Reader

IN EPISTOLAM I AD THESSALONICENSES.

Thessalonicenses sunt Macedones, qui accepto verbo veritatis perstiterunt in fide, etiam in persecutione civium suorum. Praeterea nec receperunt falsos apostolos, nec ea quae a falsis apostolis dicebantur. Hos collaudat Apostolus scribens eis ab Athenis, per Tychicum diaconem, et Onesimum acolythum.

IN EPISTOLAM I AD THESSALONICENSES. CAPUT PRIMUM.

VERS. 1- 3.--« Paulus et Silvanus, et Timotheus, Ecclesiae Thessalonicensium in Deo Patre nostro et Domino nostro Jesu Christo, gratia vobis et pax. Gratias agimus Deo semper pro omnibus vobis, memoriam vestri facientes in orationibus nostris sine intermissione, memores operis fidei vestrae, et laboris, et charitatis, et sustinentiae spei Domini nostri Jesu Christi, ante Deum et Patrem nostrum,»

Paulus et Silvanus, etc.[ Haimo.] Hanc Epistolam scribit Apostolus Thessalonicensibus. Thessalonica metropolis est Macedoniae, quae est provincia Graecorum. Thessalonicenses ergo sunt Macedones, qui facile ab Apostolo conversi, nec per tribulationes, nec per pseudopraedicatores potuerunt moveri a fidei veritate.[ Ambrosius.] Hos collaudat Apostolus, eo quod in accepta gratia permanentes ad profectum praemii virtutibus aucti sunt meliora sectando. Tantae enim fidei imbiberant spiritum, ut spe futurorum etiam a civibus suis non credentibus, pericula devoto animo pro nomine Christi sustinerent. Erant tamen inter eos aliqui otiosi et curiosi; aliqui etiam de resurrectione minus sentientes, et ideo nimis temere de morte amicorum dolentes; aliqui etiam eorum erant fornicatores. Hos ergo in hac Epistola corrigit Apostolus, et perfectos monet non cedere adversis pseudoapostolis, et ut alios corrigant.[ Haimo.] Scripsit autem ab Athenis. Et est intentio Apostoli in hac Epistola pravos et incorrectos corrigere, et bonos ad perseverantiam aliorumque correctionem cohortari. Modus talis est: De more suo salutationem praemittit: qua praemissa de bonis eorum gratias agit, commemorans non solum fidem et opera, sed etiam conversionis modum et malorum sustinentiam. Et ut ad perseverandum magis eos provocet, de suis quoque laboribus, et Evangelii veritate, et prudenti inter eos conversatione, et quanto affectu eos desideret videre, interserit. Deinde pravos, ut a luxuria, et otio et curiositate contineant, obsecrat; et mortuos resurrecturos confirmat. Circa finem moralis est instructio. Praemittit autem salutationem, dicens: Paulus, et Silvanus, et Timotheus. Hi coadjutores fuerunt Apostoli in illis instruendis, et in profectu illorum pariter gaudebant. Et ideo nominibus illorum praescribitur salutatio, sed sensus et verba Epistolae solius Apostoli sunt. Hi, inquam, scribunt Ecclesiae Thessalonicensium, congregatae in Deo Patre et Domino Jesu Christo. Quasi dicat: Quod est Ecclesia in unitate fidei congregata est, Deo Patre operante, et Christo ejus Filio. Et ante alia salutant in hunc modum; Gratia sit vobis et pax. Exposita ne exponas, ne actum agas.[ Ambrosius.] Post salutationem primum confirmat bonos, de profectu illorum referens gratias Deo a quo sunt omnia bona, hoc modo: Gratias agimus Deo semper pro omnibus vobis, quia sunt bona quae in vobis sunt, et a Deo sunt. Nos dico, facientes memoriam vestri in orationibus nostris, ut perstetis in bono. Orationibus, dico, habitis sine intermissione certarum horarum. Unde autem gratias agat, ostendit, subdens: Nos, dico, memores operis, id est confessionis, fidei vestrae, proprium enim opus fidei est confessio, et laboris vestri quem habuerunt pro se et pro proximis, et charitatis habitae in Deum et proximum, et sustinentiae habitae contra mala, quae sustinentia est spei, quia eam facit spes gloriae. Non enim tanta mala possent sustinere, nisi spes eos confirmaret quae spes non frustratur, quia est Domini nostri Jesu Christi, qui bene potest et vult implere; spei, dico, existentis ante Deum et Patrem nostrum, quia ita certi estis, ac si jam videatis eum, et ita eos animat. Vel, ante Deum existit, quia ei bene placet, non ad aspectum hominum, et eo auctore est.

VERS. 4- 10.--« Scientes, fratres dilecti a Deo, electionem vestram, quia Evangelium nostrum non fuit ad vos in sermone tantum, sed et in virtute et Spiritu sancto, et in plenitudine multa, sicut scitis quales fuerimus in vobis propter vos. Et vos imitatores nostri facti estis et Domini, excipientes verbum in tribulatione multa cum gaudio Spiritus sancti, ita ut facti sitis forma omnibus credentibus in Macedonia et in Achaia. A vobis enim diffamatus est sermo Domini, non solum in Macedonia et in Achaia, sed et in omni loco fides vestra quae est ad Deum profecta est, ita ut non sit nobis necesse quidquam loqui. Ipsi enim de nobis annuntiant qualem introitum habuerimus ad vos, et quomodo conversi estis ad Deum a simulacris servire Deo vivo et vero, exspectare Filium ejus de coelis quem suscitavit ex mortuis Jesum, qui eripuit nos ab ira ventura.»

Scientes. Quasi dicat: De his agimus gratias Deo, quia scimus quod dilexit vos, et elegit sola gratia. Et hoc est quod ait: Agimus gratias Deo, scientes, o fratres dilecti a Deo, electionem vestram, id est quod dilecti et electi estis a Deo: quod per hoc scimus, quia Evangelium nostrum non fuit ad vos in sermone tantum,[ Haimo.] id est in ostensione verborum, sed in virtute miraculorum, quia multa fecit apud eos miracula, doctrinam ejus confirmantia, et in Spiritu sancto, quia per me recepistis dona Spiritus sancti: Et non parce, sed in plenitudine multa. Hoc ideo dicit ut in nullo videantur sibi minores Ecclesiis Judaeorum, et gaudeant in dono Dei qui participes illos facere dignatus est promissionis Abrahae. Sicut, etc. Quasi dicat: Ita istud divinum scimus, scilicet quod estis a Deo electi, sicut vos scitis, istud visibile, scilicet quales, id est quam afflicti fuerimus in vobis, id est inter vos, et hoc propter vos, id est pro vestra salute. Quasi dicat: Per hoc etiam quod non passi sumus; in exemplum vobis patet quod Deus et vos dilexit et elegit.[ Ambrosius.] Et vos. Quasi dicat: Nos passi sumus in exemplum vobis; et vos facti estis imitatores nostri et Domini, qui sustinuit crucem. Probra enim et injurias a civibus suis tolerarunt spe futurorum. Unde aemuli dicuntur apostolorum et ipsius Domini, quia et Dominus eadem a Judaeis passus est, et Apostoli Dominum sequentes persecutiones passi sunt gaudentes, quia habiti sunt digni pro nomine Domini contumelias pati. Vos, dico, excipientes verbum in tribulatione multa nostra, scilicet et vestra, quia tribulatio non fecit vos dimitere verbum.[ Haimo.] Excipientes, dico, cum gaudio Spiritus sancti, quod, scilicet fecit in vobis Spiritus sanctus, imitatores nostri facti estis, ita ut sitis facti forma, id est exemplum confessionis et doctrinae omnibus credentibus, qui sunt in Macedonia et Achaia, qui exemplo vestro non timent confiteri. Et vere forma facti estis omnibus. A vobis enim diffamatus, id est divulgatus est, sermo Domini, id est ab exemplo patientiae vestrae hoc processit, quod alii verbum Dei aperte praedicant.[ Ambrosius.] Divulgatus est, dico, quia non solum in Macedonia et in Achaia, sed in omni loco, adjacenti vobis et vicino, non solum sermo, sed fides vestra, id est profectio fidei, profecta est, id est processit, quae fides est, ad Deum tantum ut est in martyribus quod non est fides, est minus perfectorum qui et quae mundi sunt, cogitant. Processit, dico, ita ut non necesse sit nobis quidquam loqui de vobis ad alios incitandos. Ipsi enim de vobis, id est omnes alii annuntiant qualem introitum habuerimus ad vos, id est quam afflicti fuerimus quando venimus ad vos; et tamen quomodo, id est quam vehementer conversi estis, licet nos afflicti fuerimus, dico, ad Deum a simulacris, ad veritatem a simulatione, ad unum a multis. Conversi estis, dico, servire Deo vivo et vero, et serviendo exspectare Filium ejus venturum de coelis, id est a Deo conversi estis ut serviatis Deo ita pure, ut convenit servire vivo et vero, qui in veritate est Deus, et vivit aeternaliter, et in hac servituto exspectetis videre Filium Dei quando veniet, et non aliud desideretis dari vobis quam videre Christum secundum divinitatem quem mali non videbunt. Unde dicit Scriptura: Tollatur impius, ne videat Filium Dei. Quem Filium suscitavit Pater ex mortuis. Ipsum, dico, per hoc factum suis Dominum Jesum, id est regem et salvatorem suorum. Qui, Filius, eripuit nos ab ira ventura, quia et in baptismo dimittit peccatum, et in futuro liberabit a poena. 198

IN EPISTOLAM I AD THESSALONICENSES. CAPUT II.

