Reader

SERMO LX. IN FESTIVITATE SANCTAE MARIAE MAGDALENAE I.

De praeparato habitaculo suo tanquam a regalibus sedibus, ad inferiores partes terrae nostrae miserator et misericors Dominus, nube carnis assumpta, sese secundum tempus suae praedestinationis humiliavit, et rei nostrae publicae jura, omnemque sollicitudinem ut legum conditor et interpres curavit. Dum itaque cum senatoribus suis merita, et causas singulorum, non more judicantis, sed pietate instruentis inquireret( erudire namque insipientes non innocentes judicare venerat), mulier quae in leges offenderat, et jura naturae violaverat, accessit rogans non censuram judicis, sed indulgentiam patris.

Pensatis proinde, tam causa ejus, quam causae remediis, benignitate sua mitigavit asperitatem legis, et condito Evangelii novo senatusconsulto, legem generalem remissionis sancivit; eatenus siquidem lege duarum tabularum, digito quidem Dei conscriptarum, sed tamen lapidearum, sine miseratione transgressores ejus puniebantur, et sine sanguinis effusione peccata non delebantur. Mansuetudine itaque et prudentia sua noster jurisperitus accepta potestate a Patre de lege antiqua quaedam importabilia, seu impossibilia dempsit; quaedam crudelia mitigavit, quaedam minus apta composuit, quaedam pro tempore commutato commutavit, ut clarius, tranquillius, jucundius et honestius reduceret tempus Domini quam servi, et relevarentur in adventu Domini qui opprimebantur gravi jugo servi.

Forte oblatrare voluit quidam Simon leprosus super hac pia Domini dispensatione, veterem retinens legem et novam ignorans, ore leproso taliter submurmurans: Hic, inquiens, si esset propheta, nosset prophetam Moysen, nosset et legem, nosset sine dubio et hanc mulierem; si vero sciret, legi potius quam meretrici assentiret; nec solum tam propitio vultu se ad suscipiendam non inclinaret, imo lege armatus lapidibus obruendam adjudicaret; ita enim justitiam legis servaret, et opus justitiae statueret. Contrarium itaque agens, quae in eo est justitia, quae sanctitas, quae prophetia? Nonne in civitate peccatrix nota et famosa est mulier ista quae tangit pedes ejus? nonne qui tangitur, inquinatur ab ea? certe domum meam haec non intrasset, nisi crederem ab eo eam respuendam et condemnandam.

Cum haec in auribus Domini Sabaoth in silentio oris diutius sibilasset, proposito similitudinis problemate de lege sua articulum satis argumentosum proposuit, et servum nequam ex ore proprio conclusit. Exclusa vero gloriatione sua per legem factorum, imo per legem fidei, faciem desiderabilem cunctis gentibus ad peccatricem moerentem et afflictam convertit, et de impunitate statim sententiam subintulit: Fides, inquit, tua te salvam fecit, vade in pace. Revera sicut exaltantur coeli a terra, sic viae Domini a cogitationibus leprosi separantur; respuit leprosam leprosus, sed suscipit Dominus, utilius abjicitur leprosa a leproso, ideo magis suscipitur a Domino. Leprosus de lepra leprose suam cumulat lepram, quia superbiae suae adjungit stimulantem invidiam; jam tamen non apparet in muliere vestigium leprae, quia provoluta vestigiis Domini accipit remedium gratiae.

Simon, tu judicas secundum veterem legem, imo secundum veterem hominem; Jesus non judicat quemquam, sed absolvit poenitentem animam.

Tu attendis legem in lapidibus, ubi ministratio mortis; Jesus in spiritualibus donis, ubi superponitur virtus miserationis; miserationes enim ejus super omnia opera ejus. Congratulare potius sanatori contritionum miserorum, quia et tu indiges medico, si vis sanari a superbiae morbo; mulier ista, etsi non est sana a peccato, immunis tamen est a delicto maximo desperationis vel praesumptionis; quaerit medelam, nec segniter implorat indulgentiam, nec transeunter; instat perseveranter, clamat fortiter, plorat abundanter, agit coram notis et superbis domesticis; omnia tam humiliter quam patienter.

Cur igitur vis tam meritum evacuare conversionis, quam fontem obstruere pietatis? Si debriatus malitia, latices nostros contemnis, cur onagrum in siti sua potantem reprehendis? Ambiguum tamen quem contumeliosius arguas, an potu indigentem? Quid est, Simon? in quo alium judicas, te ipsum condemnas. Si enim poenitentibus indulgentia negatur, supervacue in lege tua caeremoniarum et sacrificiorum ritus observantur. Tu ipse quare es circumcisus? quare primitias et decimas tuas reddis Domino? quare offers pro peccato et delicto, si prohibes misericordiam, si negas indulgentiam? Sed forte dicis: Lex mea fornicatores et adulteros condemnat, et minima ignoscens delicta, graviora sine respectu miserationis imputat, et amputat. O Pharisaee, si talis est lex tua, ut in majoribus non faciat, vel facere nequeat, quod in minoribus agit, ergo est aut insufficiens, aut injusta. Sed non est, quia lex est quidem sancta, et mandatum sanctum et justum, et bonum. Justus enim et bonus Deus, qui legem dedit; justus et mansuetus Moyses, qui legem attulit; non nisi justum et sanctum sine dubio uterque in lege constituit.

