Naturalis Historia
Choose a text
id="mobileReaderAuthor" class="mobile-reader-author" href="/authors/pliny-the-elder" aria-label="More works by Pliny, the Elder">
—
⋯
Original / primary: Perseus Lat2
16.praef.p4242
16.praef.p4242
Pomiferae arbores quaeque
16.praef.p4242
1
16.praef.p4242
mitioribus sucis voluptatem primae cibis attulerunt et necessario alimento delicias miscere docuerunt, sive illae
16.praef.p4242
2
16.praef.p4242
ultro ab
16.praef.p4242
3
16.praef.p4242
homine didicere blandos sapores
16.praef.p4242
4
16.praef.p4242
adoptione et conubio—idque munus etiam feris
16.praef.p4242
5
16.praef.p4242
volucribusque dedimus
16.praef.p4242
6
16.praef.p4242
—, intra praedictas
16.praef.p4242
7
16.praef.p4242
constant
16.praef.p4242
8
16.praef.p4242
. proximum erat narrare glandiferas, qu
16.praef.p4242
a
16.praef.p4242
e
16.praef.p4242
9
16.praef.p4242
primae victum
16.praef.p4242
10
16.praef.p4242
mortalium aluerunt
16.praef.p4242
11
16.praef.p4242
nutrices inopis ac ferae
16.praef.p4242
12
16.praef.p4242
sortis, ni
16.praef.p4242
13
16.praef.p4242
praeverti cogeret
16.praef.p4242
14
16.praef.p4242
admiratio usu comperta
16.praef.p4242
15
16.praef.p4242
, quaenam qualisque esset vita sine arbore ulla, sine frutice viventium.
16.1.p4243
16.1.p4243
Diximus et in oriente quidem iuxta oceanum complures ea in necessitate gentes. sunt vero et in septentrione
16.1.p4243
1
16.1.p4243
visae nobis C
16.1.p4243
h
16.1.p4243
aucorum
16.1.p4243
2
16.1.p4243
, qui maiores minoresque appellantur. vasto ibi meatu bis dierum noctiumque singularum intervallis effusus in inmensum agitur oceanus, operiens aeternam
16.1.p4243
3
16.1.p4243
rerum naturae controversiam dubiamque
16.1.p4243
4
16.1.p4243
terrae [sit
16.1.p4243
5
16.1.p4243
] an partem
16.1.p4243
6
16.1.p4243
maris.
16.1.p4243
illic, misera gens, tumulos optinent
16.1.p4243
7
16.1.p4243
altos aut
16.1.p4243
8
16.1.p4243
tribunalia exstructa manibus ad experimenta altissimi aestus, casis ita inpositis navigantibus similes, cum integant aquae circumdata, naufragis
16.1.p4243
9
16.1.p4243
vero, cum recesserint, fugientesque cum mari pisces circa tuguria venantur. non pecudem his habere, non lacte ali, ut finitimis , ne cum feris quidem dimicare contingit omni procul abacto
16.1.p4243
10
16.1.p4243
frutice.
16.1.p4243
ulva et palustri iunco funes nectunt ad praetexenda piscibus retia captumque manibus lutum ventis magis quam sole siccantes terra cibos
16.1.p4243
11
16.1.p4243
et
16.1.p4243
12
16.1.p4243
rigentia
16.1.p4243
13
16.1.p4243
septentrione viscera sua urunt. potus
16.1.p4243
14
16.1.p4243
non nisi ex imbre servato scrobibus in vestibulo domus. et hae gentes
16.1.p4243
15
16.1.p4243
, si vincantur hodie a populo Romano, servire se dicunt! ita est profecto
16.1.p4243
16
16.1.p4243
: multis fortuna parcit in poenam
16.1.p4243
17
16.1.p4243
.
16.1.p4244
16.1.p4244
Aliud e silvis miraculum: totam reliquam Germaniam
16.1.p4244
o
16.1.p4244
periunt
16.1.p4244
1
16.1.p4244
adduntque frigori umbras, altissimae tamen haud procul supra dictis Chaucis
16.1.p4244
2
16.1.p4244
circa duos praecipue
16.1.p4244
3
16.1.p4244
lacus. litora ipsa optinent quercus maxima aviditate nascendi, suffossaeque fluctibus aut propulsae flatibus vastas complexu
16.1.p4244
4
16.1.p4244
radicum insulas
16.1.p4244
5
16.1.p4244
secum auferunt, atque ita libratae
16.1.p4244
6
16.1.p4244
stantes navigant, ingentium ramorum armamentis saepe territis classibus nostris, cum velut ex
16.1.p4244
7
16.1.p4244
industria fluctibus agerentur in proras
16.1.p4244
8
16.1.p4244
stantium noctu, inopesque
16.1.p4244
remedii illae proelium navale adversus arbores inirent.
16.2.p4245
16.2.p4245
in eadem septentrionali plaga Hercyniae
16.2.p4245
1
16.2.p4245
silvae roborum vastitas intacta aevis
16.2.p4245
2
16.2.p4245
et congenita mundo prope inmortali sorte miracula excedit. ut alia omittantur fide caritura, constat attolli colles occursantium inter se radicum repercussu aut, ubi secuta tellus non sit, arcus ad ramos usque et ipsos inter se rixantes curvari portarum patentium modo, ut turmas equitum tramittant.
16.3.p4246
16.3.p4246
Glandiferi maxime generis omnes, quibus honos apud Romanos perpetuus.
16.4.p4247
16.4.p4247
hine civicae coronae, militum virtutis insigne clarissimum, iam pridem vero et clementiae imperatorum, postquam civilium bellorum profano meritum coepit videri civem non occidere. cedunt his murales vallaresque et aureae, quamquam pretio antecedentes , cedunt et rostratae, quamvis in duobus maxime ad hoc aevi celebres, M. Varrone e piraticis bellis dante Magno Pompeio, itemque
16.4.p4247
1
16.4.p4247
M. Agrippa tribuente Caesare e Siculis, quae et ipsa piratica fuere.
16.4.p4247
antea rostra navium tribunali
16.4.p4247
2
16.4.p4247
praefixa fori decus erant, veluti p. R. ipsi corona inposita. postquam vero tribuniciis seditionibus calcari ac pollui coepere, postquam vires ex publico in privatum agi
16.4.p4247
3
16.4.p4247
singulisque civium quaeri et sacrosancti
16.4.p4247
4
16.4.p4247
omnia profana facere, tum a pedibus eorum subiere
16.4.p4247
5
16.4.p4247
in capita civium rostra. dedit hanc Augustus coronam Agrippae, sed civicam a genere humano accepit ipse.
16.4.p4248
16.4.p4248
1
16.4.p4248
Antiquitus
16.4.p4248
2
16.4.p4248
quidem nulla nisi deo dabatur—ob id Homerus caelo tantum eam
16.4.p4248
3
16.4.p4248
et proelio universo tribuit, viritim vero ne in certamine quidem ulli—feruntque primum omnium Liberum patrem inposuisse capiti suo ex hedera. postea deorum
16.4.p4248
4
16.4.p4248
honori sacrificantes sumpsere, victimis
16.4.p4248
simul coronatis.
16.4.p4248
novissime et in sacris certaminibus usurpatae, in quibus hodieque non victori da
16.4.p4248
n
16.4.p4248
tur
16.4.p4248
5
16.4.p4248
, sed patriam ab eo coronari pronuntiatur; inde natum ut et triumphaturis conferrentur in templis dicandae, mox ut et ludis darentur. longum est nec instituti
16.4.p4248
6
16.4.p4248
operis
16.4.p4248
7
16.4.p4248
disserere , quis quamque Romanorum primus acceperit; neque enim alias noverant quam bellicas. quod certum est, uni gentium huic plura sunt genera quam cunctis.
16.4.p4249
16.4.p4249
Romulus frondea coronavit Hostum Hostilium, quod Fidenam primus inrupisset. avus hic Tulli Hostilii regis fuit. P. Decium patrem tribunum militum frondea donavit exercitus ab eo servatus imperatore Cornelio Cosso cos. Samnitium bello. civica iligna
16.4.p4249
1
16.4.p4249
primo fuit, postea magis placuit ex aesculo Iovi sacra
16.4.p4249
2
16.4.p4249
, variatumque
16.4.p4249
3
16.4.p4249
et cum quercu est ac data ubique quae fuerat, custodito tantum
16.4.p4249
4
16.4.p4249
honore glandis.
16.4.p4249
5
16.4.p4249
additae leges artae et ideo superbae quasque conferre libeat cum illa Graecorum summa, quae sub ipso love datur cuique muros patria gaudens rumpit: civem
16.4.p4249
6
16.4.p4249
servare, hostem occidere, utque
16.4.p4249
7
16.4.p4249
eum locum, in quo sit actum, hostis optineat eo die, ut servatus fateatur— alias testes nihil prosunt—, ut civis
16.4.p4249
8
16.4.p4249
fuerit.
16.4.p4249
auxilia quamvis rege servato decus non dant, nec crescit honos idem imperatore conservato, quoniam conditores in quocumque cive
16.4.p4249
9
16.4.p4249
summum esse voluere. accepta licet uti perpetuo. ludis
16.4.p4249
10
16.4.p4249
ineunti
16.4.p4249
11
16.4.p4249
semper adsurgi etiam ab senatu in more est, sedendi ius in proximo senatui, vacatio
16.4.p4249
12
16.4.p4249
munerum
16.4.p4249
13
16.4.p4249
omnium ipsi patrique et avo paterno.
16.4.p4249
XIII eas accepit Siccius Dentatus, ut retulimus suo loco, VI Capitolinus, is quidem
16.4.p4249
14
16.4.p4249
et de duce Servilio. Africanus de patre accipere noluit
16.4.p4249
apud Trebiam. o mores aeternos, qui tanta opera honore solo donaverint et, cum reliquas coronas auro commendarent , salutem
16.4.p4249
ci
16.4.p4249
vis
16.4.p4249
15
16.4.p4249
in pretio esse noluerint, clare
16.4.p4249
16
16.4.p4249
professi ne
16.4.p4249
17
16.4.p4249
servari quidem hominem fas esse lucri causa!
16.5.p4250
16.5.p4250
G
16.5.p4250
l
16.5.p4250
ande
16.5.p4250
1
16.5.p4250
opes
16.5.p4250
2
16.5.p4250
nunc
16.5.p4250
3
16.5.p4250
quoque multarum gentium etiam pace gaudentium constant
16.5.p4250
4
16.5.p4250
. nec non et inopia frugum arefactis emolitur
16.5.p4250
5
16.5.p4250
farina spissaturque in panis usum; quin et hodieque per Hispanias secundis mensis glans inseritur. dulcior eadem in cinere tosta. cautum est praeterea lege XII tabularum, ut glandem in alienum fundum procidentem liceret colligere.
16.5.p4251
16.5.p4251
1
16.5.p4251
Genera earum multa. distant fructu, situ, sexu, sapore . namque alia
16.5.p4251
2
16.5.p4251
fageae glandi figura, quernae
16.5.p4251
3
16.5.p4251
alia
16.5.p4251
4
16.5.p4251
et ilignae
16.5.p4251
5
16.5.p4251
, atque inter se quoque generum singulorum differentiae . praeterea sunt aliquae silvestres, aliae placidiores, quae culta optinent
16.5.p4251
6
16.5.p4251
. iam
16.5.p4251
7
16.5.p4251
montuosis planisque distant, sicut et sexu, mares ac feminae, item sapore: dulcissima omnium fagi, ut qua obsessos etiam homines durasse in oppido Chio tradat Cornelius Alexander.
16.5.p4251
genera distinguere non datur nominibus, quae sunt alia alibi, quippe cum robur quercumque vulgo nasci videamus, aesculum non ubique, quartam vero generis eiusdem, quae cerrus
16.5.p4251
8
16.5.p4251
vocatur, ne Italiae quidem maiore ex parte nota
16.5.p4251
m
16.5.p4251
9
16.5.p4251
esse. distingu
16.5.p4251
e
16.5.p4251
mus
16.5.p4251
10
16.5.p4251
ergo proprietate naturaque et, ubi res coget
16.5.p4251
11
16.5.p4251
, etiam Graecis nominibus.
16.6.p4252
16.6.p4252
Fagi glans nucleis similis triangula cute includitur . folium tenue atque e levissimis, populo
16.6.p4252
1
16.6.p4252
simile,
16.6.p4252
celerrime flavescens et media parte plerumque gignens superne parvolam bacam viridem, cacumine aculeatam. fagum
16.6.p4252
2
16.6.p4252
muribus gratissimum
16.6.p4252
3
16.6.p4252
est, et ideo animalis eius
16.6.p4252
4
16.6.p4252
una proventus, glires quoque saginat, expetitur
16.6.p4252
5
16.6.p4252
et turdis. arborum fertilitas omnium fere alternat, sed maxime fagi.
16.6.p4253
16.6.p4253
1
16.6.p4253
Glandem, quae proprie intellegitur, ferunt robur, quercus, aesculus, cerrus, ilex, suber. continent hispido calyce per genera plus minusve
16.6.p4253
2
16.6.p4253
complectente. folia praeter ilicemn gravia, carnosa, procera, sinuosa lateribus, nec, cum cadunt, flavescentia, ut fagi, pro differentia generum breviora vel longiora.
16.6.p4254
16.6.p4254
Ilicis duo genera. ex his in Italia folio non
16.6.p4254
1
16.6.p4254
multum ab oleis distant milaces a quibusdam Graecis dictae; in provinciis
16.6.p4254
2
16.6.p4254
aquifoliae sunt ilices
16.6.p4254
3
16.6.p4254
. glans utriusque brevior et gracilior
16.6.p4254
4
16.6.p4254
, quam Homerus aculon appellat eoque nomine a glande distinguit. masculas ilices negant ferre.
