Reader

EPISTOLA LVIII. AD R. CLARAEVALLENSEM.

[ III, 12.] Suo R. Claraevallis, suus PETRUS Cellensis.

Solet nimia festinatio, etiam semicruda quasi jam bene cocta, prae nimio appetitu insumere, et tanquam famis necessitatem interdum temperare. Instas, et ostium amici velut necessitate hospitis supervenientis inquietare non cessas. Credo potius ex crassitudine animae, vel ex non necessaria paupertate id te actitare, ut neque importunitatibus tuis occupationes meae satisfaciant, neque voluntati tuae solemnes istae feriae silentium imponant. Quid igitur? Experior nunc quod in Isaia jam ante legeram: Venerunt filii usque ad partum, et tempus sive virtus pariendi non est. Aestuo siquidem novi amici novam et primam promissionem adimplere, sed contradicentium irruptiones vix valeo mitigare. Quis itaque, a quo, vel quid petas mihi consideranti, offert ratio copiosam fortunam petitoris, pauperem inopiam postulati, difficultatem petitionis. Quis, nisi qui ambulat in medio lapidum ignitorum, nisi qui cedrorum medullam consuevit lambere, et praeclara sententiarum stipendia de castris philosophorum reportare? A quo, nisi ab eo qui inter sentes, ne dicam sententias, delicias reputat dormire? nisi ab eo qui neque ungulam findit meliorum dictorum distinctione, neque ruminat si qua contigerit audire vel legere? Quis a quo, nisi doctus ab indocto, nisi plenus a vacuo, nisi videns a caeco? Non leve et simplex fateor impedimentum sustineo, ne intrem in sanctuarium Dei, ut de manu cherubim carbones consolatorios tibi accipiam. Obstat hinc flammeus gladius atque versatilis sollicitudinum, usque ad medullam animae penetrantium, illinc caterva Philisthinorum puteos meos terra mortuorum replentium. Praeter haec, tanta certe confusio concurrentium ad me fit, cum incipio scribere, ut pene syllabae singulae nova cogantur habere principia. Ecce monachus confitetur, ecce alius diffitetur: ecce miles saltat, ecce clericus salutat, ecce famulus inquietat, ecce nuntius corvum frequentius quam columbam resonat.

