Reader

EPISTOLA.

Domino et amico suo HENRICO viro illustri. frater PETRUS humilis abbas Sancti Remigii salutem, et omnem prosperitatem.

Libertas animi nisi ex proprio arbitrio et adjuncto limosi corporis consortio infatuata fuisset, nequaquam poenali disciplina quae plicat, planat et ligat, indiguisset. Plicat erecta, planat aspera et ligat lasciva. Plicat indomita, planat inaequalia, ligat dissoluta. Plicat animum, corpus planat, utrumque ligat. Plicat humilitate, planat aequitate, ligat religione. Plicat conversione, planat confessione, ligat professione. Plicat palmitem in vite, planat tabulas cordis ad mandata vitae, ligat pullum suum ad vineam, id est animum ad gratiam. Plicat denique taurum de saeculo cervicosum, planat camelum gibbosum, ligat bubalum sive onagrum. Utroque autem, animo scilicet et corpore, in genere suo naturali bonitate privato, coepit vias explere pietas Creatoris, quibus resarciret damna tantae temeritatis. Et quia causa tanti morbi inventa est privilegium insitae libertatis, salubri artificio, regulari disciplina colligavit pennas depravatae libertatis, et depressit collum temerariae praesumptionis. Quod itaque generali censura in universo genere humano Deus disposuit, hoc in me factum benignissima pietate expertus sum. Nam huc illucque postposita ordinis nostri maturitate vagabundus discurrebam, et saecularia negotia, atque terrenas occupationes tanquam fures et latrones pene omnem religioni suppelectilem a me asportare negligebam; sed ecce manus Dei filias pharetrae suae misit in renibus meis, et gutta arctissima renes meos congelavit, et domi consistere coegit. Sentiens itaque disciplinam de disciplina coepi cogitare, cogitata describere. Quam patienter vero passus sum disciplinam, tam libenter et diligenter, et si non eleganter scripsi de disciplina. Scripsit sanctus Augustinus ut Augustinus et ut episcopus de disciplina Christiana; scripsi ego abbas et monachus de claustrali disciplina. Ille ut gigas litteratissimus montes cervorum et mentes humilium humeris suis gestat; ego ut formica tenuissima grana non integra sed incisa traho ad tractatus nostri despectum tuquriolum, et praeparo futurae fami et hiemi quantulumcunque viaticum.

Opusculum itaque nostrum De claustrali disciplina nec stylo nec titulo solemni irradiatum argumentosa philosophiae non ingrediatur palatia, sed humili vultu formatur. Qua igitur fronte, princeps nobilissime, quinimo et ingenii subtilitate vivacissime, tibi ad legendum transmitto tractatum squalidum et pannosum? sed verbis oris mei illaqueatus malo argui de indocto quam de mendaci verbo. Legat itaque pius et intelligens animus, attendens non formam verborum, sed virtutem sensuum; sicut enim plus est animi quam decor corporis, sic in scriptura potius spiritus requirendus est qui vivificat, quam littera quae inflat, magis fructus placet in arbore quam folia: utrumque tamen bonum est, si utrumque adest, sed pulchra sine fructu folia potius sunt oculorum lenocinia, quam stomachi subsidia. Apostolus reprobat speciem pietatis, ubi deest virtus charitatis. Dominus quoque veniens ad arborem fici quae fructum non habebat, sed tamen folia maledicit, ei, et in aeternum illam condemnat. Imploro nobilitatem vestram ne in lectione ista attendatis quales sumus; sed quales esse debemus, nec lateat prudentiam vestram lucernam nostri ordinis in Israel prorsus esse exstinctam, sed Isaac oculos, quia senuit caligasse. Conquerenti Eliae adversus Achab et Jesabel, ac dicenti: Domine, altaria tua suffoderunt, prophetas tuos occiderunt, et relictus sum ego solus; et quaerunt animam meam. Responsum est ei: Reliqui mihi septem millia virorum qui non curvaverunt genua sua ante Baal. Sic certe, sic domine et amice charissime, etsi magna antiquorum Patrum virtus regularis nostris temporibus elanguit, non exspiravit; etsi abiit, non obiit; etsi refriguit, non periit, qui quasi nihil sunt apud homines plerumque tanquam lucerna despecta pluris sunt apud Dominum, quam qui aliquid esse videntur. Non excuso malos, sed praedico bonos. Praejudicium tollo, quia judicium Dei exspecto. Nostrum est honorare nomen Dei, non solum in sanctis, sed in perversis. Nam quaecunque persona etiam vilissima, si sigillum vestrum portaverit, auctoritate nominis vestri suscipienda est et honoranda, non quia digna sit, sed quia digni sit. Sic plerumque dignus facit indignum dignum, indignum utique proprie, dignum improprie, indignum ex se dignum ex officii perfunctione. Nolo ut mihi in aliquo parcatis ubi excessi; rogo etiam ut non legatis cum fastidio, sed statim ut coeperit onerare mentem, de manu vestra projicite, et si placuerit alias resumite, aut si displicuerit, reclusum perpetuis tenebris condemnate. Pauperes et gloriosi homines paupertatem veraciter sustinentes, et inutiliter gloriam affectantes, at contegendam paupertatem, et gloriam comparandam, solent oras chlamidis suae aut pretiosis, aut speciosis pelliculis supervestire, non ad utilitatem, sed ad curiositatem intuentium respondentes. Sic ego ipse, quia huic nostro operi prae inopia nostra deerat pretium sententiarum et decus verborum; titulum nominis vestri anteponens, ingressum ejus decentissime adornavi, ut lector sperans non nisi optima vobis offerri, currat ad perlegendum, non ex sapore conditi poculi, sed in splendore tituli tanti principis.

PRAEFATIO.

Aut periti est aut experti judicare de re cognita; imperiti vero et inexperti tractare de re incognita, potius est praesumere quam diffinire. Me peritum in claustrali disciplina aut expertum, si fateor, mentior. Non nego me vidisse regulares et religiosos homines quorum consortio etsi aliquando interfui, virtutem non retinui. Quomodo ergo poscis a me audire de disciplina claustrali, cum jam fere a triginta annis vix summo labello illam degustaverim? Tamen quia charitas omnia credit, et te scio ex devotione non ex tentatione id quaerere, postposita negandi difficultate, audeo scribere quae nequeo tenere, nec multum erubesco, si me talem in hoc opusculo recognoveris, qualem ab infantia tua didicisti, nisi forte quia aetas nostra jam advesperascens parum habet de meridie, plus de vespera.

Prolixum me fecit in hoc tractatu De disciplina claustrali et tua toties repetita postulatio, et sciatica gutta quae renes meos diutissime sub aspera disciplina detinuit. In hoc opusculo tanquam confectione de consuetis et notis in hortis nostris nascentibus herbis, non de pretiosis et remotarum regionum speciebus comparato: plus de melle gregis, quam de scammonia Hieronymi apposui, timens ne inventum projiceretur, si scammonia morderet, et operis utilitas tam pro artificio, quam pro artifice sorderet. In hujus autem laboris recompensatione mercedem hanc peto a te, ut diligenter legas, et quidquid ei displicuerit, confidenter detrahas, et corrigenda corrigas.

Reddo cum usuris debitum non a me tibi promissum, sed a te frequenter postulatum; sufficit mihi ratio debendi ubi praecessit in amico voluntas postulandi: usuras superaddo, quia in solvendo intercessit longa dilatio. Age gratias Deo qui dedit opportunitatem, sine qua nondum me a debito illo absolvissem. Quam? dolorem in renibus, qui me sub disciplina aspera diu religavit, et vagandi huc illucque facultatem negavit. Congratulor itaque et ego infirmitati meae et dico: Patiamur mala, ut faciamus bona; imo patiamur mala, ne faciamus mala. Hoc ad nostram claustralem pertinet disciplinam, pati et non facere mala, sed potius pro malis reddere bona. Hanc docuit ille qui adinvenit omnem viam disciplinae, et docuit eam Jacob puero suo, et Israel dilecto sibi. Passus est autem mala a malis et pro malis, sed retribuit bona pro malis, et fecit bonos de malis. Non mireris, amice charissime, si stylum claudicantem deprehenderis, quia cum toto corpore suo simul et manus claudicat. Manus enim vacillans rectas lineas non servat; et quid mirum, si claudus claudum generat? Plus mirandum si curvus generet rectum. Tu tamen quia recte sentis et recte incedis, excusa Isboseth debilem pedibus apud David, et omnem sermonem claudicantem aut corrige, aut succide: Melius enim est cum uno pede intrare in vitam, quam duos pedes habentem mitti in gehennam. Est autem gehenna legentium invidia; merito autem succumbit invidia, ubi succincta veritate, expedita constructione, armata ratione, labia mordentium evadit materia, vel ubi adeo exstincta est hebetudine, despecta habitudine, macra verborum crassitudine, exsanguis sensuum exilitate, quod dens invidiae non habeat ubi mordeat. Non reputo aspectu publico digna mea opuscula, sed secretum meum mihi, secretum meum mihi( Isac XXIV, 16), simplex devotio, non phalerata eloquentia legat scripta mea, non ad plausum, sed ad planctum; plangit enim columba mea in foraminibus suis; corvus crocitat in cadaveribus et morticinis; clamat corvus cras, cras, vel appellans sibi quod crassum est; sicut in passione Domini leguntur quidam dixisse: Ecce Eliam vocat iste, cum Dominus diceret: Eli, Eli, vel promittens sibi longos dies et annos, vel frustratoriam poenitentiam spondens cras, cras, id est nunquam; sicut dicitur, hodie cum pretio, cras sine pretio. Ego quoque pretium precum et orationum pro opere isto hodie et cras postulo

PRAEFATIO ALTERA.

Amicus disciplinae, Ricarde charissime, tanquam expertus sim illam, non semel inquietas senem elementarium, ut inde aliquo scripto, tibi quod sentio decerpam; etsi non propter amicitiam, tamen propter improbitatem evangelici amici non possum non surgere de lectulo, in quo clauso ostio cum pueris caeterorum sensuum decumbebam, et dare non quantum requirit affectus tuus, sed quantum capit pugillus meus. Timeo ne occurrat avidus, et non inveniens fructum, sed tantum folia in arbore fici, maledicat spei falsae, sive promissioni. Rursum nauseans, qui singula curiose carpit, et odiose contemnit, si accesserit, potius spero vomitum quam gustum. Sed quia charitas omnia credit, et nemo cogitur munus habere meum, tibi soli, qui pro multo amore medullae etiam cortices nostros insipidos rodis, quod ex voluntate Dei occurerit excipiam, et matri Rebeccae, ut inde escas praeparet, tradam.

DE DISCIPLINA CLAUSTRALI. CAPUT PRIMUM. De auctoribus disciplinarum.

Igitur auctores hujus disciplinae in scriniis authenticae Scripturae revolvens, praecipuos et summos invenio Moysen in eremo, Jesum in mundo, Paulum in delegato sibi docendae gentis officio. Duo quoque rivuli ex his emanantes, monachos et canonicos regulares incluserunt in claustro tanquam cervos et capreas in clauso, ut ita dicam, parco, Benedictus et Augustinus. In Exodo, in Levitico, in Numeris, in Deuteronomio, populi Domini peculiaris claustralem disciplinam lege, et nudo intellectu mores informantia mandata retine. Caeremonialia vero tanquam vestita vestibus Esau valde bonis discinde, et intrinsecus latentem spiritualem nucleum comede. Certe disciplina illa severissima fuit; etsi nostra illi comparetur, tolerabilior invenitur. Adeo enim illa importabilis fuit, ut non solum quilibet infirmus et plebeius legis mandata implere non posset, sed nec etiam quilibet justus et sanctus. Unde Petrus: Quid nobis jugum imponere tentatis, quod neque nos, neque patres nostri portare potuerunt? Nostra vero disciplina satis tolerabilis est, ut in Epistola Joannis dicitur: Charitas haec est, ut mandata ejus custodiamus, et mandata ejus gravia non sunt. Quid est autem nostra disciplina, nisi vivere secundum mandata Dei? Jesus vero magister magnus et bonus, cujus cathedra est in coelo et schola in mundo, in Evangelio quasi in antidotario, quae fecit et docuit, descripsit; et duodecim apostolos claustrales suos cum septuaginta duobus discipulis claustralem disciplinam docuit. Nec de claustro illo evangelico exivit, nisi is qui filius perditionis erat, vel illi qui dixerunt: Durus est hic sermo; et abierunt retro, et jam non cum illo ambulabant.

DE DISCIPLINA CLAUSTRALI. CAPUT II. De apostolica disciplina.

Nota disciplinam apostolicam ubique et in omnibus reverendam, praecipue uti Petrus innuit Joanni, qui in coena super pectus Domini recumbebat, ut interrogaret quis esset eum traditurus. Tanta enim erat ad magistrum reverentia, tanta obedientia, tanta subjectio, tanta ad invicem fraterna dilectio, ut ne spiraculum susurri per eos transiret, nisi forte quando facta est contentio inter eos, quis eorum videretur major, vel cum indignati sunt de duobus, qui quaerebant sedere ad dextram et ad sinistram. Quidquid tamen humana fragilitas in vasis fictilibus, necdum igne sancti Spiritus sufficienter decoctis, committebat, manus- figuli statim resarciendo solidabat. Modo siquidem arguebat, eis dicens: Modicae fidei, quid turbati estis? Modo consolabatur: Confidite, inquiens, ego vici mundum; et: Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem saeculi. Modo in parabolis, modo sine parabolis loquebatur; modo subtrahebat se pernoctans in oratione; modo celabat se ambulans super mare, et putabant phantasma esse; modo ad congregationem suam revertebatur, et cum omni familiaritate conversabatur. Modo prae nimia fame spicas post ipsum confringebant, et manducabant; modo duodecim cophinos fragmentorum ex his quae superaverant de quinque panibus colligebant. Nihil proprietatis habebant, qui dicebant: Ecce nos reliquimus omnia, et secuti sumus te. Ab eo nunquam separari volebant, cum diceret: Vado in Judaeam; et Thomas ait ad discipulos: Eamus et nos, et moriamur cum illo.

Quid dicam de monachis istis, videlicet apostolis? Angelicis spiritibus illos confero, nisi nondum exspoliata mortalitate illi ministrabant qui modico minoratus est ab angelis. Sed cum gloria et honore coronatus a Patre super omnem principatum et potestatem sederit in sede majestatis suae, in sede magnitudinis, sedebunt et hi super sedes duodecim, judicantes duodecim tribus Israel, forte et angelos, de quibus Apostolus: Nonne et angelos judicabimus? Spes ista in sinu claustralium est reposita, quia res pro consimili disciplina est repromissa, non ab illo, sed ab eodem Jesu Christo. Successit Petrus in apostolatum circumcisionis; et Paulus inter gentes, sicut idem Paulus ait: Qui operatus est Petro in apostolatum circumcisionis, operatus est et mihi inter gentes. Docet Apostolus in regula, id est in Epistola sua: Qui utuntur hoc modo, tanquam non utantur. Et: Nihil habentes, et omnia possidentes. Et: Obedite praepositis vestris, et subjacete eis. Et: Alter alterius onera portate. Et: Nemo quaerat quod sibi utile est, sed quod alii( I Cor. X, 24). Et: Honore invicem praevenientes. Et: Turpis sermo de ore vestro non procedat, et turpitudo, et stultiloquium nec nominetur in vobis. Hujusmodi floribus totus vernat codex apostolicus, vastum et amplum regit claustrum, ab Jerusalem scilicet ad Illyricum habens virgam in manu, sicut quibusdam scribit: Quid vultis? in virga veniam ad vos, an in spiritu mansuetudinis? Tradit et quosdam Satanae, ut discant non blasphemare. Hic gaudet cum gaudentibus in hospitio, hic flet cum flentibus in oratorio, hic infirmatur cum infirmantibus in infirmaria, hic uritur cum scandalizati in capitulo, hic in cella novitiorum loquitur ad suos novitios. Filioli meis, quos per Evangelium genui, et quos interim parturio donec formetur Christus in vobis; hic in refectorio: Castigat corpus suum, ne aliis praedicans ipse reprobus efficiatur; hic denique semper et ubique: In vigiliis invenitur et jejuniis, in fame et siti, in frigore et nuditate; in plagis supra modum, in mortibus frequenter. Hic hospitariis dicit: Hospitales invicem sine murmuratione. His qui sunt in oratorio: Psallam spiritu cum fratribus, psallam et mente; orabo et spiritu, orabo et mente; infirmariis: Alter alterius onera portate. Infirmum suscipite in fide; sedenti vero in capitulo: Argue, obsecra, increpa; his qui in refectorio: Nolite inebriari vino, in quo est luxuria; eleemosynariis autem: Qui parce seminat, parce et metet; et qui seminat in benedictionibus et metet vitam aeternam. Denique omnibus claustralibus clamat: Vigilate, state in fide, viriliter agite, et confortamini. Et in hunc modum quidquid regulare, quidquid honestatis et fidei informabile, quidquid de vestigiis Jesu est imitabile, non est alienum a Paulo: Una tamen clausula concludit universam claustralem disciplinam: Omnia, inquit, vestra in charitate fiant.

