Reader

EPISTOLA CXXI. AD JOANNEM SARESBERIENSEM ET RICHARDUM FRATREM EJUS.

[ V, 14.] Amicis suis charissimis M. JOANNI, et RICHARDO fratri suo, frater PETRUS S. Remigii dictus abbas, perpetua pace gaudere.

Stylum scribendi in sepulcro beati martyris Thomae Cantuariensis, audita ejus morte, jam jam recluseram, arbitrans charissimos meos Joannem et Richardum ei consepultos, nec interim aura libertatis fruituros. Fallax namque rumor, et nimium varius, nil nobis de vobis certi afferebat, vel asserebat. Unde quod in dubiis semper faciendum censeo, lucem veritatis patienter sed non gratanter exspectabam, ne in incertum currerem, falsum pro vero retinens; gaudens forsitan cum esset moerendum, et moerens, cum esset gaudendum. Resumebam tamen, post longam ad me ipsum disputationem, de incommutabili Divinitatis consilio spiritum, et quidquid vobis contigisset, post glorificationem sancti martyris, in partem vertebam meliorem, quia sive contribularemini, sive consolaremini, in argumentum et augmentum fidei vestrae accipiendum non dubitabam. Neque enim tam modicae fidei scio vos esse, ut timeatis calicem Domini bibere in passione, quem frequenter bibitis in Christi recordatione. Tandem ex veraci relatione status vestri, omni absoluta compage, omnipotenti et benignissimo Deo medullatas refero grates, qui non aufert a vobis solitas suas miserationes, sed, ut credo, quia praemisistis dilectissimum patronum in coelis, recipietis sine dubio alium paracletum vice ejus in terris. Ecce, mi dulcissime Richarde, proruo in osculis faciei tuae, non sine affectu viscerali, attendens mutatum habitum, nescio si melioratum animum. Quid enim honestatis, quid maturitatis, quid pietatis, quid charitatis, quid totius religionis deerat, cum esses in oculis meis, et nostrae congregationis, speculum bonitatis, et forma integra aemulandae imitationis? Nusquam fuisset illa praepropera sollicitudo regressionis, potuisset tibi sufficere domicilium amicae paupertatis, et satis charae si recolis societatis. Sed o caeca et futurorum nescia mens humana! extra vel ultra divinae moderationis gressum ne porrigas pedem, quia labi est, a Deo non regi; et per se ire, perire est. Si nobiscum mansisses, solatio contra pene omnem molestiam fuisses, nec a Deo desertum crederem, dum hujusmodi pignus suae miserationis mecum tenerem. Sed factum est, quod factum est. Sit stimulus majoris desiderii molesta corporis absentia, et ubi nulla subest corporalis visio, continuetur oratio. Ne diutius scribam, familiares succedunt interruptiones, quae animi quietem interrumpere non cessant, et laborem perpetuare. De statu autem nostro utrumque amicum certifico, ac de corporali sospitate dico, quod qualem dimisistis, talem adhuc invenire potestis. Pax in congregatione nostra est, et cursu consuetudinario adhuc currimus. Cum omnibus hominibus pacem habemus, maxime cum domino archiepiscopo. Debitis non valde gravamur. De Marna redditus nostros habemus. Bene est amicis nostris et vestris; Cellensi abbati, Sanctorum Crispini et Crispiniani, abbati Sancti Nicasii, prioribus de Monte Dei, et de Valle Sancti Petri. De quaestione autem illa, quam in fine passionis beati martyris Thomae, bone amice, posuisti, credo nullatenus solutionem te latere. Forsitan tamen et meum animum in tuam sententiam translatum non dubitabas; sed ut recogitarem, quia quod Deus per se facere disponit, hominis auxilium vel auctoritatem non quaerit, ubi autem ministeria hominum non despicit, causa nostrae utilitatis vel humilitatis hoc facit. Absque enim omni sacramento, id est visibilium elementorum vel operum adminiculo, hominem salvare posset, nisi exercitia humilitatis vel fidei ad utilitatem salvandorum utilia procurasset. Diffinitive ergo teneo, nulla ratione lucernam accensam in manu Dei posse supprimi vel exstingui: nec ibi exspectandum hominis judicium, ubi manifesta luce Dei se explanat judicium.