16.6.p4255
16.6.p4255
1
16.6.p4255
Glans optima in quercu atque grandissima, mox aesculo. nam robori
16.6.p4255
2
16.6.p4255
parva, cerro tristis, horrida
16.6.p4255
3
16.6.p4255
, ec
16.6.p4255
h
16.6.p4255
inato
16.6.p4255
4
16.6.p4255
calyce ceu
16.6.p4255
5
16.6.p4255
castaneae. sed et in querna alia dulcior, molliorque feminae, mari spissior. maxime autem probantur latifoliae ex argumento dictae. distant inter se magnitudine et cutis tenuitate, item quod aliis subest tunica robigine scabra, aliis protinus candidum corpus.
16.6.p4255
probatur et ea, cuius in balano utrimque ex longitudine extrema lapidescit duritia
16.6.p4255
6
16.6.p4255
, melior cui in cortice quam cui in corpore , utrumque non nisi mari. praeterea aliis ovata, aliis
16.6.p4255
rotunda, aliis acutior figura, sicut et colos nigrior candidiorve , qui praefertur
16.6.p4255
7
16.6.p4255
. amaritudo in extremitatibus, mediae dulces. quin et pediculi brevitas proceritasque differentiam habet.
16.6.p4255
8
16.6.p4255
in ipsis vero arboribus quae maximam fert hemeris vocatur, brevior et in orbem comosa alasque ramorum crebro cavata. fortius lignum quercus habet et incorruptius, ramosa et ipsa, procerior tamen et crassior caudice, excelsissima autem ae
16.6.p4255
gil
16.6.p4255
ops
16.6.p4255
9
16.6.p4255
, incultis arnica.
16.6.p4256
16.6.p4256
1
16.6.p4256
Ab hac
16.6.p4256
2
16.6.p4256
proxima latifoliae proceritas, sed minus utilis aedificiis atque carboni: dolata
16.6.p4256
3
16.6.p4256
vitiis obnoxia est, quamobrem solida utuntur; carbo in
16.6.p4256
4
16.6.p4256
aerariorum
16.6.p4256
5
16.6.p4256
tantum officinis compendio, quoniam desinente flatu protinus emoriens saepius recoquitur, cetero plurimus scintillis. idem e novellis melior. acervi consertis taleis
16.6.p4256
6
16.6.p4256
recentibus luto caminantur , accensa strue contis pungitur durescens calyx
16.6.p4256
7
16.6.p4256
atque ita sudorem emittit.
16.6.p4257
16.6.p4257
1
16.6.p4257
Pessima et carboni et materiae haliphloeos dicta, cui crassissimus cortex atque caudex et plerumque cavus fungosusque. nec alia
16.6.p4257
2
16.6.p4257
putrescit ex hoc genere, etiam cum vivit. quin et fulmine saepissime icitur
16.6.p4257
3
16.6.p4257
, quamvis altitudine non excellat. ideo ligno eius nec ad sacrificia uti fas habetur
16.6.p4257
4
16.6.p4257
. eidem rara
16.6.p4257
5
16.6.p4257
glans et, cum tulit, amara, quam praeter sues nullum attingat
16.6.p4257
6
16.6.p4257
animal, ac ne hae quidem , si aliud pabulum habeant. hoc quoque inter reliqua neglectae religionis est, quod emortuo carbone sacrificatur.
16.6.p4258
16.6.p4258
Glans fagea suem hilarem facit, carnem cocibilem
16.6.p4258
1
16.6.p4258
ac levem et utilem stomacho; iligna suem angustam, nitidam,
16.6.p4258
strigosam
16.6.p4258
2
16.6.p4258
; ponderosam querna, diffusam
16.6.p4258
3
16.6.p4258
, gravissima
16.6.p4258
4
16.6.p4258
et ipsa glandium atque dulcissima. proximam huic cerream tradit Nigidius, nec ex alia solidiorem carnem, sed duram. iligna temptari sues, nisi paulatim detur. hanc novissimam cadere. fungosam carnem fieri aesculo, robore, subere.
16.6.p4259
16.6.p4259
1
16.6.p4259
Quae glandem ferunt, omnes et gallam alternisque annis glandem, sed gallam hemeris optimam et coriis perficiendis aptissimam, similem huic latifolia, sed leviorem multoque minus probatam. fert et nigram—duo enim genera sunt—; haec tinguendis lanis
16.6.p4259
2
16.6.p4259
utilior.
16.6.p4259
3
16.7.p4260
16.7.p4260
nascitur autem galla sole de geminis exeunte erumpens noctu semper universa. crescit uno die candidior et, si aestu excepta est, arescit protinus neque ad iustum incrementum pervenit, hoc est ut nucleum fabae magnitudine habeat . nigra diutius viret crescitque, ut interdum mali compleat magnitudinem. optima Commagena, deterrima ex robore. signum eius quod cavernae
16.7.p4260
1
16.7.p4260
tralucent
16.7.p4260
2
16.7.p4260
.
16.7.p4261
16.7.p4261
1
16.7.p4261
Robur praeter fructum plurima et alia gignit. namque fert et gallae utrumque genus et quae
16.7.p4261
d
16.7.p4261
am
16.7.p4261
2
16.7.p4261
veluti mora, ni distarent arida duritie, plerumque
16.7.p4261
et
16.7.p4261
3
16.7.p4261
tauri caput imitantia, quibus fructus inest nucleis
16.7.p4261
4
16.7.p4261
olivae similis. nascuntur in eo et pilulae nucibus non absimiles, intus habentes floccos molles, lucernarum luminibus aptos. nam et sine oleo flagrant, sicuti galla nigra. fert et aliam inutilem pilulam cum capillo, verno tamen tempore melliginis suci
16.7.p4261
5
16.7.p4261
.
16.7.p4261
gignunt et alae
16.7.p4261
6
16.7.p4261
ramorum eius pilulas corpore , non pediculo adhaerentes, candicantes
16.7.p4261
7
16.7.p4261
umbilicis, cetera nigra varietate dispersa; media cocci colorem
16.7.p4261
habent, apertis
16.7.p4261
8
16.7.p4261
a
16.7.p4261
t
16.7.p4261
ra inanitas est. aliquando et pumices gignit nec non et e foliis convolutas pilulas et in foliorum
16.7.p4261
9
16.7.p4261
venis aquosos nucleos candicantes ac tralucidos, quamdiu molles sint, in quibus et culices nascuntur. maturescunt
16.7.p4261
10
16.7.p4261
in modum
16.7.p4261
11
16.7.p4261
....
16.8.p4262
16.8.p4262
1
16.8.p4262
F
16.8.p4262
erunt
16.8.p4262
2
16.8.p4262
, robora et cachrym; ita vocatur pilula in medicina urendi vim habens. gignitur et in abiete, larice, picea, tilia, nuce, platano, postquam folia cecidere, hieme durans. continet nucleum pineis similem. is crescit hieme
16.8.p4262
3
16.8.p4262
4
16.8.p4262
, aperitur vere. pilula tota cadit, cum folia coepere
16.8.p4262
5
16.8.p4262
crescere.
16.8.p4262
6
16.8.p4262
tam multifera sunt, tot res praeter glandem pariunt robora, sed et boletos suillosque—gulae novissima inritamenta—, qui circa radices gignuntur, quercus probatissimos
16.8.p4262
7
16.8.p4262
, robur autem et cupressus et pinus noxios. robora ferunt et viscum et mella, ut auctor est Hesiodus, constatque rores melleos e caelo, ut diximus,
16.8.p4262
8
16.8.p4262
cadentes non aliis magis insidere frondibus. crematoque
16.8.p4262
9
16.8.p4262
robore
16.8.p4262
10
16.8.p4262
cinerem nitrosum esse certum est.
16.8.p4263
16.8.p4263
Omnes tamen has eius dotes ilex solo provocat cocco. granum hoc
16.8.p4263
1
16.8.p4263
primoque ceu scabies
16.8.p4263
2
16.8.p4263
frutic
16.8.p4263
i
16.8.p4263
s
16.8.p4263
3
16.8.p4263
, parvae
16.8.p4263
4
16.8.p4263
aquifoliae ilicis
16.8.p4263
5
16.8.p4263
. cusculium
16.8.p4263
6
16.8.p4263
vocant. pensionem alteram tributi pauperibus Hispaniae donat. usum eius
16.8.p4263
ac
16.8.p4263
7
16.8.p4263
rationem
16.8.p4263
in conchylii mentione tradidimus. gignitur et in
16.8.p4263
8
16.8.p4263
Galatia, Africa, Pisidia, Cilicia, pessimum in Sardinia.
16.8.p4264
16.8.p4264
1
16.8.p4264
Galliarum glandiferae maxime arbores agaricum ferunt. est autem fungus candidus, odoratus, antidotis
16.8.p4264
2
16.8.p4264
efficax, in summis arboribus nascens, nocte relucens. signum hoc eius, quo
16.8.p4264
3
16.8.p4264
in tenebris decerpitur. e glandiferis sola quae vocatur ae
16.8.p4264
gil
16.8.p4264
ops
16.8.p4264
4
16.8.p4264
fert pannos arentes, muscoso villo canos, non in cortice modo, verum et e ramis dependentes cubitali magnitudine, odorat
16.8.p4264
o
16.8.p4264
s
16.8.p4264
5
16.8.p4264
, uti
16.8.p4264
6
16.8.p4264
diximus
16.8.p4264
7
16.8.p4264
inter unguenta.
16.8.p4264
8
16.8.p4264
suberi minima arbor, glans pessima, rara
16.8.p4264
9
16.8.p4264
, cortex tantum in fructu, praecrassus ac renascens atque etiam in denos pedes undique explanatus. usus eius ancoralibus maxime navium piscantiumque tragulis et cadorum obturamentis, praeterea in hiberno feminarum calceatu. quamobrem non infacete Graeci corticis
16.8.p4264
10
16.8.p4264
arborem appellant . sunt et qui feminam ilicem vocent atque, ubi non nascitur ilex, pro ea subere utantur in carpentariis praecipue fabricis, ut circa Elim et Lacedaemonem. nec in Italia tota nascitur aut in Gallia omnino.
16.9.p4265
16.9.p4265
Cortex et fagis, tiliae, abieti, piceae in magno usu agrestium. vasa eo
16.9.p4265
1
16.9.p4265
corbesque ac patentiora quaedam messibus convehendis vindemiisque faciunt atque protecta
16.9.p4265
2
16.9.p4265
tuguriorum. scribit in recenti
16.9.p4265
3
16.9.p4265
ad duces explorator incidens litteras a suco. nec non et in quodam usu sacrorum religiosus est fagi cortex. sed non durat arbor ipsa.
16.10.p4266
16.10.p4266
Scandula
16.10.p4266
1
16.10.p4266
e robore aptissima, mox e glandiferis aliis fagoque, facillima
16.10.p4266
2
16.10.p4266
ex omnibus, quae resinam
16.10.p4266
ferunt, sed minime durans
16.10.p4266
3
16.10.p4266
praeterquam e pino. scandula contectam fuisse Romam ad Pyrrhi usque helium annis CCCCLXX Cornelius Nepos auctor est.
16.10.p4266
silvarum certe distinguebatur insignibus, Fagutali love etiam nunc ubi lucus
16.10.p4266
4
16.10.p4266
fageus fuit, porta Querquetulana, colle in quem vimina petebantur, totque lucis, quibusdam et geminis
16.10.p4266
5
16.10.p4266
. Q.
16.10.p4266
6
16.10.p4266
Hortensius dictator, cum plebes
16.10.p4266
7
16.10.p4266
secessisset
16.10.p4266
8
16.10.p4266
in Ianiculum , legem in aesculeto tulit, ut quod ea iussisset omnes Quirites teneret.
16.10.p4266
9
16.10.p4267
16.10.p4267
Peregrinae tum videbantur, quoniam non erant suburbanae, pinus atque abies omnesque, quae picem
16.10.p4267
1
16.10.p4267
gignunt.
16.10.p4267
2
16.10.p4267
de quibus nunc dicemus, simnul ut tota condiendi vina origo cognoscatur, quae ferunt
16.10.p4267
3
16.10.p4267
in Asia aut
16.10.p4267
4
16.10.p4267
oriente praedictis.
16.10.p4267
5
16.10.p4268
16.10.p4268
Picem in Europa sex genera cognatarum arborum ferunt. ex his pinus atque pinaster
16.10.p4268
1
16.10.p4268
folium habent capillamenti modo praetenue longumque et mucrone aculeatum. pinus fert minimum resinae, interdum et nucibus ipsis, de quibus dictum est, vixque ut adscribatur generi.
16.10.p4269
16.10.p4269
Pinaster nihil est aliud quam pinus silvestris mi
16.10.p4269
n
16.10.p4269
or
16.10.p4269
1
16.10.p4269
altitudine et a medio ramosa, sicut pinus in vertice . copiosiorem dat haec resinam quo dicemus modo.
16.10.p4269
2
16.10.p4269
gignitur et in planis. easdem arbores alio nomine esse per oram Italiae quas
16.10.p4269
3
16.10.p4269
tibulos
16.10.p4269
4
16.10.p4269
vocant,plerique arbitrantur, sed graciles succinctioresque et enodes liburnicarum ad usus, paene sine resina.
16.10.p4270
16.10.p4270
Picea montes amat atque frigora, feralis arbor et funebri indicio ad fores posita ac rogis virens, iam tamen et in domos recepta tonsili facilitate. haec plurimam fundit interveniente candida gemma, tam simili turis, ut mixta visu
16.10.p4270
1
16.10.p4270
discerni non queat; unde fraus Sep
16.10.p4270
l
16.10.p4270
asiae
16.10.p4270
2
16.10.p4270
.
16.10.p4270
omnibus his generibus folia brevia
16.10.p4270
3
16.10.p4270
,
16.10.p4270
sed crassiora
16.10.p4270
4
16.10.p4270
duraque ceu cupressis. piceae rami paene statim ab radice modici velut bracchia lateribus inhaerent.
16.10.p4271
16.10.p4271
Similiter
16.10.p4271
1
16.10.p4271
abieti expetitae navigiis situs in excelso montium, ceu maria fugerit, nec forma alia.