Restat ergo ut insufficiens sit, quod et verum est; nam non ad perfectum adduxit lex, nec Moyses, sed Jesus filios Israel ad terram lacte et melle manantem introduxit; habuit enim cursum suum ad tempus usque ad Joannem; lex enim usque ad Joannem; et bene usque ad Joannem, qui interpretatur gratia; lex namque, ut asseris, Simon, sine gratia; sequitur itaque Joannem, veniendo in carne Jesus, non qui interpretatur gratia, sed qui vere plenus est gratia, imo plena gratia. Medius vero intercurrit Joannes inter legem et Christum, ut quasi aurora et umbram noctis finiret, et lucem solis praeconando aperiret.

Timens igitur Maria Magdalene legem sine gratia, accessit ad fontem gratiae, et ne obrueretur lapidibus, adhaesit pedibus; Simon, tu lapides crudelitatis, Jesus porrigit Mariae pedes pietatis; tu conaris secundum legem ferire, sed infra colliduntur jacti lapides, vel potius in caput tuum revolvuntur; nam retro Mariam quae stat ad pedes gratiae, residet lex, nec extendit brachium comminationis, ubi cernit adesse pedes Salvatoris; imponit sibi silentium cum audit verbum, posteriora Domini videt, et in faciem prorumpere non audet; sufficit enim Moysi, posteriora vidisse Dei. Siste itaque gradum, Simon, cum Moyse post tergum Domini, quia non est discipulus super magistrum, et sine ut Dominus faciat opus suum, suscipiendo Mariam peccatricem, quia alienum opus ab eo condemnare poenitentem.

O Simon, proximo lumine excaecaris, de resurrectione occumbis, odore bono moreris, plenitudine evanescis; sed tandem depelle a corde malitiam, ab ore mendacium, ab oculis livorem, et mirare convivantem non ventrem implere cibo mensae, sed humilitate et fide Mariae. Quod fieri solet in sanctis vide impleri in oculis tuis; in penetralibus domus tuae hostia viva, sancta et Deo placens, novo genere adolendi ad altare de terra incorrupta consecratum immolatur; sanguis ad basim funditur; oleum spargitur, incensum adoletur, capra pro peccato ignorantiae jugulatur, et anima tua inde irascitur.

Procul dubio cum renuntiat Maria motibus libidinosis, capram interficit; cum orat veniam, incensum accendit; cum devotionem effluit, oleum fundit, cum verecundatur de perpetratis, sanguinem effundit; cum moritur peccato, hostiam facit. Ecce ara, ecce victima, ecce ignis, ecce ligna, ecce aqua, ecce baptista. In loco sancto talia fieri solent, et debent, sed ubi sanctior locus quam ubi stabant pedes Jesu? Adorate, inquit Psalmista, scabellum pedum ejus, quoniam sanctum est. In hoc scabello caput suum Maria reposuit, et fletu sacratissimo humectavit; stans enim retro secus pedes Jesu Maria coepit rigare lacrymis, et capillis suis tergere; rigat plantas Maria, de horto Mariae natas; Maria, sed Dei genitrix, plantas istas de carne sua et sanguine plantavit, quinimo plantatas germinavit quomodo[ f. quas modo] Maria, sed multum peccatrix, de internorum viscerum fonte rigavit: rigavit plane et alius non aqua, sed oleo gratiae; cum Maria in utero, imo in Maria Pater de coelo plantaret, quem Maria Magdalene rigavit aqua, et unxit un uento cum in domo Simonis recumberet.

Bona Mariae Magdalenae rigatio seu unctio, quia maculas peccatorum delevit; melior unctio, sive rigatio Spiritus sancti, quia naturam sterilem et infecundam, virtutibus et donis coelestibus in Christo Jesu multipliciter ditavit; sublimior illa, humilior ista; nam ista in oleo gratiae, ista fit in aqua poenitentiae. Non rigaret Maria Magdalene convivantem Jesum aqua, nisi de virgine nascentem Spiritus sanctus irrigasset gratia: lege Scripturam Moysis, et intellige sacramentum hujus rigationis: Spiritus, inquit, Domini ferebatur super aquas. Quid est Spiritum Domini ferri super aquas, nisi quia in Spiritu Dei superiori et meliori expiatione purgatur anima quam in aqua? quid iterum est quod Spiritus Domini ferebatur super aquas, nisi quia per Spiritum anima mundatur, corpus in aqua; vel quia Spiritus rigatione seu obumbratione, natura sine culpa concipi potuit; in Mariae vero Magdalenae rigatione, culpa sine natura deleri meruit, merito Spiritus Domini ferebatur super aquas.

Concepit Maria naturam nostram in Jesu per Spiritum, ferebatur super aquas sine peccato, recepit Maria Magdalene animam suam abysso priorum delictorum contenebratam a Jesu, eodem cooperante Spiritu, purgatam a daemonio: bene ergo Spiritus ferebatur super aquas, quia in matre copiosior descendit gratia, in peccatrice largior venia, et nunc quoque Spiritus fertur super aquas hujus peccatricis, cum aspersione gratiae spiritalis anima illius emundatur in effusione lacrymarum et poenitentiae. Super aquas Spiritus Domini fertur, cum potius ex devotione cordium, quam ex sterili humectatione cerebri peccatoribus reconciliatur Deus: Spiritus sine aqua purificat, vel in aqua; aqua sine spiritu, qui fertur super aquas, quia non est de aquis paradisi, sed de stagnis Aegypti, fictus humor ab oculis egrediens, ad deliniendos duntaxat homines, non ad delendas criminum sordes. Ecce capra per aquam et spiritum movetur mutata, accedit ad aram, cum abjectis prioris vitae vitiis, Maria Magdalene conversione cordis immutata, amplectitur pedes pietatis.