VERS. 1- 8.--« Nam et ipsi scitis, fratres, introitum nostrum ad vos, quia non inanis fuit, sed ante passi multa et contumeliis affecti, sicut scitis in Philippis, fiduciam habuimus in Deo nostro loqui ad vos Evangelium Dei in multa sollicitudine. Exhortatio enim nostra non de errore, neque de immunditia, neque in dolo; sed sicut probati sumus a Deo ut crederetur nobis Evangelium ita loquimur, non quasi hominibus placentes, sed Deo qui probat corda nostra. Neque enim aliquando fuimus in sermone adulationis sicut scitis, neque in occasione avaritiae, Deus testis est: nec quaerentes ab hominibus gloriam, neque a vobis, neque ab aliis, cum possemus vobis oneri esse ut Christi Apostoli. Sed facti sumus parvuli in medio vestrum, tanquam si nutrix foveat filios suos, ita desiderantes vos cupide, volebamus tradere vobis, non solum Evangelium Dei, sed etiam animas nostras, quoniam charissimi nobis facti estis.»

Nam ipsi. Hic de laboribus suis commemorat. Quasi dicat: Ideo dico qualem introitum habuerimus, et ejus qualitatem non expono, quia non est necesse. Nam vos ipsi, o fratres, scitis introitum nostrum ad vos, hoc de illo scitis quia non fuit inanis, id est facilis, id est non fuit in prosperitate saeculari, quae inanis est; sed fuit in multa sollicitudine pro adversis quae sustinuimus. Et propterea habuimus fiduciam, non in adversis qui fragiles sumus, sed in Deo nostro loqui ad vos Evangelium Dei, sic et vos facite. Confidite, scilicet in Deo non in vobis. Nos dico, antequam, ad vos veniremus passi multa, et contumeliis affecti in Philippis sicut scitis. Ecce antequam veniremus ad vos et post passi sumus, ut non liceret confidere in nobis, et ita esset labor noster inanis.[ Ambrosius] Hanc pressuram quam nunc memorat passus est in Philippis propter spiritum pythonem quem a puella dejecerat. Vel ita: Hoc de introitu modo scitis, quia non fuit inanis, id est propter nulla mala cessavi loqui verbum Dei, quod est signum devoti et fidelis praedicatoris, scilicet ne in pressura loqui verbum Dei timeat. Inanis enim est ille qui terrore praesenti, formidinem patitur praedicandi. Non fuit inanis, dico, sed, licet ante, essemus passi et contumeliis affecti in Philippis, sicut scitis, et apud vos in multa sollicitudine, id est multum solliciti: nec tamen extimuimus, sed habuimus fiduciam in Deo nostro loqui ad vos Evangelium Dei. Per haec de se relata, et per illorum bene coepta monet illos permanere in patientia. Exhortatio enim. Hic contra pseudoapostolos videtur incipere, commemorans de Evangelii veritate.[ Haimo.] Deinde de sua inter eos prudenti conversatione. Quasi dicat: Merito habuimus fiduciam in Domino, quia exhortatio nostra, id est praedicatio qua exhortamur alios, non est de errore, id est de mendacio, sed de veritate, neque de immunditia sicut sunt carnales observantiae post Christum, vel usus mulierum, et quorumdam aliorum: quae quidam praedicabant; neque in dolo, id est in fraude, et astuta hypocrisi: etiam veritas est quandoque in dolo, quando, scilicet non amore veritatis et utilitate auditorum praedicatur, sed ut gloria vel quod lucrum acquiratur. Non in dolo, dico, sed potius ita vere et pura intentione loquimur, sicut probati et electi sumus a Deo, ad hoc ut crederetur nobis, sicut fidelibus, Evangelium.

Loquimur, dico, non quasi hominibus placentes, id est placere quaerentes, quia nec speciem placentis habemus, sed placentes Deo, quod probat corda nostra, id est probata facit, ut sibi non hominibus placeamus, quod nisi ipse operetur in nobis, vitare nequimus. Quas enim vires nocendi haberet humanae gloriae amor non sentit, nisi qui ei bellum indixerit, quia et si cuique facile est laudem non cupere, dum negatur, difficile est tamen ea non delectari cum offertur, et vere non quaero hominibus placere. Nec enim aliquando fuimus in sermone adulationis, per quod alii placent hominibus, sicut scitis. Et vere non est in dolo praedicatio nostra, quia neque in occasione avaritiae, non dico in avaritia, sed nec feci, nec dixi etiam in quo esset occasio avaritiae. Et inde Deus testis est mihi qui novit corda. Hoc enim non ita patet. Avaritiam non sectamur, nec gloriam, et hoc est, neque etiam sumus quaerentes gloriam ab hominibus, neque a vobis, neque ab aliis, sed a Deo tantum.[ Ambrosius] In hoc tangit pseudoapostolos, qui se potius quam doctrinam Domini commendari volebant. Apostolus autem qui gloriam non ad praesens, sed in futuro quaerebat, se humilem faciebat, ut Dei praedicatio exaltaretur. Cum possemus. Quasi dicat: Dico quod non in occasione avaritiae praedicavimus, cum, id est quamvis possemus, quod non pseudo, esse vobis oneri, ut nobis ministraretis necessaria. Possemus, dico, ut Christi apostoli.[ Ambrosius] In tantum gravat pseudo causam, ut se abnuere dicat, cum liceret illi subsidia requirere ad comprimendum illos, quibus non facultas erat, nec pudor poscendi. Apostolicae autem potestatis debitum vocat onus, propter pseudoapostolos, qui illud indebite usurpantes importune a plebibus exigebat. Sed facti. Quasi dicat: Nihil horum quaerimus, sed potius facti sumus parvuli, id est humiles, in medio vestrum, id est communiter ad omnes vos.[ Haimo.] Et hoc pro bono; et ita sollicite fecimus tanquam si nutrix foveat filios suos, non alienos. Alienos enim quandoque nutrit mulier pro mercede, non ex amore; proprios vero ex dilectione. Ideo congrue ait, tanquam si nutrix foveat filios suos. In hoc enim notatur labor, et humiliatio, et dilectio, quia non pro mercede fit. Hoc autem ad intelligendam charitatem suam erga eos se dixisse significat, dicens: ita nos in toto labore nostro desiderantes, non vestra, sed vos, id est vestram salutem cupide volebamus tradere vobis, non solum Evangelium Dei, sed et etiam animas nostras, pro assertione Evangelii. Et hoc ideo quoniam charissimi nobis facti estis, fidem Dei recipiendo, et vos bene nobis applicando. Et recte dico quod facti sumus parvuli, sicut nutrix.

VERS. 9- 20.--« Memores enim facti estis, fratres, laboris nostri et fatigationis, nocte et die operantes, ne quem vestrum gravaremus, praedicavimus in vobis Evangelium Dei. Vos testes estis et Deus, quam sancte et juste et sine querela vobis qui credidistis affuimus, sicut scitis qualiter unumquemque vestrum sicut pater filios suos deprecantes vos et consolantes, testificati sumus ut ambularetis digne Deo qui vocavit vos in suum regnum et gloriam. Ideo et nos gratias agimus Deo sine intermissione, quoniam cum accepissetis a nobis verbum auditus Dei, accepistis illud non ut verbum hominum, sed sicut est vere verbum Dei, qui operatur in vobis qui credidistis. Vos enim imitatores facti estis, fratres, Ecclesiarum Dei quae sunt in Judaea in Christo Jesu, quia eadem passi estis, et vos a contribulibus vestris, sicut et ipsi a Judaeis qui et Dominum occiderunt Jesum et prophetas, et nos persecuti sunt, et Deo non placent, et omnibus hominibus adversantur, prohibentes nos gentibus loqui ut salvi fiant, ut impleant peccata sua semper. Pervenit enim ira Dei super illos usque in finem. Nos autem, fratres, desolati a vobis ad tempus horae, aspectu non corde abundantius festinavimus faciem vestram videre cum multo desiderio, quoniam voluimus venire ad vos, ego quidem Paulus et semel et iterum, sed impedivit nos Satanas. Quae est enim nostra spes, aut gaudium, aut corona gloriae? Nonne vos ante Dominum nostrum Jesum Christum estis in adventu ejus? Vos enim estis gloria nostra et gaudium.»