16.10.p4271
2
16.10.p4271
materies vero praecipua est
16.10.p4271
3
16.10.p4271
trabibus et plurimis vitae operibus. res
16.10.p4271
ina
16.10.p4271
4
16.10.p4271
in ea vitium, unde fructus piceae, exiguumque sudat aliquando contactu solis. e diverso materies, quae abieti pulcherrima, piceae ad fissiles scandulas cupasque et pauca alia secamenta.
16.10.p4272
16.10.p4272
1
16.10.p4272
Quinto generi est
16.10.p4272
2
16.10.p4272
situs idem, facies eadem. larix vocatur. materies praestantior longe, incorrupta
16.10.p4272
a
16.10.p4272
evis
16.10.p4272
3
16.10.p4272
, umori
16.10.p4272
4
16.10.p4272
contumax, rubens praeterea et odore acrior. plusculum huic erumpit liquoris melleo colore atque lentore
16.10.p4272
5
16.10.p4272
, numquam
16.10.p4272
6
16.10.p4272
durescentis.
16.10.p4272
7
16.10.p4273
16.10.p4273
1
16.10.p4273
Sextum genus est taeda proprie dicta, abundantior suco quam reliqua, parcior liquidiorque quam picea, flammis ac lumini sacrorum etiam grata. hae, mares dumtaxat , ferunt et eam, quam Graeci sycen vocant, odoris gravissimi. laricis morbus est ut taeda fiat.
16.10.p4274
16.10.p4274
Omnia autem haec genera accensa fuligine inmodica carbonem repente exspuunt cum eruptionis crepitu eiaculanturque longe, excepta larice, quae nec ardet nec carbonem facit nec alio modo ignis vi consumitur quam lapides . omnia ea perpetuo virent nec facile discernuntur in fronde etiam a peritis;
16.10.p4274
1
16.10.p4274
tanta natalium mixtura est.
16.10.p4274
sed picea minus alta quam larix;
16.10.p4274
2
16.10.p4274
illa crassior leviorque cortice, folio villosior, pinguior et densior, mollius flexo;
16.10.p4274
3
16.10.p4274
a
16.10.p4274
t
16.10.p4274
piceae
16.10.p4274
4
16.10.p4274
rariora siccioraque folia et tenuiora ac magis algentia, totaque horridior et perfusa resina, lignum abieti
16.10.p4274
5
16.10.p4274
similius. larix ustis radicibus non repullulat,
16.10.p4274
picea re- pullulat,
16.10.p4274
6
16.10.p4274
ut in Lesbo accidit incenso nemore Pyrrhaeo. alia etiamnunc generibus ipsis in sexu differentia.
16.10.p4274
7
16.10.p4274
mas brevior et durior
16.10.p4274
8
16.10.p4274
, femina procerior, pinguioribus foliis et simplicibus atque non rigentibus. lignum maribus durum et in fabrili opere contortum, feminae mollius, publico discrimine in securibus. hae in quocumque genere deprehendunt marem, quippe respuuntur et fragosius sidunt, aegrius revelluntur. ipsa materies retorrida et nigrior maribus.
16.10.p4274
9
16.10.p4274
10
16.10.p4274
laricis
16.10.p4274
11
16.10.p4274
circa Idam in Troade et alia differentia, montanae maritimaeque. nam in Macedonia et Arcadia circaque Elim permutant nomina, nec constat auctoribus, quod cuique generi adtribuant. nos ista Romano discernimus iudicio. abies e cunctis amplissima est et femina etiam prolixior, materie mollior
16.10.p4274
12
16.10.p4274
utiliorque, arbore
16.10.p4274
13
16.10.p4274
rotundior , folio pinnato densa, ut imbres non tramittat, atque hilarior in totum.
16.10.p4274
e ramis generum horum panicularum
16.10.p4274
14
16.10.p4274
modo nucamenta
16.10.p4274
15
16.10.p4274
squamatim compacta dependent praeterquam
16.10.p4274
16
16.10.p4274
larici. haec
16.10.p4274
17
16.10.p4274
abietis masculae primori parte nucleos habent, non item feminae. piceae vero totis paniculis, minoribus gracilioribusque, minimos ac nigros, propter quod Graeci phthiropoeon
16.10.p4274
18
16.10.p4274
eam appellant. in eadem
16.10.p4274
nucamenta
16.10.p4274
19
16.10.p4274
maribus compressiora sunt ac minus resina roscida.
16.10.p4275
16.10.p4275
Similis his etiamnunc aspectu est, ne quid praetereatur, taxus minime virens gracilisque et tristis ac dira, nullo
16.10.p4275
1
16.10.p4275
suco, ex omnibus sola bacifera.
16.10.p4275
2
16.10.p4275
mas noxio fructu; letale quippe bacis in Hispania praecipue venenum inest,
16.10.p4275
3
16.10.p4275
vasa etiam viatoria ex ea vinis in Gallia facta mortifera fuisse compertum est.
16.10.p4275
4
16.10.p4275
hanc Sextius milacem
16.10.p4275
5
16.10.p4275
a Graecis vocari dicit et esse in Arcadia tam praesentis veneni, ut qui obdormiant sub ea cibumve capiant moriantur . sunt qui et taxica hine appellata dicant venena— quae nunc toxica dicimus—, quibus sagittae tinguantur. repertum
16.10.p4275
6
16.10.p4275
innoxiam fieri, si in ipsam arborem
16.10.p4275
7
16.10.p4275
clavus aereus adigatur.
16.10.p4275
8
16.11.p4276
16.11.p4276
1
16.11.p4276
Pix liquida in Europa
16.11.p4276
e
16.11.p4276
2
16.11.p4276
taeda coquitur, navalibus muniendis multosque alios ad usus. lignum eius concisum furnis undique igni extra circumdato fervet.
16.11.p4276
3
16.11.p4276
primus sudor aquae modo fluit canali. hoc in Syria cedrium
16.11.p4276
4
16.11.p4276
vocatur, cui tanta vis est, ut in Aegypto corpora hominum defunctorum perfusa eo serventur.
16.11.p4277
16.11.p4277
1
16.11.p4277
Sequens liquor crassior iam picem fundit. haec rursus in cortinas aereas coniecta aceto spissatur ut coagulo
16.11.p4277
2
16.11.p4277
et Bruttiae cognomen accepit, doliis dumtaxat vasisque ceteris utilis, lentore
16.11.p4277
3
16.11.p4277
ab alia pice differens, item colore
16.11.p4277
4
16.11.p4277
rutilante et quod pinguior est reliqua omni. illa
16.11.p4277
5
16.11.p4277
fit
16.11.p4277
6
16.11.p4277
e
16.11.p4277
7
16.11.p4277
piceae
16.11.p4277
8
16.11.p4277
resina ferventibus coacta
16.11.p4277
9
16.11.p4277
lapidibus in alveis validi roboris aut, si alvei non sint, struiscongerie, velut in carbonis usu.
16.11.p4277
haec in vinum
16.11.p4277
10
16.11.p4277
additur farinae modo tusa, nigrior colore. eadem resina si cum aqua le
16.11.p4277
n
16.11.p4277
ius
16.11.p4277
11
16.11.p4277
decoquatur coleturque, rufo colore lentescit ac stillaticia vocatur. seponuntur autem ad id fere vitia resinae cortexque . alia temperies ad crapulam
16.11.p4277
12
16.11.p4277
. namque flos crudus resinae cum multa astula tenui brevique avulsus conciditur ad cribrum
16.11.p4277
13
16.11.p4277
minuta. dein ferventi aqua, done coquatur
16.11.p4277
14
16.11.p4277
, perfunditur.
16.11.p4278
16.11.p4278
1
16.11.p4278
Huius expressum pingue praecipua resina fit atque rara nec nisi paucis in locis subalpinae Italiae, conveniens medicis. resinae albae congium in II
16.11.p4278
2
16.11.p4278
aquae pluviae cocunt . alii utilius putant sine aqua coquere lento igne toto die, utique
16.11.p4278
3
16.11.p4278
vase aeris albi, item terebinthinam in sartagine
16.11.p4278
4
16.11.p4278
cinere ferventi
16.11.p4278
5
16.11.p4278
, hanc ceteris praeferentes. proxima e
16.11.p4278
6
16.11.p4278
lentisco.
16.11.p4278
7
16.11.p4278
8
16.12.p4279
16.12.p4279
non omittendum apud eosdem zopissam
16.12.p4279
1
16.12.p4279
vocari derasam navibus maritimis picem cum cera
16.12.p4279
2
16.12.p4279
, nihil non experiente vita, multoque
16.12.p4279
3
16.12.p4279
efficaciorem ad omnia, quibus pices resinaeque prosunt, videlicet adiecto salis callo.
16.12.p4280
16.12.p4280
Aperitur picea e parte solari, non plaga, sed vulnere
16.12.p4280
1
16.12.p4280
ablati corticis, cum plurimuin bipedali hiatu, ut a terra cubito cum minimum absit. nec corpori ipsi parcitur, ut in ceteris, quoniam astula in fructu est. verum haec proxima laudatur, altior amaritudinem adfert. postea umor
16.12.p4280
omnis e tota confluit in ulcus.
16.12.p4280
2
16.12.p4280
item in taeda. cum id manare desiit, simili modo ex alia parte aperitur ac deinde alia. postea tota arbor succiditur et medulla eius uritur. sic et in Syria terelhintho detrahunt cortices, ibi quidem et e ramis ac radicibus, cum resina damnetur ex his partibus. in Macedonia laricem masculam urunt, feminae radices tantum.
16.12.p4280
Theopompus scripsit in Apolloniatarum agro picem fossilem, non deteriorem Macedonica, inveniri. pix optima ubique ex apricis aquilonis situ, ex opacis horridior virusque praeferens, frigida hieme deterior ac minus copiosa et decolor.
16.12.p4280
quidam arbitrantur in montuosis copia praestantiorem ac colore
16.12.p4280
3
16.12.p4280
et dulciorem fieri, odore
16.12.p4280
4
16.12.p4280
quoque gratiorem, dum resina sit, decoctam autem minus picis reddere, quoniam in serum abeat
16.12.p4280
5
16.12.p4280
, tenuioresque esse ipsas arbores quam in planis, sed has et illas serenitate steriliores. fructum quaedam proximo anno ab incisu largiuntur , aliae
16.12.p4280
6
16.12.p4280
secundo, quaedam tertio. expletur autem plaga resina, non cortice nec cicatrice, quae in hac arbore non coit.
16.12.p4281
16.12.p4281
Inter haec genera propriam
16.12.p4281
1
16.12.p4281
quidam fecere sappinum
16.12.p4281
2
16.12.p4281
, quoniam ex cognatione
16.12.p4281
3
16.12.p4281
harum seritur, qualis dicta est
16.12.p4281
in
16.12.p4281
4
16.12.p4281
5
16.12.p4281
nucleis, eiusdemque arboris imas partes taedas vocant, cum sit illa arbor nil aliud quam picea feritatis paulum mitigatae satu, sap
16.12.p4281
p
16.12.p4281
inus
16.12.p4281
6
16.12.p4281
autem materies caesurae
16.12.p4281
7
16.12.p4281
genere
16.12.p4281
8
16.12.p4281
fiat
16.12.p4281
9
16.12.p4281
, sicuti docebimus.
16.13.p4282
16.13.p4282
1
16.13.p4282
Materiae enim causa reliquas arbores natura genuit copiosissimamque fraxinum. procera haec ac teres, pinnata et ipsa folio, multumque Homeri praeconio et Achillis hasta nobilitata. materies est ad plurima utilis;
16.13.p4282
ea quidem, quae fit in Ida Troadis, in tantum cedro similis, ut ementes fallat cortice ablato.
16.13.p4282
2
16.13.p4282
Graeci duo genera eius fecere: longam enodem, alteram brevem duriorem fuscioremque , laureis foliis. bumeliam vocant in Macedonia amplissimam lentissimamque. alii situ divisere, campestrem enim esse crispam, montanam spissam.
16.13.p4282
3
16.13.p4282
folia earum iumentis mortifera, ceteris ruminantium innocua Graeci prodidere ; in Italia nec iumentis nocent.
16.13.p4282
4
16.13.p4282
contra serpentes vero suco expresso ad potum et inposita ulceri
16.13.p4282
5
16.13.p4282
opifera,
16.13.p4282
ut
16.13.p4282
nihil
16.13.p4282
6
16.13.p4282
aeque, reperiuntur, tantaque est vis
16.13.p4282
7
16.13.p4282
, ut ne matutinas quidem occidentesve umbras, cum
16.13.p4282
8
16.13.p4282
sunt longissimae, serpens arboris eius adtingat, adeo ipsam procul fugiat. experti
16.13.p4282
9
16.13.p4282
prodimus, si fronde ea circumcluda
16.13.p4282
n
16.13.p4282
tur
16.13.p4282
10
16.13.p4282
ignis
16.13.p4282
11
16.13.p4282
et serpens, in ignes potius quam in fraxinum fugere serpentem . mira naturae benignitas, prius quam hae prodeant , florere fraxinum nec ante conditas folia d
16.13.p4282
e
16.13.p4282
mittere
16.13.p4282
12
16.13.p4282
.
16.14.p4283
16.14.p4283
1
16.14.p4283
In tilia mas et femina differunt omni modo. namque et materies maris dura rufiorque ac nodosa et odoratior, cortex quoque crassior ac detractus inflexibilis. nec semen fert aut florem ut femina, quae crassior arbore, materie candida praecellensque est. mirum in hac arbore fructum a nullo animalium adtingi, foliorum corticisque sucum esse dulcem. inter corticem ac lignum tenues tunica
16.14.p4283
e
16.14.p4283
2
16.14.p4283
multiplici membrana, e quibus vincula tiliae vocantur tenuissimumqu
16.14.p4283
e
16.14.p4283
eorum
16.14.p4283
3
16.14.p4283
philyrae, coronarum lemniscis celebres antiquorum honore. materies teredinem non sentit, proceritate perquam modica, verum utilis.
16.15.p4284
16.15.p4284
Acer eiusdem fere amplitudinis, operum elegantia ac subtilitate citro secundum. plura eius genera: album, quod praecipui candoris, vocatur Gallicum in transpadana Italia transque Alpes nascens. alterum genus crispo macularum discursu, qui cum excellentior fuit, a similitudine caudae pavonum nomen accepit, in Histria Raetiaque praecipuum. e viliore genere crassivenium vocatur .