Mi dilecte, quam interim cor humanum congregare poterit sanctarum Scripturarum meditationem? quod componere commonitorium? Sed forte haec ipsa non monendo monent, inquietando suadent quietem, in diversum decerpendo verum, id ipsum quaerere admonent. Sic enim esuriens panem quaero, aquam sitiens, algens ignem, caligans lucem, deficiens refectionem. Verum tu aliud habens melius et verius commonitorium, rursus aliud mendicaris potius ex voluntate quam ex necessitate. Exemplo credo apostolorum id facis, cui cum Jesum haberent, patrem nihilominus videre cupiebant. Domine, inquiunt, ostende nobis Patrem, et sufficit nobis. Nondum noverant quia cui Filius non sufficit, nec Patrem habere poterit. Plena etenim Filii cognitio, universae rationalis creaturae est plenissima recreatio. O quam praeclara Clarevallensium commonitoria! Quid enim lacrymae hujus, nisi compunctionis sunt incentivum? Quid alterius continuae orationes, nisi supernae contemplationis adjumentum? Hujus humilitas superbiam confundit apostatae angeli et hominis: obedientia illius, pendentis in cruce Christi aemulatur obedientiam. Iste Jacob assimilatur in laboribus; simplicitas Joseph hunc exornat; zelus ordinis in isto Moysen reddit. O David mansuetudo! o fervor Eliae! o Danielis abstinentia! o castitas Samuelis, et quod majus est, o Christi charitas! o Mariae virginitas! Castra Dei sunt haec. Quid videbis in Sunamite tua, in coccinea tua, nisi choros castrorum? Chorum alium videro procedentem adversus phalangas vitiorum innumerabilium, dum iste non quaerens quae sua sunt, spiritum avaritiae strangulat, iste mundi gloriam calcans principem superbiae suffocat, iste carnem macerans luxuriae caput detruncat, et cuicunque obviaverit quisque de adversariis, sine misericordia fortiter in ore gladii enecat. Pluunt denique instanter post terga hostium sagittae, vibrant hastas, frameam effundunt, et sive leones, sive unicornes cum omni bestia saltus exterminant. Non est in eis deficiens, neque laborans. In dextro cornu iterum considero alium in equis albis chorum certantem non jam pro victoria, sed ad coacervanda pretiosiora spolia, et jam praegustat alius mercedem laborum suorum, alius gratiam labiorum consequitur, alius de ligno, quod est in medio paradisi, superextensus in ulteriora velaminis per oblivionem terrenorum et contemplationem coelestium edit. Isti sunt qui stolas suas dealbaverunt in sanguine Agni, resistendo usque ad sanguinem vitiis, et pertingendo usque ad patientiam Agni immaculati. Hi docent te arcum et sagittam; hi sanguinem uvae, et mori propinant. Arcum pravum isti non intendunt, sed spirituali subtilitate, etiam capillum minimae cogitationis in arcu propriae reprehensionis citissime feriunt. Prorsus conversi sunt in die belli, quia neque in incerto currunt, neque segniter vivunt. Ad hoc te mitto commonitorium. Omnia enim eorum commonent, sive consessus, sive incessus, sive sermo, sive silentium sive jejunium, sive prandium. Ecce mille clypei pendent non solum ad te commonendum, sed etiam ad muniendum: et tibi post haec, fili mi, ultra quid faciam? Habes quoque et alium Paracletum, tanquam aliud commonitorium, quod prope est in ore et in corde tuo; unctionem spiritus, quae te docet de omnibus. Habes sapientiam, quae non invenitur in terra suaviter viventium, quam filii Agar non inveniunt, de qua philosophorum abyssus loquitur: Non est mecum. Liga eam in corde tuo jugiter per amorem, describe illam in tempore otii tripliciter, cogitando, loquendo, operando. Discurre Scripturarum amoenissimos campos: lege tanquam apis et reconde in alveolo memoriae suavissimi odoris flores, castitatis lilium, olivam charitatis, patientiae rosam, uvas spiritualium charismatum. Considera diligenter quae apponuntur, quia quaedam ad consolationem, quaedam ad correptionem sunt. Alia ad sanitatem, alia ad satietatem, alia ad suavitatem. Spes praemii promissi moerentem consolatur; corrigit comminatio aeterni supplicii; medicamine poenitentiae sanantur omnes languores; praesentis justificationis exsultatio famelicum justitiae satiat; adveniens gratia virgam timoris amovet, et sua infusione animam laetificat.

O Jesu! comminatoribus tuis quis sapor in faucibus? quis odor in naribus? quis splendor prae oculis? quae auditus modulatio? quae cordis jubilatio? Nihil infra votum, supra omnia abundant, imo superabundant, gaudia. Explicat et extendit se voluntas ad volendum, vel etiam ad volandum, sed non sufficit. Supercurrit oleum, quia vasa deficiunt. Hic, hic manus dantis largior, et accipientis rarior. Sola haec ministrorum indignatio, quia pauci sunt, quibus fiat coelestium ferculorum distributio. Longos fac funiculos tuos: extende pelles tuas, ne parcas, quia dilataberis ad orientem divinae contemplationis, ad occidentem humanae per Christum reparationis, ad septentrionem daemoniacae dejectionis, et ad austrum gloriosae ascensionis. Vale, nec sine recompensatione nostram paupertatem velis accipere. Charissimum nostrum subpriorem ex toto corde, et ex tota anima, et ex tota virtute saluto, et caeteros amicos nostros.