Jam inflectamus stylum ad nostros speciales eruditores, beatum Benedictum et sanctum Augustinum: alter abbas et monachus; alter episcopus et canonicus; uterque sanctus, uterque Dominici gregis doctor et ductor egregius. Convenit in quibusdam nostra et vestra claustralis disciplina; differt in quibusdam. Sunt enim quaedam quasi substantia in religione, quaedam accidentalia. Substantiale est religioni sine quo religio non est religio: accidentale quod adest et abest pro loco, pro tempore, pro causa, pro persona, pro caeteris circumstantiis praeter religionis corruptionem: haec in arbitrio procuratoris eatenus reliquuntur, ut salva pace et unitate vel intendantur, vel remittantur. Non tamen nimis intendantur ne rumpatur fragilitas, neque nimis remittantur, ne laedatur regula. Sunt autem substantiva religionis, silentium, de quo dicitur: Sit omnis homo velox ad audiendum, tardus vero ad loquendum, et tardus ad iram; item lectio, de qua dicitur: Dum venio attende lectioni; item peccati confessio, de qua dicitur: Confitemini Domino quoniam bonus; et omnia in confessione lavantur, unde: Dixi confitebor, et tu remisisti impietatem peccati mei; item oratio, de qua dicitur: Si quid petieritis Patrem in nomine meo, dabit vobis; item meditatio mortis, de qua dicitur: Fili, memorare novissima tua, et in aeternum non peccabis. Sed de his infra largius tractabimus.

DE DISCIPLINA CLAUSTRALI. CAPUT III. Comparatio inter Judaicam et nostram claustralem disciplinam.

Sicut mandata legalia in duabus tabulis conscripta Judaicam disciplinam continent, sic omnis regularis tam monachus quam canonicus, Inter medios cleros, regularis videlicet institutionis, et traditae a senioribus bonae consuetudinis, vivere debet. In altero admittitur dispensatio, in altero ligatur. Non enim judex judicat legem, sed secundum legem. Consuetudo autem et usus, sicut voluntate utentium introducuntur, sic contraria voluntate mutantur. In his si quid necessitate mutandum, corrigendum, supplendumque fuerit, non usquequaque interdicitur dispensationis alteratio. His ergo quasi fortissimis ligamentis vita claustralis ita constringitur, ut nec manus, nec pedes extra licita moveantur.

Professio itaque secundum regulam et loci consuetudinem coercens in compedibus suis vinctum, Jesu Christi jugum suave et onus leve humeris imponens renuntiantis saeculo, ante praesaepe, et ad cunabula Emmanuelis ligans asinam et pullum, in quibus sedens Jesus horam sequitur glorificationis. Praecedunt tamen sicut in capite sic et in membris passiones, posteriores glorias. Ducitur Jesus, quia ligatus ante praesidem stetit; et quia non est discipulus super magistrum, voluntarius et libens appetat verus religiosus, disciplina regulari tanquam fasciolis ab appetitu carnis religari. Vincula autem religionis, statuta sunt regularia: verbi gratia, silentium, jejunium, reclusio claustralis, incessus in nullo notabilis, compassio et dilectio fraterna, paterna reverentia, lectio et oratio assidua, recordatio praeteritorum malorum; timor mortis, ignis purgatorii, ignis aeterni. Vix tam vaga, tam petulans poterit esse cogitatio, quae non coerceatur tam forti et multiplici funiculo. Verbum otiosum, verbum superfluum, verbum inordinatum sepelit silentium. Titillationes et incentiva succensa in spinis malorum desideriorum, soporat continuum jejunium. Discursus vagos et vanos per plateas et vicos civitatis sanguinum, retardat reclusio claustralis: motus stimulantes in malam suspectionem, aspectus intuentium elidit incessus tam modestus quam maturus. Inhumanitatem recludit compassio, discordiam dilectio: paterna reverentia contumaciam, lectio ignorantiam, oratio immunditiam et malitiam, meditatio torporem et somnolentiam, recordatio praeteritorum affert malorum cautelam de futuris, dolorem de praeteritis, et de futuris sollicitudinem; muscas morientes et vermes qui non moriuntur, comedentes miseram animam, timor mortis tanquam myrrha occidit; ignis purgatorius revocat a venialibus; ignis aeternus a criminalibus: nulla observationum istarum sterilis in Israel, qui cum angelo colluctans non Jacob, sed Israel appellatur. Omnis tamen gloria filiae regis, non in his quae in facie sunt, sed ab intus, in fimbriis aureis, quae intra velum Sanctum sanctorum versis vultibus cum cherubim in propitiatorium tantum respiciunt. Cardinales virtutes fimbriae aureae sunt, quia Domini sunt cardines orbis terrae.. Sunt etiam columnae argenteae super bases aureas, salubres virtutes de corde puro et conscientia bona, et fide non ficta. De quibus dicitur: Ego confirmavi columnas ejus. Hae portant templum Salomonis, cum vera religio fundata in mente bona, regularibus disciplinis Evangelium Dei non erubescit, sed evangelica mandata tanquam superpositam fabricam humeris voluntariae observationis conservat. Sicut Maria conservabat omnia verba haec. Ad claustralem itaque disciplinam stylum teneamus, et velut in uno corpore speciosae puellae formam non de genere Amalech, sed de semine Abrahae definiamus.

DE DISCIPLINA CLAUSTRALI. CAPUT IV. De disciplinae claustralis observantiis.

Claustralis disciplina spectaculum est Deo, et angelis, et hominibus: Deo in medulla intentionis; angelis in gemitibus et suspiriis; hominibus in factis et dictis: Homo videt in facie, Deus in corde; angelus medios fines cogitationis et operis. Ad Deum respicit charitas de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta; ad angelos simplicitas sancta cum bona specie, de qua dicitur: Specie tua et pulchritudine tua, intende prospere, procede, et regna.( Grata est enim, ut ait Augustinus, sanctis angelis sacrata et pia significatio. Unde et Dominus in Exodo[ cap. XII, 23] percutiens Aegyptios percussorem non sinit ingredi domos, in quarum superliminario, et utroque poste viderit sanguinem agni.) Ad homines dilectio sine simulatione, conversatio sine querela. Circumamicta ita disciplina claustralis hujusmodi ornamentis spiritualibus nequaquam cervicem erigit, et ambulat extento collo; sed cum Rebecca operit ante conspectum Dei vultum suum pallio pudoris et humilitatis.

Cum ambulaverit, dicit: Per singulos gradus meos pronuntiabo Dominum. Item: Circuivi, et immolavi in tabernaculo ejus hostiam jubilationis. Non enim sicut impii in circuitu vanitatis et curiositatis ambulat, sed cum angelis ascendit scalam Jacob excessu mentis; et descendit contemplatione suae fragilitatis. Cum sederit, cogitat de sede majestatis, de sede aeternitatis quid dictura sit, vel actura a facie fortitudinis Dei, in die irae et revelationis justi judicii Dei. Si steterit, dicat: Vivit Dominus in cujus conspectu sto. Et: Mane astabo tibi. Et: Stantes erant pedes nostri in atriis tuis, Jerusalem. Et: Locus in quo stas terra sancta est. Si caput levaverit, dicat: Ad te levavi oculos meos in montes, qui habitas in coelis. Et: Levavi oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi. Et: Sicut oculi servorum in manibus dominorum suorum; et sicut oculi ancillae in manibus dominae suae. Si os et labia aperiat, dicat: Os meum loquetur sapientiam. Et: Pone, Domine, custodiam ori meo, et ostium circumstantiae labiis meis. Et: Prohibe linguam tuam a malo, et labia tua ne loquantur dolum. Et: Omnis sermo malus de ore vestro non procedat. Si aures praebuerit loquenti, non audiat sanguinem: Non accipiat opprobrium adversus proximos suos. Si comedat, antequam comedat, cum Job suspiret de necessitate pro pomo inflicta, et quia vocem exactoris stomachus importune exaudit, misturam faciens confusibilem et fallacem necessitatis et delectationis. Ratus namque est, qui semper interponat maceriam discretionis inter appetitum necessarium et superfluum. Si biberit vinum, non venenum sumat. Unde Apostolus: Nolite inebriari vino, in quo est luxuria( Ephes. V, 18); et: Modico vino utere propter stomachum tuum et frequentes infirmitates. Si dormierit, dicat: Ego dormio, et cor meum vigilat. Et: In pace in id ipsum dormiam et requiescam; et: Caro mea requiescet in spe. Surgens itaque ad vigilias, si oraverit, oret spiritu et mente. Intret in cubiculum et clauso ostio oret Patrem suum plus corde quam voce, plus fide quam modulatione. Si ad confessionem venerit, lagenam aquae bajulans sub balteo contritionis, paxillum portet redargutionis, quo operiat terram cordis, et deponat onera mentis. Delens reliquias Amalech, et in se ipso interficiat omnes operantes iniquitatem: fundat sanguinem hostiae confessionis juxta basim altaris; quatenus puro sanguine de latere Christi sua expurget mens ua; et sub terebintho crucis abscondat idola peccatorum suorum. Non se palpet, non declinet ad dextram bona sua laudando, neque ad sinistram vera tacendo, aut quod non est, malum fingendo. Si fratris culpam accusaverit, caveat ne ferrum cadat de manubrio, plus justo saeviens, ne mentum Amasae Joab tenens blandimento in inguine feriat seducendo.

Si de manifesto arguit, mansuetudinis verba Agni mansueti teneat: Juda, inquit Dominus, osculo Filium hominis tradis? Si de occulto, utatur correptione privata, non proditione publica. Si potentem aut praelatum, Nathan ad David, et duos filios Noe videat. Ille caute ex obliquo circumdans leonem in agnum, utique regem potentissimum plus arte quam severitate suis injecit vinculis. Hi verenda Patris licet nuda, videre noluerunt. Si adverso dorso texerit[ f. sed adverso dorso texerunt]; si legerit, simplicitatem amicam legi divinae afferat, et botros in vinea comedens extra non efferat, aliter interpretando, et sensus perversos adjiciendo. Non desudet ad quaestiones quae non sunt ad aedificationem, sed ad contentionem, et audientium subversionem. Legat, ut intelligat; intelligat, ut mandata Dei faciat: compunctionem ibi quaerat, non superfluam occupationem: mandet medullam legis medullis cordis, quibus impinguatus holocausta medullata offerat cum incenso arietum, id est sincera veritate et vera charitate apostolorum et prophetarum. Et: Quia calix in manu Domini, Scriptura sancta; et: Inclinat ex hoc in hoc. Aliquando legenda sunt mandata divina, aliquando sanctorum exempla; quia vivus est sermo Dei in passionibus martyrum, et in sanctis conversationibus confessorum. Quod enim quasi mortuum jacet in pelli morticina deformatum in littera, vita vivit, cum agitur quod legitur. Si ad publicum aliqua necessitate venerit, redeat cum festinatione tanquam de carcere, tanquam de laqueo, tanquam de camino, tanquam de inferno inferiori. Vidit David iniquitatem in civitate. Vidit Dina mulieres regionis, et periit inde Hemor filius Sichem cum patre et populo suo. Sic venter disciplinae claustralis eburneus de castitate, distinctus est sapphiris hac pulcherrima varietate. Aestimo claustralem disciplinam ad hoc constitutam, ut sicut in Esther legitur, de universis regnis eligerentur puellae ad opus regis, quae sub custodia traderentur, summo studio imbuerentur, et ungerentur oleo myrtino, et aliis pretiosissimis unguentis; denique longa, et exactissima diligentia probatis, et vultu ornatissimo ornatis, quae regi placebat, cum rege pernoctabat, ad nutum ejus intrabat et exibat. Sic Rex magnus, Rex regum, Rex saeculorum, de cunctis gentibus, tribubus, linguis, populis, et ex omni natione quae sub coelo est, a solis ortu et occasu, ab aquilone et mari, praedestinatos suos vocat, et ad claustralem disciplinam congregat, et mores incompositos lima regulari complanat, vitiorum fetorem unguento piae conversationis exterminat, regiis amplexibus dignas mentes, et corpora praeparat, et die constituta ab aeterno, ad torum et thalamum gloriae et beatae vitae vocat.

DE DISCIPLINA CLAUSTRALI. CAPUT V. Quod per disciplinam claustralem, prima reparetur transgressio.

Natura humana, sive libertas arbitrii, in praevaricatione originali viribus, bonitate naturali, summopere debilitata, ex quo de ventre matris homo egreditur, indiget disciplina pedetentim tanquam remedialibus suffragiis reparari. Primi siquidem et novi mandati solidissimas confringens valvas principio dati liberi arbitrii nobilitatem compedivit, et robur corporalis sanitatis infirmavit. Occasio autem tanti mali fuit, quod coelestem disciplinam non servavit; nec erat disciplina illa ad tenendum difficilior quam ad mandandum. Voluptas appetitum non trahebat, necessitas non urgebat, fames non mordebat, sapor ligni vetiti concessis pomis non praejudicabat dulcedine, licet scriptum sit: Quia vidit mulier lignum pulchrum ad videndum et ad gustandum suave. Nequaquam certe excludit hoc pulchrum, et hoc suave, pulchritudinem et suavitatem omnium lignorum paradisi; sed suggestione serpentis mens muliebris perforata demonstratur. Pulsata namque sive absorpta a tentatione anima, rem concupitam aestimatione non appendit, sed delectatione. Facillima igitur disciplina, et nullo onere pressa, Dei manu plasmata tota in circuitu natura humana potuit in sua suavitate servari; quae male sauciata nullis ad plenum remediis usque ad sanguinem Agni valuit liberari.

Quot praetentavit medicinarum adhibere magnus medicus remedia humanis vulneribus? testis est Abraham in circumcisione; testis Moyses in hostiarum immolatione et aliarum specierum oblatione; testes omnes prophetae in increpatione, et assidua praedicatione: induruerat nimia veteratione et insufficienti curatione morbus; nec curatio fraterna liberabat aegrotantem, qui exspectabat Dominum Salvatorem, quatenus Dominus liberaret servum, et Salvator aegrum. Praemisit Salvator iste disciplinam tanquam virgam Moysi, sed sibi retinuit virgam virtutis suae in cruce, in qua fuso sanguine tela ignea nequissimi diaboli exstinxit, et ab omni febre infirmum suum sanavit.

DE DISCIPLINA CLAUSTRALI. CAPUT VI Quod claustrum sit vicarium crucis.

Vicarium itaque suae crucis claustrum constituit, ut sicut disciplina pacis nostrae in corpore suo super lignum crucis fuit, sic nos extra saecularia castra exeuntes ad claustrum improperium ejus portemus, et tanquam filii juxta sapientissimi Salomonis consilium, disciplinam ejus apprehendamus: Fili, inquit Salomon, apprehende disciplinam patris et ne dimittas legem matris tuae. Et Psalmista: Apprehendite disciplinam, nequando irascatur Dominus. Et Apostolus: Quod si extra disciplinam estis; ergo adulteri, et non filii estis. Et alibi: Omnis disciplina in praesenti quidem non videtur esse gaudii, sed moeroris; postea vero per eam exercitatis fructum pacatissimum reddet justitiae. Est autem claustrum in confinio angelicae puritatis, et mundanae colluvionis. Si quas arenulas honestatis de mundo tanquam de Aegypto Hebraeus transiliens a vicinis artibus, quae appellantur liberales, mutuans, ad claustrum detulerit; uti eis remoto indicio furti poterit: Omnis enim sapientia a Domino Deo est. Propter sapientiam carnis, quae inimica est Deo, hanc non amat disciplina claustralis, quia potius est ad subversionem simplicitatis( quae est unica Deo, claustri filia) quam ad aedificationem. Rasis itaque superciliis pomposae vanitatis, unde ait Apostolus: Ne quis decipiat vos per philosophiam, et inanem fallaciam; et unguibus avarae rapacitatis substractis, secure matrimonium, cum omni doctrina, quae contra fidem non est, contrahat incola claustri. Quicunque enim alterius saporis est extra claustrum, etiamsi oleaster, etiamsi ramus insertus in bonam olivam, pinguedine radicis dulcoratur, et gremio divinae sapientiae fotus ab immobilitate commutatur. Sic grammatica, sic dialectica, sic geometria, sic astronomia divinae Scripturae sapidissime sale conditae, quae gustatae solebant afferre mortem, sicut filii prophetarum clamant ad Eliseum prophetam: Mors in olla vir Dei( IV Reg. IV, 40); admistione farinae, id est gratiae, praestant salubrem refectionem, et tanquam Gabaonitae comportant ligna et aquas ad disciplinam claustralem. Haec jure belli Israelitae ad claustrum suum deferunt a castris Philistinorum cum edoctis saecularibus litteris divinas studiosius legant, acutius intelligant, haereticorum deceptiones cautius deprehendunt, fidei simplicitatem et veritatem fortius et firmius defendunt. His claustralis noster vacans non vacat; his intentus otiosa, vana et superflua cordis phantasmata effugat; his consepultus dormiens vigilat. Istae sunt vestes mutatoriae, quas secum Naaman leprosus ad regem Israel detulit.

Si autem de mundo tantas extrahimus mentes, quid de coelo? quid a Deo, a quo omne datum optimum, et omne donum perfectum est? Qui igitur rigat montes de superioribus suis, et paradisum fluvio qui egreditur de loco voluptatis, et inde dividitur in quatuor capita, ut habeat quadriforme claustrum rigationes distinctas. Dicitur in Evangelio: Qui biberit aquam quam ego dabo ei, fiet in eo fons aquae salientis in vitam aeternam. Hoc autem dicebat de spiritu, quem accepturi erant credentes in eum. Nota sunt quatuor flumina paradisi his qui cum Paulo apostolo rapiuntur ad tertium coelum; sive ad ipsum paradisum, et inebriantur ab ubertate domus Dei, et torrente voluptatis. Notae sunt et aquae de fontibus Salvatoris, quae septiform. impetu laetificant civitatem Dei. De quibus dicitur: Deriventur fontes tui in plateis, de quibus non bibit alienus. Job vocat fontes istos rivos olei, dicens: Quando petra fundebat mihi rivos olei. Isaias, qui vidit Dominum sedentem super solium excelsum et elevatum, enumerat et nominat fontes Salvatoris, sive rivos olei; fontes, quia ipse apostolis promisit, et misit septiformem Spiritum; rivos olei, quia licet sit per omnia aequalis Patri et Filio, non est tamen a se ipso, sed a Patre et Filio. Idcirco dona gratiae dicuntur rivi olei. Secundum humanitatem suam, Filius unctus est oleo isto laetitiae prae participibus suis. Unde Isaias: Requiescet super eum spiritus Domini, spiritus sapientiae et intellectus, spiritus consilii et fortitudinis, spiritus scientiae et pietatis; et replebit eum spiritus timoris Domini. Lucerna evangelica sic perfusa et infusa, non solum lucerna est, sed lux vera quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Et nos de plenitudine ejus accipimus, et in effusione illa quando latus ejus miles aperuit, et exivit sanguis et aqua, et oliva in torculari misit spiritum tanquam oleum.