16.15.p4284
1
16.15.p4284
Graeci situ discernunt, campestre enim candidum esse nec crispum—quod
16.15.p4284
g
16.15.p4284
linon
16.15.p4284
2
16.15.p4284
vocant—, montanum vero crispius duriusque, etiamnunc e mascula crispius ad lautiora opera, tertium genus zygian rubentem, fissili lign
16.15.p4284
o
16.15.p4284
3
16.15.p4284
, cortice livido
16.15.p4284
4
16.15.p4284
, scabro. hoc alii generis proprii esse malunt et Latine carpinum appellant.
16.16.p4285
16.16.p4285
Pulcherrimum vero est bruscum, multoque excellentius etiamnum molluscum. tuber utrumque arboris eius, bruscum intortius crispum, molluscum simplicius sparsum et, si magnitudinem mensarum caperet, haud dubie praeferretur citro; nunc intra pugillares lectorumque soli
16.16.p4285
d
16.16.p4285
os
16.16.p4285
1
16.16.p4285
aut lamnas raro usu spectatur. e brusco fiunt et mensae
16.16.p4285
2
16.16.p4285
nigrescentes.
16.16.p4285
reperitur et in alno
16.16.p4285
3
16.16.p4285
tuber
16.16.p4285
4
16.16.p4285
, tanto deterius, quantum ab acere alnus ipsa distat. aceris mares prius florent. etiamnum in siccis natae praeferuntur aquaticis , sicut et fraxini. est trans Alpes arbor simillima aceri albo materie, quae vocatur staphylodendron. fert siliquas et in iis nucleos sapore nucis abellanae.
16.16.p4286
16.16.p4286
1
16.16.p4286
In primis vero materies honorata buxo est raro crispanti
16.16.p4286
2
16.16.p4286
3
16.16.p4286
nec nisi radice
16.16.p4286
4
16.16.p4286
, de ceteo..... le
16.16.p4286
v
16.16.p4286
isqu
16.16.p4286
e
16.16.p4286
est
16.16.p4286
5
16.16.p4286
materiae
16.16.p4286
6
16.16.p4286
, s
16.16.p4286
et
16.16.p4286
lento
16.16.p4286
re
16.16.p4286
7
16.16.p4286
quodam
16.16.p4286
8
16.16.p4286
et duritie ac pallore commendabilis , ipsa
16.16.p4286
9
16.16.p4286
vero arbor e
16.16.p4286
t
16.16.p4286
10
16.16.p4286
topiario opere. tria eius genera: Gallicum, quod in metas emittitur amplitudinemque proceriorem
16.16.p4286
11
16.16.p4286
. oleastrum
16.16.p4286
12
16.16.p4286
, in omni usu damnatum, gravem praefert odorem. tertium genus nostratis
16.16.p4286
13
16.16.p4286
vocant, e silvestri
16.16.p4286
14
16.16.p4286
, ut credo, mitigatum satu, diffusius et densitate parietum, virens semper ac tonsile.
16.16.p4286
15
16.16.p4286
buxus Pyrenaeis ac Cytoriis montibus plurima et Berecyntio tractu, crassissima in Corsica
16.16.p4286
16
16.16.p4286
, flore
16.16.p4286
17
16.16.p4286
non spernendo, quae causa amaritudinis mellis. semen
16.16.p4286
18
16.16.p4286
cunctis animantibus invisum. nec in Olympo Macedoniae gracilior, sed brevis. amat frigida, aprica
16.16.p4286
19
16.16.p4286
. in igni
16.16.p4286
20
16.16.p4286
quoque duritia
16.16.p4286
21
16.16.p4286
quae
16.16.p4286
22
16.16.p4286
ferro, nec flamma nec carbone utili
16.16.p4286
23
16.16.p4286
.
16.17.p4287
16.17.p4287
1
16.17.p4287
Inter has atque frugiferas materie vitiumque amicitia accipitur ulmus. Graeci duo genera eius novere: mont
16.17.p4287
an
16.17.p4287
am
16.17.p4287
2
16.17.p4287
quae sit amplior, campestrem quae fruticosa. Italia Atinias vocat
16.17.p4287
3
16.17.p4287
excelsissimas et ex iis siccan
16.17.p4287
e
16.17.p4287
as
16.17.p4287
4
16.17.p4287
praefert, quae non sint riguae, alterum genus Gallicas, tertium nostrates, densiore folio et ab eodem pediculo numerosiore, quartum silvestre. Atiniae
16.17.p4287
5
16.17.p4287
non ferunt samaram
16.17.p4287
6
16.17.p4287
—ita vocatur ulmi semen—, omnesque radicum plantis proveniunt, reliquae semine.
16.18.p4288
16.18.p4288
1
16.18.p4288
Nunc celeberrimis arborum dictis quaedam in universum de cunctis indicanda sunt. montes amant cedrus, larix, taeda et ceterae, e quibus resina gignitur, item aquifolia, buxus, ilex, iuniperus, terebinthus, populus, ornus, carpinus. est
16.18.p4288
2
16.18.p4288
in Appennino et
16.18.p4288
3
16.18.p4288
frutex, qui vocatur cotinus, ad linamenta
16.18.p4288
4
16.18.p4288
modo conchylii colore insignis.
16.18.p4288
montes et valles diligit abies, robur, castaneae, tilia, ilex, cornus. aquosis montibus gaudent acer, fraxinus, sorbus
16.18.p4288
5
16.18.p4288
, tilia, cerasus. non temere in montibus visae sunt prunus, punicae, oleastri, iuglans, mori
16.18.p4288
6
16.18.p4288
, sabuci. descendunt et in plana cornus, corylus, quercus, ornus, acer, fraxinus, fagus, carpinus. subeunt et in montuosa ulmus, mains, pirus, laurus, myrtus, sanguinei frutices
16.18.p4288
7
16.18.p4288
, ilex tinguendisque vestibus nascentes
16.18.p4288
8
16.18.p4288
genistae. gaudet frigidis sorbus, sed magis etiam betulla.
16.18.p4288
Gallica haec arbor mirabili candore atque tenuitate, terribilis magistratuum virgis, eadem circulis flexilis, item corbium costis
16.18.p4288
9
16.18.p4288
. bitumen ex ea Galliae
16.18.p4288
10
16.18.p4288
excoquunt. in eosdem situs comitantur
16.18.p4288
11
16.18.p4288
et spina, nuptiarum facibus auspicatissima, quoniam inde fecerint pastores qui rapuerunt Sabinas, ut auctor est Masurius. nunc facibus carpinus, corylus familiarissimae.
16.18.p4289
16.18.p4289
1
16.18.p4289
Aquas
16.18.p4289
o
16.18.p4289
dere
16.18.p4289
2
16.18.p4289
cupressi, iuglandes, castaneae, laburnum . Alpina et haec arbor, nec vulgo nota, dura ac candida materie, cuius florem cubitalem longitudine apes non adtingunt. odit et quae appellatur Iovis barba, in opere topiario tonsilis et in rotunditatem spissa, argenteo folio.
16.18.p4289
3
16.18.p4289
non nisi in aquosis proveniunt salices, alni, populi, siler, ligustra tesseris utilissima, item vaccinia Italiae in aucupiis sata, Galliae vero etiam purpurae tinguendae causa ad
16.18.p4289
servitiorum vestes. quaecumque communia sunt montibus planisque, maiora fiunt
16.18.p4289
4
16.18.p4289
et
16.18.p4289
aspectu
16.18.p4289
5
16.18.p4289
pulchriora
16.18.p4289
6
16.18.p4289
quae in campestribus, meliora autem fructu
16.18.p4289
7
16.18.p4289
, materie
16.18.p4289
8
16.18.p4289
crispiora quae
16.18.p4289
9
16.18.p4289
in montibus, exceptis malis pirisque.
16.19.p4290
16.19.p4290
1
16.19.p4290
Praeterea arborum aliis decidunt folia, aliae sempiterna coma virent, quam differentiam antecedat necesse est prior. sunt enim arborum quaedam omnino silvestres , quaedam urbaniores, quoniam
16.19.p4290
2
16.19.p4290
his placet nominibus distinguere a
16.19.p4290
c
16.19.p4290
3
16.19.p4290
mites, quae fructu aut aliqua dote umbrarumque officio humanius iuvant, non improbe dicantur urbanae.
16.20.p4291
16.20.p4291
Harum generi
16.20.p4291
s
16.20.p4291
1
16.20.p4291
non decidunt oleae, lauro, palmae, myrto, cupressis
16.20.p4291
2
16.20.p4291
, pinis, hederae, rhododendro et, quamvis herba dicatur, sabinae. rhododendron, ut nomine apparet, a Graecis venit. alii nerium vocarunt, alii rhododaphnen , sempiternum fronde, rosae similitudine, caulibus fruticosum. iumentis caprisque et ovibus venenum est, idem homini contra serpentium venena remedio.
16.21.p4292
16.21.p4292
Silvestrium generis folia non decidunt abieti, larici, pinastro, iunipero, cedro, terebintho, buxo, ilici, aquifolio, suberi, taxo, tamarici. inter utraque genera sunt andrac
16.21.p4292
h
16.21.p4292
le
16.21.p4292
1
16.21.p4292
in Graecia et ubique unedo; reliqua enim folia decidunt iis praeterquam in cacuminibus. non decidunt autem et in fruticum genere
16.21.p4292
cedro
16.21.p4292
cuidam
16.21.p4292
2
16.21.p4292
, rubo, calamo
16.21.p4292
3
16.21.p4292
. in Thurino agro,
16.21.p4292
4
16.21.p4292
ubi Sybaris fuit, ex ipsa urbe prospiciebatur quercus una numquam folia demittens nec ante
16.21.p4292
mediam aestatem germinans; idque mirum est, Graecis auctoribus proditum, apud nos postea sileri. nam locorum tanta vis est, ut circa Memphim Aegypti et in Elephantine Thebaidis nulli
16.21.p4292
5
16.21.p4292
arborum
16.21.p4292
6
16.21.p4292
decidant, ne vitibus quidem.
16.22.p4293
16.22.p4293
1
16.22.p4293
Ceterae omnes extra praedictas—etenim enumerare longum est—folia deperdunt, observatumque non arescere nisi tenuia et lata et mollia, quae vero non decidant, callo crassa et angusta esse. falsa definitio est non decidere iis, quarum pinguior sucus sit. quis enim potest in ilice intellegere? decidere Timaeus mathematicus sole scorpionem transeunte sideris vi et quodam veneno aëris putat. cur ergo non eadem causa adversum omnes polleat, iure miremur.
16.22.p4293
2
16.22.p4293
cadunt plurimis
16.22.p4293
3
16.22.p4293
autumno, quaedam amittunt tardius
16.22.p4293
4
16.22.p4293
atque in hiemes prorogant moras, neque interest maturius germinasse, utpote cum quaedam primae germinent
16.22.p4293
5
16.22.p4293
et inter novissimas nudentur, ut amygdalae ,
16.22.p4293
6
16.22.p4293
fraxini, sabuci, morus autem
16.22.p4293
7
16.22.p4293
novissima germinet
16.22.p4293
8
16.22.p4293
, cum primis folia demitt
16.22.p4293
a
16.22.p4293
t
16.22.p4293
9
16.22.p4293
.
16.22.p4293
magna et in hoc vis soli
16.22.p4293
10
16.22.p4293
. prius decidunt in siccis macrisque, et vetustae
16.22.p4293
11
16.22.p4293
prius arbori , multis etiam antequam maturescat fructus, ut
16.22.p4293
12
16.22.p4293
serotinae
16.22.p4293
13
16.22.p4293
14
16.22.p4293
fico et hibernae
16.22.p4293
15
16.22.p4293
piro et malo
16.22.p4293
16
16.22.p4293
, granatumque
16.22.p4293
17
16.22.p4293
est pomum
16.22.p4293
tali
16.22.p4293
18
16.22.p4293
tantum aspici
16.22.p4293
19
16.22.p4293
in matre
16.22.p4293
20
16.22.p4293
. neque iis autem, quae
16.22.p4293
21
16.22.p4293
semper retinent comas, eadem folia durant
16.22.p4293
22
16.22.p4293
subnascentibus alis; tum arescunt vetera, quod evenit circa solstitia maxime.
16.22.p4294
16.22.p4294
1
16.22.p4294
Foliorum unitas in suo cuique genere permanet, praeterquam populo, hederae, crotoni, quam et cici diximus
16.22.p4294
2
16.22.p4294
vocari.
16.23.p4295
16.23.p4295
populi tria genera: alba ac nigra et quae Libyca appellatur
16.23.p4295
1
16.23.p4295
, minima folio ac nigerrima fungisque enascentibus laudatissima.
16.23.p4295
alba folio bicolor, superne candicans, inferiore parte viridi. huic nigraeque et crotoni
16.23.p4295
2
16.23.p4295
in iuventa circinatae rotunditatis sunt, vetustiora in angulos exeunt. e contrario hederae angulosa rotundantur. populorum foliis grandissima lanugo evolat candida et radiata
16.23.p4295
3
16.23.p4295
, folio
16.23.p4295
4
16.23.p4295
numerosiore candica
16.23.p4295
n
16.23.p4295
t ut
16.23.p4295
5
16.23.p4295
vill
16.23.p4295
i
16.23.p4295
6
16.23.p4295
. folia granatis et amygdalis rubentia.
16.23.p4296
16.23.p4296
Mirum in primis id quod ulmo tiliaeque et oleae et populo albae et salici evenit. circumaguntur enim folia earum post solstitium, nec alio argumento certius intellegitur sidus confectum.
16.23.p4296
1
16.24.p4297
16.24.p4297
est et publica omnium foliorum in ipsis differentia. namque pars inferior a terra herbido viret colore, ab eadem leviora nervos callumque et articulos in superiore habent parte, incisuras vero subter, ut manus humana. oleae superne candidiora et minus levia, item hederae. sed omnium folia cotidie ad solem oscitant, inferiores partes tepefieri volentia
16.24.p4297
1
16.24.p4297
. superior pars omnium lanuginem quantulamcumque habet, quae in aliis gentium lana est.
