque ut inter dum similes existere avorum
4.1219
possint et referant proavorum saepe figuras,
4.1220
propterea quia multa modis primordia multis
4.1221
mixta suo celant in corpore saepe parentis,
4.1222
quae patribus patres tradunt a stirpe profecta.
4.1223
inde Venus varia producit sorte figuras,
4.1224
maiorumque refert voltus vocesque comasque;
4.1225
quandoquidem nihilo magis haec de semine certo
4.1226
fiunt quam facies et corpora membraque nobis.
4.1227
et muliebre oritur patrio de semine saeclum
4.1228
maternoque mares existunt corpore creti;
4.1229
semper enim partus duplici de semine constat,
4.1230
atque utri similest magis id quod cumque creatur,
4.1231
eius habet plus parte aequa; quod cernere possis,
4.1232
sive virum suboles sivest muliebris origo.
4.1233
Nec divina satum genitalem numina cuiquam
4.1234
absterrent, pater a gnatis ne dulcibus umquam
4.1235
appelletur et ut sterili Venere exigat aevom;
4.1236
quod plerumque putant et multo sanguine maesti
4.1237
conspergunt aras adolentque altaria donis,
4.1238
ut gravidas reddant uxores semine largo;
4.1239
ne quiquam divom numen sortisque fatigant;
4.1240
nam steriles nimium crasso sunt semine partim,
4.1241
et liquido praeter iustum tenuique vicissim.
4.1242
tenve locis quia non potis est adfigere adhaesum,
4.1243
liquitur extemplo et revocatum cedit abortu.
4.1244
crassius hinc porro quoniam concretius aequo
4.1245
mittitur, aut non tam prolixo provolat ictu
4.1246
aut penetrare locos aeque nequit aut penetratum
4.1247
aegre admiscetur muliebri semine semen.
4.1248
nam multum harmoniae Veneris differre videntur.
4.1249
atque alias alii complent magis ex aliisque
4.1250
succipiunt aliae pondus magis inque gravescunt.
4.1251
et multae steriles Hymenaeis ante fuerunt
4.1252
pluribus et nactae post sunt tamen unde puellos
4.1253
suscipere et partu possent ditescere dulci.
4.1254
et quibus ante domi fecundae saepe nequissent
4.1255
uxoris parere, inventast illis quoque compar
4.1256
natura, ut possent gnatis munire senectam.
4.1257
usque adeo magni refert, ut semina possint
4.1258
seminibus commisceri genitaliter apta
4.1259
crassaque conveniant liquidis et liquida crassis.
4.1260
atque in eo refert quo victu vita colatur;
4.1261
namque aliis rebus concrescunt semina membris
4.1262
atque aliis extenvantur tabentque vicissim.
4.1263
et quibus ipsa modis tractetur blanda voluptas.
4.1264
id quoque permagni refert; nam more ferarum
4.1265
quadrupedumque magis ritu plerumque putantur
4.1266
concipere uxores, quia sic loca sumere possunt
4.1267
pectoribus positis sublatis semina lumbis.
4.1268
nec molles opus sunt motus uxoribus hilum.
4.1269
nam mulier prohibet se concipere atque repugnat,
4.1270
clunibus ipsa viri Venerem si laeta retractat
4.1271
atque exossato ciet omni pectore fluctus;
4.1272
eicit enim sulcum recta regione viaque
4.1273
vomeris atque locis avertit seminis ictum.
4.1274
idque sua causa consuerunt scorta moveri,
4.1275
ne complerentur crebro gravidaeque iacerent,
4.1276
et simul ipsa viris Venus ut concinnior esset;
4.1277
coniugibus quod nil nostris opus esse videtur.
4.1278
Nec divinitus inter dum Venerisque sagittis
4.1279
deteriore fit ut forma muliercula ametur;
4.1280
nam facit ipsa suis inter dum femina factis
4.1281
morigerisque modis et munde corpore culto,
4.1282
ut facile insuescat secum te degere vitam.
4.1283
quod super est, consuetudo concinnat amorem;
4.1284
nam leviter quamvis quod crebro tunditur ictu,
4.1285
vincitur in longo spatio tamen atque labascit.
4.1286
nonne vides etiam guttas in saxa cadentis
4.1287
umoris longo in spatio pertundere saxa?
Variation units
Dual references show Vulgate ↔ LXX loci for each oracle block. Selected-witness order follows the left compare column (or primary version).