Memores enim estis, o fratres, laboris nostri et fatigationis. Hoc addidit, quia est labor sine fatigatione. Et recte dixi fatigationis et laboris, quia praedicavimus vobis Evangelium Dei operantes manibus nostris nocte et die, ne quem vestrum gravaremus, accipiendo aliquid ab eo. Hoc etiam faciebat ut pseudo repelleret a praedicatione. Vos enim. Quasi dicat: Ita ante conversionem nos habuimus erga vos sicut et post conversionem. Vos estis enim, et testis est Deus quam sancte, quantum ad vos, et juste, quantum ad proximum, faciendo debita, et sine querela, scilicet non faciendo indebita, affuimus vobis qui credidistis, quando adhuc erant educandi. Et ita hoc scitis sicut scitis, hoc aliud, scilicet qualiter vos deprecantes unumquemque vestrum, deprecantes, dico, tanquam pater filios suos, id est tanto affectu, quanto pater filios, et consolantes vos, si quis vestrum de peccato, vel de alio sollicitus erat. Testificati sumus, id est sub testimonio ipsorum sanctorum adjuravimus, ut ambularetis, proficiendo, digne Deo, sequentes in operibus voluntatem ejus. Quod utique debetis, quia ipse est qui vocavit, vocatione quae est secundum propositum.[ Augustinus] Vos, cum essetis adversi in suum regnum et gloriam, scilicet ut essetis de regno suo quos hic regeret, et post in gloria coronaret.

199 Ideo, scilicet quia vocavit nos, et nos, non solum vos, agimus gratias Deo, quia hoc fecit Deus, agimus, dico, sine intermissione. Vocavit, dico, quia vos cito et firmiter recepistis. Quod ita ait: Quoniam cum accepissetis a nobis verbum auditus Dei, id est cum accepissetis solo auditu verbum quod, de Deo est. Vel, verbum auditus Dei, id est quod audivimus a Deo loquente in nobis, vel, in quo auditur Deus. Cum, inquam, accepistis illud, non ut verbum hominum, scilicet quasi a sapientibus esset, sed sicut verbum Dei, ut vere est.[ Ambrosius] Tanta enim devotione susceperunt verbum ut probarent se intellexisse Dei esse doctrinam. Qui Deus operatur in vobis, quotidie opera bona, qui credidistis, venturi per fidem in idipsum, quod credidistis. Vos enim. Multa dixit contra pseudo: hic jam monet ne pro sua vel apostolorum tribulatione moveantur. Quasi dicat: In vobis operatur, et hoc effectus indicat: vos enim, o fratres, facti estis imitatores Ecclesiarum Dei quae sunt in Judaea, aedificatae in Christo Jesu, id est in fide et institutione ipsius Christi, imitatores facti estis, in hoc utique, quia eadem passi estis, et vos a contribulibus vestris, sicut et ipsi, qui in Judaea sunt, passi sunt a Judaeis, qui, Judaei adeo asperi fuerunt, quod et Christum Dominum occiderunt, et prophetas; et nos apostolos Christi persecuti sunt. Nos, dico, in quo putant se obsequi et placere Deo. Et tamen Deo non placent, et omnibus hominibus, id est saluti omnium hominum, adversantur prohibentes nos loqui gentibus, ut salvae fiant. Ideo hoc faciunt ut semper impleant peccata sua, id est ut in peccatis permanendo ipsa peccata sua et parentum consumment, secundum illud: Qui in sordibus est, sordescat adhuc, et vindictam peccatis suis et parentum debitam in se provocent.

Quadraginta quidem annos post passionem Domini dedit Deus Judaeis ad poenitentiam. Illis transactis cum nollent credere, completa sunt peccata eorum. Unde dixit eis Dominus: Implete mensuram patrum vestrorum. Quando autem haec dixit Apostolus, Jerusalem necdum erant impleta peccata, sed completa sunt venientibus Romanis. Unde subdit: Pervenit enim, quasi dicat: Quod impleverunt peccata, effectus indicat, quia pervenit ira Dei, id est vindicta Dei, super illos, scilicet opprimens illos usque in finem. Ira Dei est adventus Romanorum, quando perditi sunt gladio, fame, pestilentia, captivitate, quae ira durat eis usque in finem saeculi, quia semper erunt captivi. Vel sicut quidam codices habent, praevenit ira Dei, id est vindicta Dei ante venit in hoc saeculo super illos, quae durabit usque in finem, quae ideo dicitur praevenire, quia vindictam futuri judicii in qua illi aeternaliter puniantur, praevenit haec temporalis poena, et post sequitur aeterna. Vel de vindicta interiori agit, qua Deus punivit eos excaecando. Quasi dicat: Ideo implent, id est consummant peccata, quia pervenit ira, id est vindicta caecitatis super illos, opprimens illos ut excaecentur: et hoc usque in finem, id est usque in aeternam poenam, vel, usque in finem saeculi, quia in fine saeculi convertentur Judaei, quando Abraham revertetur ad pueros exspectantes cum asino. Nos autem. Hic commemorat quanto affectu eos videre desideraverit. Quasi dicat: Vos multa passi estis. Nos autem, o fratres desolati a vobis, id est causa vestra, non nostra, ad tempus, id est antequam sciremus constantiam vestram. Nos dico, remoti a vobis, ore, id est sermone, aspectu, id est praesentia corporis; non corde, id est dilectionis affectu. Quasi dicat: Os et aspectus cessant, quia vos alloqui non possum, nec videre; sed cordis affectus et sollicitudo nunquam cessat. Nos, dico, desolati abundantius, quam si nihil pateremini, festinavimus, et ideo state, videre faciem vestram, propter majorem instructionem, ut plene vos instruam, in quo vobis mala fierent. Festinavimus videre, dico, cum multo desiderio, exhortandi vos. Et vere festinavimus, quoniam quidem, nos omnes voluimus venire ad vos. Ego quidem Paulus, qui plus aliis curo, et semel et iterum, volui venire, sed Satanas, qui saluti adversatur, impedivit nos. Ideo magis cavete et timete, quod Deus permisit Apostolum impediri, ne veniret ad eos. Ad majorem istorum est, si steterint eo absente. Quae enim. Quasi dicat: Ideo venire volui, vel ideo Satanas impedivit, quia quae est spes nostra, hic in praesenti, aut in futuro quod erat, gaudium, scilicet praemium, quod erit commune omnium bonorum, aut corona gloriae, scilicet praemium quod tantum erit victorum? Nonne vos, si steteritis ante Dominum nostrum Jesum Christum, id est in beneplacito Dei. Vel quia vos estis ante Dominum nostrum, bene firmati. Nonne, inquam, estis, id est eritis, corona nostra in adventu ejus, id est quando Dominus venerit. Quasi dicat: Eritis. Manifestum enim est quod perfectio discipulorum gaudium et corona est magistrorum.[ Ambrosius] Hi sunt enim qui labores fructuum suorum edituri sunt. Fructus enim magistri est obedientia discipuli, cujus bona conversatio, coronam dat magistro judice Christo. Et vere tunc eritis corona nostra. Enim, id est quia et modo vos estis gloria nostra, apud alias Ecclesias, et estis gaudium nostrum apud nos. Et si modo gloria nobis estis, quid eritis nobis apud verum judicem?

IN EPISTOLAM I AD THESSALONICENSES. CAPUT III.

VERS. 1- 13.--« Propter quod non sustinentes amplius, placuit nobis remanere Athenis solis, et misimus Timotheum fratrem nostrum et ministrum Dei in Evangelio Christi, ad confirmandos vos et exhortandos pro fide vestra, ut nemo moveatur in tribulationibus istis. Ipsi enim scitis quod in hoc positi sumus. Nam et cum apud vos essemus, praedicebamus vobis passuros nos tribulationes, sicut et factum est, et scitis. Propterea et ego amplius non sustinens nisi ad cognoscendum fidem vestram, ne forte tentaverit vos is qui tentat, et inanis fiat labor noster. Nunc autem veniente Timotheo ad nos a vobis, et annuntiante nobis fidem et charitatem vestram; et quia memoriam nostri habetis bonam, semper desiderantes nos videre, sicut et nos quoque vos: ideo consolati sumus, fratres, in vobis, in omni necessitate et tribulatione nostra per fidem vestram, quoniam nunc vivimus, si vos statis in Domino. Quam enim gratiarum actionem possumus Deo retribuere pro vobis in omni gaudio quo gaudemus propter vos ante Deum nostrum, nocte ac die abundantius orantes, ut videamus faciem vestram, et compleamus ea quae desunt fidei vestrae? Ipse autem Deus, et Pater noster, et Dominus Jesus Christus dirigat viam nostram ad vos. Vos autem Dominus multiplicet et abundare faciat charitatem vestram in invicem et in omnes, quemadmodum et nos in vobis ad confirmanda corda vestra sine querela in sanctitate ante Deum, et Patrem nostrum in adventu Domini nostri Jesu Christi cum omnibus sanctis ejus. Amen.»