Sed quid haec ad claustralem disciplinam? Plane tota forma claustralis disciplinae emanavit de cruce. Sic enim Christus exaltatus a terra, suspensus est in cruce, exspoliatus vestimentis suis, et sic distensus, ut numerarentur omnia ossa ejus; ligno sic affixus, ut nullum membrum ejus moveret praeter linguam, quam retinuerat ad orandum, et matrem dilecto discipulo commendandam. Sic claustralis, qui vere claustralis est, debet se totum crucifigere cum vitiis et concupiscentiis. Debet se a terra sustollere, sicut scriptum est: Sustollam te super altitudines terrae. Et: Cibabo te haereditate Jacob patris tui; debet se exspoliare sicut in Canticis dicitur: Exspoliavi me tunica mea, id est carnis concupiscentia. Debet extendi ad anteriora, non simulate; sed usque ad disjunctionem compagum et medullarum, ut anima liquefiat post dilectum: debet ligno affigi, ut hoc corpus mortale cum omnibus membris suis timore divino sit impotens ad omne malum, potens vero ad omne bonum. Solam autem linguam retineat ad confitendum et orandum. Quid amplius? Surda aure irrisores et illusores cum Propheta tanquam surdus transeat. Suggestiones et tentationes, quae de claustro exire tanquam de cruce descendere cornicantur, non audiat. Ad extremum reddat spiritum Deo, qui dedit illum, dicens: In manus tuas commendo spiritum meum, usque ad resurrectionem; ne tormentum malitiae tangat illum, quia Justorum animae in manu Dei sunt, et non tanget illos tormentum malitiae.

DE DISCIPLINA CLAUSTRALI. CAPUT VII. Qualiter claustrum institutum sit.

Ex quo Lucifer, sive Satan, sicut fulgur de coelo cecidit, et ad ipsum non rediit, quia claustralem disciplinam non tenuit; est enim disciplina claustralis lugere sua et aliorum peccata: praelato suo subjici, obedire per omnia, cavere ab insidiis, nullis insidiari( quia juxta Hieronymum non multum distat in vitio decipere aut decipi posse). Primum et secundum legis mandatum de dilectione Dei et proximi adimplere, et innocentiam et sanctimoniam servare; Deo semper adhaerere, et ad supernam patriam totis desideriis inhiare. Rupto semel foedere debitae subjectionis, deorsum ruens diabolus, et tunc fremens dentibus et frendens, disciplinam omnem potius subvertit quam tenuit; ideo misericordiam non est consecutus, quia nec veniam est secutus, nec culpam confessus. Homo autem de limo plasmatus, propter culpam de claustro paradisi ejectus, ad orientalem plagam plangens plagas suas, et dicens Deo: Amove a me plagas tuas; tempore accepto, et ab aeterno praedestinato, in fine saeculorum propagata sanctorum via in Jesu et cum Jesu ad claustrum rediit, et regulari disciplinae subjectus, non solum veniam, sed et primam stolam, imo ampliorem gloriam recepit. Sequentes filii hominum et habentes oculos in capite, ex his quae facta sunt didicerunt sapientiam, qua vitarent irreparabilem diaboli casum, et cum antecessoribus suis regulariter vivendo, ex indulgentia misericordiae Dei ad haereditatem paternam haberent ingressum.

Hanc principalem causam aestimo quare homines egrediantur de saeculo et ingrediantur claustrum. Qui enim sunt in diluvio aquarum multarum, vitiorum et divitiarum, nec ad claustrum, nec ad Dominum approximabunt, nisi imbre siccato. Qui in claustro est cum Noe, qui interpretatur requiescere est in arca, extra arcam vero est, qui extra disciplinam est. Paucae autem, id est octo animae in arca salvantur, quia Multi vocati, pauci electi; qui resurgent in octava in resurrectione vitae. In claustro habitat Jacob cum Rebecca, quae est patria. In claustro est Benjamin cum patre suo, ne quid ei mali contingat in via peccatorum; ubi leo, ubi fera bestia luxuria, quae devorat Joseph, saepe infamia, aliquando re ipsa. In claustro Jonas in ventre ceti: Sicut enim fuit Jonas in ventre ceti tribus diebus, et tribus noctibus; et Filius hominis in corde terrae. Sic claustralis consepultus Christo, cogitatione et operatione moritur peccato, et vivit Deo. In claustro Jeremias sanctificatus in utero, qui sedet solitarius et tacet, et levat se super se, non elatione sed contemplatione; qui tollit jugum suave et onus leve, ut sit mitis corde; in claustro Joannes Baptista Antra deserti teneris sub annis, Civium turmas fugiens, petivit: Ne levi saltem maculare vitam Flamine posset. PAUL DIAC.

In claustro Maria cum ingressus angelus ad eam dixit: Ave, gratia plena, Dominus tecum; in claustro Jesus cum factus esset duodecim annorum in templo sedens, respondit matri dicenti: Ego et Pater tuus quaerebamus te: Nesciebatis, inquiens, quia in his quae Patris mei sunt, oportet me esse? In claustro Apostoli: Cum esset sero die illo una Sabbatorum, et fores essent clausae, ubi erant discipuli congregati, venit Jesus, januis clausis, et stetit in medio eorum et dixit: Pax vobis. Et: Cum complerentur dies Pentecostes erant omnes discipuli pariter in eodem loco, etc. Ecce quales praevios habet claustralis conversatio. Quam pium igitur, quam bonum, quam jucundum et quam tutum habitare in claustro! Frater enim fratrem adjuvans civitas est munita, de qua dicitur: Quis deducet me in civitatem munitam? Claustrum civitas est, quia ad bene vivendum claustrales conveniunt; munita, quia sub protectione Dei coeli vivunt. Disciplina claustri porta ferrea est, quae ducit ad civitatem, cujus viam non inveniunt qui errant in solitudine, et semper errant corde. Disciplina claustri, petra est scandali et lapis offensionis his qui non credunt verbo in quo et positi sunt. Disciplina claustri petra est, quae bis percussa renuntiatione saeculi et professione religionis, dat aquas ut bibant homines et jumenta; prudentes et simplices, quibus dicitur: Estote prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae. Disciplina claustralis est crux Christi, de qua non deponitur, nisi mortuus. Est enim obediens claustralis Patri usque ad mortem, mortem autem crucis: Pedes pendentis sic defixi sunt, ut non moveantur vestigia ejus de claustro: manus tornatiles ad obedientiam, aureae ad munditiam; plenae hyacinthis ad eleemosynam, distillantes myrrham primam ad mortificandam carnem, et non accipiendam pecuniam.

Oculi ad patrem, ad discipulum et matrem, id est ad Deum semper, et ad Mariam Virginem et ad Joannem evangelistam. Deus possidet coelum, Mater implorat filium, Joannes tenet Evangelium. Bonum est ex his in his vultus demutare, et modo invocare Dominum, modo exorare Matrem Domini Jesu; modo legere Evangelium Joannis capite inclinato; nam inclinato capite tradidit spiritum. Semper habet claustralis caput in terra defixum cum venerit in publicum; cum autem clauso ostio intraverit cubiculum, tunc levet oculos ad coelum, et caput sursum; dorsum flagellis caesum, sive pro peccato sive pro delicto, sive gratiarum actione, et passionis Christi recompensatione; latus perforatum seu apertum, unde proferat et offerat holocausta medullata cum incenso arietum, et unde sanguis profluat ad basim altaris; praelato confitendo peccata sua; et etiam aqua exeat compunctionis ad abluendas maculas criminis. Venter distentus non superflua cibi et potus refectione, sed continua jejuniorum exinanitione, ut dicat: Pelli meae consumptis carnibus adhaesit os meum. Et: Dinumerata sunt omnia ossa mea. Sit etiam venter distinctus sapphiris, ut non coccinea sanguine, sed hyacinthina appareat pellis in mortificatione, nec construatur ibi horreum vermibus, sed sicut uter in pruina assiduis decoquatur afflictionibus. Hunc crucifixum deponat Joseph et Nicodemus( angelus et praelatus) et condiant misturam myrrhae et aloes, quatenus non amavit corruptionem in claustro; sic non sentiant vermes, qui non moriuntur in inferno. Procul dubio hic habebit angelos ad caput et ad pedes, qui custodiunt introitum ejus et exitum, suscipientes animam exeuntem de corpore et perducentes ad requiem.

DE DISCIPLINA CLAUSTRALI. CAPUT VIII. Comparatio inter disciplinam philosophi, Judaei, Christiani, et cujuslibet religiosi.

Scintilla naturalis boni, quae remansit in homine, exstincto primordiali manus Dei seminario, decurrens per gratiam Dei in arundineto omnium artium, multiplices adinvenit disciplinas, secundum quas vivendo, etsi non prorsus prima creatio reparetur, saltem usque ad cineres non deficiendo, non exstingueretur. Unaquaeque igitur gens sub sole et regio pro capacitate rationis disciplinam sibi confinxit; ad quam stultorum enormitas, et prudentium aequitas regulariter viveret. Philosophi itaque suam statuerunt disciplinam, Judaei acceperunt suam, Christiani suam; ad ultimum eremitae et claustrales suam. Diversa intentio dividit inter disciplinam et disciplinam. Intendit philosophus gloriam humanam et favorem sibi acquirere, Judaeus bona terrae, Christianus spem veniae et gratiae, et claustralis cumulum gratiae et gloriae. Philosophus rimatur secreta naturae, Judaeus crassitudinem terrae, Christianus promissionem vitae quae nunc est, et futurae: claustralis partim activae fructum, partim contemplativae. Philosophus abjicit impedimenta carnis et onera saeculi, Judaeus hostiis et muneribus studet ad emundationem carnis, Christianus sacramentis ecclesiasticis emundatur ab operibus mortuis, cluastralis non solum abstinet ab illicitis, sed etiam a licitis. Philosophus seminat in spiritu non Dei, sed suo et vano; Judaeus in carne; Christianus in fide, spe et charitate; claustralis in filiali adoptione. Praesumptio juvat philosophum, temporalitas Judaeum, fides relevat Christianum, praegustatio futurae spei confortat claustralem religiosum. Ingenium acuit philosophus, quaerit lucrum Judaeus, implorat bonum Christianus, coronam auream sperat religiosus. Novitate verborum et sententiarum gaudet philosophus, littera et carnalitate Judaeus, spiritali intelligentia Christianus, austeritate vitae religiosus. Farinam comedit de molendino ingenii philosophus, insipidum corticem de lege Judaeus, similam de Evangelio Christianus, medullam de bono proposito religiosus. Spargit philosophus, congregat Judaeus, erogat Christianus, renuntiat omnibus religiosus. Docet in scholis philosophus, in Synagoga Judaeus, in ecclesia Christianus, in claustro religiosus. Plausum amat philosophus, nummum Judaeus, Deum Christianus, planctum religiosus. Ut cervus in sylvis philosophus, ut taurus in campis Judaeus, ut colomba in foraminibus petrae Christianus, ut aquila in contemplatione religiosus. Philosophus vivit arte, Judaeus carne, Christanus fide, religiosus carnis mortificatione. Disputat philosophus, somniat Judaeus, legit et intelligit Christianus, orat religiosus. Capit ciniphes philosophus, muscas morientes Judaeus, aves Christianus, apes religiosus. Telas araneae arenae orditur philosophus, fovet ova sua Judaeus, retia Petri reficit Christianus, rationale et superhumerale texit religiosus.

Si fidei coagunum intervenisset, claustralis et philosophica disciplina, mutuis sese brachiis amplexarentur, et in remotione a turbis oscularentur. Impedit namque vires ingenii, et sensus animae retardat saecularis occupatio, et vana collocutio. Ut itaque totum sensum sibi vindicaret, quieta et secreta quaerebat loca; ubi extolleret animum et sensu purgato proferret infermentatum fermento evangelico fidelem sensum. Sed cum Jacob in virgis artium decorticatis, non unius, sed diversi coloris commentatum verisimile verum, sensus carnis transiens, et ad sensus animae pertingens, si ad sensum Dei et fidei pertransisset, salvus esset; sed qui offendit in uno factus est omnium reus. Utinam tanta severitate et assiduitate cum fide et regulari observatione nostram carnem affligeremus, et paupertatem amaremus, quanta plurimi philosophorum vitia carnis a se exstirpaverunt. Sed quia fides mundat corda, et vera poenitentia per confessionem omnia exterminat peccata, si quid minus habet extrinseca politica, totum resarcit intrinseca novae creaturae forma. Omnis enim gloria filiae regis ab intus; nec est remunerabilis religio, aut disciplina, quam non commendat gratia cum conscientia bona. Teneat itaque nostra disciplina fecundum silentium, cum Judaeo juge sacrificium, cum Christiano commune charitatis solatium, cum sua professione singulare divinae voluntatis obsequium. Excludat mundanarum sollicitudinum curam cum philosopho, observet unius Dei cultum cum Judaeo, gratiae se commendet cum Christiano, se ipsum superet interno ad Deum desiderio. Adimpleat quae prima sunt in voto cum philosopho, quae media cum Judaeo, quae extrema cum Christiano, quae suprema ex gratia cum libero arbitrio. Metat quod viride est cum philosopho, quod fecundum cum Judaeo, quod maturum cum Christiano, quod fructuosum cum suo voto.

DE DISCIPLINA CLAUSTRALI. CAPUT IX. De angelica disciplina.

Restat angelica disciplina, quae tota est voluntaria, et totum habet ex dilectione, et nihil ex difficultate sive labore. Cum Deo ministrat, reficitur; cum assistit, satiatur; cum mittitur, currit cum exsultatione; cum revertitur, excipitur cum jubilatione; semper infra Deum currit, nunquam extra. Nihil in disciplina illa confusum, nihil molestum, nihil exordinarium; omnes illos spiritus liquefactos in amorem Dei et sui ad invicem coagulat; et uno spiritu conglobati, tanta ligantur compagine, quanta si unus tantum spiritus esset in tota illa multitudine. In ordine illo sunt novem ordines angelorum; quibus adjungitur decimus hominum, ut Psalmista cantet in medio claustri, in decachordo psalterio cum cantico, in cithara crucis et crucifixi. De qua consonantia loquitur Apostolus: Si linguis hominum loquar et angelorum, id est in decachordo psalterio, charitatem autem non habeam, id est citharam crucis et unitatis, nihil sum. Est enim participatio ejus in id ipsum, donec formetur Christus in vobis, illa formatione qua omnia membra suo capiti juncta, divinae consortes efficientur fideles naturae. In cella claustrali tanquam in utero clausi, lineamenta contrahimus, quibus soluta mortalitate angelis assimilabimur: Cum similes Deo erimus, ut ait apostolus, quoniam videbimus eum sicuti est. Quae ergo sunt illa lineamenta? Puritas angelica, munditia, castitas, charitas, pax et veritas, et omnes illae virtutes, de quibus dicitur: Benedicite Domino omnes virtutes ejus, orandum est, ut qui illas creavit in coelo, nobis informet in claustro, ne vultus dissimiles separent mansiones. Si enim angelus in te aspexerit vultum suum, diliget te tanquam se ipsum.

DE DISCIPLINA CLAUSTRALI. CAPUT X. De forma claustralis disciplinae.

Forma claustralis disciplinae speciem retinet angeli nuntiantis Dominicam resurrectionem: Erat siquidem aspectus ejus sicut fulgur, et vestimentum ejus sicut nix. Timida namque corda carnalium qui ad bella non procedunt, et venire ad nuptias contemnunt, primo religionis aspectu expavescunt, et consuetis carere se non posse voluptatibus, phantasticis illusionibus confingunt. Occupantur enim in quinque jugis boum evangelicis; et in villa empta; et in uxore ducta; sumptus qui necessarii sunt, causantur non habere; patientiam, austeritatem cibi et potus, vilitatem indumentorum, juge silentium, obedientiae jugum, reclusionem continuam, continentiam perpetuam, et his similia: viros se nominant, sed inter effeminatos se moribus collocant. De hujusmodi ait Gregorius: Quid inter haec barbati dicimus, qui ire per ferrum ad regnum puellas videmus? Non negamus asperitatem hujus nostrae disciplinae, sed cum Psalmista dicimus: Propter verba labiorum tuorum( id est Qui non odit patrem suum et matrem suam. Et: Qui non renuntiat omnibus quae possidet, non potest esse meus discipulus) ego custodivi vias duras. Vasa quoque figuli probat fornax; et: Non coronabitur, nisi qui legitime certaverit. Fugiunt a sonitu folii nemine persequente; tactus et gustus veriores sunt in judicio, quam solus aspectus. Tangenda esset et gustanda disciplina claustri, et sic dijudicanda esset, utrum bona esset, an mala. Vestimenta sunt ut nix; vestimenta claustralis disciplinae sunt regulares observantiae. Quare nix? quia exstinguunt desideria, et incentiva carnis; quia castigant afflictione, sed dealbant remuneratione. Si fuerint, inquit Isaias, peccata vestra ut coccinum, quasi nix dealbabuntur. Quando? dum discernet Deus reges, nive dealbabuntur boni claustrales, qui erunt sicut angeli Dei in coelo, relucentes ut sol in perpetuas aeternitates. Non incongrue autem claustrum aliis reputatur stadium, aliis interius atrium, aliis gazophylacium, aliis sanctum saeculare, aliis regale cubiculum, aliis patibulum, aliis forum venale.

