Reader

EPISTOLA XLI. AD CARTHUSIANOS DE MONTE DEI.

[ III, 2.] Dominis et Patribus suis de Monte Dei, frater PETRUS Cellensis, dulcedinem gratiae quam repromisit Deus diligentibus se.

Exsultat spiritus meus in Deo salutari meo, tum quia videre et audire vos vel semel merui, tum quia familiaritatis gratiam, gratia superna largiente, inveni. Accedit hinc beatitudini meae dulce ad invicem commercium litterarum, unde et amaritudinibus meis mitigativum paratur electuarium, et inquietudini sopitivum medicamentum, et hebetudini non mediocre aeruginamentum. Denique quoties formam et vultum inspicio sermonum vestrorum, magna virtute veneniferos morsus evado rugientium curarum, inundationes contempero influentium occupationum, assultus reprimo internarum et veternarum inimicitiarium. Placet sensus profunditas, dictorum veritas, morum informatio, errorum redargutio, amputatio vanitatum, condemnatio ambitionum. Plus medullae farinae, minus corticis et furfuris habent. Facile ex his perpendi potest, quid in se de se anima religiosa sentiat, quid supra se de Creatore suo obstupescat, quid infra se de peregrinatione mundi et tentatione carnis pertimescat. Plane ad se ipsam conversa conturbatur, ad factorem suum suspensa dilatatur, ad corpus reversa confunditur. Quid enim corpus, nisi terra inanis? quid anima, nisi abyssus impenetrabilis? quid Deus, nisi lux incomprehensibilis? Igitur ut caro sterilis et infecunda impraegnetur, jejuniis et vigiliis affligatur, ut anima tetra et tenebrosa clarificetur, pristinis vitiis et phantastica ignorantia exuatur. Caro abstinendo fiat paradisus deliciarum, anima orando et contemplando efficiatur serenissimum coelum. Custos et operator paradisi deputetur ratio: protector et inhabitator animae ipsius creator. Adhibeatur corpori diligens disciplina, ne tanquam puer immaturus in perniciem sui efferatur: cultura impendatur, ne velut ager neglectus mala prole urticarum inutiliter occupetur; vomere et sarculo conscindatur, et bono semine impleatur. Nam hujus naturae est hoc corpus, ut quo magis opprimitur, eo amplius multiplicetur. Terra hujus carnis, nisi aratro disciplinae convulsa fuerit, quasi clausa vulva inutilis erit. At ubi fortiter concussa vel conscissa semen Domini exercituum exceperit, germinare secundum genus suum incipiet. Denique secundo vulnerata, tanquam gladio ancipiti, amore videlicet et timore, uberes fructus justitiae, largissimas aquas internae compunctionis, imo sanguinem et aquam in redemptionem praevaricationum suarum, et emundationem originalium delictorum, in vitam aeternam saliendo profluit. Atteratur itaque contritione valida, ne insolescat, et pro frumento bonorum operum spinas et tribulos desideriorum malignorum afferat. Fodiatur, imo confodiatur lancea Salvatoris, ne animam in sepulcro vitiorum defossam aeternis addicat incendiis. Duobus funiculis David admetiatur, uno ad mortificandum, uno ad vivificandum, ut quod naturae est conservetur, et quod vitii, destruatur. Sic, sic quantumcunque lapidosa fiet mollis et tenera: quantumcunque salsuginis plena, fiet dulcis et bona; fiet, inquam de benedictionibus coeli frugifera, fiet quasi horti juxta fluvios irrigui, quasi areolae consitae a pigmentariis, quasi mons coagulatus et pinguis, tanquam vallis nemorosa, velut terra sancta et uberrima.