Propter quod, scilicet quia estis gloria nostra, vel quia sumus desolati pro vobis, non sustinentes amplius, ignorare statum vestrum, quia quasi pondus erat, dum nescirem de constantia vestra, placuit nobis solis, scilicet mihi et Silvano remanere Athenis, et misimus Timotheum fratrem nostrum et ministrum Dei in Evangelio Christi, praedicando, ad confirmandos vos, addendo, si quid deerat vobis, et exhortandos vos, ut in quibus eratis bonis, staretis, et hoc pro fide vestra, defendenda, ut nemo vestrum moveatur ab integritate fidei in tribulationibus istis transitoriis. Ipsi enim. Quasi dicat: Nemo debet mori propter tribulationes, quia ad hoc destinati sumus, quod ita ait: Ipsi enim scitis quod in hoc, id est in ferendis tribulationibus positi sumus, a Christo, id est destinati. Vel, in hoc, id est in tribulationibus positi, stabiles sumus: et vere in hoc positi sumus, nam cum apud vos essemus, praedicebamus vobis nos passuros tribulationes, sicut patet, et factum est et scitis, si nos praescivimus et non fugimus, tunc et vos patimini qui haec scitis.[ Ambrosius] Propterea, scilicet quia et nos passi sumus, ne pro nobis terreamini, non solum propter alia quae supra dixi, et ego amplius non sustinens nescire quid ageretur apud vos, misi Timotheum, creatum ab apostolo episcopum ad cognoscendum fidem vestram, ne forte is qui tentat, id est cujus officium est tentare, scilicet diabolus, tentet vos, id est deceperit: hoc de infirmis timendum erat; et ne inanis fiat labor vester, id est quidquid boni hucusque fecistis. Nunc autem, quasi dicat: Misi Timotheum ad cognoscendum fidem vestram. Nunc autem veniente Timotheo a vobis ad nos, et annuntiante nobis fidem et charitatem vestram, in adversis, scilicet quod non pro vestris nec pro meis tribulationibus moti estis a fide et charitate Dei, et quia habetis bonam, id est vobis utilem, memoriam nostri, scilicet quod pro tribulationibus non viluimus. Vos, dico, semper desiderantes videre nos pro exemplo, et ut de vobis gratularer, sicut nos quoque, desideramus videre vos. Ideo, scilicet quia annuntiavit haec non pro praesentia ejus, nos qui prius eramus desolati, consolati sumus, id est consolationem accepimus, o fratres, in vobis, id est pro vobis, in omni necessitate, id est penuria, et tribulatione nostra, et quomodo dixerit pro vobis, exponit, subdens, scilicet per fidem vestram quam audivimus firmam. Vel, per fidem vestram, juro, consolati sumus, dico, et vere, quoniam nunc in hac miseria vivimus, quasi in coelo essemus. Si vos statis, recti et firmi in Domino, id est 200 in fide Domini. Quam enim. Quasi dicat: Vere consolati sumus; nam adeo, quod non dignas grates agere possumus, et hoc est quod ait, quam enim gratiarum actionem possumus Deo retribuere pro vobis? Nihil enim est tam dignum quod sufficere possit ad compensationem acquisitae salutis gentium. Nos, dico, positi in omni gaudio quo gaudemus, quasi dicat: Quod non cito transit. Propter vos, stantes ante Deum nostrum, id est in beneplacito Dei. Nos, dico, nocte et die orantes, ut videamus faciem vestram, et compleamus ea quae desunt fidei vestrae, quae olim non potuimus docere vos, quia eratis parvuli. Orantes, dico, abundantius quam antea, quia modo plus posset addere eis. Nos oramus videre vos. Ipse autem Deus, qui potest, et Pater vester, qui vult bonum, et Dominus Jesus Christus, per quem omnia facit Pater, dirigat, id est faciat directam, et ab impedimentis liberam viam nostram ad vos. Sive autem, venerimus sive non, Dominus multiplicet vos in numero fidelium et virtutum, et abundare faciat charitatem, vel veritatem vestram invicem, inter vos, et in omnes, etiam inimicos, ita perfecte, quemadmodum et nos in vobis, abundamus charitate. Dico ut faciat charitatem vestram abundare, ad hoc, scilicet ad confirmanda corda vestra, ita ut sitis sine querela, scilicet ne vos de malis conqueramini. Vel ita, innocentes sitis, ne quis de vobis possit conqueri, et ut sitis in sanctitate, id est in virtutum consummatione. Per hoc existentes ante Deum et Patrem nostrum, id est in beneplacito Dei, non ad aspectum hominum. Vos, dico, positi mente in adventu Domini nostri Jesu Christi cum omnibus sanctis, id est sicut faciunt omnes sancti. Vel existentes ante Dominum nostrum, id est in beneplacito Dei, usque in adventu Domini nostri Jesu Christi, qui erit cum omnibus sanctis, id est cum quibus veniet ad judicium. Amen. Quasi dicat: Hoc vere erit.

IN EPISTOLAM I AD THESSALONICENSES. CAPUT IV.

VERS. 1- 11.--« De caetero ergo, fratres rogamus vos et obsecramus in Domino Jesu, ut quemadmodum accepistis a nobis quomodo oporteat vos ambulare et placere Deo; sic et ambuletis, ut abundetis magis. Scitis enim quae praecepta dederim vobis per Dominum Jesum. Haec est enim voluntas Dei sanctificatio vestra, ut abstineatis vos a fornicatione, ut sciat unusquisque vestrum vas suum possidere in sanctificatione et honore, non in passione desiderii, sicut et gentes quae ignorant Deum. Et ne quis supergrediatur neque circumveniat in negotio fratrem suum, quoniam vindex est Dominus de his omnibus, sicut praediximus vobis, et testificati sumus. Non enim vocavit nos Deus in immunditiam, sed in sanctificationem. Itaque qui haec spernit, non hominem spernit; sed Deum, qui etiam dedit Spiritum suum sanctum in nobis. De charitate autem fraternitatis, non necesse habuimus scribere vobis. Ipsi enim vos a Deo didicistis, ut diligatis invicem. Etenim illud facitis in omnes fratres, in universa Macedonia. Rogamus autem vos, fratres, ut abundetis magis, et operam detis ut quieti sitis, et ut vestrum negotium agatis, et operemini manibus vestris sicut praecepimus vobis, et ut honeste ambuletis ad eos qui foris sunt, et nullius aliquid desideretis.»