DE DISCIPLINA CLAUSTRALI. CAPUT XI Claustrum esse stadium ostenditur.

Stadium dicitur a stando, quia qui in claustro est, stare debet in virtute cum omni sollicitudine, non in vitiis cadere; unde Apostolus: Qui stat, videat ne cadat. Stadium autem est, in quo omnes currunt, sed unus accipit bravium. Licet enim stadium a stando dicatur, tamen per stadium curritur, ubi ad bravium veniatur, et ibi cursus consummatur, sicut Apostolus ait: Bonum certamen certavi, cursum consummavi, fidem servavi, etc.. Omnes ergo qui comam capitis propter Christum deposuerunt, et habitum religionis susceperunt, currunt dum ad finem tendunt; sed unus accipit bravium, qui non mutatur ut luna, non recedit ab unitate fidei et professae religionis. Hic accipiet benedictionem a Domino, et misericordiam a Deo salutari suo. Hujus stadii lex est, ut ab omnibus abstineat qui ad bravium festinat. Mitius non ligat lex nostra, quae pauca tollit, et plura concedit. Tollit fornicationem, adulterium, omnem immunditiam, ipsum quoque matrimonium, quia: Qui sine uxore est, sollicitus est quae Domini sunt. Tollit crapulam, tollit pecuniam, tollit superflua, concedit necessaria. Sic mandat Moyses Sehon regi Amorrhaeorum: Via regia gradiemur, aquas tuas non bibemus, nec aliquid tui accipiemus; sed pretio ememus necessaria. Peregrinus et advena, qui quotidie transit ex hoc mundo ad Patrem, de substantia principis hujus mundi usque ad filum subtegminis non accipit, quatenus sua repetenti in exitu animae confidenter dicat: Nihil in me funeste reperies. En iste est cursor levis explicans vias suas, currens velociter in odore ungnentorum sponsi. De hoc stadio ait Dominus filiis Israel: Omnis locus quem calcaverit pes vester, vester erit: a deserto, et Libano, et flumine magno Euphrate, usque ad mare occidentale ibunt[ Vulg. erunt] termini vestri. Qui deserit mundum et venit ad claustrum, jam incipit calcare saeculum et corpus suum. Et est hoc desertum, terra deserta, invia et inaquosa; deserta propter asperitatem, inaquosa propter disciplinae severitatem, invia propter viatorum raritatem. Sed hic in sancto, ait Psalmista, apparui tibi, Deus, ut videamus virtutem tuam, propter durum laborem, et gloriam tuam, perpetuam consolationem. Inchoandum ergo est a deserto renuntiationis saeculi, et currendum per Libanum castitatis et dealbationis, seu aspersionis sanguinis Jesu Christi, ut dicatur: Absit mihi gloriari nisi in cruce Domini nostri Jesu Christi. Ubi sancti dealbaverunt stolas suas in sanguine Agni. Rursus enavigandum per magnum flumen Euphratem, primo per baptismum, secundo per assiduam compunctionem. Terminabitur autem cursus noster ad mare occidentale, ne deficiamus in via, donec per mortem finiatur vita. Omnem itaque locum quem calcavimus, possidemus, sicut ille qui ait: Nihil habentes, et omnia possidentes.

DE DISCIPLINA CLAUSTRALI. CAPUT XII. De claustri atrio interiori.

Atrium mentis dicitur claustrum, ubi pelles hostiarum detrahebantur, membra per frusta secabantur, cineres effundebantur, abluebantur intestina: et quaeque laboriosa officia exercebantur. Sic ingrediens claustrum, pellem pro pelle, et omnia quae habet dat pro anima sua, dum exuit veterem hominem, et induit novum, ambulans in novitate vitae, et in confessione detegens vitia prioris consuetudinis. Prius itaque immolando sacrificium Deo mortificat membra sua quae sunt super terram, fornicationem, immunditiam, libidinem et caetera alia. Deinde detracta pelle totius perversitatis in confessione, artus in frusta concidit, nihil de omnibus peccati circumstantiis reticens, sed per singula titulos accusationis et conquestionis subjiciens, voret haec omnia ignis contritionis et poenitentiae quousque ad cineres quos super caput aspergat, dicens: Peccatum meum coram me est semper; et: Putredini dixi: Pater meus es, mater et soror mea vermibus; compunctio his addatur, quae sicut aqua de latere Christi emundat intestinorum conscientiam ab operibus mortuis. Juxta sanctuarii introitum atrium interius collocatur, extra se habens atrium exterius, et intra primum tabernaculum quod dicitur sancta. Novitius igitur ad religionem veniens in confinio orationis et sensualitatis positus, jam quidem non est in carne, sed nec in spiritu. Audit interim inter terminos habitos sibilos gregum carnis inter se dissidentium, mente consentiens legi Dei, carne autem legi peccati. Audit sibilos gregum coelestium cantantium de canticis Sion, et ad somnos contemplationis provocantes, et carnalium motuum molestias tranquillantes.

DE DISCIPLINA CLAUSTRALI. CAPUT XIII. Claustrum gazophylacium.

Est et gazophylacium claustrum, ubi aurum, argentum et lapides pretiosi reconduntur; et ubi thesaurum nostrum in vasis fictilibus, id est conscientiam bonam in observantiis regularibus habemus. In claustro thesauri sunt sibi vitam aeternam negotiantes religiosi, quibus homo nobilis peregre proficiscens tradidit bona sua; singuli psalmi, singulae orationes, singulae confessiones, singulae lacrymae, singula jejunia, singulae eleemosynae, singulae immemorabilium laborum afflictiones, nonne acervum faciunt gratiarum, quae est thesaurus desiderabilis in congregatione claustrali? Super gazas istas eunuchus Candacis reginae constituitur. Cando ille qui se castravit propter regna coelorum, in officio praelationis praeficitur; siquidem pudicitiae et castitatis titulo insignitus, tanquam renibus accinctus custos sponsae Christi non immerito constituitur. Talis inventus est Joseph in domo Putipharis sacerdotis Heliopoleos; talis Joannes Evangelista, cui matrem suam in cruce commendans commendavit; talem elegit Apostolus; talem describit beatus Benedictus. Zelotes Dominus qua ratione crederet sponsam, quam pretioso sanguine redemit, et matrimonio indissolubili sibi copulavit, nisi ut amicus sive vicarius ille sponsi fideliter serviret et caste commissam conservaret?

DE DISCIPLINA CLAUSTRALI. CAPUT XIV. Claustrum est santum saeculare.

Ingrediamur jam sanctuarium, quod dicitur sanctum saeculare, ubi semper introibant sacerdotes sacrificiorum officia consummantes. Peregrinans in terris justitia grata sibi interim claustralem disciplinam determinat hospitia. Pulsat itaque ad januam claustri, dicens: Aperi mihi, soror mea; caput meum plenum est rore; quem superfundam in aera claustrali, ut moretur ros in messione mea, et cincinni mei guttis noctium, quas furatur in abscondito vultus Dei, et in secreto silentii pia conscientia. Currendum et occurrendum tam benignis pollicitationibus impigro pede sancti desiderii, et tollendum pessulum ostii, quod est difficultas et tarditas humanae fragilitatis ad vota solvenda. Sanctum itaque saeculare est velle, et vix bona facere. Sanctum vero coeleste, velle et perficere. Unde Apostolus: Deus est qui dat nobis velle et perficere pro bona voluntate. De sancto saeculari idem: Velle adjacet mihi, perficere autem non invenio. Merito igitur claustrum dicitur sanctum saeculare, ubi nec quod volumus, facimus, nec quod facimus, perficimus,

DE DISCIPLINA CLAUSTRALI. CAPUT XV. Claustrum regale cubiculum.

Dicitur etiam claustrum regale cubiculum; unde in Canticis loquitur claustralis disciplina: Dum esset set in accubitu suo, nardus mea dedit odorem suum. Accumbere est ad quiescendum se inclinare. In Isaia loquitur Dominus: Laboravi sustinens. In Jeremia: Labora rogans. Et in Evangelio: Jesus fatigatus ex itinere sedebat super fontem. Non solum scelera Jacob et peccata nostra vexant illum qui idem ipse est et cum tranquillitate omnia judicat; sed etiam hostia pacifica et incensa, et cantica illorum sacerdotum, quorum manus sanguine, avaritia et luxuria plenae sunt. Profanis itaque et malis hominibus ad lassitudinem lacessitus sabbatizare volens, loca silentii, pacis, unitatis et honestatis requirit, et ibi cubiculum statuit. Haec, inquit claustrali disciplina, requies mea; hic habitabo quoniam elegi eam. Et: Deliciae meae esse cum filiis hominum. Quorum conversatio non animalis, sed rationalis et spiritalis est in coelis. Liquefacta quodam amore humili cervorum, qui transilit super montes aromatum, loquitur ad ipsum: Indica mihi, inquit, quem diligit anima mea ubi pascis, ubi cubas in meridie; quando spiritus fervet, quando mens tota incandescit, quando ignis exaestuat in ossibus amantis, et ferre non sustinentis. Plane inter acervos novarum frugum, in liliis, in campis sylvae, a mundanis artibus remotarum mentium pascit et cubat in meridie. Adolescentuli et adolescentulae regale cubiculum observant tenentes gladios, qui devorant carnes super femur mali desiderii, ambientes regem Salomonem propter timores nocturnos, ne forte ululatus luporum et gannitus vulpium rumpant medium noctis silentium, quando moriuntur primogenita Aegyptiorum.

DE DISCIPLINA CLAUSTRALI. CAPUT XVI. Claustrum esse patibulum ostenditur.

Patibulum dicitur claustrum, ubi Jesus cum latronibus suspenditur, sed Jesus non quia meruit, sed quia voluit, illi non quia voluerunt, sed quia meruerunt. Unde ait latro ad latronem: Nos quidem digna factis recipimus; hic autem nihil mali gessit. Quicunque autem claustrum ingreditur cum Jesu de voluntate, cum latronibus eligat suspendium pro malorum suorum merito et satisfactione. Triplici distinctione omnium claustralium multitudo assignatur. Est in claustro innocens et sine querela apud Deum et homines cum Jesu. Est nocens, sed poenitens cum dextro latrone; est nocens et impoenitens cum sinistro. Patitur innocens ad augmentum coronae, patitur poenitens ad meritum veniae, patitur impoenitens ad cumulum poenae. Jesus in patibulo orat, latronum alter veniam postulat, alta Jesu insultat: qui bonus sustinet patibulum, bona ejus conscientia levem facit poenam, et atrocem qui malus sustinet; sed in flagello non murmurat, veniam meretur; qui malus flagellatur, et sicut ignis in spinis desperando crepitat, damnatur.

Notanda in patibulo triplex claustralis disciplinae distinctio: est namque filii disciplina ibi, cui Pater Unigenito non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum; de quo Isaias: Disciplina pacis nostrae super illum. Et: Vere languores nostros ipse tulit, et dolores nostros ipse portavit. Hunc unicum et dilectissimum Filium, in quo sibi bene complacuit, flagellis, imo durissimis scorpionibus absque ulla retractatione velut inimicum, pro reconciliatione inimicorum misericors Pater et Deus misericordiarum cecidit. Inde Filius: Corpus meum dedi percutientibus et genas meas vellentibus; faciem meam non averti ab increpantibus et conspuentibus in me. O dura, imo pia pietas! dura, quoad humanum judicium, pia quoad divinum secretum, dura quoad patientis meritum, pia quoad passionis causam et effectum. Unus agit causam omnium; bonus malorum, justus peccatorum, filius servorum. Disciplina igitur pacis nostrae super eum, qui totum debitum nostrum solvit cum usuris, non solum centesimis, sed et infinitis, ut plus appenderet statera crucis donum, quam delictum; et superabundans gratia remissionis indulgeret culpas non solum originales, sed actuales. Grandis et gravis disciplina sub qua mitissimus Agnus voce blanda et mansueta suspirat dicens: Mi Pater, si possibile est, transeat a me calix iste; et si non potest transire nisi bibam illum, fiat voluntas tua. Si filius es in claustro, sic habeas cor pacatum et paratum ad patiendum, et etiam ad congratulandum, dicens: Quoniam ego in flagella paratus sum. Lupus Judas, unanimis forte tuus, si levaverit contra te calcaneum, tuum[ f. suum], nec pellem mansueti vultus detrahat, nec carnem patientiae deglutiat, nec intestina intentionis mordeat. Si Satan manifestus a planta pedis usque ad verticem famam tuam exulcerare voluerit, sedens in sterquilinio humilitatis, testa saniem rade imputando culpae tuae non alterius malitiae; sicut David Semei maledictiones non imputabat, sed divinae ultioni ascribebat.

Item alia est disciplina discipuli et alia servi. Discipulus audit doctrinam magistri; servus qui non manet in domo in aeternum, et praestolatur finem operis sui, piger est ad audiendum, negligens ad operandum, ad oculum enim omnia facit nec quaerit gratiam, sed pecuniam. Discipulus sanctus est, qui a dextris Domini pependit latro; servus qui a sinistris. Clamat discipulus: Domine, memento mei dum veneris in regnum tuum.. Patientiam et poenitentiam jam didicerat in tempore parvissimo, consummatusque in brevi explevit tempora multa; placita enim erat Deo anima ejus. Unde: Hodie mecum eris in paradiso. Itaque et tu claustralis, qui forte ab oriente venisti, ab ineunte aetate peccatis involutus; vel ab occidente usque ad senectutem in peccatis conversatus, conversus ad religionem, spera in Domino et fac bonum. Dic: Domine, memento mei, dum veneris in regnum tuum. Item: Adhaesit anima mea post te, sequendo te et obediendo tibi: Suscepit me dextera tua, quia licet peccaverim, licet mortem meruerim, tamen spero de misericordia tua, quae est dextera tua. Non est extra disciplinam qui sedet ad dexteram, vel etiam qui pendet; sed cum delectatione tenet disciplinam claustri; pendet, qui vitulos habet mugientes, sed reclusos appetitus saeculi, et impetus carnis audiens, sed non vadens post concupiscentias suas. Movetur carnalis suggestio, sed non egreditur consensus aut delectatio; concipit caro dolorem, sed non parit. Quare quia non est extra disciplinam, nec extra dexteram. Semper enim dicit: Dominus a dextris est mihi, ne commovear. Discipulus non moritur. Servus autem qui servus est peccati, et poena peccati, quid? Ejice ancillam, et filium ejus; non enim haeres erit filius ancillae cum filio liberae Mariae. Hic est claustralis, qui quaerit quae sua sunt, non quae Jesu Christi. Quaerit obedientiam, non Jesu Christi, sed proprii arbitrii; quaerit pecuniam, quaerit voluntatem propriam, quaerit duobus dominis servire, Deo et mammonae. Hic labiis Deum honorat, cor autem ejus longe est ab eo. Hic in vestibus ovium venit, sed intus est lupus rapax, cujus Deus venter est. Hic habet speciem pietatis, sed virtutem ejus abnegat. Hic non est ex nobis, licet inter multos sit nobiscum. Hic magis eligit porcos immundi desiderii pascere quam in paternis possessionibus sobrie vivendo remanere. Descendamus jam ad forum et emamus nobis necessaria.

DE DISCIPLINA CLAUSTRALI. CAPUT XVII. Forum venale claustrum: quod et Tyro civitati moraliter assimilatur.

Claustrum est venale forum, ubi exponuntur merces omnes ad utilitatem animae, sive quae ad decorem, sive quae ad necessitatem pertinent. Lege Tyrum in Ezechiele singulis rebus et speciebus a diversis hominibus et regionibus juxta singulorum possibilitates et peregrinas merces sufficiente constructam et ornatam. Mysticas horum significationes nec hujus operis, nec nostrae facultatis est de sacculis historicis et marsupiis evolvere et explanare. Humeris Hieronymi et Gregorii, atque aliis expositoribus relinquimus, qui falces habent acutas ad metendum, ubi alii laboraverunt; ad nostram tamen disciplinam et claustrum nostrum sumptu soluto exinde reporto. Quod sicut opulentissimam illam urbem vicinae et remotae provinciae repleverunt; sic claustrum religionis illi qui ab initio mundi Deo placuerunt usque ad haec nostra tempora; omnia enim sua tam dicta quam facta ad usus nostros praeparaverunt. Cedros imputribiles, si fortia castitatis quaeris exempla, absque numero reperies. Si patientiae, si conscientiae, si fidei, si veritatis, si mansuetudinis, si religionis; si obedientiae, si justitiae, si fortitudinis, si prudentiae, si temperantiae, si omnium virtutum possessores quaesieris, occurrent tibi innumerabiles super arenam maris et stellas coeli; unde: Mihi autem amici tui Deus honorabiles facti sunt: dinumerabo eos et super arenam multiplicabuntur. Emat itaque a bonis et legitimis Dei mercatoribus quod sicut placet quisque; et quod ad diem festum necesse est. Tunc enim in foro nihil invenitur, cum clausa erit janua, et fatuis virginibus dicetur: Ite ad vendentes, et emite vobis. Quod dicetur, non ad consultationem, sed ad subsannationem. Subsannabo, inquit Sapientia, cum vobis quod timebatis advenerit Bene autem Tyrus, qui interpretatur angustia, claustralem disciplinam figurat: quia malum, malum est, dicit omnis emptor; sed cum venerit domum gaudet: Id enim quod in praesenti est momentaneum et leve tribulationis nostrae, supra modum aeternum gloriae pondus operatur in nobis. Nec minor apparatus animarum in claustro, quam terrenarum opum in Tyro. Vix est colligere opes Tyri, vix est enumerare labores claustri. Quidquid congregat ad perituram gloriam saeculi Tyrus, hoc pro acquirenda beata vita bona patientia suffert religiosus conventus.