16.24.p4298
16.24.p4298
In oriente funes validos e foliis palmae fieri dictum est, eosque in umore utiliores esse. et apud nos
16.24.p4298
1
16.24.p4298
ver
16.24.p4298
o
16.24.p4298
2
16.24.p4298
palmis a messe decerpuntur
16.24.p4298
3
16.24.p4298
. ex his
16.24.p4298
4
16.24.p4298
meliora quae sese
16.24.p4298
5
16.24.p4298
non diviserint
16.24.p4298
6
16.24.p4298
. siccantur sub tecto quaternis diebus, mox in sole expanduntur et noctibus relicta, done candore inarescant, postea in opera finduntur.
16.24.p4299
16.24.p4299
1
16.24.p4299
Latissima fico, viti, platano, angusta myrto, punic
16.24.p4299
ae
16.24.p4299
2
16.24.p4299
, oleae, capillata pino, cedro, aculeata aquifolio et
16.24.p4299
ilicum
16.24.p4299
3
16.24.p4299
generi—nam iuniperis
16.24.p4299
4
16.24.p4299
spina pro folio est—, carnosa cupresso, tamarici, crassissima alno, longa harundini , salici, palmae et duplicia, circinata piro, mucronata malo, angulosa hederae, divisa platano, insecta pectinum modo piceae, abieti, sinuosa toto
16.24.p4299
5
16.24.p4299
ambitu robori, spinosa cute rubo.
16.24.p4299
mordacia sunt quibusdam, ut urticis, pungentia pino, piceae, abieti, larici, cedro, aquifoliis, pediculo brevi oleae, ilici
16.24.p4299
6
16.24.p4299
, longo vitibus, tremulo populis, et iisdem solis inter se crepitantia. iam et in pomo ipso mali quodam in genere parva mediis emicant folia, interim et gemina, praeterea aliis circa ramos, aliis et in cacumine ramorum, robori et in caudice ipso.
16.24.p4299
7
16.24.p4299
iam dens
16.24.p4299
a
16.24.p4299
8
16.24.p4299
a
16.24.p4299
ut
16.24.p4299
9
16.24.p4299
rara semperque lata rariora. disposita myrto, concava buxo, inordinata pomis, plura eodem pediculo exeuntia malis pirisque, ramulosa ulmo et cytiso. quibus adicit Cato decidua
16.24.p4299
10
16.24.p4299
popul
16.24.p4299
e
16.24.p4299
a
16.24.p4299
11
16.24.p4299
quernaque, animalibus iubens dari non perarida, bubus quidem et ficulnea
16.24.p4299
i
16.24.p4299
lignaque
16.24.p4299
12
16.24.p4299
et hederacea. dantur et ex harundine ac lauru. decidunt sorbo universa, ceteris paulatim. et de foliis hactenus.
16.25.p4300
16.25.p4300
1
16.25.p4300
Ordo autem naturae annuus ita se habet: primus est conceptus flare incipiente vento favonio, ex a. d. fere VI idus Febr. hoc maritantur vivescentia e terra, quippe cum etiam equae in Hispania, ut diximus. hic est
16.25.p4300
2
16.25.p4300
genitalis spiritus mundi a fovendo dictus, ut quidam existimavere .
16.25.p4300
3
16.25.p4300
flat ab occasu aequinoctiali
16.25.p4300
4
16.25.p4300
ver inchoans. catlitionem
16.25.p4300
5
16.25.p4300
rustici vocant, gestiente natura semina accipere eaque animam
16.25.p4300
6
16.25.p4300
ferente
16.25.p4300
7
16.25.p4300
omnibus satis. concipiunt variis diebus et pro sua quaeque natura alia protinus, ut animalia
16.25.p4300
, tardius aliqua et diutius gravida partus gerunt, quod germinatio ideo vocatur. pariunt vero, cum florent, flosque ille
16.25.p4300
8
16.25.p4300
ruptis
16.25.p4300
9
16.25.p4300
constat utriculis
16.25.p4300
10
16.25.p4300
; educatio
16.25.p4300
11
16.25.p4300
in pomo est.
16.25.p4301
16.25.p4301
1
16.25.p4301
H
16.25.p4301
ae
16.25.p4301
c
16.25.p4301
2
16.25.p4301
et germinatio la
16.25.p4301
bor
16.25.p4301
ar
16.25.p4301
borum
16.25.p4301
3
16.25.p4301
,
16.25.p4301
flos est pleni veris indicium et anni renascentis, flos gaudium arborum. tunc se novas aliasque quam sunt ostendunt, tunc variis colorum picturis in certamen usque luxuriant. sed hoc negatum plerisque; non enim
16.25.p4301
4
16.25.p4301
omnes florent, et sunt tristes quaedam
16.25.p4301
5
16.25.p4301
quaeque non sentiant gaudia annorum. nam neque ilex, picea, larix, pinus ullo flore exhilarantur natalesve pomorum annuos versicolori nuntio promittunt, nec fici atque caprifici; protinus enim fructum pro flore
16.25.p4301
6
16.25.p4301
gignunt. in ficis mirabiles sunt et abortus qui numquam maturescunt.
16.25.p4301
nec iuniperi florent. quidam earum
16.25.p4301
7
16.25.p4301
duo genera tradunt: alteram florere nec ferre, quae vero non floreat ferre protinus bacis nascentibus, quae biennio haereant . sed id falsum, omnibusque his dura facies semper. sic et hominum multis fortuna sine flore est.
16.25.p4302
16.25.p4302
1
16.25.p4302
Omnes autem germinant, etiam quae non florent, magna et locorum differentia, quippe cum ex eodem genere quae sunt in palustribus priora germinent, mox campestria , novissima in silvis, per se autem tardius piri silvestres quam cetera
16.25.p4302
e
16.25.p4302
2
16.25.p4302
. primo favonio cornus, proxime laurus pauloque ante aequinoctium tilia, acer, inter primas vero populus, ulmus, salix, alnus, nuces.
16.25.p4302
festinat et platanus . cetera
16.25.p4302
3
16.25.p4302
vere coepturo, aquifolium, terebinthus, paliurus , castanea, glandes, serotino
16.25.p4302
4
16.25.p4302
autem germine mains, tardissimo suber. quibusdam geminatur
16.25.p4302
5
16.25.p4302
germinatio, nimia
16.25.p4302
6
16.25.p4302
soli
16.25.p4302
7
16.25.p4302
ubertate aut invitantis
16.25.p4302
8
16.25.p4302
caeli voluptate, quod magis in herbis segetum evenit. in arboribus tamen nimia germinatio elactescit
16.25.p4302
9
16.25.p4302
.
16.25.p4302
10
16.25.p4302
sunt aliae naturales quibusdam
16.25.p4302
11
16.25.p4302
praeterque
16.25.p4302
12
16.25.p4302
vernam
16.25.p4302
13
16.25.p4302
, quae suis constant sideribus—quorum ratio aptius reddetur tertio ab hoc volumine—, hiberna
16.25.p4302
14
16.25.p4302
aquilae exortu, aestiva canis ortu, tertia arcturi. has duas quidam omnibus arboribus communes putant, sentiri autem maxime in fico, vile, punicis, causam adferentes, quoniam in Thessalia Macedoniaque plurima tum ficus exeat. maxime tamen in Aegypto apparet haec ratio.
16.25.p4302
15
16.25.p4302
et reliquae quidem arbores, ut primum coepere, continuant germinationem, robur et abies et larix intermittunt tripertito
16.25.p4302
16
16.25.p4302
ac terna germina edunt. ideo et ter
16.25.p4302
17
16.25.p4302
squamas corticum spargunt, quod omnibus arboribus in germinatione evenit, quoniam praegnatium rumpitur cortex. est autem prima earum incipiente vere circiter xv diebus. iterum germinant transeunte geminos sole. sic fit, ut prima cacumina inpelli secutis
16.25.p4302
18
16.25.p4302
appareat, geniculato incremento.
16.25.p4302
tertia est earundem a
16.25.p4302
19
16.25.p4302
solstitio
16.25.p4302
20
16.25.p4302
brevissima, nec diutius septenis diebus, clareque et tune cernitur excrescentium cacuminum articulatio . vitis sola bis
16.25.p4302
21
16.25.p4302
parturit, primum cum
16.25.p4302
22
16.25.p4302
emittit uvam, iterum cum digerit. eorum, quae non florent, partus tantum est et maturitas.
16.25.p4302
quaedam statim in germinatione florent properantque in eo, sed tarde
16.25.p4302
23
16.25.p4302
maturescunt, ut
16.25.p4302
24
16.25.p4302
vitis
16.25.p4302
25
16.25.p4302
. serotin
16.25.p4302
o
16.25.p4302
26
16.25.p4302
quaedam germinatu
16.25.p4302
27
16.25.p4302
florent maturantque celeriter, sicuti morus, quae novissima urbanarum germinat nec
16.25.p4302
nisi exacto frigore, ob id dicta sapientissima arborum. sed cum coepit, in tantum universa germinatio erumpit, ut una nocte peragatur etiam
16.25.p4302
28
16.25.p4302
cum strepitu
16.25.p4302
29
16.25.p4302
.
16.25.p4303
16.25.p4303
Ex iis, quae hieme aquila exoriente, ut diximus, concipiunt, floret prima omnium amygdala mense Ianuario,
16.25.p4303
1
16.25.p4303
Martio vero pomum maturat
16.25.p4303
2
16.25.p4303
. ab ea proximae
16.25.p4303
3
16.25.p4303
florent Armeniaca , dein
16.25.p4303
4
16.25.p4303
tuberes et
16.25.p4303
5
16.25.p4303
praecoces, illae peregrinae, hae
16.25.p4303
6
16.25.p4303
coactae; ordine autem naturae silvestrium primae sabucus, cui medulla plurima, et cui nulla, cornus mascula, urbanarum
16.25.p4303
7
16.25.p4303
malus parvoque post, ut simul possit videri, pirus et cerasus et prunus.
16.25.p4303
sequitur laurus, illam cupressus, dein punica, fici. et vites et oleae florentibus iam his germinant, concipiunt vergiliarum exortu. hoc sidus illarum est. floret autem solstitio vitis et, quae paulo serius incipit, olea. deflorescunt omnia septenis diebus non celerius , quaedam tardius, sed nulla pluribus bis septenis, omnia et intra VIII id. Iul. etesiarum praecursu.
16.26.p4304
16.26.p4304
1
16.26.p4304
Nec statim fructus sequitur in aliquibus. cornus enim circa solstitia reddit primo candidum, postea sanguineum. ex eo genere femina post autumnum fert bacas acerbas et ingustabiles cunctis animantibus, ligno quoque fungosa
16.26.p4304
2
16.26.p4304
et inutilis
16.26.p4304
3
16.26.p4304
, cum mas e
16.26.p4304
4
16.26.p4304
fortissimis durissimisque
16.26.p4304
5
16.26.p4304
sit. tanta differentia ab eodem genere fit sexu
16.26.p4304
6
16.26.p4304
.
16.26.p4304
et terebinthus messibus reddit semen et acer et fraxinus, nuces et mala et pira praeterquam hiberna aut praecocia autumno, glandiferae serius etiamnum, vergiliarum occasu, aesculus tantum autumno, incipiente autem hieme quaedam genera mali pirique et suber. abies floret
16.26.p4304
7
16.26.p4304
croci colore
16.26.p4304
circa solstitium
16.26.p4304
8
16.26.p4304
, semen reddit post vergiliarum occasum. pinus autem et picea praeveniunt germinatione xv fere diebus, semen vero
16.26.p4304
9
16.26.p4304
post vergilias et ipsae reddunt.
16.26.p4305
16.26.p4305
Citreae et iuniperus et ilex anniferae habentur, novusque fructus in his cum annotino pendet. in maxima tamen admiratione pinus est: habet fructum maturescentem , habet proximo anno ad maturitatem venturum ac deinde tertio. nec ulla arborum avidius se promittit; quo mense
16.26.p4305
1
16.26.p4305
ex ea nux decerpitur, eodem maturescit alia; sic dispensatur, ut nullo
16.26.p4305
2
16.26.p4305
non mense maturescant
16.26.p4305
3
16.26.p4305
. quae se in arbore ipsa divisere, azaniae vocantur laeduntque ceteras, nisi detrahantur.
16.26.p4306
16.26.p4306
Fructum arborum solae nullum ferunt—hoc est ne semen quidem—tamarix
16.26.p4306
1
16.26.p4306
, scopis
16.26.p4306
2
16.26.p4306
tantum nascens
16.26.p4306
3
16.26.p4306
, populus, alnus, ulmus Atinia, alaternus, cui folia inter ilicem et olivam. infelices autem existimantur damnataeque religione, quae
16.26.p4306
4
16.26.p4306
nequeseruntur umquam neque fructum ferunt. Cremutius auctor est numquam virere arborem, ex qua Phyllis se suspenderit. quae cummim
16.26.p4306
5
16.26.p4306
gignunt, post germinationem aperiunt
16.26.p4306
6
16.26.p4306
; cummis non nisi fructu detracto spissatur.
16.26.p4307
16.26.p4307
1
16.26.p4307
Novellae arbores carent fructu, quamdiu crescunt . perdunt facillime ante maturitatem palma, ficus, amygdala, malus, pirus, item punica, quae etiam roribus nimiis et pruinis florem amittit. qua de causa inflectunt ramos eius, ne subrecti umorem infestum excipiant atque contineant. pirus et amygdala, etiam si non pluat, sed fiat austrinum caelum aut nubilum, amittunt florem et primos fructus, si, cum defloruere, tales dies fuerint.