De caetero ergo. Hactenus patientiam perfectis in sua vel illorum tribulatione suasit, nunc de munditia minoribus suadet, exhortans eos ad continentiam.[ Haimo] Quasi dicat: Quia abundamus charitate in vobis, de caetero ergo, o fratres rogamus et obsecramus. Consuetudo est Apostoli ut verba duplicet vel triplicet unum habentia intellectum, sicut hic. Rogamus, dico, in Domino Jesu, id est si cum amatis, ut, scilicet, ambuletis, perseverando in bono, ut etiam abundetis magis, id est magis ac magis crescatis in fide et bonis operibus. Ambuletis, dico, sic, utique, quemadmodum accepistis a nobis quomodo oporteat vos ambulare, id est vivere, et hujus vitae cursum perducere, in his sine quibus non est salus, et placere Deo, in his quae consilio perfectionis adduntur. Ille enim placet Deo qui fidem rectam, quam exsecutione virtutum et perfectae operationis decorat.[ Ambrosius, Haimo] Vel secundum aliam litteram quae est, sicut et ambulatis ut abundetis magis. Et est ordo: Rogamus ut ambuletis; subaudi, quemadmodum accepistis, audiendo et intelligendo, a nobis, id est a me, et a Silvano, quomodo oporteat vos ambulare et placere Deo, sicut et ambulatis, recte conversando: et rogamus ut abundetis magis. Hoc non mutatur. Scitis enim. Quasi dicat: Ideo moneo vos abundare et placere Deo, quia scitis quae praecepta, id est quam honesta et quam utilia dederim vobis. Illa, dico hominibus ostensa per Dominum Jesum. Auctor ipse commendat ea, et vere bona sunt. Haec est enim voluntas Dei, hoc est praeceptum Dei, hoc est quod Deus vult, quia vobis prodest, non ipsi, scilicet sanctificatio vestra, id est ut vos sanctificetis bene operando, et ut abstineatis, quasi dicat: Longe remoti, vos, qui Christi estis, a fornicatione omni, scilicet carnali et spirituali: ita abstineatis, ut sciat unusquisque vestrum suum vas, scilicet corpus suum, quod est vas animae, possidere, coercendo, in sanctificatione virtutum, et honore, ne inhonoretur aliqua turpitudine; sed sicut studet officiorum suorum vasa munda servare, ita membrorum suorum officinas studeat per continentiam honorabiles exhibere. Vel ita: ut sciat. Quasi dicat: Ita ab illicito abstinete, ut nec licito abutamini; sed sciat unusquisque vestrum possidere vas, id est uxorem dominando ei: et hoc, in sanctificatione, scilicet abstinendo a coitu, et honore, scilicet non turpiter abutendo. Ea possideat in sanctificatione, dico, et non in passione desiderii, ut nec saltem desiderium sit quod est passio et laesio animae; sicut et gentes faciunt, quibus non debetis esse similes; quia ipsae sunt quae ignorant Deum. Et haec praecepta dedi ne quis, violentia supergrediatur neque dolo circumveniat fratrem suum in negotio privato uxoris, vel in quolibet negotio. Ideo abstinete ab his, quoniam vindex est Dominus de his omnibus, id est de fornicatione, desiderio, adulterio, vel fraude. Vindex est, dico, sicut praediximus vobis, et testificati sumus, id est sub testimonio Scripturarum probavimus. Non enim, quasi dicat: Ideo ab istis abstinendum est, quia non vocavit nos Deus in immunditiam, scilicet ut immunditiae serviamus, sed in sanctificationem, id est ut sancte vivamus. Et quia Deus vocavit non in immunditiam, itaque qui haec spernit, quae praediximus, non hominem solum spernit, sed Deum: cujus praecepta sunt, qui loquitur per os meum, qui etiam ad haec peragenda, dedit Spiritum suum sanctum in nobis.[ Ambrosius] Ne ergo tantum auditorem spernatis, qui in corpore subdito peccatis non habitat. Vel: dedit Spiritum suum sanctum in nobis, apostolis, ut major esset nobis auctoritas arguendi: contra cujus auctoritatem agi, non est tutum. De charitate autem. Quasi dicat: De his praedictis fuit opus ut scriberem vobis; sed de charitate fraternitatis, qua fratres diligatis, non habuimus necesse scribere vobis. Ideo non fuit necesse scribere: enim id est quia, vos ipsi didicistis a Deo, id est praecepto ipsius Christi, dicentis, mandatum novum do vobis, ut diligatis invicem. Vel: didicistis a Deo, per inspirationem, vel per effectum, quia ipse misertus est nobis. Et, ideo etiam non fuit necesse, enim, id est quia vos facitis illud, scilicet opus dilectionis in omnes fratres, qui sunt in universa Macedonia. Rogamus autem. Quasi dicat: facitis opus dilectionis, sed tamen rogamus vos, o fratres, ut magis abundetis, in charitate, et operam detis, ut quieti sitis a curiositate. Et nota quod ait, operam detis. Quasi dicat: Difficile est dimittere consuetudinem; sed cogite vos etiam ut vestrum negotium agatis, dimissis alienis, quod nobis utile est in emendatione vitae vestrae. Et operemini manibus vestris, quod adjuvat vos quietos esse, illud enim malum ex otio venit. Et haec faciatis ita, sicut praecipimus vobis, et ideo operemini manibus, ut honeste ambuletis ad eos qui foris sunt; et nullius aliquid desideretis. Quasi dicat: Ideo opus est agendum non otiandum, quia et honestum est, et quasi lux ad infideles. Et non desiderabitis rem alterius, nedum rogetis vel tollatis aliquid.

VERS. 12- 17.--« Nolumus autem vos ignorare, fratres, de dormientibus, ut non contristemini sicut et caeteri qui spem non habent. Si enim credimus quod Jesus mortuus est et resurrexit, ita et Deus eos qui dormierunt per Jesum adducet cum eo. Hoc enim vobis dicimus in verbo Domini quia nos qui vivimus, qui residui sumus in adventu Domini non praeveniemus eos qui dormierunt. Quoniam ipse Dominus in jussu et in voce archangeli, et in tuba Dei descendet de coelo, et mortui qui in Christo sunt, resurgent primi. Deinde nos qui vivimus, qui relinquimur, simul rapiemur cum illis in nubibus obviam Christo in aera, et sic semper cum Domino erimus. Itaque consolamini invicem in verbis istis.»

201 Nolumus autem vos, etc. Post exhortationem de continentia, et post correctionem a curiositate mortuos resurrecturos confirmat, et per Christi resurrectionem, et sua auctoritate. Quasi dicat: Non solum haec praedicta volumus vos scire, sed etiam nolumus vos ignorare jam de dormientibus, id est de mortuis, quia resurrecturi sunt.[ Haimo] Unde et mortuos recte dormientes appellat, quia quasi dormientes integri, et cito de somno mortis resurgent, ut non contristemini, inconsolabiliter de morte amicorum, sicut et caeteri, id est infideles, qui spem non habent, resurrectionis et incorruptionis aeternae. Admonet nos Apostolus, ut de mortuis charissimis nostris non contristemur, sicut et caeteri qui spem non habent. Non ait tantum, ut non contristemini, sed addidit, sicut et caeteri qui spem non habent, id est resurrectionis. Necesse est enim ut contristeris, sed ubi contristaris, consoletur te spes; nam ideo et dormientes eos appellat Scripturae consuetudo verissima, ut cum dormientes audimus, evigilaturos minime desperemus. Est ergo de mortuis eis qui diliguntur quaedam tristitia quodammodo naturalis. Mortem quippe horret natura, nec mors homini accideret, nisi ex culpa praecedenti. Hinc igitur necesse est ut tristes simus, quando nos morientes deserunt quos amamus. Quia et si in aeternum novimus eos non relinquere nos mansuros, sed aliquantulum praecedere secuturos, tamen mors ipsa quam natura refugit cum occupat dilectum, contristat in nobis ipsius dilectionis affectum. Contristamur ergo in nostrorum mortibus necessitate amittendi, sed cum spe recipiendi. Inde angimur, hinc consolamur; inde infirmitas animum afficit, hinc fides reficit; inde dolet humana conditio, hinc sanat divina promissio. Movere autem potest quomodo Dominus flebat mortuum, continuo eo jubente victurum; non mortuum flebat quem ipse suscitavit, sed mortem quam homo peccando contraxit. Si enim peccatum non praecessisset, sine dubio mors non subsecuta fuisset. Secuta est ergo et mors corporis, quam praecessit mors animae. Mors animae praecessit deserendo Deum, et mors corporis secuta est deserente anima. Hac deseruit Deum volens, hac coacta est deserere corpus nolens. Ac si illi diceretur: recessisti ab eo quem diligere debuisti, recede ab eo quod dilexisti. Quis enim vult mori prorsus? Nemo, et ita nemo ut Petro diceretur: Alius te cinget, et ducet quo tu non vis. Si nulla esset mortis amaritudo, nulla esset martyrum fortitudo. Ideo non ait tantum, ut non contristemini, sed addidit, sicut et caeteri qui spem non habent.

Proinde pompa funeris, agmina exsequiarum, sumptuosa diligentia sepulturae, monumentorum opulenta constructio vivorum sunt qualiacunque solatia, non adjutoria mortuorum. Orationibus vero sanctae Ecclesiae, et sacrificio salutari, et eleemosynis quae pro eorum spiritibus erogantur, non est dubitandum mortuos juvari, ut cum eis misericordius agatur a Domino quam meruerunt eorum peccata. Hoc enim a Patribus traditum universa observat Ecclesia, ut pro eis qui in oratione corporis et sanguinis Domini defuncti sunt, cum ad ipsum sacrificium loco suo commemorentur, oretur, ac pro illis quoque id offerri commemoretur. Cum vero eorum commendandorum causa opera misericordiae celebrentur, quis eis dubitet suffragari, pro quibus orationes Deo non inaniter erogantur? Non est ambigendum ista prodesse defunctis, sed talibus qui ita vixerunt ante mortem, ut possint eis haec utilia esse post mortem. Nam qui sine fide operante per dilectionem, ejusque sacramentis de corporibus exierunt, frustra illis a suis hujusmodi pietatis impenduntur officia, cujus dum hic essent fidei pignore caruerunt, non misericordiam sibi thesaurizantes, sed iram. Non ergo mortuis nova merita comparantur, cum pro eis boni aliquid operantur sui, sed eorum praecedentibus meritis consequentia ista redduntur. Non enim actum est, nisi cum vivere hic destitissent: et ideo istam finiens quisque vitam, nisi quod meruerit in ipsa, non poterit habere post ipsam. Permittantur itaque pia corda de suorum charorum mortibus contristari dolore sanabili, et consolabiles lacrymas fundant conditione mortali, quas tamen reprimat fidei gaudium, qua creduntur fideles quando moriuntur, aliquando tandem a nobis abire, et ad meliora transire. Sit pro viribus cura sepeliendi et sepulcra construendi, quia haec in Scripturis inter opera bona deputata sunt: nec solum in corporibus patriarcharum et aliorum sanctorum, sed etiam in ipsius Domini corpore laudati sunt qui ista fecerunt. Impleant igitur haec homines erga suos officia postremi muneris, et sui humani lenimenta moeroris. Verum illa quae adjuvant spiritus defunctorum, scilicet oblationes, erogationes eleemosynarum multo pro eis observantius abundantiusque impendant. Poterat enim Deus haec donare credentibus, ut nec istius experirentur corporis mortem: sed si hoc fecisset, carni quaedam felicitas adderetur, minueretur autem fidei fortitudo. Sic enim homines mortem istam timerent, ut non ob aliud felices dicerent esse Christianos, nisi quod omnino mori non possunt. Ac per hoc nemo propter vitam futuram ad Christi gloriam festinaret, sed propter mortis molestiam removendam: et sic delicate quodammodo crederetur in Christum. Plus ergo gratiae praestitit fidelibus suis. Quid enim magnum esset videndo non mori eos qui crederent, credere et se non moriturum? Quanto majus est, quanto fortius, quanto laudabilius ita credere, ut se speret moriturum, quia sine fine victurum? Unde et chari ejus superstites consolari queunt in tristitia mortis amici. Quid enim mirum si contristaris, ubi corpus quod vivit ex anima, fit exanime discedente anima? Qui ambulabat, jacet; qui loquebatur, tacet; clausi oculi, lucem non capiunt; aures nulla voce patescunt; omnia membrorum officia conquieverunt; non est qui moveat gressus ad ambulandum, manus ad operandum, sensus ad percipiendum. Nonne ista est domus quam nescio quis invisibilis habitator ornabat? Discessit qui non videtur, remansit quod cum dolore videatur; ista est causa tristitiae, sed hujus tristitiae sit consolatio, quod sequitur:

Si enim, etc. Quasi dicat: Non inconsolabiliter debetis contristari, enim id est quia credimus quod Jesus mortuus est. Hoc videtur obesse resurrectioni, sed attende quod sequitur: Et resurrexit. Et si hoc est, debemus credere quod sicut Christus mortuus est et resurrexit, ita et Deus eos qui dormierunt morte, per Jesum adducet, id est in fide Jesu. Vel, per Jesum, semper euntes, id est qui eum sequendo venerunt ad somnum mortis. Quasi dicat: Non solum illos qui vivi invenientur, sed etiam mortuos de quibus dubitatis, non solum suscitabit, sed etiam adducet: et si incinerati sunt, tamen adducet, ut sint cum eo, immortales, et in eadem beatitudine.[ Haimo] Miram rem ait Apostolus, Christum enim qui jam vivit, et resurgens a mortuis, jam non moritur, dicit mortuum; et electos mortuos dicit dormientes. Christum ergo appellat mortuum, ut dum audimus illum mortuum fuisse, et resurrexisse, nos quoque speremus resurrecturos per virtutem divinitatis ejus. Electos autem ideo dicit dormientes, quia nemo tam facile potest socium excitare a somno, quam facile omnes excitabuntur a somno mortis. Hoc enim. Quasi dicat: Et vere adducet, nam hoc ordine quod vivi reperti, non praevenient mortuos, et si illos magis putatis cum Jesu adducendos: et hoc est quod ait, hos enim dicimus vobis in verbo Domini, quia hoc Deus nos docuit, quia nos qui vivimus et qui residui sumus in adventu Domini non praeveniemus, resurgendo, eos qui dormierunt longo tempore, id est illi de nobis qui vivi invenientur, et qui omnibus praecedentibus sanctis, vel qui erunt residui tormentis Antichristi, unde sunt dignissimi, non praevenient mortuos: adeo erit festinata resurrectio mortuorum. Et nota quod ait: nos qui vivimus. Sic enim videntur haec verba Apostoli sonare, quasi Apostolus suo tempore demonstraverit diem judicii venturum. Quocirca et Thessalonicenses legentes hanc Epistolam, putaverunt tempore Apostoli diem judicii venturum. Unde et alia scribitur Epistola, ubi hortatur eos ne terreantur, quasi instet dies Domini. In persona ergo electorum loquitur qui vivi in corpore, inveniendi sunt in adventu Domini; et se illis ultimis ideo commemorat, quia cum eis unum corpus est, et Apostoli illis ultimis similes sunt in passionibus. Et vere vivi reperti non praevenient mortuos in resurrectione, quin potius mortui qui in Christo sunt, id est qui in Christo iterum quiescunt, primi resurgent, quod poterit Christus facere, quoniam ipse Dominus est, et ipse descendet, in propria persona de coelo, localiter, vel, de coelo, id est de occulto. Descendet, dico, non humilis, ut prius, sed in jussu, id est imperio, id est jubens ut Dominus, et in voce, qua dicet: Surgite, mortui. Voce, dico, archangeli, scilicet sui ipsius archangeli, vel angelorum, quae faciet resurgere mortuos: de qua voce addit, et in tuba, tuba namque erit magna vox angelorum quae dicitur tubae, quia manifesta erit; vel ideo in tuba dicitur descendere, quia manifeste veniet. Unde: Videbit omnis caro salutare Dei.[ Ambrosius] Vel ideo ait, in tuba, quia quasi ad bellum veniet sicut tuba in bellis sonat, quia tunc inimicos debellabit; et sicut tuba infestis sonat, sic amicos ad solemnitatem aeternae gloriae invitabit.

Vox ergo illa erit quasi tubae suos excitans, et malos terrens: quae tuba erit Dei, id est Christi. Vel, Dei erit, quia ei Deus dabit efficaciam. Dico quod mortui resurgent primi, deinde nos qui vivimus, et qui relinquimur, id est illi qui de nobis vivi erunt, et residui Antichristo, rapiemur 202 ab angelis simul cum illis,[ Haimo] qui nos praecesserunt ad requiem, in nubibus, quia nubes suscipient eos, vel nos ut Christum in ascensione nubes suscepit.[ Ambrosius] Unde alius interpres dicit, rapiemur bajulis nubibus. Rapiemur, dico, obviam Christo in aera, in ipso autem raptu mors erit eorum et resurrectio, ut quasi anima per soporem egressa de corpore, eidem in momento reddatur.[ Augustinus] Videtur tamen Apostolus, quantum ad verba pertinet, asserere quosdam in fine saeculi adveniente Christo cum futura est resurrectio mortuorum, non esse morituros, sed vivos repertos in immortalitatem repente mutandos; sed vellem de his verbis potius audire doctiores. Quaeri enim solet utrum illi quos vivos inveniet Christus, nunquam omnino morituri sint, an ipso temporis puncto quo rapientur obviam Christo ad immortalitatem mira celeritate sint transituri. Non enim dicendum est fieri non posse ut super aera in sublime portentur in illo spatio, et moriantur et reviviscant. Ad hunc autem sensum quo aestimemus illos quos hic vivos inventurus est Dominus in ipso parvo spatio, et passuros mortem, et accepturos immortalitatem, Apostolus nos urgere videtur, ubi dicit: In Christo omnes vivificabimur. Et alibi: Quod seminas non vivificatur, nisi prius moriatur. Cur autem nobis incredibile videatur illam multitudinem corporum in aere quodammodo seminare, atque ibi protinus immortaliter et incorruptibiliter reviviscere, cum credamus in ictu oculi futuram resurrectionem, et in membra sine fine victura tanta subtilitate, tanquam inaestimabili velocitate rediturum antiquissimorum cadaverum pulverem? Nec ab illa sententia illos arbitramur futuros immunes qua dictum est, terra es, et in terram ibis, id est in hoc ibis amissa vita, quod eras antequam sumeres vitam. Hoc eris exanimatus, quod eras antequam esses animatus. Nos ergo electi, rapiemur obviam Christo in aera et sic, id est immortales facti, semper cum Domino erimus. Quod enim ait, et sic semper cum Domino erimus, non ita accipiendum est, quasi in aere nos dixerit, cum Domino semper mansuros, quia nec ipse ibi manebit; sed ita, et sic, id est habentes corpora sempiterna, semper erimus cum Domino, ubicunque cum illo fuerimus. Habent autem omnes animae, cum de saeculo exierint, diversas receptiones; habent gaudium bonae, tormenta malae; sed cum facta fuerit resurrectio, et bonorum gaudium amplius erit, et malorum tormenta graviora, quando cum corpore torquebuntur. Itaque, etc. Quasi dicat: Quia omnes resurgemus, et cum Christo erimus. Itaque consolamini, de morte amicorum, invicem, alter alterum in verbis istis tantae spei. Pereat contristatio, ubi est tanta consolatio. Detergatur luctus ex animo, fides expellat dolorem. In tanta spe non decet esse triste templum Dei; ibi habitat bonus consolator, ibi qui non fallit promissor. Quid enim mortuum diu plangimus? inquies, quia mors amara est, sed per illam transivit et Dominus. Consolemur ergo nos. Sed dices: Potest non condolere cor humanum, defuncto charissimo? Imo melius cum dolet, sanatur cor humanum, quam non dolendo sit inhumanum. Maria enim Dominum quaerebat, et mortuum fratrem dolebat.