Primo considerandum quod in corde maris est sita, ubi quidem major est timor, durior est labor. Finitimi sunt Elias, Joannes Baptista, beatus Benedictus et sanctus Augustinus; qui aedificaverunt verbo et exemplo claustralem religionem, et impleverunt illam sanctitate et decore incomparabili; abietes et cedros animi puritate et incorruptione imputribiles, et contemplatione sublimes. De Sanir, id est via lucernae, seu dentibus vigiliarum, vel etiam de Libano exstruunt claustrum, cum tales perficiuntur, quorum vita via est aliis, et lucerna, sive redargutio errantium sollicita et mordacissima, atque dealbatio invitantium candidissima. Quercus quoque de Bazan recipit claustrum, id est ignominiosos peccatores, et facit remos, sicut Josue Gabaonitas, aquarios in templo et lignarios. Unde Apostolus: Eos qui contemptibiles in Ecclesia sunt constituite ad judicia. Transtra, quorum pedes portant pacem; et praetoriola, quorum anima adhaeret pavimento. De ebore Indico propter mortificationem. Et de insulis Italiae sive Cethim, id est percussa Dei timore dolent. Byssus varia de Aegypto, id est saeculo, texitur in velum; quando de saecularibus conversi, difficultatibus et objectionibus adversariorum tanquam murus se opponunt pro domo Israel. Similiter hyacinthus de nobilitate; purpura de obscuro et ignobili genere, tamen valde laborioso, fiunt operimentum in securitatem et absconsionem infirmorum a turbine et a pluvia. Habitatores Sidonis et Aradii, quondam venatores rhetorici, deponentes per potentiam, sicut Nabuchodonosor quos volebat exaltabat, et quos volebat humiliabat: modo sunt remiges nostri gubernantes navem et trahentes ad portum. Sapientes tui, Tyre, sunt gubernatores tui, a quibus cum respublica regitur, bene agitur. Senes Giblii, et prudentes ejus, in ordine ab infantia nutriti, habuerunt nautas ad ministerium variae supellectilis tuae; quia consuetudo et usus claustri ab his quaerendus est. Omnes naves maris, et nautae earum, fuerunt in populo negotiationis tuae, quia claustrales de labore saecularium vivunt, secundum Apostolum: Qui spiritualia seminant, carnalia metant. Persae, id est tentati a concupiscentia sua abstracti et illecti, et generati a diabolo; unde: A patre diabolo estis. Et Libyes, quorum os maledictione plenum est, conversi sunt in exercitu claustrali, vel perseverando in malitia ad exercendum Abel, vel immutati ad serviendum Deo viventi. Viri bellatores tui clypeum et galeam suspenderunt in ornatu tuo, induentes se armaturam Dei tempore belli, et resistentes diabolo et vitiis carnis; et transacta malitia, quae est vita hominis super terram, fortia virtutum exempla sequacibus relinquentes; sicut Eleazarus, qui noluit simulasse carnem porcinam contra leges sanctas manducasse. Filii Aradii cum exercitu tuo super muros tuos et in circuitu tuo. Aradii deponentes veterem hominem cum actibus suis super muros sunt custodes tota die et tota nocte in perpetuo non tacentes; sed contra aereas potestates debellantes. Sed et pigmaei, qui erant in turribus pharetras suas suspenderunt in muris suis per gyrum; ipsi compleverunt pulchritudinem tuam. Nota quod Pigmaei, qui sunt cubitales homines, dicuntur complere pulchritudinem nostram; plane qui se humiliat sicut parvulus evangelicus, hic in turribus pacis cum securitate complet cumulum religionis. Graecia, Thubal et Mosoch, ipsi institores tui. Ad summam dicendum de cunctis gentibus ad religionem jam conversos, et adhuc plures convertendos, qui singuli de moribus, de regionibus, de consuetudinibus suis; multas mansiones in domo Dei faciunt, ut ex multis facierum personis corpus Christi quod est Ecclesia magna aedificetur.

Forte sub his integumentis parum tibi arridet modestissima claustralis disciplinae facies. Nudam et superborum foliis exspoliatam succinctamque consuetudine saeculari magis appetis, ne lector offendiculo obumbratae locutionis tardatus, fastidio sensum amittat; et in hoc quoque satisfacere possim, et tuae voluntati et aliorum utilitati. Sunt itaque nervi et compagines claustralis disciplinae silentii censura, verborum rara et rationabilis licentia, aspectus in terram defixus, incessus neque multum tardus, neque multum festinus; sessio in claustro assidua, in choro intercisa; statio quasi ante Deum tremula et timida; cibus et potus castra infra metas sufficientiae ponens, somnus digestioni sufficiens, castitas utriusque omnes fines hominis possidens, timor Dei fundamenta omnium actionum jaciens; amor Dei coelum superextendens, constantia et perseverantia in bono parietes fulciens, puritas et munditia claustrum scopando omnia superflua projiciens, humilitas stramenta pedibus substernens, obedientia introitum et exitum custodiens, charitas conventum totum per ordinem disponens, fides animans, spes recreans. Ubi disciplina ista tenetur, et ordo non dissipatur, crede mihi, stat Jesus in medio discipulorum suorum; et dans pacem cum eis ingreditur et egreditur; et est pax ingredienti disciplinam, et egredienti ad vitam aeternam; in superliminaribus claustralium domorum, sanguine Agni scribantur haec in generatione alteri.

DE DISCIPLINA CLAUSTRALI. CAPUT XVIII. De silentio.

Adhuc repeto amplius commendare quae religioni aestimo magis amabilia vel etiam necessaria; ut sunt, silentium, lectio, confessio et oratio. Silentium claustrale, nec mutum sit nec loquax: non mutum sit in auribus Domini Sabaoth, sed semper dicat: Auribus percipe vocem orationis meae. Et: Voce mea ad Dominum clamavi. Quia tacenti Moysi dictum est: Quid clamas ad me? Illa enim vox penetrat viscera misericordiae Dei nostri: quam solus et totus spiritus in imis visceribus ingemiscens jactu validissimo ad tertium emittit coelum. Unde Apostolus de Domino: Qui in diebus carnis suae preces supplicationesque ad eum, qui possit illum salvum facere a morte, cum clamore valido et lacrymis offerens exauditus pro sua reverentia. Tale silentium habet tintinnabula in extremitate sacerdotalis indumenti cum malis punicis; quia sollicitus de exitu vitae hujus orat refectionem et rotunditatem vitae aeternae. Rursum non sit loquax; quia: In multiloquio non deerit peccatum. Et lingua in udo constituta, si movetur sine sustentaculo timoris Dei, vix evadit lubricum, vix non incurrit lapsum. Non ergo valvas labiorum aperiat, nisi forte in Sabbato aut in Kalendis de requie futura et gaudiis sanctorum commemorans. Sub tali silentio crescite et multiplicamini sancta desideria, pax cordis et tranquillitas cum vera munditia, quia ventosa et vana loquacitas mista cum gelu et pruina verborum seminantium discordias, ficum et vineam, et teneras arbores scandalizando, cito et frequenter exurit. Sigillum autem silentii si sub signaculi obumbratione sit, nutrit semen bonum et ad proventum facit venire. Inde est quod in Apocalypsi liber, qui est in dextera sedentis super thronum, scriptus intus et foris, septem sigillis signatur. In manu Dei sumus et nos, et sermones nostri, clausi septem signaculis quousque aperiat os nostrum Agnus qui occisus est; et habet clavem quae aperit, et nemo claudit, unde Paulus vinctus: Sed verbum Dei non est alligatum. Claudit et nemo aperit; unde in eadem Apocalypsi: Signa quae locuta sunt septem tonitrua noli ea scribere. Et in Daniele: Clausi sunt sermones. Liber iste scriptus est intus et foris, ne labiis tacitis iniquitatem mediteris in cubili tuo, id est in cordis secreto; signatus est septem signaculis, ne egrediatur verbum otiosum, quia de omni verbo otioso reddituri sumus rationem. Ne vanum, sicut illi qui Vana locuti sunt unusquisque ad proximum suum; ne dolosum, quia fraudulenti vasa pessima sunt. Ne mendax, quia perdes omnes qui loquuntur mendacium. Ne malum, unde: Omnis sermo malus de ore vestro non procedat. Ne schismaticum aut haereticum, aut murmurosum, quia Dathan et Abiron vivi absorpti sunt, et murmurantes perierunt ab exterminatore. Ad ultimum ne blasphemum, quod non remittetur nec in hoc saeculo, neque in futuro.

Sunt quoque septem sigilla, quibus signatur liber silentii claustralis. Ratio tranquillitatis, ratio professionis, ratio tenendae pacis, ratio componendi affectus et motus cordis, ratio subtrahendi a saecularibus negotiis, ratio scrutandae legis Dei, ratio contemplationis. Ubi enim silentii repagula infringuntur, turbatur tranquillitas, professio solvitur, pax confunditur, affectus et motus cordis tanquam mari moto undis contunduntur. Qui saecularibus implicatur, aeternis et coelestibus exuitur, qui sophisticis et rhetoricis deceptionibus occupatur, legem Dei non meditatur; qui garrulitate et vana loquacitate detinetur, ad Deum mente non erigitur. Salva igitur sint signacula ista donec Agnus solvat, et labia nostra aperiat. His signaculis liber silentii clausus non solvitur, nisi Agnus solverit qui occisus est quod est usque ad mortem servetur ista silentii censura. Solvetur autem ab Agno: Qui dignus est accipere virtutem, ut sit Rex virtutum; et divinitatem, ut sit Patri consubstantialis secundum aeternam generationem et sapientiam quae loquitur: Ego ex ore Altissimi prodivi; Et fortitudinem ut sit fortis et potens in praelio, et gloriam, et honorem, quia eum qui modico ab angelis minoratus est, gloria et honore coronavit Pater; et benedictionem, qui accepit benedictionem a Domino, et est super omnia benedictus Deus. Ad haec Agnus aperit ora mutorum et resolvit signacula, ut sapientiam in mysterio absconditam loquamur, ut dicamus de Christo: Bene omnia fecit, et surdos fecit audire, et mutos loqui. In libro itaque signato, id est in silentio legamus, et quod sub sigillo clauditur, tanquam sublato lapide ab ore putei a Jacob, vel a Domini sepulcro ab angelis, inspiciamus et de aquis istis bibamus. Bonum est ergo claustrale silentium.

DE DISCIPLINA CLAUSTRALI. CAPUT XIX De lectione

Huic silentio concatenata est lectio, et quasi debent annuli infigi in annulis cortinarum in templo Dei. Lectio autem est pascua uberrima, in qua animalia pusilla cum magnis assidue pascendo praepacant holocausta Domino medullata, cum intra se ruminantes dulcissimos divinae Scripturae flores, nihil aliud corde et ore continent. Purgat siquidem interiora nostra ossibus mortuorum, et morticinis amputandarum cogitationum assidua et intenta cum devotione lectio, etiamsi non sequeretur fructus intelligentiae et scientiae ex lectione, tamen ad hoc esset utile semper legere, ut mens nostra occupata excusaretur a superveniente et contumaciter se ingerente vana et superflua cogitatione. Dum venio, ait Apostolus ad Timotheum, attende lectioni. Et: Beatus vir qui meditatur in lege Domini die ac nocte. Et: Semper sint vectes arcae in annulis, Et semper inveniat te diabolus occupatum; non enim spiritus immundus intrat domum, nisi quam invenerit vacantem. Ne vero lectio sit vana et garrula, sed quieta et sigillo meditationis impressa, dicitur in Apocalypsi: Et cum aperuisset Agnus unum ex septem sigillis; audivi unum de quatuor animalibus tanquam vocem tonitrui dicens: Veni et vide; id est lege Evangelium Matthaei, qui est unum de quatuor animalibus, sic incipit: Liber generationis Jesu Christi. Quid est ergo sic inchoare Evangelium, nisi dicere, veni et vide in hoc libro mysterium a saeculis absconditum, per generationem Christi ostensum et revelatum? Veni et vide Verbum incarnatum, quod sub sigillo divinitatis hactenus apud Patrem latuerat clausum. Et ecce equus albus, Christus de Spiritu sancto conceptus, et sine peccato de Virgine natus. Et qui sedebat super illum habebat arcum, ex divina et humana natura intensum contra diabolum. Et data est ei corona, ut sit Rex angelorum qui fuerat Rex Judaeorum. Et exivit in locum Calvariae, vincens per patientiam, ut vinceret per potentiam. Huic incumbens lectioni efficitur equus albus, dum sicut columba volitat super rivos aquarum; et quasi grex tonsarum ascendit de lavacro, induens novum hominem, qui secundum Deum creatus est in justitia et sanctitate veritatis. Intellectus quoque qui sedet super equum album, et praeest omnibus sensibus, habet arcum, sanctam Scripturam, quae modo intenditur, modo distenditur; intenditur dum minatur poenam, distenditur dum promittit veniam: Et data est ei corona. Jam rasam coronam gestamus in capite, sed gloriam et bonam conscientiam quaeramus in mente; et corona est in capite assidua lectio cum intenta devotione. Unde Salomon, Liga eam in corde tuo jugiter, et circumda eam gutturi tuo. Et sit torques collo tuo. Qui meditatur in lege, coronam habet in capite. Qui loquitur de lege: Exaltationes Dei in gutture. Qui subjicitur legi, torques in collo.

DE DISCIPLINA CLAUSTRALI. CAPUT XX. De confessione.

Surgendum autem de lectione ad confessionem, ubi te accuses de praevaricatione mandatorum Dei, vel de negligentia, vel de ignorantia, vel de infirmitate; non autem debet esse crassa et supina confessio claustralium sicut saecularium hominum. Confessio est aqua non turbida, non virulenta, non bituminosa; sed clara, pura et munda, purificans tanquam secunda baptismatis regeneratione illos, qui non custodierunt vestimenta sua alba sicut nix, de lavacro sanctificationis. Est itaque confessio alia ante judicem, alia ad Dominum, alia ad Patrem. Ante judicem reus, ad Dominum servus, ad Patrem filius. Reus quaerat advocatum, servus flagellum, filius amicum. Reus agat de reconciliatione, servus de propitiatione, filius de pace. Munera offerat reus, obsequia servus, seipsum filius. Reus macerationem, servus correptionem, filius salutarem oblationem. Reus prosternat se ante januam, servus ante ostium, filius intret cubiculum. Grandia et enormia scelera confiteatur reus, servus peccata, filius delicta. Dicat reus: Noli me condemnare( Job X, 2); dicat servus: Miserere mei, Deus; dicat filius: Pater peccavi; sed parce mihi. Qui recedendo de filio factus fuerat servus, de servo reus; fiat redeundo de reo servus, et de servo filius, ut quibus passibus abierat in regionem dissimilitudinis, eisdem revertatur ad similitudinem Patris. Et quia deformata peccando fuerat imago et similitudo Dei in anima, per confessionem sigillum quaerat reformationis; unde jam secundum sigillum aperiat Agnus in confessione: Audivi secundum animal dicens: veni, et vide. Secundum animal est Marcus, qui tanquam leo rugit in deserto; praecipue agens de Domini praedicatione et resurrectione. Et bene confessio comparatur deserto, quia non solum a saecularibus, sed etiam a regularibus potius deseritur quam frequentetur. In hoc deserto rugiebat peccator ille qui dicebat: Rugiebam nimis a gemitu cordis mei. Et exivit alius equus rufus; allegorice Christus, qui albus est in nativitate, et rufus in passione. Moraliter vero rubore confunditur qui sua enormia scelera confitetur et efficitur rufus sanguinis conspersione, qui erubescit de sua correptione. Unde Apostolus: Quem fructum habuistis, inquit, tunc in illis in quibus nunc erubescitis? Equus rufus est qui portat suam confusionem, dicens: Non sum dignus ego peccator, levare oculos meos ad coelum. Et: Non sum dignus ut intres sub tectum meum. Et: Iram Domini portabo, quia merui. Et: Qui sedebat super illum( scilicet timor Domini) datum est illi ut sumeret pacem de terra; unde Dominus: Non veni pacem mittere, sed gladium. Unde et huic datus est gladius magnus. Gladius iste magnus devorat carnes; et inebriatus est in coelo. Et: Maledictus qui prohibet gladium suum a sanguine, id est qui non amputat per confessionem peccata quae fiunt ex carne et sanguine, de quibus dicitur: Caro et sanguis regnum Dei possidere non possunt.

DE DISCIPLINA CLAUSTRALI. CAPUT XXI. De vera confessione, et ejus efficacia.