16.26.p4307
ocissime autem salix amittit semen,
16.26.p4307
2
16.26.p4307
antequam omnino maturitatem sentiat, ob id dicta Homero frugiperdia
16.26.p4307
3
16.26.p4307
. secuta aetas scelere suo interpretata est hanc sententiam, quando semen salicis mulieri sterilitatis medicamentum esse constat. sed in hoc quoque providens natura facile nascenti et depacto surculo incuriosius semen dedit. una tamen proditur ad maturitatem perferre solita in Creta insula ipso descensu
16.26.p4307
4
16.26.p4307
Iovis speluncae d
16.26.p4307
u
16.26.p4307
rum
16.26.p4307
5
16.26.p4307
ligneumque, magnitudine ciceris.
16.26.p4308
16.26.p4308
1
16.26.p4308
Fiunt vero quaedam loci vitio infructuosa, sicut in Paro silva Cende
16.26.p4308
2
16.26.p4308
quae nihil fert. persicae arbores in Rhodo florent tantum. fit haec differentia et sexu, ut in
16.26.p4308
3
16.26.p4308
iis quae
16.26.p4308
4
16.26.p4308
mares non ferunt; aliqui hoc permutant
16.26.p4308
5
16.26.p4308
et mares esse quae ferant tradunt. facit et densitas sterilitatem.
16.26.p4309
16.26.p4309
Gignentium autem quaedam et lateribus ramorum et cacuminibus ferunt, ut
16.26.p4309
1
16.26.p4309
pirus, punica, ficus, myrtus. cetero
16.26.p4309
2
16.26.p4309
eadem natura
16.26.p4309
3
16.26.p4309
quae frugibus. namque et in eis spica in cacumine nascitur, legumina in lateribus. palma sola, ut dictum est, in spathis habet fructum, racemis
16.26.p4309
4
16.26.p4309
propendentem.
16.26.p4310
16.26.p4310
1
16.26.p4310
Reliquis sub folio pomum, ut protegatur, excepta fico
16.26.p4310
2
16.26.p4310
, cui folium maximum umbrosissimumque
16.26.p4310
3
16.26.p4310
et ideo supra id pomum. eidem uni
16.26.p4310
4
16.26.p4310
serius folium nascitur quam pomum. insigne proditur in quodam genere Ciliciae, Cypri, Helladis, ficos sub folio, grossos vero post folium nasci. ficus et
16.26.p4310
praecoces habet, quas Athenis prodromos vocant, in Laconico genere maxime.
16.27.p4311
16.27.p4311
1
16.27.p4311
Sunt
16.27.p4311
2
16.27.p4311
et biferae
16.27.p4311
3
16.27.p4311
in isdem;
16.27.p4311
in Ceo
16.27.p4311
4
16.27.p4311
insula caprifici triferae sunt; primo fetu
16.27.p4311
5
16.27.p4311
sequens evocatur, sequenti tertius. hoc fici caprificantur. et caprifici autem ah adversis foliis nascuntur. biferae et in malis ac piris quaedam, sicut et praecoces. mains silvestris bifera. sequens eius fructus
16.27.p4311
6
16.27.p4311
post arcturum, in apricis maxime.
16.27.p4311
7
16.27.p4311
vites quidem et triferae sunt, quas ob id insanas
16.27.p4311
8
16.27.p4311
vocant, quoniam in his alia maturescunt, alia turgescunt, alia florent. M. Varro auctor est vitem fuisse
16.27.p4311
Z
16.27.p4311
myrnae
16.27.p4311
9
16.27.p4311
apud Matr
16.27.p4311
oo
16.27.p4311
n
16.27.p4311
10
16.27.p4311
triferam
16.27.p4311
11
16.27.p4311
et malum in agro Consentino
16.27.p4311
12
16.27.p4311
. hoc autem evenit perpetuo in Venesi
16.27.p4311
13
16.27.p4311
Africae agro, de quo plura alias. ea est soli fertilitas. trifera est et cupressus. namque
16.27.p4311
14
16.27.p4311
bacae eius colliguntur mense Ianuario et Maio et Septembri, ternasque earum gerit
16.27.p4311
15
16.27.p4311
magnitudines
16.27.p4311
16
16.27.p4311
.
16.27.p4312
16.27.p4312
Est vero et in ipsis arboribus etiam onustis peculiaris differentia. summa sui parte fertiliores arbutus, quercus, inferiore iuglandes, fici mariscae. omnes quo magis senescunt , hoc maturius ferunt, et in apricis locis nec pingui 20 terra. silvestria
16.27.p4312
1
16.27.p4312
omnia tardiora. quaedam ex his omnino nec maturescunt. item quae subarantur aut quae ablaqueantur celeriora neglectis. haec
16.27.p4312
2
16.27.p4312
et fertiliora.
16.27.p4313
16.27.p4313
1
16.27.p4313
Est
16.27.p4313
2
16.27.p4313
etiamnum aetatis differentia. amygdala enim et pirus in senecta fertilissimae, ut et glandiferae et
16.27.p4313
quoddam genus ficorum, ceterae
16.27.p4313
3
16.27.p4313
in iuventa
16.27.p4313
4
16.27.p4313
tardiusque maturantes, quod maxime notatur in vitibus. vetustioribus enim vinum
16.27.p4313
5
16.27.p4313
melius, novellis copiosius. celerrime vero senescit et in senecta deteriorem fructum gignit malus. namque et minora poma proveniunt et vermiculis obnoxia; quin et
16.27.p4313
6
16.27.p4313
in ipsa
16.27.p4313
7
16.27.p4313
arbore nascuntur.
16.27.p4313
8
16.27.p4313
ficus sola ex omnium arborum fetu maturitatis causa medicatur
16.27.p4313
9
16.27.p4313
, iam quidem et
16.27.p4313
10
16.27.p4313
portentis, quoniam maiora sunt pretia praeposteris. omnia autem celerius senescunt praefecunda. quin et protinus moriuntur aliqua caelo fecunditatem omnem eblandito, quod maxime vitibus evenit.
16.28.p4314
16.28.p4314
contra morus tardissime senescit, fructu minime laborans, tarde et ea
16.28.p4314
1
16.28.p4314
, quorum crispa materies, ut palma, acer, populus.
16.29.p4315
16.29.p4315
et subarata ocius senescunt, silvestria autem tardissime. atque in totum omnis cura fertilitatem adicit, fertilitas senectam. ideo et praeflorent
16.29.p4315
t
16.29.p4315
alia
16.29.p4315
1
16.29.p4315
et praegerminant,
16.29.p4315
in
16.29.p4315
totum
16.29.p4315
2
16.29.p4315
praecocia fiunt, quoniam omnis infirmitas caelo magis oboedit
16.29.p4315
3
16.29.p4315
.
16.29.p4316
16.29.p4316
1
16.29.p4316
Multae plura gignunt, ut diximus in glandiferis, inter quas
16.29.p4316
2
16.29.p4316
laurus uvas suas maximeque sterilis, quae
16.29.p4316
3
16.29.p4316
non gignit aliud; ob id a quibusdam mas existimatur. ferunt et abellanae iulos compactili callo, ad nihil utiles,
16.30.p4317
16.30.p4317
plurima vero
16.30.p4317
ilic
16.30.p4317
es
16.30.p4317
1
16.30.p4317
, nam et semen suum et granum, quod crataegum
16.30.p4317
2
16.30.p4317
vocant, et a septentrione viscum, a meridie
16.30.p4317
hyphear—de quis plura mox paulo—interdumque pariter res quaternas habent.
16.30.p4318
16.30.p4318
1
16.30.p4318
Arbores quaedam simplices, quibus a radice caudex unus et rami frequentes, ut olivae, fico, viti.
16.30.p4318
quaedam fruticosi generis, ut paliurus, myrtus, item nux abellana, quin immo melior et copiosior fructu in plures dispersa ramos. hi quibusdam
16.30.p4318
2
16.30.p4318
omnino null
16.30.p4318
i
16.30.p4318
3
16.30.p4318
, ut in s
16.30.p4318
at
16.30.p4318
o
16.30.p4318
4
16.30.p4318
genere buxi
16.30.p4318
5
16.30.p4318
, loto transmarinae.
16.30.p4318
6
16.30.p4318
quaedam bifurcae atque etiam in quinas partes diffusae, quaedam dividuae nec ramosae, ut sabuci, quaedam individuae, ramosae, ut piceae . quibusdam ramorum ordo, sicut piceae
16.30.p4318
7
16.30.p4318
, abieti, aliis
16.30.p4318
8
16.30.p4318
inconditus, ut robori, malo, piro. et abieti quidem subrecta divisura ramique in caelum tendentes, non in latera proni.
16.30.p4318
9
16.30.p4318
mirum, cacuminibus eorum decisis moritur, totis vero detruncatis durat. et si infra
16.30.p4318
10
16.30.p4318
quam rami fuere praecidatur, quod superest vivit, si vero cacumen tantum auferatur, tota moritur. alia ab radice bracchiata, ut ulmus , alia in cacumine ramosa, ut pinus, faba
16.30.p4318
11
16.30.p4318
Graeca, quam Romae a
16.30.p4318
12
16.30.p4318
suavitate fructus, silvestris quidem, sed cerasorum paene natura
16.30.p4318
13
16.30.p4318
, loton appellant.
16.30.p4318
14
16.30.p4318
praecipue domibus expetitur ramorum petulantia brevi caudice latissima expatiantium umbra et in vicinas domos saepe transilientium . nulla
16.30.p4318
15
16.30.p4318
opacitas brevior, nec auferunt
16.30.p4318
rami
16.30.p4318
16
16.30.p4318
solem hieme decidentibus foliis. nullis cortex iucundior aut oculos excipiens blandius, nullis rami
16.30.p4318
17
16.30.p4318
longiores validioresque aut plures, ut dixisse totidem arbores
16.30.p4318
18
16.30.p4318
liceat. cortice pelles tingunt, radice lanas. malis proprium genus. ferarum enim rostra reddunt adhaerentibus uni maximo minoribus .
16.30.p4319
16.30.p4319
Ramorum aliqui caeci, qui non germinant, quod natura fit, si non evaluere, aut poena, cum deputatos cicatrix hebetavit
16.30.p4319
1
16.30.p4319
. quae dividuis in ramo
16.30.p4319
2
16.30.p4319
natura est, haec
16.30.p4319
viti in oculo, harundini in geniculo. omnium terrae proxima crassiora. in longitudinem excrescunt abies, larix, palma, cupressus, ulmus
16.30.p4319
3
16.30.p4319
et si qua unistirpia. ramosarum cerasus etiam in XL
16.30.p4319
4
16.30.p4319
cubitorum trabes aequali per totam duum cubitorum crassitudine reperitur. quaedam statim in ramos sparguntur, ut mali.
16.31.p4320
16.31.p4320
1
16.31.p4320
Cortex aliis tenuis, ut lauro, tiliae, aliis crassus, ut robori, aliis levis, ut malo, fico, idem scaber robori, palmae, omnibus in senecta rugosior. quibusdam rumpitur sponte, ut viti, quibusdam etiam cadit, ut malo, unedoni, carnosus suberi, populo, membranaceus viti
16.31.p4320
2
16.31.p4320
, harundini , libris similis ceraso, multiplex tunicis vitibus
16.31.p4320
3
16.31.p4320
, tiliae, abieti, quibusdam simplex, ut fico, harundini.
16.31.p4321
16.31.p4321
1
16.31.p4321
Magna et radicum differentia: copiosae fico, robori , platano, breves et angustae malo, singulares abieti, larici; singulis enim innituntur
16.31.p4321
2
16.31.p4321
, quamquam minutis in latera dispersis, crassiores lauro et inaequales, item oleae, cui et ramosae. at robori carnosae. robora suas in profundum agunt; si Vergilio quidem credimus, aesculus quantum corpore eminet, tantum radice descendit.
16.31.p4321
3
16.31.p4321
oleae malisque et cupressis per summa
16.31.p4321
4
16.31.p4321
caespitum, aliis recto meatu, ut lauro, oleae, aliis flexuoso, ut fico. minutis haec capillamentis hirsuta
16.31.p4321
5
16.31.p4321
et abies multaeque silvestrium, e quibus montani praetenuia fila decerpentes spectabiles lagoenas et alia vasa nectunt.
16.31.p4321
6
16.31.p4321
quidam non altius descendere radices, quam solis calor tepefaciat, idque natura loci tenuioris
16.31.p4321
7
16.31.p4321
crassive
16.31.p4321
8
16.31.p4321
dixere, quod falsum arbitror. apud auctores certe invenitur, abietis planta cum transferretur,
16.31.p4321
octo cubitorum in altitudinem
16.31.p4321
9
16.31.p4321
nec totam refossam, sed abruptam. maxima spatio atque plenitudine citri
16.31.p4321
10
16.31.p4321
est, ab ea platani, roboris et glandiferarum.
16.31.p4321
11
16.31.p4321
quarundam radix vivacior superficie, ut laurus
16.31.p4321
12
16.31.p4321
. itaque cum trunco inaruit, recisa etiam laetius fruticat. quidam brevitate radicum celerius senescere arbores putant, quod coarguunt fici, quarum radices longissimae et senectus ocissima. falsum arbitror et quod aliqui
16.31.p4321
13
16.31.p4321
prodidere, radices arborum vetustate minui
16.31.p4321
14
16.31.p4321
. visa enim est annosa quercus eversa tempestatis vi, iugerum soli amplexa.
16.31.p4322
16.31.p4322
1
16.31.p4322
Prostratas restitui plerumque et quadam terrae cicatrice vivescere volgare est. familiarissimum hoc platanis , quae plurimum ventorum concipiunt propter densitatem ramorum, quibus amputatis levato onere in suo
16.31.p4322
2
16.31.p4322
scrobe reponuntur; factumque iam est hoc et in iuglandibus oleisque ac multis aliis.
16.32.p4323
16.32.p4323
est in exemplis et sine tempestate ullave causa alia quam prodigi cecidisse multas ac sua sponte resurrexisse. factum hoc populi Romani Quiritibus ostentum Cimbricis bellis Nuceriae in luco lunonis ulmo, postquam etiam cacumen amputatum
16.32.p4323
1
16.32.p4323
erat, quoniam in aram ipsam procumbebat, restituta sponte ita ut protinus floreret, a quo deinde tempore maiestas p. R.
16.32.p4323
2
16.32.p4323
resurrexit, quae ante vastata cladibus fuerat.
