Reader

MABILLONII OBSERVATIONES PRAEVIAE.

Libelli sequentis, quem, excepta praefatione, in lucem edidit Joannes Bollandus sub Anonymi nomine, auctor videtur Odilo monachus Medardensis, Ingranno monasterii decano, Carolo Simplice regnante. In pervetusto enim codice membraneo venerabilis viri Claudii Jolii, canonici ac cantoris ecclesiae Parisiacae, qui codex olim fuit monasterii S. Medardi, huic libello praefigitur ista inscriptio: EPISTOLA OYDILONIS AD INGRANNUM, et est alia etiam ejusdem Odilonis lucubratio ad ipsum Ingrannum de translatione sanctorum martyrum Tiburtii, Marcellini, etc., quam postea exhibebimus. Corrigenda proinde inscriptio codicis Resbacensis, in quo subjectus liber Rodoino auctori tribuitur. Errandi occasio nata est ex conclusione libri, ubi Rodoinus schedulam de Sebastiani miraculis reliquisse memoratur. Porro Ingrannus decanus vivebat procedente saeculo decimo, ut constat ex Frodoardi Chronico ad annum 932, quo« Ingrannus decanus monasterii sancti Medardi episcopus Lauduni ordinatus» fuisse perhibetur. Ubi observare convenit, tum temporis pleraque monasteria, quibus impositi erant saeculares abbates, administrata fuisse per decanos monachos, quos etiam pro- abbates et praepositos nonnunquam appellabant.

S. Sebastiani translationem, quae prae manibus est, celebrarunt auctores graves et aequales, in primis Eginhardus in Annalibus ad annum 826, cujus testimonium Odilo refert in sua praefatione; et Wandalbertus in suo Martyrologio, tum XIII Kal. Februarii, tum V Idus Decembris, quo scilicet die facta est, in haec verba:

Partem duntaxat S. Sebastiani reliquiarum translatam eo fuisse scribit Ado Viennensis episcopus in Chronico, cui Baronius aliique astipulantur. Ex his reliquiis in Galliam delatis pars Floriacensibus nostris concessa est, teste Adrevaldo in libro de Miraculis S. Benedicti, cap. 28, nimirum coxendicis ossa duo hactenus asservata; pars sudarii Magnilocensibus ex sequenti capite 41, aliae penes Medardenses nostros manserunt ad annum usque 1564, quo Calvinistae furentes sacra lipsana foede violata proculcarunt die 27 Septembris: a piis quibusdam hominibus collecta, uti et sancti Gregorii sanctique Medardi, et Catharinae Borboniae parthenonis Suessionici B. Mariae pro tempore commendata, postea Carolus de Rossiaco Suessionensis episcopus auditis testibus approbavit, et tribus capsulis reclusit, uti legitur in commentario Alexandri Salnovei monachi et eleemosynarii Medardensis, apud Bollandum.

Eodem etiam corpus S. Gregorii papae translatum esse tradit Odilo infra cap. 15, quod de parte tantum corporis explicandum esse censet Baronius. Certe Carolus, cui cognomen Calvus,« cum Suessonicam peteret urbem anno 842, monachi de sancto Medardo occurrerunt illi, deprecantes ut corpora sanctorum Medardi, Sebastiani, Gregorii, Tiburcii, Petri et Marcellini, Marii, Marthae, Audifax et Abacuc, Homesimi, Meresinae et Leocadiae, Mariani, Pelagii et Mauri, Floriani cum sex fratribus suis, Gildardi, Sereni, et domni Remigii Rothomagorum archiepiscopi, in basilicam ubi nunc quiescunt, et jam tum maxima ex parte aedificata erat, transferret. Quibus acquiescens, inibi remansit, et uti postulaverant, beatorum corpora propriis humeris cum omni veneratione transtulit. Insuper et villam quae Bernacha dicitur, rebus ejusdem ecclesiae per edictum addidit.» Eamdem rem probat caput 20 libri primi de Vita Gosuini abbatis Aquicinctensis, qui in Medardino coenobio aegrotans,« videre sibi visus est de loco Sanctuarii virum egredi secus mausoleum, quod beati Gregorii creditur ossa continere,» a quo et sanatus est. Quo facto Gregorius« tam abbati Gaufrido quam quibusdam claustralium voluit quod acciderat non taceri, quatenus de miraculi perpetratione, de superborum confusione, qui dicerent Gregorium non esse in loco illo, de exaltatione ecclesiae suae hilariores redderentur.» Ad haec Gregorii in ecclesia Medardensi quiescentis meminit Joannes Saresberiensis in epistola 159, ubi Senonensis( ut puto) archiepiscopus« in procinctu ferendae sententiae» contra vexatores Thomae Cantuariensis pontificis constitutus,« iter arripuit ad urbem Suessionum orationis causa, ut beatae Virgini, cujus ibi memoria celebris est, et beato Drausio, ad quem confugiunt pugnaturi, et beato Gregorio Anglicanae Ecclesiae fundatori, qui in eadem urbe requiescit, agonem suum precibus commendaret.» De translatione Gregorii per Gregorium papam IV facta legendi Anastasius et Joannes Diaconus; de translatione vero ejus capitis in Senonense monasterium sancti Petri legendi Clarius, Odorannus, et maxime socii Bollandiani in suo Martio; ubi notant caput sancti Gregorii papae, primi an secundi, creditum asservari in ecclesia ejus nominis Constantiae ad Rhenum et Ulissipone in Lusitania. De aliis sanctorum reliquiis saeculo nono in Medardense monasterium translatis inferius post hunc librum; nunc vero de istius coenobii origine breviter agendum est.