Gladius confessionis Vivus est et efficax et penetrabilior omni gladio ancipiti, pertingens usque ad divisionem animae et spiritus, compagum quoque et medullarum; et discretor cogitationum et intentionum cordis. Et quis vim confessionis exprimere sic potuit? Quis naturam ejus et formam sic depinxit? Vivus, inquit, est sermo. Ubi est morticinum confessionis? Ubi simulacrum mortuum, quod os habet, et non loquitur, manus habet non Jacob, sed Esau, videlicet pilosas, sed et non planas? Pedes et non ambulat? Sicut homo mortuus non est homo, et fides mortua non est fides; sic confessio simulata, non est confessio. Vivus ergo sit confessionis sermo, ut de corde vitali, et labiis veracibus procedat, non de sepulcro cadaveris mortui quod putet et fetet. Addit: Et penetrabilior omni gladio ancipiti. Grammatica, dialectica et rhetorica gladii sunt, quibus inter se pugnant clerici, et satis sunt penetrati in doctrinis et regulis suis; sed sermo Dei et sermo confessionis penetrabilior est omni gladio ancipiti, qui quaerit vitare damnum et acquirere lucrum, cum non solum penetrat in interiora hominis, sed etiam perforat intestina suggestionum diaboli, et portas confringit inferni. Et quomodo? pertingens usque ad finem animae et spiritus, id est sensualitatis et rationis. Nihil namque omittit vera confessio, quin accuset omnes excessus et sensualitatis, et superioris rationis. Nam aliud est peccare ex sensualitate, quam habemus communem cum peccato; aliud ex ratione, quam habemus specialem ex humanitate, et forte communem cum Angelo ex divina dispensatione. Peccata ex sensualitate, sunt illa, quae fiunt ex fragilitate et subreptione; quibus minor debetur poena et poenitentia; ex ratione, quae fiunt ex deliberatione, vel ex ambitione, quibus acrior imminet vindicta. Subjungit: Compagum quoque et medullarum. Compago quaedam est animae et spiritus: illud confinium rationis et sensualitatis, in quo vix discernitur cujus sorti cedat, rationis, an sensualitatis? Unde Apostolus: Non intelligo quod operor, quia in confinio illo caro concupiscit adversus spiritum, et spiritus adversus carnem, id est adversus sensualitatem. Hoc quoque confinium vivus sermo debet determinare, et usque ad interiores medullas peccata insequi et explorare. Ad extremum subdit: Discretor cogitationum et intentionum cordis. Evolvendae sunt cogitationes et rimandae intentiones in confessione? ut nec minima peccati ungula evadat, quin in Dei sacrificium veniat. Fit enim in confessione criminale, veniale. Sed paucorum est discernere noctem et noctem, id est inter veniale et criminale, quia multa reputantur venialia quae sunt criminalia, secundum intentionem peccatoris. Exprimenda est in confessione, non solum actio, nec solum cogitatio, sed etiam ipsa intentio quae totum opus facit lucidum aut tenebrosum. Et hic gladius magnus qui datus est sedenti super equum rufum, cujus etiam acies dissecat penitus, et discindit squammas antiqui Leviathan; quarum una uni sic jungitur, ut nec spiraculum incedat per eas.

DE DISCIPLINA CLAUSTRALI. CAPUT XXII. De oratione.

Serpentinis igitur exsuviis in confessione exutus, et aquis Jordanis cum Naaman leproso lotus, et cum puero David secundo unctus, in oratione ad Dominum manus et oculos levet, ut praeterita deleantur et a futuris caveatur. His quasi duabus columnis fulcitur domus orationis, si ira Dei deleatur, et gratia concedatur. Utrumque facit oratio, et exstinguit iram et implorat gratiam. Est enim oratio alia laboriosa, alia devota. Laboriosa exstinguit iram; devota provocat gratiam. Neutra tamen sine altera veniat ad thronum gratiae, sed Jacob utramque ducat, et contubernio suo constringat Liam et Rachel, id est laboriosam orationem et devotam. Una nocte cubat cum Lia, altera forte cum Rachel. Ex utraque nascitur soboles; proles ex Lia, chariores ex Rachel; et isti et illi reputantur in semine et numero patriarcharum, quia secundum Liam qui plus laborat plus mercedis accipiet; et secundum Rachel: Ei qui non operatur merces imputatur, non secundum meritum vel debitum, sed secundum gratiam. Cum itaque mercedem praevenit gratia, grata et devota dicitur oratio; et est imber matutinus. Laboriosa est, quando cor longe est ab homine, et Deus a corde. Longe vero cor ab homine, sive occupatum sit in curis superfluis, sive tepefactum a fervore religionis, sive immersum carnalibus desideriis. Deus quoque longe est a corde, cum subtrahit gratiam, cum differt praesentiam, cum exercet postulantis patientiam. Laboriosa est de qua Petrus ait: Praeceptor, per totam noctem laboravimus, et nihil cepimus. Et de qua Job: Effodiunt sibi mortem quasi thesauros, et cum invenerint, gaudent. Et iterum Job: Clamo, et non exaudis me. Et sponsa in Canticis: In lectulo meo quaesivi per noctem, quem diligit anima mea, etc.. Et in Psalmo: Distulisti Christum tuum. Devota est cum cito occurrit gratia, cum mentem praeoccupat, cum adest antequam invocetur, cum praestat supra quam petimus aut intelligimus. Cum autem homo pulsaverit ad januam gratiae, dicens: Oratio mea praeveniet te. Et: Praevenerunt oculi mei ad te diluculo; tunc appellatur laboriosa, et imber serotinus: Faciam, inquit Dominus, descendere ad vos imbrem matutinum et serotinum, ut custodiam introitum et exitum vestrum. Aliquando cum oraret Jesus in passione, factus est sudor ejus tanquam guttae sanguinis; frequenter etiam oravit cum omni tranquillitate, ut ibi: Pater, clarifica Filium tuum; et venit vox de coelo, dicens: Et clarificavi, et iterum clarificabo. Et Dominus ad turbam: Non propter me vox haec venit, sed propter vos. Et ad Patrem: Ego enim sciebam ab initio quia semper me audis. Quisquis huic Dominico se impresserit orationis sigillo ejusdem boni Magistri, sicut in aliis, sic etiam in hoc intuetur exemplum; nam de eodem sic sequitur in Apocalypsi:

Et cum aperuisset sigillum tertium, audivi tertium animal dicens: Veni et vide; et vidi. Et ecce equus niger; et qui sedebat super eum habebat stateram in manu sua. Tertium animal est Lucas medicus et evangelista, qui conficit animae potiones, ad sanandos omnes ejus languores. Incipit autem ab oratione sic: Fuit in diebus Herodis regis Judae, sacerdos quidam nomine Zacharias, etc. Et quia in visione Ezechielis in figura vituli repraesentatur; et vitulus Deo immolatur; bene equus niger dicitur propter crucis mortificationem, quam voce praedicavit et opere adimplevit. Christus autem qui albus fuit in nativitate, rufus in passione, niger est in morte. Sed stateram crucis habet in manu, quia potestatem habet ponere animam suam, et potestatem habet sumere eam. Et appensa in statera ista culpa humani generis cum poena Dominici corporis, pluris inventa est poena sua, quam culpa nostra: unde ipsa poena passionis Christi, delevit reatum praevaricationis primi parentis nostri, et totius mundi. Ipsa quoque passio, quid aliud fuit quam ejus oratio et nostra reconciliatio? Equitat ergo Christus in equo nigro, nam exaltatus a terra suspenditur in crucis patibulo. Et nos claustrales sive sacerdotes, imitemur in cruce orantem, levantes puras manus et oculos columbinos ad Deum, peccatorum nostrorum nigredinem confitentes, et poenitendo mortem praevenientes. Unde Psalmista: Aethiopia praeveniet manus ejus Deo. Aethiopissa decolorata a sole, et super carbones denigrata carnis afflictione, et membrorum suorum mortificatione, orat dicens: Averte faciem tuam a peccatis meis; et: Ossa mea sicut cremium aruerunt; et: Percussus sum ut fenum, et aruit cor meum. Animae sic oranti loquitur sponsus in Canticis: Equitatui meo in curribus Pharaonis assimilavi te, amica mea. Quasi equitabat Deus ante filios Israel super equum nigrum, columnam nubis per diem; et equum rufum, columnam ignis per noctem. Currus autem Pharaonis sunt fallaces equi ad salutem, qui discurrunt per universum orbem; superbia, fallacia, gula, luxuria, suos equites deferentes in infernum. Sed equitatio Jesu salus, de quo dicitur: Currus Dei decem millibus multiplex. Et quibus loquitur Psalmista: Afferte Domino, filii Dei, id est angeli: Afferte Domino filios arietum, id est Christianos imitatores apostolorum et prophetarum. Qui sedet super equum nigrum, habet stateram in manu sua, in qua appendet quid debeat postulare de temporalibus et quid de aeternis; quam assidue pro aeternis, quam moderate pro transitoriis. Inde est quod sequitur: Et audivi tanquam vocem in medio quatuor animalium dicentium: Bilibris tritici denario; et tres bilibres hordei denario uno. Triticum aeterna designat, hordeum temporalia; simplex et una oratio, id est bilibris tritici, pro vita aeterna. Unde: Unam petii a Domino; multiplex et diversa, id est tres bilibres hordei pro necessitatibus terreni subsidii. Unde: De necessitatibus eripe me, Domine. Vinum et oleum ne laeseris, id est in Christo baptizatos et sancto chrismate perunctos, quod est oleum, et sanguine Agni redemptos, quod est vinum, ne laeseris ad damnationem. Et si praecipio ne laeseris animam, sicut de Job dictum est: Tu autem animam ejus serva. Tamen in pressura torcularis nolo ut parcat calcator uvae. In hac enim pressura Deus non parcens parcit fidelibus suis. Haec de oratione, dicendum est de meditatione mortis.

DE DISCIPLINA CLAUSTRALI. CAPUT XXIII. De meditatione mortis.

Morte nihil certius, nihil incertius, nihil bonis appetibilius, nihil malis odiosius. Certus occasus est, incertus eventus. His qui non sunt de mundo, conversationem habentibus in coelis, gratus exitus de carcere ad regnum, de confusione ad gloriam. Morte namque interveniente, nuda veritas manifestabit gloriam summae et individuae Trinitatis, gloriam beatae Virginis, gloriam coelestium virtutum, gloriam denique omnium sanctorum; in qua nova, certa, mansura et mira et amabilia erunt omnia. Velum quoque sacramentorum praesentium, quod est de hyacintho secundum spem regni; de purpura propter sanguinem Agni; de cocco bis tincto propter charitatem mediatoris Dei et hominum; de bysso retorta, propter sinceritatem Catholicae fidei, et indissolubilem veritatem tunc aut tolletur, au scindetur. Tolletur juxta illud: Cum autem venerit quod perfectum est, evacuabitur quod ex parte est. Scindetur sicut in passione Domini: Velum templi scissum est a summo deorsum; ut judicium magni Dei sit sicut meridies, quando manifestabuntur consilia cordium. Et: Nihil opertum quod non revelabitur. Non ergo expavescat solvere debitum mortis, qui exspectat soluto debito dotes tantae remunerationis. Debitum tamen est, quod omnibus et ab omnibus debetur et solvitur. Tempus autem solutionis, et hora, non in potestate et scientia est debitoris, sed in voluntate est Creatoris. Constituit ille terminos qui praeteriri non poterunt. De solvenda morte nec creditor et exactor potest diem anticipare et praeripere, aut debitor differre et prolongare. Nemini autem hoc debitum seu vectigal indultum est a Deo, ut nec ipsi Filio Dei, quia Filius hominis est, remissum sit; licet originaliter emancipato per immunitatem peccati; nam Domini Domini est exitus mortis.

Cogitandum itaque, et semper excogitandum est, quatenus per mortem transeamus, non in morte remaneamus; sit mors hospitium viatoris, non mansio morientis; sit absolutio oneris, non depressio calamitatis; sit poenae interruptio, non continuatio; sit via ad Patrem, non deviatio ad hospitem; fit progressio ad patriam, non demersio ad gehennam; sit potio salutaris, non assumptio infernalis; sit denique finis non consumptionis, sed consummationis. Ante mortem culpa mortalis est cavenda, vel saltem confessione et poenitentia delenda. Citra mortem praeparandum, unde post mortem sit feliciter vivendum. Mors non absorbet merita bona, repraesentet autem mala etiam oblita; mors coacervat omnia praeterita opera, designat mansionum aeterna tabernacula, et collocat animas. non ubi voluerint, sed ubi meruerint. Ut certus sis de incertis, tene certa ne sequaris incerta; currit enim Apostolus non in incerto, sed certus; quia neque mors, neque vita poterit eum separare a charitate Dei, quae est in Christo Jesu. Certum te facient certa fides, certa spes, certa charitas, certa obedientia, certa humilitas, certa castitas, certa observatio Christianae religionis et tuae professionis. Depinge mortem ante oculos tuos, quam horrenda facies, ejus vultus quam obscurus et torvus, singula singulorum membrorum ejus officia quid operentur in singulis hominis membris. Devorant namque et depascunt tanquam teneram herbam quidquid in homine est roboris et virtutis, tam in anima quam in corpore damnatorum, unde in Psalmo: Mors depascet eos. Ut ergo de ventre hujus ceti Dominus nos extrahat, praeoccupemus faciem ejus in confessione, ut qui perforavit maxillam ejus armilla liberet nos a morte aeterna. Latens in carne Jesu divinitas molares noxas dentes in ore ipsius confregit, cum carnem Verbi morsu temerario momordit. Etsi itaque nos mordeat ut coluber et ut cerastes, si crucis cornua prae manibus habemus, si sanguinem Agni super utrumque postem et in superliminaribus gestamus; tota illa Leviathan horribilis armatura, quae in Job describitur, destruetur, et intestina ejus hoc jaculo terebrata rimabuntur. O puteus sulphureus! o fetor intolerabilis! o angustia! o tenebrae! o calor! o stridor dentium! o confusio! o dolor! o desperatio! o desolatio sine consolatione! malum sine fine; exitum sine reparatione! Utinam sub conspectu haberem compensationem quam mors malis delectationibus reponit. Longa praemeditatione et praeparatione comparandum est quod minuat acerbitatem mortis, et faciat tolerabile, quod est inevitabile.

Sunt autem mortis mitigatoria remedia; confessio peccatorum, et poenitentia contra aereas potestates, propugnaculum sanctae crucis, viaticum corporis et sanguinis Domini ad solatium tanti et tam ignoti itineris. Oleum inunctionis ad fovendam lampadem conscientiae, et removendas condensas mortis tenebras, patrocinium Dei, auxilium omnium sanctorum et oratio fratrum. His remediis aut succumbit mors secunda, aut cedit; et prima quidem more suo in hominem mortalem efferatur; sed enervatur, nec retiaculis suis retinet animam, quam tantis vallatam copiis videt. Virtutem crucis expavescit, viatorem transeuntem cum viatico nequaquam posse deficere non ignorat, veram poenitentiam et confessionem de utero suo et ventre infernali animas infinitas fortiter extraxisse meminit, et se nunquam potuisse resistere voluntati Dei, nec corporibus humanis, nec animabus nocere se posse experimento novit, si sanctorum auxilium subvenerit. Orationes fratrum tanquam sagittas igneas fugit. Ex his omnibus offas dirumpentes interiora diaboli, mortis et inferni conficiamus, et in ore draconis cum Daniele projiciamus. In claustro praeparetur haec confectio ab his qui se cogitant semper morituros, et tanquam palma multiplicant dies suspicientes in excelso, et in se vitia mortificantes. In his mors non habet potestatem, qui habent potestatem calcandi super serpentes, qui in eremo interficiebant filios Israel, et scorpiones qui insidiantur calcaneo nostro. O anima soluta a corpore ubi habitas? an in coelo, an in paradiso, an in igne purgatorio, an in inferno? Si in coelo, beata cum angelis; si in paradiso, secura a miseriis istis; si igne purgatorio, anxia de poenis, tamen exspectas liberationem; si in inferno, desperans non exspectas miseriam, sed veritatem et severitatem. O anima sine corpore ubi est modo corpus tuum? ubi est Abel frater tuus? Ecce vermes, ecce tinea, ecce putredo quondam in ossibus tuis. Tu autem quid? Petisne ab Abraham ut mittat Lazarum, et intinguat extremum digiti sui in aqua, et refrigeret linguam tuam? habesne flammam supplicii in parte vel in toto? estne spes evadendi? O anima, si in inferno es, non revertetur oculus tuus ut videat bona. Si in igne purgatorio, minus ardet fornax Babylonis, cujus flamma evaporabat cubitis quadraginta novem. Aethiopes crudelissimi ligna, fenum, stipulam, nec non et picem, atque malleolos, quos de silva malorum nostrorum collegerunt studiose, et reposuerunt malitiose, insistunt in igne purgatorio subministrare, et donec vox de throno gratiae veniat, miseram animam non cessant flagellare.