16.32.p4323
3
16.32.p4323
memoratur hoc idem factum et in Philippis salice procidua atque detruncata et Stagiris in museo populo
16.32.p4323
4
16.32.p4323
alba, omnia fausti ominis. sed maxime mirum, Antandri platanus etiam circumdolatis lateribus restibilis
16.32.p4323
5
16.32.p4323
sponte facta vitaeque reddita longitudine xv cubitorum
16.32.p4323
6
16.32.p4323
, crassitudine quattuor ulnarum.
16.32.p4324
16.32.p4324
1
16.32.p4324
Arbores quas naturae debemus
16.32.p4324
2
16.32.p4324
tribus modis nascuntur, sponte ant semine aut ab radice. cura numerosior extitit, de qua suo dicemus volumine. nunc enim
16.32.p4324
3
16.32.p4324
totus sermo de natura est multis modis mirisque memorabili . namque non omnia in omnibus locis nasci docuimus
16.32.p4324
4
16.32.p4324
nec tralata vivere. hoc
16.32.p4324
5
16.32.p4324
alias fastidio, alias contumacia, saepius inbecillitate eorum quae transferantur evenit, alias caelo invidente
16.32.p4324
6
16.32.p4324
, alias solo repugnante.
16.32.p4325
16.32.p4325
Fastidit balsamum alibi
16.32.p4325
1
16.32.p4325
nasci, nata
16.32.p4325
As
16.32.p4325
syria
16.32.p4325
2
16.32.p4325
malus alibi ferre, nec
16.32.p4325
3
16.32.p4325
non et palma ubique nasci
16.32.p4325
4
16.32.p4325
aut nata parere vel, cum promisit etiam ostenditque
16.32.p4325
5
16.32.p4325
, educare, tamquam
16.32.p4325
6
16.32.p4325
invita pepererit
16.32.p4325
7
16.32.p4325
. non habet vires frutex cinnami in Syriae vicina perveniendi. non ferunt amomi nardique deliciae, ne in Arabia
16.32.p4325
m
16.32.p4325
8
16.32.p4325
quidem, ex India et nave peregrina
16.32.p4325
r
16.32.p4325
i
16.32.p4325
9
16.32.p4325
; temptavit enim Seleucus rex.
16.32.p4325
illud maxime mirum, ipsas plerumque arbores exorari, ut vivant atque tramigrent , aliquando et a solo impetrari, ut alienas alat advenasque nutriat, caelum nullo modo flecti. vivit in Italia piperis arbor, casiae vero etiam in septentrionali plaga, vixit in Lydia turis, sed unde sorbentes
16.32.p4325
10
16.32.p4325
sucum omnem ex iis
16.32.p4325
11
16.32.p4325
soles
16.32.p4325
12
16.32.p4325
coquentesve lacrimam?
16.32.p4325
13
16.32.p4325
illud proxime mirum, mutari naturam in iisdem
16.32.p4325
14
16.32.p4325
atque pro indiviso
16.32.p4325
15
16.32.p4325
valere. cedrum aestuosis partibus dederat, set
16.32.p4325
16
16.32.p4325
in Lyciis Phrygiisque montibus nascitur. frigus inimicum lauro fecerat, sed
16.32.p4325
in Olympo copiosior nulla est. circa Bosporum Cimmerium in Panticapaeo urbe omni modo laboravit Mithridates rex et ceteri incolae sacrorum certe causa laurum myrtumque habere: non contigit, cum teporis
16.32.p4325
17
16.32.p4325
arbores abundent ibi, punicae ficique, iam mali et piri laudatissimae. frigidas eodem tractu non genuit arbores,
16.32.p4325
pinum, abietem, piceam. et quid attinet in Pontum abire? iuxta Romam ipsam castaneae cerasique aegre proveniunt, persica in Tusculano, nuces
16.32.p4325
18
16.32.p4325
Graecae cum taedio inseruntur Tarracina silvis scatente earum.
16.33.p4326
16.33.p4326
1
16.33.p4326
Cupressus advena et difficillime nascentium fuit, ut de qua verbosius saepiusque quam de omnibus aliis prodiderit Cato, satu
16.33.p4326
2
16.33.p4326
morosa
16.33.p4326
3
16.33.p4326
, fructu supervacua, bacis torva, folio amara, odore violenta ac ne umbra quidem gratiosa, materie rara, ut paene fruticosi
16.33.p4326
4
16.33.p4326
generis, Diti sacra et ideo funebri signo ad domos posita.
16.33.p4326
5
16.33.p4326
femina
16.33.p4326
6
16.33.p4326
.... sterilis.
16.33.p4326
7
16.33.p4326
diu metae demum aspectu non repudiata distinguendis tantum pinorum
16.33.p4326
8
16.33.p4326
ordinibus, nunc vero tonsilis facta in densitate
16.33.p4326
m
16.33.p4326
9
16.33.p4326
parietum coercitaque gracilitate perpetuo teres
16.33.p4326
10
16.33.p4326
trahitur etiam in picturas
16.33.p4326
11
16.33.p4326
operis to
16.33.p4326
p
16.33.p4326
iarii
16.33.p4326
12
16.33.p4326
, venatus classesve et imagines rerum tenui folio brevique et virente semper vestiens.
16.33.p4326
13
16.33.p4326
duo genera earum: meta in fastigium convoluta, quae et femina appellatur. mas spargit extra se ramos deputaturque et accipit vitem. utraque autem immittitur in perticas
16.33.p4326
14
16.33.p4326
asseresve amputation ramorum
16.33.p4326
, qui XIII anno denariis singulis veneunt
16.33.p4326
15
16.33.p4326
, quaestuosissima in satus ratione silva, vulgoque dotem filiae
16.33.p4326
16
16.33.p4326
antiqui plantaria e
16.33.p4326
a
16.33.p4326
17
16.33.p4326
appellabant. huic patria insula Creta, quamquam
16.33.p4326
18
16.33.p4326
Cato Tarentinam eam appellat
16.33.p4326
19
16.33.p4326
, credo, quod primum eo venerit. et in Aenaria
16.33.p4326
20
16.33.p4326
succisa regerminat;
16.33.p4326
21
16.33.p4326
sed in Creta quocumque in loco terram moverit quispiam, nis
16.33.p4326
u
16.33.p4326
22
16.33.p4326
naturali haec gignitur protinusque emicat
16.33.p4326
23
16.33.p4326
, illa vero etiam non appellato solo ac sponte
16.33.p4326
24
16.33.p4326
maximeque in Idaeis montibus et quos Albos vocant summisque in his, unde numquam nives absunt, plurima, quod miremur, alibi non nisi in tepore proveniens et nutricem magno opere fastidiens.
16.33.p4327
16.33.p4327
1
16.33.p4327
Nec terrae tantum natura circa h
16.33.p4327
a
16.33.p4327
s
16.33.p4327
2
16.33.p4327
refert aut perpetua
16.33.p4327
3
16.33.p4327
caeli, verum et quaedam temporaria vis. imbres
16.33.p4327
4
16.33.p4327
aliqua
16.33.p4327
5
16.33.p4327
plerumque semina adferunt et certo
16.33.p4327
6
16.33.p4327
fluunt genere, aliquando etiam incognito, quod accidit Cyrenaicae regioni, cum primum ibi laserpicium natum est,
16.33.p4327
ut
16.33.p4327
7
16.33.p4327
in herbarum
16.33.p4327
8
16.33.p4327
natura dicemus. nata est et silva urbi ei proxima imbre piceo crassoque. *
16.34.p4328
16.34.p4328
1
16.34.p4328
Hedera iam dicitur in Asia nasci. *circiter urbis Romae annum ccccxxx
16.34.p4328
x
16.34.p4328
2
16.34.p4328
* negaverat Theophrastus, nec
16.34.p4328
in
16.34.p4328
3
16.34.p4328
India nisi in monte Mero, quin et Harpalum omni modo laborasse, ut sereret eam in Medis
16.34.p4328
4
16.34.p4328
frustra, Alexandrum vero ob raritatem ita coronato exercitu victorem
16.34.p4328
5
16.34.p4328
ex India
16.34.p4328
redisse exemplo Liberi patris. cuius dei et nunc adornat thyrsos galeasque etiam ac scuta in Thraciae populis sollemnibus sacris, inimica arbori
16.34.p4328
bu
16.34.p4328
s
16.34.p4328
6
16.34.p4328
satisque omnibus, sepulchra , muros rumpens, serpentium frigori gratissima, ut mirum sit ullum honorem habitum ei
16.34.p4328
7
16.34.p4328
.
16.34.p4329
16.34.p4329
1
16.34.p4329
2
16.34.p4329
Duo genera prima, ut reliquarum, mas atque femina. maior traditur mas et corpore et folio, duriore etiam ac pinguiore et
16.34.p4329
3
16.34.p4329
flore ad purpuram accedente; utriusque autem similis est rosae silvestri, nisi quod caret odore. species horum generum tres: est enim candida ant nigra hedera tertiaque
16.34.p4329
4
16.34.p4329
vocatur helix.
16.34.p4329
etiamnum haec
16.34.p4329
5
16.34.p4329
species dividuntur in alias, quoniam est aliqua fructu tantum candida, alia et folio. fructum quoque candidum ferentium aliis densus acinus et grandior, racemis in orbem circumactis, qui vocantur corymbi,
16.34.p4329
i
16.34.p4329
idem
16.34.p4329
6
16.34.p4329
. Silenici, cum est minor acinus, sparsior
16.34.p4329
7
16.34.p4329
racemus, simili modo
16.34.p4329
ut
16.34.p4329
in
16.34.p4329
8
16.34.p4329
nigra.
16.34.p4329
9
16.34.p4329
alicui et semen nigrum, alii crocatum, cuius coronis poetae utuntur, foliis minus nigris, quam quidam Nysiam, alii Bacchicam vocant, maximis inter nigras corymbis. quidam apud Graecos etiamnum duo genera huius faciunt a colore acinorum, erythranum et chrysocarpum.
16.34.p4330
16.34.p4330
1
16.34.p4330
Plurimas antem habet
16.34.p4330
2
16.34.p4330
differentias helix, quoniam folio maxime distat. parva sunt et angulosa concinnioraque, cum
16.34.p4330
3
16.34.p4330
reliquorum generum simplicia sint
16.34.p4330
4
16.34.p4330
. distat et longitudine internodiorum, praecipue tamen sterilitate, quoniam fructum non gignit. quidam hoc aetatis esse, non generis existimant primoque
16.34.p4330
5
16.34.p4330
helicem esse, fieri hederam vetustate.
16.34.p4330
horum error manifestus intellegitur, quoniam helicis plura
16.34.p4330
genera reperiuntur, sed tria maxime insignia: herbacea ac virens, quae plurima est, altera candido folio, tertia versicolori , quae Thracia vocatur. etiamnum
16.34.p4330
6
16.34.p4330
herbaceae tenuiora folia et in ordinem digesta densioraque; in alio genere diversa omnia e
16.34.p4330
a
16.34.p4330
7
16.34.p4330
.
16.34.p4330
in versicolori alia tenuioribus foliis et similiter ordinatis densioribusque est, alteri generi neglecta haec omnia; maiora quoque aut minora sunt folia macularumque habitu distant
16.34.p4330
8
16.34.p4330
. et in candidis aliis
16.34.p4330
9
16.34.p4330
sunt candidiora .
16.34.p4330
10
16.34.p4330
adulescit in longitudinem maxime herbacea. arbores autem necat
16.34.p4330
11
16.34.p4330
candida omnemque sucum auferendo tanta crassitudine augetur, ut ipsa arbor fiat. signa eius folia maxima atque latissima
16.34.p4330
12
16.34.p4330
, mammae rigentes
16.34.p4330
13
16.34.p4330
, quae sunt ceteris inflexae, racemi
16.34.p4330
14
16.34.p4330
stantes ac subrecti. et quamquam
16.34.p4330
15
16.34.p4330
omnium
16.34.p4330
16
16.34.p4330
hederarum generi radicosa bracchia, huic tamen maxime ramosa ac robusta, ab ea nigrae.
16.34.p4330
17
16.34.p4330
sed proprium albae, quod inter media folia emittit bracchia utrimque
16.34.p4330
18
16.34.p4330
semper amplectens, hoc et in muris
16.34.p4330
19
16.34.p4330
, quamvis ambire non possit. itaque etiam pluribus locis intercisa vivit tamen duratque, et totidem initia radicum habet quot bracchia, quibus incolumis et solida arbores sugit ac strangulat. est
16.34.p4330
et
16.34.p4330
20
16.34.p4330
in fructu differentia albae nigraeque hederae, quoniam aliis
16.34.p4330
21
16.34.p4330
tanta amaritudo acini, ut aves non attingant. est et rigens hedera, quae sine adminiculo stat sola omnium generum, ob id vocata or
16.34.p4330
th
16.34.p4330
ocissos
16.34.p4330
22
16.34.p4330
, e diverso numquam nisi humi repens chamaecissos.
16.35.p4331
16.35.p4331
1
16.35.p4331
Similis
16.35.p4331
2
16.35.p4331
est hederae e
16.35.p4331
3
16.35.p4331
Cilicia quidem primum
16.35.p4331
profecta
16.35.p4331
4
16.35.p4331
, sed in Graecia
16.35.p4331
5
16.35.p4331
frequentior, quam vocant smilacem
16.35.p4331
6
16.35.p4331
, densis geniculata caulibus, spinosis frutectosa ramis, folio
16.35.p4331
7
16.35.p4331
hederaceo, parvo, non anguloso, a pediculo
16.35.p4331
8
16.35.p4331
emittente pampinos, flore candido, olente lilium
16.35.p4331
9
16.35.p4331
.
16.35.p4331
10
16.35.p4331
fert racemos labruscae modo, non hederae, colore rubro, conplexa acinis maioribus nucleos ternos
16.35.p4331
11
16.35.p4331
, minoribus singulos, nigros durosque , infausta omnibus sacris et coronis, quoniam sit lugubris virgine eius nominis propter amorem iuvenis Croci mutata in hunc fruticem.