IN EPISTOLAM I AD THESSALONICENSES. CAPUT V.

VERS. 1- 11.--« De temporibus autem et momentis, fratres, non indigetis ut scribamus vobis. Ipsi enim diligenter scitis quia dies Domini sicut fur in nocte ita veniet. Cum enim dixerint: pax et securitas, tunc repentinus eis superveniet interitus, sicut dolor in utero habentis, et non effugient. Vos autem, fratres, non estis in tenebris, ut vos dies ille tanquam fur comprehendat. Omnes enim vos filii lucis estis, et filii diei. Non sumus noctis neque tenebrarum. Igitur non dormiamus sicut et caeteri, sed vigilemus et sobrii simus. Qui enim dormiunt, nocte dormiunt; et qui ebrii sunt, nocte ebrii sunt. Nos autem qui diei sumus, sobrii simus; induti loricam fidei et charitatis, et galeam spem salutis, quoniam non posuit nos Deus in iram, sed in acquisitionem salutis per Dominum nostrum Jesum Christum qui mortuus est pro nobis, ut sive vigilemus, sive dormiamus, simul cum illo vivamus. Propter quod consolamini invicem, et aedificate alterutrum, sicut et facitis.»

De temporibus autem.[ Haimo] Quasi dicat: De resurrectione indiguistis ut scriberem vobis, sed de temporibus, id est adventus Domini, id est an aestate, vel hieme, an die, vel nocte, et de momentis, scilicet qua hora diei vel noctis venturus sit Christus, non indigetis, o fratres, ut scribam vobis, quia nihil scriberem, nisi quod scitis, scilicet clam venturum. Et hoc est quod ait: Vos enim ipsi, diligenter, inquirendo Scripturas, scitis quia dies Domini, id est tempus adventus Domini, quod dicitur dies, non pro tempore diei, sed quia tunc omnia aperta erunt; et dicitur Domini, quia hic est dies hominum pro libitu suo agentium, sed tunc erit Dei in virtute judicantis. Dies, inquam, ille ita improvisus veniet, malis: tunc, quod etiam in obitu cujusque fit, sicut fur, venit: non dico die, sed in nocte, cum latentius venit, et homines dormiunt: tunc omnia subripit, ut qui divitem se putabat dormiens, evigilans nihil inveniat. Ita multi bene securi, nihil boni se habere tunc invenient. Propter hoc coepit agere de temporibus ut moneret cavere sibi ne ita deprehendantur. Non ergo post quantum temporis hoc futurum sit, sed quomodo futurum sit, opus est scire, ut curent filii lucis esse, et parato corde vigilare, qui nolunt ab illa hora sicut a nocturno fure comprehendi. Nam si ad cavendum hoc malum, id est ne hora Domini tanquam fur inveniat imparatum, opus esset nosse temporum spatia, non diceret Apostolus non esse opus ut hoc scriberet, sed hoc potius scribendum esse judicaret. Nunc autem non illis esse opus monstravit, quibus sufficiebat ut scirent imparatis atque dormientibus horam Domini sicut furem esse venturam, atque hoc sciendo vigilarent. Cum enim,[ Augustinus] quasi dicat: Vere sicut fur veniet, quia incautus veniet: et hoc est quod ait, cum enim, carnales, non arescentes prae timore et exspectatione, sed madescentes prae libidine, dixerint, pax est nobis, nunc in praesenti, et securitas de futuro, tunc repentinus eis superveniet interitus, id est subitanea perditio diei judicii. Nam, sicut in verbis prophetae Danielis invenitur, regnabit Antichristus et ministri ejus tribus annis et dimidio, et interficientur ab illo Elias et Enoch, sicut in Apocalypsi habetur. Tunc erit talis tribulatio, qualis ante non fuit, nec post erit; et postea interficietur Antichristus a Michaele, et maxima pars suorum. Post mortem vero Antichristi, quadraginta dies concedentur bonis ad poenitentiam qui titubaverunt in persecutione illa. Ministri autem Antichristi gaudebunt illis diebus ducentes uxores, et convivia celebrantes, et joca diversi generis exercentes ac dicentes: Licet princeps noster mortuus sit, modo habemus pacem et securitatem. Et cum talia dixerint, superveniet eis interitus ita gravis et subitus, sicut est dolor mulieris, vel mulieri habentis, vel habenti in utero. Quae tamen evadit, sed illi non effugient poenam aeternam.

Vos autem.[ Ambrosius] Quasi dicat: Illis erit improvidus dies Domini, sed vobis non, quia vos, o fratres, non estis in tenebris ignorantiae et infidelitatis, ut vos dies illa tanquam fur comprehendat, ad mortem aeternam.[ Haimo] Et vere non estis in tenebris, omnes enim vos estis filii lucis, id est fidei, et filii Dei, id est virtutum. Fides est lux quae facit diem, id est habitum virtutum: contra, tenebrae sunt infidelitatis; nox est habitus vitiorum. Unde subdit: Et non estis filii noctis neque tenebrarum. Hoc addidit, ne quis putet partim posse esse diei, et partim noctis. Nemo enim duobus dominis servire potest.[ Ambrosius] Igitur non dormiamus, etc. Commonet ne, securi de nomine Salvatoris, negligenter agamus. Ideoque tribus nos propugnaculis, id est fidei, et spei et charitatis munit. Quasi dicat: Et quando non sumus filii mortis, igitur non dormiamus, id est in praesentibus torpeamus, sicut caeteri, carnalibus dediti: sed vigilemus et sobrii simus, id est vigilet mens nostra attendens haec caduca, et sobrie eis utamur, non quasi bonis nostris, sed ad sustentationem datis. Qui enim, quasi dicat: Vere nos, qui non sumus filii noctis, non debemus dormire, quia illi qui dormiunt carnis torpore, nocte, id est per noctem, dormiunt, id est vitia et peccata sua traxerunt eos ad hoc, ut oblili vitae aeternae in istis quiescant. Et qui ebrii sunt, his temporibus immoderate utendo, nocte ebrii sunt, id est ex nocte vitiorum haec habent, illi per noctem haec habent. Nos autem qui diei sumus, id est virtutibus lucentes, non solum vigilemus, sed sobrii simus, moderate his utentes, et ad pugnam contra hostes parati. Per hoc simus sobrii, quia sumus induti loricam fidei, et charitatis, et galeam spem salutis. Recte loricae fidem comparat et charitatem, et galeae spem. Sicut enim lorica munit vitalia, ita fides et charitas vos muniunt contra appetitum terrenorum. Si enim attendimus quod Christus pro nobis passus est, et resurrexit, et nobis vitam paravit, qui sunt quasi coherentes hami fidei, si et charitati insistimus, nunquam mentes nostras vincet temporalis appetitus; sed etiam spes aeternae salutis ad superna tendens ut galea mentem obvolvit, non laedetur 203 temporali appetitu. Quoniam non, quasi dicat: Vere per spem veniemus ad salutem, quoniam non posuit nos Deus in iram, sed in acquisitionem salutis, id est non posuit nos Deus in fide et spe, ut habeamus iram, id est poenam aeternam, sed ut acquiramus salutem bene operando. Non enim otiosis dabitur salus, et hoc per Dominum nostrum Jesum Christum, sine quo, nec spes, nec salus, nec aliud nos juvaret.[ Haimo] Qui Christus mortuus est pro nobis, ut sive dormiamus, id est si mortui fuerimus, sive vigilemus, in carne vivamus, simul cum illo. id est ad similitudinem ejus juncti vivamus. Propter quod, id est quia haec spes est nobis, consolamini vos in hac miseria invicem, alii alios de morte suorum dolentes, et aedificate nescientes alterutrum, scilicet alius alium, sicut et facitis, ut non minus post, quam modo faciatis.

VERS. 12- 22.--« Rogamus autem vos, fratres, ut noveritis eos qui laborant inter vos, et praesunt vobis in Domino, et monent vos, ut habeatis illos abundantius in charitate propter opus illorum, et pacem habete cum eis. Rogamus autem vos, fratres, corripite inquietos, consolamini pusillanimes, suscipite infirmos, patientes estote ad omnes. Videte ne quis malum pro malo alicui reddat, sed semper quod bonum est, sectamini in invicem, et in omnes. Semper gaudete, sine intermissione orate, in omnibus gratias agite. Haec est enim voluntas Dei in Christo Jesu in omnibus vobis. Spiritum nolite exstinguere, prophetias nolite spernere. Omnia autem probate, quod bonum est tenete, ab omni specie mala abstinete vos.»