Sancto Medardo Noviomagi ad Oesiam rebus humanis exemplo, et apud Suessionas sepulto, Clotarius primum cellulam seu oratorium ex virgultis, dein basilicam fabricare coepit circiter annum 560, quam postea Sigibertus filius ejus explevit atque composuit, teste Gregorio Turonico episcopo, tum in libro de Gloria conf., cap. 95, tum in Historiae lib. IV, cap. 19. Basilicae situm ad urbis Suessionicae prospectum orientalem ita describit auctor anonymus saeculi decimi in libello de Miraculis sancti Medardi, tomo X Spicilegii:« Erat autem illud rus quo haec agebantur, ex ditione regalis fisci, cui Croiacus( Crouy) vocabulum est, ex antiquo profano idolorum cultui mancipatum. Nam et usque haec Danorum tempora bifrons lapideus magnae latitudinis ante fores sacrae aedis in eodem loco perstitit. Eruderato itaque agro et in planum redacto, construitur nobile mausoleum receptui tanti hospitis dignissimum: encaeniatur locus, in quo sacrum Christi ovium famosissimum toto orbe erat alveare futurum;» id est coenobium monachorum, quos eo in loco primitus institutos a Sigiberto fuisse demonstrat V. C. Adrianus Valesius in Disceptationis de Basilicis cap. 6, et in Defensionis priori parte, cap. 9. Hinc Paschasius Radbertus in lib. III Expositionis in psalmum XLIV, agens de Suessione civitate, quam Vesonam non semel appellat:« Habet, inquit, ad orientem sui nunc castra monachorum cum suis sanctis confessoribus atque martyribus.» In ea basilica sepulti Clotharius et Sigibertus; et Pippinus Caroli Magni parens in regnum levatus a Francis dicitur in brevi Chronico monasterii, quod Chronicon exstat in Spicilegii tomo II. Cum angustior esset basilica quam ut confluentium populorum turbam capere posset, eam Hilduinus abbas et sacri palatii archicapellanus, juvante Ludovico Augusto, in ampliorem formam instauravit, quam postea Sigefridus rex Nortmannorum incendio tradidit circiter annum 886, ut legitur in primo Chronico de gestis Normannorum apud Chesnium. Et tamen Henricus dux, quem Carolus imperator auxilio Parisiensium miserat, a Nortmannis caesus, anno insequenti« in basilica sancti Medardi sepelitur,» testante Reginone in chronico. De instauratione et incendio praedictis ita scribit Anonymus jam citatus in Spicilegii tomo VIII:« Nemo sane autumet hanc esse basilicam,» a Sigeberto scilicet aedificatam,« quae olim a Chludovico Caesare coepta, nuper est a Marcomannis exusta. Verum illa prior a Sigeberto rege patrata, ob frequentiam populorum propter omnigenum virtutum insignia ad memoriam egregii martyris Sebastiani confluentium, a Rodoino tunc praeposito ejusdem coenobii Augusta praeceptione, cooperante semper bonae memoriae Hilduino archicapellano abbateque jam dicti monasterii funditus destructa, et in maximo ambitu augustius est instaurata.» Istius instaurationis meminit Nithardus num. 3. Quis post Nortmannicam cladem loci restitutor fuerit, mihi incompertum. Ecclesia quartum innovata,« anno 1131 dedicatur ab Innocentio papa secundo in honore beatae Mariae semper virginis et sanctorum apostolorum et martyrum, et in honore beati Medardi episcopi et confessoris Idus Octobris.» Quae saeculo proxime elapso a Calvinistis foede temerata, denuo restituta est nostro saeculo, quo monasterium congregationi sancti Mauri addictum feliciter perseverat. Isthic illustria facta insignesque eventus contigere; floruerunt viri sancti ac pii non pauci: quae omnia his observationibus comprehendi non possunt. Nam eo loci, praeter jam dicta, exauctoratus Ludovicus Augustus; Pippinus Aquitaniae rex jussu Caroli Calvi tonsus; Hirmintrudis Caroli uxor ab episcopis coronata; et Rodulfus rex dictus, teste Frodoardo in Chronico. Concilium inibi ab Hincmaro habitum, in quo lata sententia adversus monachos duos, qui Pippinum inde subduxerant. Ibi etiam synodum habuit Innocentius papa secundus.