O anima sive beata sive misera, quam utile esset animae peregrinanti adhuc in corpore te videre et audire, quae et sortis nostrae non es oblita, et tuae jam es experta. Ecce habes stateram in manu tua, appendens in ea quod in corpore meruisti, et quod extra corpus recepisti. Hic, hic mendaces sunt homines, in justitia non attendentes stateram paratam quae recta linea librat poenam et culpam, non declinans neque ad dextram neque sinistram. In praesenti quidem mista est misericordia cum justitia, et justitia cum misericordia: quando Deus inclinat de calice qui est in manu ejus, ex hoc misericordiae in hoc justitiae, et ex hoc justitiae in hoc misericordiae. In futuro autem judicio erit justitia sine misericordia illi qui non fecit misericordiam; non enim tunc invenietur oleum ad emendum. Nunc dicitur: Vinum et oleum ne laeseris, quia correptio et compassio necessaria est ad curandum semivivum a latronibus relictum. In judicio saeva erit correptio, quia non erit tempus seminandi, sed metendi. Vana etiam erit compassio ubi nulla quae non praecesserit miseratio. Anima in corpore odorat ista, non gustat, sicut naves poma portantes; sed illa quae ad portum applicuit, jam degustat cujus saporis sint futura saecula. De mortis quoque meditatione dicitur: In meditatione mea exardescet ignis. Ignis utique de quo dicitur: Vermes eorum non morientur, et ignis non exstinguetur. Sed mirum quomodo mors exardescet meditata, quae frigida omnem vitalem tollit et exstinguit calorem. Quando tamen accenditur ignis nisi tempore hiemis? Ita enim contrarium contrario repellitur, et quaeritur ignis dum viget torpor frigoris. Quid ergo facit exardescens ignis in meditatione mortis; ligna, fenum, stipulam, paleasque comburit, mundanas delectationes in cineres redigens? Mors namque mentem totam occupans, temporalia omnia parvi pendere facit. Quis enim aquis mersus aquas se mergentes diligit? Et nonne concupiscentia oculorum, concupiscentia carnis, superbia vitae, in profundissimum infernum possessorem suum demergunt? In his aquis Leviathan natat et latet in insidiis, ut incaute sibi appropinquantes aut submergat, aut de naribus fumum projiciens sicut ollae succensae et ferventes exurat. Unde Job: De naribus ejus procedit fumus sicut ollae succensae et ferventis( Job XLI, 11). Halitus ejus prunas ardere facit, et flamma de ore ejus egreditur: fumus de quo dicitur: Ascendet fumus in ira ejus, oculorum caliginem generat, sed caligo sub pedibus Dei. Flamma de ore draconis est, de qua dicitur: Supercecidit ignis et non viderunt solem; concupiscentia videlicet mala, quae prunas ardere facit, dum hic animam seducit, vel in morte ad poenam trahit. Adversus haec nasus sponsae, sicut turris quae respicit contra Damascum, meditatur de morte contra mortem, quia jacula quae praevidentur, minus feriunt; et non est fera tam saeva, quae magisterii assiduitate non castigetur et mitigetur. Sic mors nec incognita meditatione, nec improvisa exspectatione veniens, non superveniens, valvas nostras apertas penetrans, non perforans, intrans non irruens, excitans, non feriens latus dormientis, satis modeste a nobis, non cum horrore excipitur. Venit enim ut bonus nuntius, non ut infestus adversarius: mandatum refert, non infert supplicium, fines enim mandati non excedit: a se non potest facere quidquam. In camo et freno maxillas eorum confringet Deus judex justus, ut nucleus gloriae quam abscondit Deus timentibus se, testa cum cortice fracta, beatorum repleat viscera.

DE DISCIPLINA CLAUSTRALI. CAPUT XXIV. De meditatione mortis Christi, hominis et diaboli.

Et cum aperuisset sigillum quartum, audivi vocem quarti animalis dicentis: Veni et vide. Et ecce equus pallidus. Nota in tribus superioribus, unum animal, secundum animal, tertium animal dixisse; in quarto vero non quartum animal, sed vocem quarti animalis scribit se audisse. Joannes enim evangelista est vox Verbi, qui sic inchoat Evangelium suum: In principio, inquiens, erat Verbum, etc. Equus autem pallidus est, qui ante passionem coepit pavere et taedere, dicens: Tristis est anima mea usque ad mortem. Et nomen illi mors, qui nunc mortuus est propter delicta nostra: Et in Osee, dicens: Ero mors tua, o mors. Et juxta illos qui dicunt: Nomen ejus non morietur amplius. Et inferius sequebatur eum, secundum illud: Posuerunt me opinione in lacu inferiori, in tenebris, et in umbra mortis. Ad meditationem itaque mortis pertinet mors Christi, mors diaboli et mors hominis. Mors Christi occidit mortem in diabolo ne ultra viveret, in homine ne remaneret; in diabolo ut periret, in homine ne periret; in diabolo ne regnaret, in homine ne serviret; in diabolo ne saeviret, in homine ne timeret; in diabolo ne falleret, in homine ne illi crederet; in diabolo ut de vita desperaret, in homine ut per mortem ad vitam aspiraret. Meditatio mortis Christi visitat aegrum, meditatio mortis diaboli confortat infirmum; meditatio suae mortis humiliat superbum: meditatio mortis Christi potio est salutaris; meditatio mortis diaboli purgatio est inflationis; meditatio suae mortis restitutio sive conservatio sanitatis. Meditatio mortis Christi venena exstinguit; meditatio mortis diaboli apostema solvit; meditatio suae mortis emplastrum morbo apponit. Equus pallidus est, qui se mortificat in meditationibus istis ut mortem puniat, et interim collum suum morti subjiciat, et in morte de subjugo venientis exsiliat.

De meditatione mortis ait Dominus ad Job: Nunquid apertae sunt tibi portae mortis, et ostia tenebrosa vidisti? Deo, cui nuda sunt omnia et aperta, qui palmo metitur terram, et pugillo continet omnia a supremo coeli cardine usque ad profundissimum inferni, nihil est clausum. Potestas ejus aeterna ingreditur et egreditur, nullo resistente, omnis regni sui provincias, quia Quaecunque vult facit in coelo, et in terra, et in omnibus abyssis. Illi procul dubio apertae sunt portae mortis, ut, cum vellet, intraret et exiret, quem vellet introduceret, et quem vellet revocaret. Nulli autem sanctorum nisi per Jesum apertae sunt, ut de mundo exiens inevitabiliter omnis homo per eas ad futurum saeculum, ad poenam vel gloriam intret. Sunt vero portae mortis, sunt portae inferni, sunt portae saeculi, sunt portae claustri, sunt denique portae coeli. De portis mortis dicitur in Psalmo: Qui exaltas me de portis mortis, ut annuntiem omnes laudationes tuas in portis filiae Sion. De portis inferni dicitur in Evangelio: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam, et portae inferi non praevalebunt adversus eam. Et: Vadam ad portas inferi. Portae saeculi sunt introitus ad vitam, et exitus de vita. Portae claustri sunt professio regularis cum observantia et spe renuntiationis[ f. remunerationis]. Portae coeli sunt sancti angeli et ministratorii spiritus, qui mittuntur propter eos qui haereditatem capiunt salutis. Poenales sunt portae mortis, abominabiles portae inferni, periculosae portae saeculi, religiosae portae claustri, gloriosae portae coeli. Portas mortis pertransivit Dominus, portas inferni confregit, portas saeculi sine pessulo intravit et exivit, portas claustri conversatione sua in terris, et morte dolavit; portas coeli in ascensione sua aperuit. In cardine vexatorio volvitur porta mortis, in cardine punitorio porta inferni, in cardine mutatorio porta saeculi, in cardine meritorio porta claustri, in cardine remuneratorio porta coeli. Angelus sanctus custodit portam coeli, bonus praelatus portam claustri, quotidianus defectus portam saeculi, diabolus damnatus portam inferni, princeps mundi portas mortis. Clavis coeli est gloria, clavis claustri est regula, clavis saeculi est vanitas, clavis inferni est poena perpetua, clavis mortis est divina sententia. In porta coeli de fine laborum exsultatio, in porta claustri peccatorum purgatio, in porta saeculi anceps occupatio, in porta inferni desperatio; in porta mortis trepidatio. Meridies ad portam coeli, aurora ad portam claustri, crepusculum ad portam saeculi, vespera sive nox ad portam mortis, media nox ad portam inferni. In resurrectione mortuorum apertae erunt portae mortis, quia omnes resurgemus, sed non portae inferni, quia non omnes immutabimur. In exitu aperiuntur portae claustri et portae saeculi; post judicium portae coeli Ait ergo: Nunquid apertae tibi sunt portae mortis, et ostia tenebrosa vidisti? quasi diceret: estne tibi jam pura conscientia, et de gratia mea tam secura vita, ut intrepidus exspectes mortem? et cum venerit tanquam absynthium, deglutias illam intrans portas ejus sine labore, et exiens absque difficultate? An et ostia tenebrosa vidisti? Si habes oleum in lampade tua, ad tenebrosa ostia non offendes pedem tuum, quia gressus tuos diriges secundum eloquium Dei, in quo lux et tenebrae nullae sunt.

DE DISCIPLINA CLAUSTRALI. CAPUT XXV. De communicatione corporis et sanguinis Domini.

In disciplina claustri non est omittendum quod praecipue est necessarium, altissime quoque commendandum memoriae. Eucharistia siquidem locum tenet in corpore Ecclesiae, quem humanum cor in homine; integro et sano corde vivitur, et corrupto et vulnerato, homo moritur. Unde Salomon: Omni custodia serva cor tuum, quoniam ex ipso vita procedit. Et Dominus de corpore suo in Evangelio: Qui manducat me, et ipse vivet propter me. Vita est angeli in quem desiderant angeli prospicere; vita est Christiani per quam possit proficere. Hanc vitam aliter accipere[ f. accipit] qui in carne et secundum carnem vivit; aliter ille qui seminat in spiritu, ubi de spiritu metat vitam aeternam; aliter illi: Quorum os maledictione et amaritudine plenum est; aliter illi: Qui esuriunt et sitiunt justitiam; et quibus dicitur: Vos in carne non estis, sed in spiritu, si tamen spiritus Dei habitat in vobis( Rom., VIII, 9). Et ille qui dicit: Vivo autem, jam non ego; vivit vero in me Christus; quem diligo ex toto corde, ex tota anima, ex tota virtute. Cor tale Deum solum cogitat, amat et desiderat; anima singulis spectaculis Deum annuntiat et semper ad Deum spirat et suspirat. Virtus omnia potest in eo qui se confortat, et nihil sine eo qui dicit: Sine me nihil potestis facere. Qui sic Deo et a Deo occupatur horis matutinalibus fame sancta urgente, Dominici corporis et sanguinis communione quotidie reficitur. Sed secundum Apostolum dijudicandum inter hunc spiritalem cibum et corporalem quotidianum; nam summa discretione attendendum, quando ad corpus Christi sit accedendum, quando cedendum, et quando recedendum. Accedere ad Christum, accedere est ad Dominum, accedere ad regem, accedere ad lucem, ad ignem, ad panem, ad vitem, imo ad vitam. Quaeris libertatem? accede ad Dominum; quaeris securitatem? accede ad regem; quaeris claritatem? accede ad lucem; quaeris calorem? accede ad ignem; quaeris refectionem? accede ad panem; quaeris potum? accede ad vitem; quaeris resurrectionem? accede ad vitam. Offendisti Dominum? cede; fecisti contra regem? cede; caecus aut lippus es? cede a luce; portas in lumbis aut in manibus tuis ignem alienum? cede ne exurat te ignis de altari. Esne plenus murmurio et saturatus de contradictionibus? cede et noli accedere ad panem angelorum. Esne inebriatus de vinea Sodomorum et Gomorrhae? cede, et noli accedere ad vinum de vinea Sorech. Esne mortuus criminalibus, et sepultus in inferno? cede. Distat autem plurimum inter cedere et recedere; nam cedere, reverentiae est; recedere irreverentiae. Cedit qui dicit: Domine, non sum dignus ut intres sub tectum meum; recedit qui dicit: Ecce ejicis me a facie tua. Et: Major est iniquitas mea, quam ut veniam merear. Jonas quoque fugiens et recedens a facie Domini absorptus est in ventre ceti tribus diebus et tribus noctibus. Et Psalmista: Discedite a me, omnes qui operamini iniquitatem. Quis autem finis recedentibus a Deo? Omnes qui elongant se, a te peribunt. Cedo itaque cum peccavero, non recedo si confessus errorem fuero, et emendavero.

Sed adhuc diligentius advertendum quando, quomodo, et quare ad communionem sit accedendum; habet enim utilitas hujus refectionis temporis discretionem, modi determinationem, causae etiam rationem. In tempore considerantur tria: opportunitas, consuetudo et solemnitas. In modo, purgatio, intentio et devotio In causa institutio, utilitas et necessitas. Breviter replicanda sunt et explananda quae hic enumerantur. Opportunitas fugit et fugat occupationem; liberis enim mentibus hoc exsequendum officium et Deo obsequendum. Consuetudo removet laicam negligentiam et erga salutem suam nimium torporem. Sufficit enim laico semel in anno communicare; sed pia et sollicita Maria sedens ad pedes Domini cum nostris claustralibus, sic non satiatur oculus ejus visu, nec auris auditu; sic panem angelicum, scilicet Dominicum sacramentum quotidie sumit, et quotidie nihilominus esurit juxta illud: Qui edunt me, adhuc esurient; et qui bibunt me, adhuc sitient. Instans quoque solemnitas admonet nos accedere ad communionem. Quae enim solemnitas, ubi fames et egestas? ubi autem non est cibus qui non perit, sed qui permanet in vitam aeternam, egestas est, et exitialis inopia. Solemnem itaque habeat, et adhibeat cibum solemnitas sanctorum. Dictum est de tempore, videamus de modo qui habet purgationem, intentionem et devotionem. De quodam sancto dicitur, quia Christus purgavit peccata ipsius. Et ad Hebraeos de Christo ait Apostolus: Portans omnia verbo virtutis suae, purgationem peccatorum faciens, sedet a dexteram majestatis in excelsis. O cor meum, anima mea, os meum, labia mea, fauces meae, lingua mea, stomachus meus! Quid est in altari? nonne corpus quod sumptum est de virgine Maria, corpus conceptum de Spiritu sancto, corpus passum in cruce, sepultum in monumento novo; corpus quod tertia die resurrexit a mortuis, corpus quod ascendit super omnes coelos; corpus quod sedet ad dexteram Patris in excelsis, in quo judex vivorum et mortuorum Jesus judicaturus est vivos et mortuos et saeculum per ignem? Quid ergo vos omnia interiora et exteriora mea? Quomodo suscipietis tam castissimum, tam sanctissimum, tam mundissimum, quae sordetis tam impuris menstrualibus immunditiis, tam damnabilibus, assiduis et inenarrabilibus culpis? Purgandae itaque prius sunt sordes nostrae aqua compunctionis, igne fraternae compassionis, hyssopo fidei et humillimae confessionis, cinere saluberrimae subjectionis et mortificationis. De hac purgatione Apostolus ad Hebraeos: Habentes, inquit, fiduciam in introitu sanctorum in sanguine Agni immaculati Jesu Christi, quoniam initiavit nobis viam novam, et viventem per velamen, id est carnem suam, et sacerdotem magnum super domum Dei. Accedamus cum vero corde in plenitudine fidei, aspersi corda a conscientia mala, et abluti corpus aqua munda teneamus spei nostrae indeclinabilem confessionem. Securus introeat ad altare Dei, certus accedat ad communionem Dominici corporis, qui habet cor aspersum, id est mundatum a conscientia mala, et corpus ablutum tam sanctificatione baptismatis quam compunctione devotionis: et qui tenet indeclinabilem spei confessionem. Nota indeclinabilem confessionem, ut sint pedes ejus, pedes recti, se accusando de se, non de Creatore, vel diabolo conquerendo: Deus enim intentator malorum est; et diabolus tentat, sed non sine licentia, nec ultra licentiam: Unusquisque autem tentatur a concupiscentia sua abstractus et illectus.

Jam de intentione dicamus quae triplex est: alia enim bona, alia mala, alia pessima. Bona est, si corpus Christi cum fide vera, et pura ab omni crimine conscientia sumitur, ut sanguis Christi justum justificet amplius: hic accipit ut bonus fiat. Mala est enim cum in vase per odium arido, per luxuriam immundo, et per malitiam corrupto mittitur; non ut qui est malus fiat bonus, sed ut qui est malus appareat bonus: hic est hypocrita. Pessima est, quando irreverenter quasi canis rabidus corde pessimo accedit aliquis ad sacramentum Dominicum, non ut fiat bonus, sed ut sub Christo lateat Antichristus. Hic est lupus rapax, qui sub pelle ovina devorat agnum, turpitudinem suam foliis ficus tegens; non ad remissionem, sicut ille cujus tecta sunt peccata et remissae sunt iniquitates, sed sicut Adam et Eva in paradiso consuerunt folia ficus, non se accusando, sed excusando. Sit itaque intentio percipiendae Eucharistiae, ut sit bono ad sanctificationem, sit malo ad correptionem, sit pessimo ad compunctionem. Mittit enim Deus crystallum castissimi corporis sui sicut buccellas, ut infirmus sanetur, famelicus satietur, sanus impinguatur et confortetur. Exprimitur intentio in oratione, ubi dicitur: Non sit nobis reatus ad poenam, sed intercessio salutaris ad veniam; sit ablutio scelerum; sit fortitudo fragilium, sit contra mundi pericula firmamentum, sit fidelium vivorum et mortuorum remissio omnium peccatorum. Dicamus de devotione.