Rogamus autem. Hucusque communiter ad omnes locutus est, nunc ad subditos specialiter, moraliter eos instruens de honorificentia praelatis exhibenda.[ Haimo] Quasi dicat: Omnes hoc facite quod dixi, vos autem, minores, fratres, etsi subditi sitis, rogamus ut noveritis, id est ostendatis vos nosse eos qui laborant inter vos, id est in regimine vestro et doctrina, et praesunt vobis dignitate: et hoc in Domino, id est ordinatione Domini, et sui officii debito monent vos, ut pares ad recta ita noveritis eos, ut habeatis illos in charitate abundantius caeteris. Vult ut ex charitate honorent presbyteros necessaria eis ministrando, et reverentiam dignitati exhibendo.[ Ambrosius] Quid enim prodest honorem sine fructu habere? Sicut divitiae negligentiam pariunt salutis, ita egestas, dum saturari quaerit, a justitia declinat. Ideo in alia Epistola praecipit presbyteros duplici honore esse honorandos. Et, si quandoque graviter increpant, vel puniunt, habete pacem cum eis propter opus illorum, id est scientes opus illorum hoc exigere quod faciunt. Rogamus. Hic admonet praelatos ut subjectorum improbitatem et impatientiam patienter ferant, dum in aliquo contra eos murmurant. Quasi dicat: Haec minores debent majoribus facere, vos autem, praelatos et majores tamen fratres rogamus, hoc: Inquietos, id est curiosos, et gyrovagos, corripite. A quo qui cessat, ne perdat quod illi dare solebant, mercenarius est. Et consolamini pusillanimes, contra adversa, vel desperantes pro peccatis; et infirmos in fide suscipite, ut medici ad salvandum. Et si in hoc officio aliquid vobis infertur, patientes estote ad omnes, et non solum patiamini, sed etiam videte ne quis malum pro malo alicui reddat. Quasi dicat: Nec bonum pro malo subtrahatis, ut negligatis corripere. Tunc enim malum pro malo redditur, si corripiendus non corripitur, sed prava dissimulatione negligitur. Sed semper, scilicet in prosperis et in adversis, sectamini quod bonum est, id est utile. Sectamini, dico, inter vos invicem et in omnes, etiam non credentes; et non modo patiami ni, sed etiam semper gaudete, quidquid fiat vobis. Unde alibi: In tribulatione gaudentes. Vel hoc ad omnes generaliter dicit: Semper gaudete spe, et sine intermissione certarum horarum orate, etiam pro persequentibus.[ Haimo] Vel, sine intermissione orate, id est semper juste vivite, et aeterna desiderate, Justus enim nunquam desinit orare, nisi desinat justus esse. Semper orat, qui semper bene agit. Ipsum enim desiderium bonum, oratio est; et si continuum est desiderium, continua est et oratio. Et in omnibus, etiam in adversis gratias agite Deo. Haec enim omnia facere est voluntas Dei, id est placet Deo. Voluntas dico, ostensa in Christo Jesu, quia hoc docuit Deus per Christum. Vel in Christo est ostensa haec voluntas Dei, quia haec fuerunt in Christo Jesu, in quo nihil displicuit per Jesum Christum. Non tantum hic est ostensum, sed etiam factum, in omnibus vobis, scilicet majoribus et minoribus. Et quia voluntas Dei est facere haec omnia, ideo, vos majores, qui per Spiritum sanctum habetis donum intelligentiae, nolite exstinguere spiritum, id est donum abscondere Spiritus sancti quo merito et vos illud perderetis. Huic sensui concordat alia littera, scilicet gratiam nolite celare. Et vos subditi, nolite spernere illorum prophetias. Ecce quid dixit, Spiritum.[ Ambrosius] Vel, spiritum nolite exstinguere, id est sicut Spiritus sanctus ad horam quid revelat, nolite prohibere loqui quod sentit,[ Haimo] quia Deus qui os asinae aperuit, revelat saepe minori quod melius est.[ Augustinus] Vel, Spiritum sanctum nolite exstinguere, id est malis operibus a vobis excludere. Non hoc ideo dicit, quod Spiritus sanctus, qui unius substantiae est cum Patre et Filio exstingui possit, sed quantum in ipsis est, exstinctores ejus merito vocantur qui sic agunt ut exstinctum velint. Spiritum ergo sanctum qui datus est nobis, non quantum in se est, sed in nobis exstinguimus, dum peccando a nobis fugamus. Et prophetias nolite spernere,[ Haimo] id est si quis dicta prophetarum explanat, et ad aedificationem praedicat, nolite eum despicere, neque contemnere; non tamen omnia indiscrete recipiatis. Sed probate, id est ratione discutite omnia probanda; sed certa enim non egent discussione, et quod bonum est, id est quod bonum esse invenitur, tenete, et abstinete vos ab omni specie mala, id est ab omni re quae speciem mali praetendit, ut a prava expositione. Quasi dicat: Si quis speciem mali praetendit, etsi non sit malum, nolite praecipitanter agere.[ Ambrosius] Solet enim spiritus mundi fallaciter dicere bona, et inter haec subinducere prava, ut per haec quae bona sunt, accipiantur et mala. Ideo monet omnia probare, et quidquid sobrie et bene dictum fuerit retinere.

VERS. 23- 28.--« Ipse autem Deus pacis sanctificet vos per omnia, ut integer spiritus vester et anima et corpus sine querela in adventu Domini nostri Jesu Christi servetur. Fidelis est qui vocavit vos, qui etiam faciet. Fratres, orate pro nobis. Salutate fratres omnes in osculo sancto. Adjuro vos per Dominum ut legatur Epistola haec omnibus sanctis fratribus. Gratia Domini nostri Jesu Christi vobiscum. Amen.»

Ipse autem. Quasi dicat: Ego praelatos et subditos ita moneo, ipse autem Deus, dator pacis,[ Haimo] quasi dicat: Qui potest inquietudinem removere, sanctificet vos per omnia, quae docui, ita, scilicet ut spiritus vester, de quo alibi: Renovamini spiritu mentis vestrae, qui scilicet est mens quae servit legi Dei, servetur integer, id est ratio vestra servetur integra, non consentiendo carni: et hoc usque in adventum Domini nostri Jesu Christi, id est usque ad finem vitae vestrae. Et anima, id est sensualitas servetur integra, serviendo rationi, et corpus servetur sine querela, ut, scilicet nihil agatis ejus ministerio, unde aliquis conqueratur.[ Ambrosius] Haec tria ideo posuit, ut totus homo sit perfectus. Aliquando enim inquinatur anima per cogitationem malam, et est mundum totum corpus: ideoque spiritum in homine mundum dicit esse debere; si autem mala vita vel cogitatio intercedat, non erit integer spiritus. Et nota quod ait, sine querela, non sine peccato. Aliud est enim esse sine peccato, quod de solo in hac vita Unigenito dictum est; aliud esse sine querela, quod de multis justis etiam in hac vita dici potuit, quia est quidam modus bonae vitae, de quo etiam in ista conversatione justa querela esse non possit. Quis enim queritur juste de homine qui nemini malum vult, et quibus fideliter consulit? nec contra cujusquam injurias tenet libidinem vindicandi? ut veraciter dicat: Dimitte nobis, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Et tamen eo ipso quod hic dicit, sine peccato se non esse, declarat. In multis enim offendimus omnes. Item, nota quod tria posuit quibus homo constat, id est spiritum, animam et corpus, scilicet illud quo intelligimus, et illud quo vivimus, et illud quo visibiles et contractabiles sumus: quae rursus duo dicuntur, quia saepe anima cum spiritu nominatur.[ Haimo] Vel spiritus ponitur hic pro donis Spiritus sancti. Et est sensus: Ita sanctificet vos, ut spiritus vester sit integer, id est ut gratia Spiritus sancti, quae data est vobis in baptismo, servetur integra et incorrupta, ne vestro vitio et immunditia corrumpatur, vel minuatur, vel fugetur.[ Ambrosius] Nam dum agit homo quae odit Spiritus sanctus, recedit ab eo ejus gratia penitus, vel minuitur. Et anima servetur munda, et corpus sine querela usque in adventum Domini nostri Jesu Christi fidelis. Quasi dicat: Oro ut sanctificet, et sanctificatos servet; nec inde dubitandum est quia Deus est fidelis, id est verus in promissis, qui vocavit vos ad vitam, qui etiam faciet in vobis, id est perficiet opus gratiae implendo promissa. Fratres, orate pro nobis. Salutate ex nostra parte fratres omnes in osculo sancto, non simulato, sed sancto, quod est signum dilectionis. Salutate, dico, et Epistolam ostendite. Et inde adjuro vos per Dominum, scilicet ut legatur Epistola haec omnibus fratribus sanctis, id est in baptismate sanctificatis. Vel, sanctis, id est perfectis, ut inde proficiant, et ut in bonis operibus proficiatis. Gratia Domini nostri Jesu Christi sit vobis cum. Amen.