Istuc vitae perfectioris desiderio secessere Leidradus archiepiscopus Lugdunensis; Marcus Scottus episcopus saeculo nono: quo etiam abbas sanctus Rodulfus, post archiepiscopus Bituricensis, loco praefuisse memoratur. His etiam adjungitur Hugo Caroli Magni, ut putant, filius, abbas Novaliciensis. Praeterea vixerunt eo in coenobio sancti Arnulfus et Gerardus abbates saeculo XI, Goswinus prior saeculo XII. Hic observanda nonnulla de Marco Scotto episcopo, qui saeculo nono vixit.

« Marcus Scotigena episcopus temporibus Grimaldi canonici abbatis, Harmuto ejus quasi pro abbate, Gallum( id est monasterium sancti Galli) tanquam compatriotam suum Roma rediens visitat,» inquit Ekkehardus Junior in cap. 1.« Comitatur eum sororis filius Moengal, postea a nostris Marcellus diminutive a Marco avunculo suo sic nominatus: hic erat in divinis et humanis eruditissimus. Rogatur episcopus loco nostro aliquandiu stare: allecto nepote, diu secum deliberantes, vix tandem consenserunt.» Id factum regnante Carolo Calvo. Post haec Marcus in monasterium sancti Medardi se recepit,« cum illic vigeret praeclara monachorum congregatio, quorum honesta celebrabatur institutio,» ut scribit Lisiardus in Vita sancti Arnulfi episcopi Suessionensis, Hericus Antissiodorensis monachus, Marci aequalis, in libro de miraculis sancti Germani Antissiodorensis episcopi, cap. 55, Marcum vocat« sanctum senem, qui natione quidem Britto, educatus verum in Hibernia, post longa pontificalis sanctitatis exercitia, ultroneam peregrinationem sibi indixit. Sic traductus in Franciam. piissimique regis Caroli munificentia illectus, apud beatorum Medardi et Sebastiani coenobium anachoreticam exercebat vitam, singularis nostro tempore unicae philosophus sanctitatis.» Et sancti Germani miraculo verbis ipsius Marci relato, ita subdit Hericus:« Haec ita apud Britanniam catholicis litteris contineri praedictus mihi episcopus jurisjurandi interpositione firmabat: cujus probitatem quisquis expertus est, verbis illius fidem cedere nullo modo dubitabit.» Ex quibus intelligitur Marcum fuisse virum sanctum, cujus gratia non immerito hic tantisper gradum sistere visum est.

Regulam sancti Benedicti monachis ejus loci a primordiis impositam fuisse sententia fuit Rothadi eo nomine primi Suessionensis episcopi, qui in quodam privilegio ait, Reges in tantum extulisse monasterium istud,« ut omnibus locis sui juris eum praeficerent, nullique intra Gallias religione, scientia opumque copia habeatur secundus, et fratres ex nobili genere Deo servientes sub regulari et monastica sancti Benedicti Regula ibidem agregassse.» Certe in jam citato concilio Medardensi Patres causam duorum ejus loci Monachorum, SECUNDUM REGULAM SANCTI BENEDICTI, examinaverunt anno 853, quo fere tempore Hincmarus Rhemorum antistes Rothado Suessionensi episcopo scribit« pro ordinatione monasterii sancti Medardi, et restituenda in eo Regula.» ex Frodoardi lib. III, cap. 21; idemque etiam epistolam direxit monachis ejusdem coenobii« pro Hainoardo monacho, qui veniam pro excessibus suis apud regem postulaverat;» et cap. 25. Denique quam regibus acceptum fuerit monasterium sancti Medardi exinde patet et quod palatium habuerint monasterio contiguum, infra cap. 40, et quod loci monachos exemerint a quovis onere donorum et militiae, quod paucis concessum erat.