Plautus, Titus Maccius
Amphitruo
Amph 117
Choose a text
More by Plautus, Titus Maccius
—
Perseus Lat2
101
nam cum Telobois bellum est Thebano poplo.
102
is prius quam hinc abiit ipsemet in exercitum,
103
gravidam Alcumenam úxorem fecit suam.
104
nam ego vos novisse credo iam ut sit páter meus,
105
quam liber harum rerum multarum siet
106
quantusque amator sit quod complacitum est semel.
107
is amare occepit Alcumenam clam virum
108
usuramque eius corporis cepit sibi,
109
et gravidam fecit is eam compressu suo.
110
nunc de Alcumena ut rem teneatis rectius,
111
utrimque est gravida, et ex viro et ex summo Iove.
112
et meus pater nunc intus hic cum illa cubat,
113
et haec ob eam rem nox est facta longior,
114
dum cum illa quacum volt voluptatem capit;
115
sed ita adsimulavit se, quasi Amphitruo siet.
116
nunc ne hunc ornatum vos meum admiremini,
117
quod ego huc processi sic cum servili schema:
118
veterem atque antiquam rem novam ad vos proferam,
119
propterea ornatus in novom incessi modum.
120
nam méus pater intus núnc est eccum Iuppiter;
121
in Amphitruonis vertit sese imaginem
122
omnesque eum esse censent servi qui vident:
123
ita versipellem se facit quando lubet.
124
ego servi sumpsi Sosiae mi imaginem,
125
qui cum Amphitruone abiit hinc in exercitum,
126
ut praeservire amanti meo possem patri
127
atque ut ne, qui essem, familiares quaererent,
128
versari crebro hic cum viderent me domi;
129
nunc, cum esse credent servom et conservom suom,
130
haud quisquam quaeret qui siem aut quid venerim.
131
pater nunc intus suo animo morem gerit:
132
cubat complexus cuius cupiens maxime est;
133
quae illi ad legionem facta sunt memorat pater
134
meus Alcumenae: ílla illum censet virum
135
suom esse, quae cum moecho est. ibi nunc meus pater
136
memorat, legiones hostium ut fugaverit,
137
quo pacto sit donis donatus plurimis.
138
ea dona, quae illic Amphitruoni sunt data,
139
abstulimus: facile meus pater quod volt facit.
140
nunc hodie Amphitruo veniet huc ab exercitu
141
et servos, cuius ego hanc feró imaginem.
142
nunc internosse ut nos possitis facilius,
143
ego has habebo úsque in petaso pinnulas;
144
tum meo patri autem torulus inerit aureus
145
sub petaso: id signum Amphitruoni non erit.
146
ea signa nemo hórum familiarium
147
videre poterit: verum vos videbitis.
148
sed Amphitruonis illic est servos Sosia:
149
a portu illíc nunc cum lanterna ádvenit.
150
abigam iam ego illum advenientem ab aedibus.
151
adeste: erit operae pretium híc spectantibus
152
Iovem et Mercurium facere hístrioniam.
153
153
Sosia
153
Qui me álter est audácior homo aút qui confidéntior,
154
iuventútis mores qui sciam, qui hoc noctis solus ambulem?
155
quid faciam nunc, si tres viri me in carcerem compegerint?
156
inde crás quasi e promptaria cella depromar ad flagrum,
157
nec causam liceat dicere mihi, néque in ero quicquam auxili
158
nec quisquam sit quin me malo omnes esse dignum deputent.
159.160
íta quasi incudém me miserum hómines octo válidi caedant:
161.162
ita peregre adveniens hospitio publicitus accipiar.
159
haéc eri immodéstia
160
coegit, me qui hoc noctis a portu ingratiis excitavit.
161
nonne ídem hoc luci me míttere potuit?
162
opulénto homini hoc servitús dura est,
163
hoc mágis miser est divítis servos:
164
nóctesque diésque assiduó satis superque est
165
quód facto aut dícto adeost ópus, quietus ne sis.
166
ípse dominus díves, operis ét laboris expers,
167
quódcumque homini áccidit libére, posse retur:
168
aéquom esse putát, non reputát laboris quid sit.
169
nec aéquom anne iníquom imperét cogitábit.
170
ergo ín servitúte expetúnt multa iníqua:
171
habéndum et ferúndum hoc onúst cum labóre.
172
172
Mercvrivs
172
Satiúst me queri íllo modó servitútem:
173
hodié qui fuerim líber,
174
eúm nunc potívit patér servitútis,
175
hic qui verna natus est queritur.
176
176
Sosia
176
Sum véro verna vérbero: num número mi in mentém fuit,
177
dis advenientem gratias pro meritis agere atque alloqui?
178
ne illi edepol si merito meo referre studeant gratiam,
179
aliquem hominem allegent qui mihi advenienti os occillet probe,
180
quoniam bene quae in me fecerunt ingrata ea habui atque inrita.
181
181
Mercvrivs
181
Facit ille quod volgo haud solent, ut quid se sit dignum sciat.
182
182
Sosia
182
Quod numquam opinatus fui neque alius quisquam civium
183
sibi eventurum, id contigit, ut salvi poteremur domi.
184
victores victis hostibus legiones reveniunt domum,
185
duelló exstincto maximo atque internecatis hostibus.
186
quod multa Thebano poplo acerba obiecit funera,
187
id vi et virtute militum victum atque expugnatum oppidum est
188
imperio atque auspicio eri mei Amphitruonis maxime.
189
praeda atque agro adoriaque adfecit populares suos
190
regique Thebano Creoni regnum stabilivit suom.
191
me a portu praemisit domum, ut haec nuntiem uxori suae,
192
ut gesserit rem publicam ductu imperio auspicio suo.
193
ea nunc meditabor quo modo illi dicam, cum illo advenero.
194
si dixero mendacium, solens meo more fecero.
195
nam cum pugnabant maxume, ego tum fugiebam maxume;
196
verum quasi adfuerim tamen simulabo atque audita eloquar.
197
sed quo modo et verbis quibus me deceat fabularier,
198
prius ipse mecum etiam volo hic meditari. sic hoc proloquar.
Variation units
Dual references show Vulgate ↔ LXX loci for each oracle block. Selected-witness order follows the left compare column (or primary version).