Triplex sit devotio: alia compunctiva, alia suspiriosa, alia lacrymosa. Compunctiva est fons scaturiens, suspiriosa est fons saliens, lacrymosa fons superebulliens. Pungit compunctiva, elicit suspiriosa, fundit et pluit lacrymosa. Timor pungit, spes elicit, amor pluit. Venam stringit timor, spes aperit, amor humorem cum impetu spiritus educit. Sic minutus sanguine peccati, ligamento, ferro, et motu cordis voluntario; dicat Domino: Voluntarie sacrificabo tibi, qui ante praesidem ligatus astitisti, qui clavis confixus in ligna pependisti, qui lancea percussus sanguinem et aquam dedisti, oblatus es quasi non coactus, quasi qui nolueris, sed devotus et spontaneus, quia voluisti. Jam de causa dicendum est, in qua tria notavimus: institutionem, utilitatem et necessitatem. Considerandum est ergo in institutione, quis, quibus, quando et quomodo hoc sacramentum institutum sit. Quis? Christus; quibus? apostolis; quando? in coena ultima, quomodo? Accipiens panem benedixit et fregit, et dedit discipulis suis, dicens: Accipite et manducate ex hoc omnes: Hoc est corpus meum. Simili modo et calicem postquam coenavit dicens: Accipite et bibite ex hoc omnes: Hic est calix sanguinis mei, qui pro vobis et pro multis effundetur. Hoc facite in meam commemorationem. In actore agnosco bonitatem, scientiam et potestatem. Bonitatem, quia voluit; scientiam, quia futuris morbis antidotum sufficiens, et quod de facili posset haberi, in recessu suo ad consolandum absentiam praeparavit. Potestatem, quia potuit et potest facere quod vix homo potest credere, nullatenus vero definire. In apostolis contemplor amicitiam, obedientiam et reverentiam: amicitiam tunc quidem quasi in herba tenerem; sed post acceptum Spiritum tanquam ardorem, solidissimam. Obedientiam usque ad divisionem animae et spiritus, usque ad mortem, usque ad crucem, usque ad decollationem. Reverentiam tanquam magistro, tanquam Domino, tanquam patri, imo tanquam Deo. Unde: Tu es Christus Filius Dei vivi. In tempore firmissimum coagulum, fortissimum argumentum, excellentissimum donum quod hactenus reposuerat, et in corporali separatione dandum ab aeterno amicis suis praedestinaverat, recogito. Coagulum est corpus Christi compingens sumptum Deum, et sumentem Christianum in unum, juxta Apostolum, qui ait: Panis cui benedicimus, nonne communicatio corporis Domini est? Et calix cui benedicimus, nonne communicatio sanguinis Domini est? Argumentum quoque probabile et necessarium est divinae dilectionis, quia nunquam se nobis dedisset, si non specialiter dilexisset. Jesu autem quid melius in coelo et in terra, quid charius, quid pretiosius? Hic enim est datum optimum et donum perfectum, desursum descendens a Patre luminum. Dederat quidem Pater Jesum Filium suum incarnatum generi humano, sed ea conditione quod reciperet illum in assumpta humanitate expleto legationis officio: addidit deinde gratiam gratiae, ut sub alia specie in eadem veritate, eumdem Filium suum Jesum, non solum daret ut socium itineris; sed ut viaticum totius peregrinationis, ut qui visibili passione semel nos redemerat, semper invisibili refectione confortaret. Quomodo autem corpus suum Dominus apostolis tradidit, Apostolus ad Corinthios docet, et evangelistae plenius ostendunt. Accepit enim panem qui creaverat ipsum panem, et eadem potentia, qui prius creaverat ad corporalem hominum refectionem, gratiarum actione ad Patrem et benedictionem cum Patre convertit in substantiam corporis sui, ad animarum et corporum redemptionem. Similiter et calicem.

Jam videamus de utilitate. Reprobatio quidem praecedentis mandati fit propter inutilitatem et infirmitatem suam. Nihil enim ad perfectum adduxit lex, et si prius illud culpa vacasset, non utique secundi locus inquireretur. Christus autem semel oblatus ad multorum exhaurienda peccata. Et: Unam pro peccatis offerens hostiam sedet in dextera Dei. Quaerenda est virtus contra infirmitatem, utilitas contra inutilitatem, succedit Evangelium legi tanquam virtus. Audi Apostolum: Non, inquit, erubesco Evangelium; virtus Dei enim est in salutem omni credenti. De corpore Christi quid? Oblationes, inquit, et hostiam noluisti, corpus autem aptasti mihi. An est corpus Christi? Item Apostolus: Quod infirmum est Dei, utique corpus assumptum, fortius est hominibus. Elias ad caput suum invenit panem subcinericium, et ambulavit in fortitudine cibi illius quadraginta diebus. Et dubitas te in fortitudine panis, qui de coelo descendit, posse ambulare non usque ad montem Dei Horeb, sed usque ad montem in quo beneplacitum Deo habitare in eo? Est itaque virtus et sanitas in corpore Christi. Itaque virtus Eucharistiae sicut sanitas excludit infirmitatem. Unde est illud: Sanitas sub pennis ejus. Sub pennis itaque visibilium specierum panis et vini quasi sub pannis fidei in praesepio altaris. Unde angelus ad pastores ait: Invenietis infantem in vestris, qui aeternus est in suis, pannis involutum; videlicet secundum Adam in tunicis pelliceis. Sed quid latet sub his, sive tunicis sive pellibus, seu pennis, seu pannis? Virtus sine dubio; nam virtus Dei erat in illo. Sic exclusa infirmitate per virtutem, excluditur inutilitas per utilitatem. Stringe sensum apostolicum: ad aemulationem carnis aspergebatur sanguis vitulae, ad perfectum nihil adducebat, ad dexteram Dei neminem collocabat: haec autem omnia implet hostia viva, hostia sancta, hostia immaculata, quae suo triplici effectu praestat emundationem, sanctificationem et societatem non solum angelicam, sed et divinam. Communicatio enim Dominici corporis, et aspersi sanguinis Jesu Christi, agni videlicet immaculati, emundat nos a delicto maximo et ab omni peccato. Unde Joannes Baptista: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi. Et in Apocalypsi Joannes evangelista: Qui lavit nos in sanguine suo. De sanctificatione quoque dicit in Evangelio: Et pro eis sanctifico me ipsum, ut et ipsi sancti sint. Et Apostolus ad Hebraeos: Qui sanctificat, et qui sanctificantur in ipso omnes; et de passione: Ego vado immolari pro vobis. Emundat igitur conscientiam nostram ab operibus mortuis Eucharistia, nihilominus et sanctificat in justificationibus Domini, ut qui sedet ad mensam divitis, diligenter attendat quae apponuntur, sciens quia talia oportet praeparare, ut casto castum exhibeat hospitium, pio pium, justo justum, mundo mundum, sancto sanctum. Unde Petrus apostolus: Christus passus est pro vobis, vobis relinquens exemplum ut sequamini vestigia ejus, etc.. Sic emundati, sic sanctificati, sic socii sumus sanctificationis, sic etiam glorificationis sive consolationis erimus. Unde Joannes in Epistola sua: Quod vidimus et audivimus, annuntiamus vobis, ut et vos societatem habeatis nobiscum; et societas vestra sit cum Patre et Filio ejus Jesu Christo. O societas non leonina quae socium devorat; non canina quae intra fauces stridet et murmurat, et in aperto latrat, et in animam justi captat; non corvina quae semper mordet et erga cadavera crocitat; sed ovina quae de velleribus suis foedum tegit, et frigidum calefacit; sed agnina quae se ipsam ut amicos pascat in mortem tradit; sed columbina quae simplici oculo omnia conspicit et omnem amaritudinem, et iram, et indignationem tollit. O societas quae mala nostra suffert vel aufert et sua bona confert; quae nihil a nobis petit nisi quod dederit, nihil accipit quod nostris usibus servaverit, quae nunquam circumvenit in negotio, sed semper subvenit aeterno subsidio; quae exponit omnia sua et disponit omnia nostra.

Ecce de utilitate Eucharistiae, quae sanctificat, quae societatem Dei donat, pauca diximus. Ad extremum de necessitate videamus. Proinde et ipsa triplex est. Nam alia necessitas ex auctoritate decreti, alia ex obligatione promissi voti; alia ex impossibilitate, vel difficultate rei, rationis et facti. Ex auctoritate decreti, ut: In quacunque die comederis, morte morieris. Ex hoc decreto, est omnis homo mortalis. Item ex obligatione voti; in promissione baptismatis tenetur omnis Christianus: in professione religionis monachus et canonicus; in consecratione sacri ordinis sacerdos et omnis ordinatus. Ea itaque necessitate qua homo moritur; quia vetitum gustavit, damnatur qui pactum voti sui praevaricatus fuerit. Unde propheta: Qui pactum solvit, nunquid effugiet? Non effugiet, et: Melius non vovere, quam vovere, et vota non reddere. Rursum necessitas quaedam est ex difficultate seu impossibilitate Dei; ut quod est album necessario non est nigrum, quia nullum album est simul et nigrum. Ex impossibilitate rationis, ut: Lapis non est homo, quia lapis est insensibilis, homo sensibilis. Ex impossibilitate facti, ut: Homo digito suo non tangit coelum. Sed ad propositum redeamus. Omni Christiano necesse est Eucharistiam sumere ex auctoritate decreti, quod est: Nisi manducaveritis carnem Filii hominis, et biberitis ejus sanguinem, non habebitis vitam in vobis. Ex obligatione voti tenemur diabolo et pompis ejus renuntiare, et sic communicare. Quod si votum frangimus et communicamus, quid ait Apostolus? Qui, inquit, indigne sumit, judicium sibi manducat et bibit. Necessario igitur debemus communicare, et digne. Res vero sacramento visibili, virtute invisibili, res aliud ostendit, aliud reponit. Sacramentum visibile exterius objicit, virtutem invisibilem intrinsecus continet, mundis cordibus exhibet. Rem si totus accesseris, totam habebis; si dimidius, dimidiam, id est sacramentum, non rem sacramenti: ut sis palmes in vite, qui non fert fructum, sed qui excidetur et in ignem mittetur. Dignus itaque ad rem tam dignam digne accede; et non deerit qui digno nulli unquam deficit, et si cui defuit dignus non fuit. Digne autem accedit, qui nulli peccato mortali succumbit, de venialibus humiliter quotidie satisfacit. Ratio deinde nostra in tanto solis radio aut minus videt, aut caeca est. Minus videt propter lippitudinem ignorantiae naturalis; aut caeca est propter intolerabilem fulgorem divini operis. Si suis et consuetis graditur vestigiis, non apprehendet sapientiam hujus mysterii, quae abscondita est ab oculis omnium viventium. Si vero innixa fuerit super dilectum suum, qui illuminat tenebras ejusdem rationis vero lumine interim fidei, postea rei, satiata ab uberibus ejus quae sunt super omnia aromata, dicet: Teneo illum fide et dilectione, nec dimittam donec introducat me in domum matris suae Mariae, et in cubiculum genitricis suae gratiae, de qua conceptus et natus est Jesus, creator et illustrator totius rationis. Veni ergo, ratio, ad altare, non superbo oculo et extento collo, sed genu curvato et vultu in terram demisso, adorans scabellum Eucharistiae, non disputans aut judicans quare aut quomodo id fiat. Ait enim Dominus Petro: Tu nescis modo, scies postea. An tu melior Petro? an tu Deo familiarior? Petrus nescit charissimus discipulus, cui Pater revelaverat, quod Christus esset Filius Dei vivi, nondum didicit, et tu disputando, discutiendo, definiendo vis exossare usque ad cinerem ossa regis, quae occultantur usque ad tempus et tempora? Orando exspecta donec crescat Sela, qui interpretatur umbra ejus; donec oriatur lucifer in cordibus nostris, qui dicat nobis omnia quae audivit a Patre suo, et faciat omnes docibiles Dei.

Restat de facto. Factum hoc admirabile, factum delectabile: unde Psalmista: Delectasti me Domine, in factura tua. Factum hoc apud homines impossibile ut Deus moreretur, ut Dominus gloriae crucifigeretur, ut panis fieret caro Christi, et vinum sanguis; apud Deum autem omnia possibilia sunt, nullus in Deo labor grandia et gravia atque impossibilia facere; tam facile est ei omnia facere, qua promptum velle; omni quidem homini aliud est velle, aliud pati, aliud facere; nulla mora, nulla differentia inter Dei velle et Dei facere. Sed hoc de nostro, non de suo; nisi forte dicas nostrum suum, quia ab eo assumptum, et quod nostrum tantum erat proprietate naturae, jam suum factum est dignatione et assumptione. In illo ergo nostro suo aliquid voluit secundum nos, aliquid secundum se, sed subjecit quod secundum nos voluit ei quod secundum se voluit, dicens Patri: Non mea voluntas, sed tua fiat. Fecit quoque aliquid secundum nos, fecit et secundum se; conceptus est, natus est, fatigatus est, passus est, mortuus est, secundum nos. Adoratus est, caecos illuminavit, leprosos mundavit, mortuos suscitavit et hujusmodi, secundum se. Tamen unus idemque et secundum nos et secundum se Deus et homo, et homo Deus. Denique passus est non secundum se, sed secundum nos tantum, quia in nostro suo, non in suo suo. Quod itaque passus est in cruce, et quod facit in calice, si ad nos respicimus, impossibile videtur; si ad ipsum, facile et possibile. Factum hoc supra quam dici possit nostrae redemptioni necessarium, supra quam attingat ullum meritum, pium et sanctum. Et haec de necessitate dicta sufficiant.

EPILOGUS.

Grandis labor manum ad haec fortia mittere, et cum Josue bellum adversus inimicos continuare; sed ad magna praemia non pervenitur, nisi per multos labores. De jure quidem aequis passibus ambularent meritum et praemium, sed de gratia supercrescit praemium. Nihil mirum includi antro claustri brevi tempore, et post infinita coeli spatia possidere cum aeternitate; limosam carnem abstinentia exsiccare, et spiritale corporis[ corpus] absque ulla sarcina cum angelis in resurrectione recipere, tumultus mundanos propter angelicas modulationes commutare, consolationem pro desolatione, divitias pro paupertate, gloriam pro subjectione, Deum Patrem pro patre, Deum Filium pro filiis, Deum Spiritum sanctum, pro omni cognatione et carnali affectione percipere. Nullus venditor sic vendidit, nullus emptor sic emit, nullus negotiator sic commutavit. Tamen sic oportuit pati Christum, et ita intrare in gloriam suam. Sic commutans, et commutare docuit qui instauravit et quae in coelis et quae in terris sunt. Ille, qui ex his quae passus est, didicit obedientiam, id est obedientiae virtutem et gloriam. Haec spes in sinu claustralium est reposita; nec hiemalibus frigoribus tepescit, nec aestivis caloribus arescit; non contemplatur quae currunt temporaliter, sed quae permanent aeternaliter. Intelligit finem habere laboriosam disciplinam, et sequi perpetuam gloriam. Jam praegustata arrha, et dulcescit quae sine spe amara esset patientia; taedium vertetur in desiderium, vexatio in delectationem, dilatio in appetibilem sustentationem, sicut Jacob pro amore Rachelis videbantur dies pauci. E diverso qui in claustro, qui murmurans stridet sicut rota plaustri onusti feno, qui dicit: Durus est hic sermo. Qui sicut Jordanis convertitur retrorsum, qui murmurat pro carnibus, qui est in seditione Core contra Moysen, id est, abbatem, qui in exercitu Cedeonis poplite flexo bibit aquas, et non lambit sicut canis, naturae non necessaria, sed desideria quaerens, audiat: Melius esset viam veritatis non agnovisse, quam post agnitionem retrorsum converti( Joan. VI, 61). Arguendi sunt, corripiendi sunt, flendi sunt qui rumpunt rete Petri, et obscurant lunam, et ponunt dulce amarum, et amarum dulce. Multiplicati sunt tamen super numerum.

ADHORTATIO AD CLAUSTRALES.

Induite vos armatura Dei, ut possitis resistere in die malo, et in omnibus perfecti stare. Unde: Pulchra es et decora, terribilis ut castrorum acies ordinata. Estote acies, estote terribiles. Omnis acies quae ordinata non est, terribilis non est; et si terribilis non fuerit, acies Domini esse non poterit. Quae enim a Deo sunt, ordinata sunt. Scitis qui de rebus militaribus agunt, funditores, sagittarios in suis locis disponunt, signiferos in sibi competentibus, robur belli in subsidiis, debiliores in locis tutioribus, quia impetum adversantium ferre non valent; et propter hoc ipsa acies ita ordinata, terribilis erit hostibus, quia ingrediendi ei aditum in se non relinquit. Sic acies castrorum Dei per plana et aspera hujus mundi ordinata incedere debet, ne aditum hosti incursare cupienti ullatenus relinquat; quem si relinquat, captiva victori manus praestabit. Haec cura aciem instruendi ad praelatos pertinet, qui omnium possibilitates cognoscere[ supp. debent] benigne paternae affectiones instinctu, non superbae dominationis obtentu, unumquemque in suo competenti loco disponere. Quos validos, et bona conversatione probatos viderint, ad exteriora mittere debent, non rudes, non cupidos, non vagos, non iracundos; sed mansuetos et humiles. Debiles quosque et saecularium aestu succensos, in sinu claustri fovere. Si quis tentationum jaculo sauciatus fuerit, salutaribus monitis curare. Sic ordinata erit terribilis illi qui circuit quaerens quem devoret. Sed et unusquisque nostrum ordinare se debet, ut ipse sit pulcher in interiori, ut sit gloria ejus ab intus, decorus et ordinatus in moribus, pius, pudicus, patiens, humilis, affabilis, compatiens et charitativus; quos enim diabolus charitate compactos et unitos videt, vehementer abhorret, quaque carentes secure invadet. Unde Gregorius: Quaelibet bona in nobis fuerint, si charitas desit per malum discordiae, locus reperitur in acie, ubi hostis valeat intrare. Ipse castitatem sine charitate non timet, quia ipse carne non praesumitur; abstinentiam non timet, quia cibo non utitur; distributionem rerum non timet, quia divitiis non eget. Veram autem charitatis unitatem si in nobis invenerit, hanc timet, et nimis concordiae invidet; quia hanc videt tenere in terra quam ipse perdidit in coelo. Bene ergo dicitur: Terribilis ut castrorum acies ordinata, quia numerum electorum spiritus nequam pertimescunt, quem concordia munitum aspiciunt.