De hac solummodo oritur veritas, in hanc justitia de coelo prospicit, hanc inhabitat et inambulat sanctitas: ferrum de hac tollitur, malleus universae terrae et securis suggestionis diabolicae in ea non auditur. Haec terra benedictioni proxima est. Haec, inquam, accipit, tanquam lac divini uberis, primam benedictionem in justificatione, secundam in glorificatione. Omnis igitur, juxta Apostolum, qui lactis est particeps, velut ab uberibus maternae gratiae, exsugat ab ista lac sanctificationis, ab illa consolationis. Hoc enim est quod ait Apostolus: Habetis fructum vestrum in sanctificatione; finem vero vitam aeternam. Sic, sic vivitur, et in talibus vita spiritus. Sic vivunt parvuli tui, Domine Deus, ab ubere praesentis visitationis, sic ab ubere futurae exspectationis. Haec duo, sicut duo hinnuli capreae gemelli, quia ex abundantia divinae jam praelibatae dulcedinis, et ex indubitatae certitudine sequentis remunerationis, jam ad Deum, sicut cervus, inaequalitatem adversitatum transcurrimus, jam super montes aromatum mundarum orationum prae alacritate transilimus exclamantes cum Apostolo, quia non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam quae revelabitur in nobis.

Cujusmodi autem lac, fratres, esuriatis, haesito, quia ad humanos usus non simplex, sed aliud ovinum, aliud capricum, aliud vaccinum a Deo creatum perpendo: habet et humana infantia lac proprium, et aetati suae congruum, mamillarum maternarum. Ex qualitate vero uberali uniuscujusque lactis, cui magis personae, vel aetati quodlibet horum competat, non est disserere. Est namque caprinum parum nutritivum sed satis digestivum; vaccinum multum nutritivum, sed durum ad digerendum; ovinum ex his medie contemperatum. Quamobrem ex alio servi, ex alio filii, itemque ex alio pascuntur domini. Qui domini, nisi qui dominantur in universa Aegypto carnis suae? Qui filii, nisi qui de ventre nati sunt gratiae? Qui servi, nisi quorum manus servierunt in cophino veteris vitae? Servi necessitate indigentiae, filii suavitate indulgentiae, domini deliciarum plenitudine lac edere solent. Utinam mihi peccatori indulgeatur lac veniae, vobis jam expiatis lac gratiae, tandem expiatis lac gloriae! O clarum lac! o suave! o jucundum! Clarum, quia per veniam transferimur de regione tenebrarum ad lucem gaudiorum. Suave, quia per suavitatem gratiae, ab amaritudine tentationum ad dulcedinem deducimur immarcescibilium delectationum. Jucundum, quia per gloriam a saeculi tristitia evadimus ad aeternum et incommutabile gaudium. O abundans jucunditas! o jucunda abundantia! In die enim illa nutriet homo vaccam boum, ut ait Isaias, et prae ubertate lactis comedet butyrum. Quae namque est vacca boum, nisi anima consors naturae et gloriae coelestium spirituum? Quam homo Christus nutriet, non sicut nunc in umbra sacramenti obumbrati veritate, sed in declaratione veritatis, et in detectione reserati per clavem David mysterii de mensa corporis, et de vino pretiosi sanguinis, de vestimentis gloriae, et de lacte matris gratiae, quod prae ubertate misericordiarum vertitur in butyrum dulcedinum, quia omni fluxibilitate et mortalitate de medio sublata, omnimoda commutatione transformabitur a claritate in claritatem, et sic in Deum. Tunc enim erit omnia in omnibus. Quid hoc butyro pinguius? quid hoc melle dulcius? Hoc mel coeleste est, non campestre, non denique silvestre. Joannes in solitudine mel silvestre edit satisfactionis: Jonathas in procinctu belli campestre justificationis: puer Jesus in Virgine et de Virgine mel coeleste incorruptionis. Sufficit enim lucernae quae lucet et ardet, in campis silvae poenitentiam praedicari, et quando fugiat a ventura ira, populum edocere. Juveni, qui in agone fideliter et viriliter decertat, in virgae, videlicet justitiae, summitate futuram dulcedinem praegustare. At vero Christo Jesu, qui lux est illuminans non illuminata, creatrix non creata, propter altitudinem divitiarum sapientiae et scientiae thesauri absconditi, parum est ut sit praedicator, non sit et dator, non solum veniae, sed et gratiae.

Denique ut de maximis ad minora trahamus exemplum, cor cujusque religiosi ad similitudinem baptistae Domini a strepitu saeculi quietum, in baptismo devotionis emundatum, in mortificatione carnis praeparatum, in amore verbi Dei confirmatum, in religione angelorum stabilitum, et si nondum coeleste mel pleno ore et ventre eructat, silvestre saltem praegustat. Aliter enim gratia sapit in patria, aliter in exsilio; aliter rara, aliter larga; aliter continua, aliter interpolata; aliter in corpore mortali, aliter in immortali; aliter invisibiliter data, aliter visibiliter administrata. Calore igitur charitatis liquefacta, et colatorio discretionis eliquata, nihilominus et infusorio exquisitae veritatis infusa homini gratia, asperitates faucium in confessione mitigat, stomachum receptivum innumerabilium cogitationum mundificat, discretivam cerebri rationem ad certam mensuram modificat, et vitalem venam ad veram immortalitatem cordi subministrat. Hic autem interim nos cum turba tanquam in campestribus ad gratiam suspiramus: ibi velut in monte contemplationis glorificatam Jesu faciem suspicimus. Hic exspectamus, ibi spectamus; hic petimus, ibi accipimus; hic rogamus, ibi erogamus; hic inopes, ibi locupletes; hic pauperes, ibi divites; hic cum Joanne in deserto, ibi cum Jesu in regno; hic in carcere Herodis, ibi in palatio aeternae haereditatis. Hic ad reparationem gratia commodatur, ibi ad refectionem praestatur; hic in mensura, ibi supra mensuram; hic in utre, ibi in ventre; hic in cortice sacramenti, ibi in manifestatione summi et incircumscripti luminis. Ecce lac, imo butyrum, ecce mel, vel potius favum mellis offert servus vester mensae dominorum suorum. Ad quid iterum vobis vas aquae cum amphora vini? O domini et amici charissimi, puteus altus est, et lapis superpositus, quem mihi angelus nondum revolvit, Jacob nondum amovit, et quomodo dicam: Bibe, domine, et camelis tuis potum tribuam? O ardens desiderium! Fossoria habetis, venas aquarum viventium possidetis, puteos quos fodit Abraham et filii ejus, Isaac et pueri ejus, habetis, et adhuc aquam de cisterna quae est in Bethlehem suspiratis? Equidem haec aqua, et si bona ad bibendum, sed difficilis ad inveniendum. Iter prolixum et obsessum, locus remotus et ignotus, vires paucae et rarae, undique hostis et ensis, nox instans et prae foribus tenebrae. Nisi itaque ad incomparabilem thesaurum obtinendum tanti labores non sunt insumendi. Quid dicam? Momento tamen sui haec purissima gutta superat omnem laborem, quia sitim satiat, sordes lavat, aestum temperat, humectat arida, dura emollit, sterilia fecundat. Ex hac lagenas oculorum suffusas in libamentis vestris effunditis, et cum hac altissimo Deo vota placabilia offertis. Haec ignem exstinguibilem exstinguit. Haec rigorem judicis ad pietatem inflectit. Haec cherubin, et flammeum gladium atque versatilem, ne laedant compescit. Hanc in vinum convertit: et suo more potiora exhibet in benedictione, quam in creatione. Procul dubio sunt nobis plures fortes ad bibendum vinum, et ad miscendam ebrietatem; ad hoc autem poculum quis idoneus? Verus Noe noster, qui requiem nobis dedit ab operibus mortuis, hoc vino debriatus, turpitudinem humanae infirmitatis in cruce denudavit, et a medio filio, qui neque calidus est neque frigidus, irrisionem sustinuit. Ideo pauci procedunt ad emendum, pauciores ad possidendum, paucissimi ad bibendum, fere nemo ad ebriandum. Potens potator hujus vini fuit filius fabri. Post hunc emigraverunt ad vineas Engaddi qui bibebant vinum libaminum. Quia igitur nunc non est relictus in Sion, et residuus in Jerusalem, qui de manu Domini calicem vini meri suscipiat, accedite vos qui estis de domo Dei, et de monte Dei, et bibite et inebriamini, charissimi.