16.35.p4331
12
16.35.p4331
id volgus ignorans plerumque festa sua polluit hederam existimando, sicut in poetis aut Libero patre aut Sileno quis omnino scit
16.35.p4331
13
16.35.p4331
quibus coronentur
16.35.p4331
14
16.35.p4331
?
16.35.p4332
16.35.p4332
E smilace fiunt codicilli, propriumque materiae est, ut admota auribus lenem sonum reddat.—Hederae mira proditur natura ad experienda vina, si vas fiat e ligno eius, vina transfluere ac remanere aquam, si qua fuerit mixta.
16.36.p4333
16.36.p4333
Inter ea, quae frigidis gaudent, et
16.36.p4333
1
16.36.p4333
aquaticos frutices dixisse conveniat. principatum in his tenebunt harundines belli pacisque experimentis necessariae atque etiam deliciis gratae.
16.36.p4334
16.36.p4334
Tegulo earum domus suas septentrionales populi operiunt , durantque aevis tecta talia
16.36.p4334
1
16.36.p4334
; et in reliquo vero orbe et camaras levissime suspendunt.
16.36.p4334
chartisque
16.36.p4334
2
16.36.p4334
serviunt calami , Aegyptii maxime cognatione quadam papyri. probatiores tamen
16.36.p4334
C
16.36.p4334
nidii
16.36.p4334
3
16.36.p4334
et qui in Asia circa Anaeticum lacum nascuntur. nostratibus fungosior subest natura, cartilagine bibula, quae cavo corpore intus, superne tenui inarescit
16.36.p4334
ligno, fissilis, praeacuta semper acie.
16.36.p4334
geniculata cetero gracilitas nodisque
16.36.p4334
4
16.36.p4334
distincta leni fastigio tenuatur in cacumina , crassiore paniculae coma, neque hac supervacua. aut enim pro
16.36.p4334
5
16.36.p4334
pluma
16.36.p4334
6
16.36.p4334
strata cauponarum replet aut, ubi li
16.36.p4334
gn
16.36.p4334
osiore
16.36.p4334
7
16.36.p4334
induruit callo, sicut in Belgis, contusa et interiecta navium commissuris feruminat textus glutino tenacior rimisque
16.36.p4334
8
16.36.p4334
explendis fidelior pice.
16.36.p4335
16.36.p4335
Calamis orientis populi bella conficiunt, calamis* mortem adcelerant pinna addita, calamis *spicula addunt inrevocabili hamo noxia
16.36.p4335
1
16.36.p4335
2
16.36.p4335
* fitque et ex ipso telum aliud fracto in vulneribus. his armis solem ipsum obumbra
16.36.p4335
n
16.36.p4335
t
16.36.p4335
3
16.36.p4335
. propter hoc maxime serenos dies optant, odere ventos et imbres, qui inter illos pacem esse cogunt.
16.36.p4335
ac si quis
16.36.p4335
4
16.36.p4335
Aethiopas, Aegyptum, Arabas, Indos, Scythas, Bactros, Sarmatarum tot gentes et orientis omniaque Parthorum regna diligentius conputet, aequa ferme pars hominum in toto mundo calamis superata degit.
16.36.p4335
5
16.36.p4335
praecipuus hic usus
16.36.p4335
6
16.36.p4335
in Creta bellatores suos nobilitavit
16.36.p4335
7
16.36.p4335
. sed in hoc quoque, ut ceteris in rebus, vicit Italia, quando nullus sagittis aptior calamus quam in Rheno Bononiensi amne, cui plurima inest medulla pondusque volucre et contra flatus quoque pervicax libra. quippe non eadem gratia Bel
16.36.p4335
g
16.36.p4335
icis
16.36.p4335
8
16.36.p4335
haec
16.36.p4335
9
16.36.p4335
et Creticis commendatioribus
16.36.p4335
10
16.36.p4335
. quamquam praeferuntur Indici, quorum alia quibusdam videtur natura, quando et hastarum vicem praebent additis cuspidibus.
16.36.p4335
11
16.36.p4335
harundini quidem Indicae arborea
16.36.p4335
12
16.36.p4335
amplitude, quales vulgo in templis videmus. differre mares ac feminas in his quoque Indi
16.36.p4335
tradunt. spissius mari corpus, feminae capacius. navigiorumque etiam vicem praestant, si credimus, singula internodia. circa Acesinen amnem maxime nascitur.
16.36.p4336
16.36.p4336
Harundo omnis ex una stirpe numerosa, atque etiam recisa fecundius resurgit. radix natura vivax, geniculata et ipsa. folia Indicis tantum brevia, omnibus vero a nodo orsa conplexu
16.36.p4336
1
16.36.p4336
tenues per ambitum inducunt tunicas, atque a medio internodio cum plurimum desinunt vestire procumbuntque . latera harundini calamoque in rotunditate bina, super nodos alterno semper inguine, ut
16.36.p4336
2
16.36.p4336
alterum a
16.36.p4336
3
16.36.p4336
dextera
16.36.p4336
4
16.36.p4336
fiat, alterum superiore geniculo ab laeva
16.36.p4336
5
16.36.p4336
per vices. inde exeunt aliquando rami, qui sunt calami tenues.
16.36.p4337
16.36.p4337
1
16.36.p4337
Plura autem genera. alia spissior densiorque geniculis, brevibus internodiis, alia rarior maioribus, tenuiorque et ipsa. calamus vero alius totus concavus, quem vocant syringian, utilissimus fistulis, quoniam nihil est ei cartilaginis atque carnis. Orchomenio
16.36.p4337
2
16.36.p4337
et nodi
16.36.p4337
3
16.36.p4337
continuo foramine pervi
16.36.p4337
i
16.36.p4337
4
16.36.p4337
, quem auleticon vocant. hic tibiis utilior, fistulis ille.
16.36.p4337
est alius crassiore ligno et tenui foramine. hunc totum fungosa replet
16.36.p4337
5
16.36.p4337
medulla. alius brevior, alius procerior
16.36.p4337
6
16.36.p4337
, exilior crassiorque. fruticosissimus, qui vocatur donax, non nisi in aquaticis natus
16.36.p4337
7
16.36.p4337
, quoniam et haec differentia est, multum praelata harundine quae in siccis proveniat
16.36.p4337
8
16.36.p4337
.
16.36.p4337
suum genus sagittario calamo, ut diximus, sed Cretico longissimis internodiis, obsequiumque quo libeat
16.36.p4337
9
16.36.p4337
flecti calefacto. differentias faciunt et folia non multitudine
16.36.p4337
tantum et longitudine,
16.36.p4337
10
16.36.p4337
verum et colore. va
16.36.p4337
r
16.36.p4337
ia
16.36.p4337
11
16.36.p4337
Laconicis
16.36.p4337
et ab ima parte densiora, quales in totum circa stagna gigni putant dissimiles amnicis longisque vestiri foliis spatiosius a nodo scandente complexu.
16.36.p4337
12
16.36.p4337
est et obliqua harundo, non in excelsitatem nascens, sed iuxta terram fruticis modo se spargens, suavissima in
16.36.p4337
13
16.36.p4337
teneritate
16.36.p4337
14
16.36.p4337
animalibus. vocatur a quibusdam ele
16.36.p4337
t
16.36.p4337
ia
16.36.p4337
15
16.36.p4337
. est et in Italia
16.36.p4337
16
16.36.p4337
* palustris ex cortice tantum sub ipsa coma *nascens, adarea nomine*
16.36.p4337
17
16.36.p4337
, utilissima
16.36.p4337
18
16.36.p4337
dentibus, quoniam vis eadem est quae sinapi.
16.36.p4338
16.36.p4338
1
16.36.p4338
De Orchomenii
16.36.p4338
2
16.36.p4338
lacus
16.36.p4338
3
16.36.p4338
harundinetis accuratius dici cogit admiratio antiqua. characian vocabant crassiorem firmioremque , ploci
16.36.p4338
mo
16.36.p4338
n
16.36.p4338
4
16.36.p4338
vero subtiliorem, hanc in insulis fluvitantibus natam
16.36.p4338
5
16.36.p4338
, illa
16.36.p4338
m
16.36.p4338
6
16.36.p4338
in ripis exspatiantis lacus.
16.36.p4338
7
16.36.p4338
tertia est harundo tibialis calami, quem auleticon dicebant. nono hic anno nascebat.ur. nam et lacus incrementa
16.36.p4338
8
16.36.p4338
hoc temporis spatio servabat, prodigiosus, si quando amplitudinem biennio extendisset, quod notatum apud Chaeroniam infausto
16.36.p4338
9
16.36.p4338
Atheniensium pr
16.36.p4338
o
16.36.p4338
elio
16.36.p4338
10
16.36.p4338
est... aepe
16.36.p4338
11
16.36.p4338
... Lebadia
16.36.p4338
12
16.36.p4338
... vocatur
16.36.p4338
13
16.36.p4338
influente Cephiso. cum igitur anno permansit inundatio , proficiunt in aucupatoriam
16.36.p4338
14
16.36.p4338
quoque amplitudinem. vocabantur
16.36.p4338
15
16.36.p4338
zeugitae, contra bombyciae maturius reciproco
16.36.p4338
16
16.36.p4338
; graciles, feminarum latiore folio atque candidiore, modica lanugine; at
16.36.p4338
17
16.36.p4338
omnino nulla spadonum nomine insignibus
16.36.p4338
18
16.36.p4338
.
16.36.p4338
hinc erant armamenta ad inclutos
16.36.p4338
19
16.36.p4338
cantus,
16.36.p4338
20
16.36.p4338
non silendo et reliquo curae miraculo, ut venia sit argento iam potius cani. caedi solebant tempestivae usque ad Antigeniden tibicinem, cum adhuc simplici musica uterentur, sub arcturo . sic praeparatae aliquot post annos utiles esse incipiebant ,
16.36.p4338
tunc quoque multa domandae exercitatione et canere tibiae ipsae edocendae
16.36.p4338
21
16.36.p4338
, comprimentibus se linguis
16.36.p4338
22
16.36.p4338
, quod erat illis theatrorum moribus utilius. postquam varietas accessit et cantus quoque luxuria
16.36.p4338
23
16.36.p4338
, caedi ante
16.36.p4338
24
16.36.p4338
solstitia
16.36.p4338
25
16.36.p4338
coeptae et fieri utiles in trimatu, apertioribus earum lingulis
16.36.p4338
26
16.36.p4338
ad flectendos sonos, quae inde sunt et hodie.
16.36.p4338
sed tum ex sua quamque tantum harundine congruere persuasum erat, et eam, quae radicem antecesserat, laevae tibiae convenire, quae cacumen, dexterae, inmensum quantum praelatis quas ipse Cephisus abluisset. nunc sacrificae Tuscorum
16.36.p4338
27
16.36.p4338
e buxo, ludicrae vero e loto ossibusque asininis et argento fiunt.—Aucupatoria harundo
16.36.p4338
e
16.36.p4338
28
16.36.p4338
Panhormo laudatissima, piscatoria Abaritana ex Africa.
16.36.p4339
16.36.p4339
Harundinis Italiae usus ad vineas maxime. Cato seri eam iubet in umidis agris bipalio subacto prius solo, oculis dispositis intervallo ternorum pedum, simul et corrudae
16.36.p4339
1
16.36.p4339
, unde aspar
16.36.p4339
a
16.36.p4339
gi
16.36.p4339
2
16.36.p4339
fiant, concordare amicitiam, salicis
16.36.p4339
3
16.36.p4339
vero circa.
16.37.p4340
16.37.p4340
qua nulla aquaticarum utilior, licet populi vitibus placeant et Caecuba educent, licet alni
16.37.p4340
1
16.37.p4340
saepibus
16.37.p4340
2
16.37.p4340
muniant contraque erumpentium amnium impetus riparum muro in tutela ruris excubent in aqua satae densius caesaeque
16.37.p4340
3
16.37.p4340
innumero herede prosint.
16.37.p4341
16.37.p4341
Salicis etiam
16.37.p4341
1
16.37.p4341
plura genera. namque et in proceritatem magnam emittunt iugis vinearum perticas pariuntque
16.37.p4341
2
16.37.p4341
balteo corticis vincula, et aliae virgas sequacis
16.37.p4341
3
16.37.p4341
ad vincturas
16.37.p4341
4
16.37.p4341
le
16.37.p4341
n
16.37.p4341
titiae
16.37.p4341
5
16.37.p4341
, alia
16.37.p4341
e
16.37.p4341
6
16.37.p4341
praetenues
16.37.p4341
7
16.37.p4341
viminibus texendis spectabili subtilitate, rursus aliae firmiores corbibus ac plurimae agricolarum supellectili, candidiores ablato cortice lenique
16.37.p4341
8
16.37.p4341
tractatu
16.37.p4341
9
16.37.p4341
m
16.37.p4341
a
16.37.p4341
ioribus
16.37.p4341
10
16.37.p4341
vasis, qua
16.37.p4341
m
16.37.p4341
ut e
16.37.p4341
11
16.37.p4341
corio fiant e
16.37.p4341
a
16.37.p4341
dem, atque
16.37.p4341
12
16.37.p4341
etiam supinarum in delicias cathedrarum aptissimae.
16.37.p4341
caedua
16.37.p4341
13
16.37.p4341
salici fertilitas densiorque tonsura ex brevi pugno verius quam ramo, non, ut remur, in novissimis curanda arbore. nullius quippe tutior reditus est minorisve inpendi ant tempestatium securior.
16.37.p4342
16.37.p4342
1
16.37.p4342
Tertium locum ei in aestimatione ruris Cato adtribuit prioremque quam olivetis quamque frumento aut pratis, nec quia desint alia vincula. siquidem et genistae et populi et ulmi et sanguinei frutices et betullae et harundo fissa et harundinum folia, ut in Liguria, et vitis ipsa recisisque aculeis rubi alligant et intorta corylus— mirumque contuso ligno alicui maiores ad vincula esse vires—, salici tamen praecipua dos.
16.37.p4342
2
16.37.p4342
finditur Graeca rubens, candidior Amerina, sed paulo fragilior, ideo solido ligat nexu. in Asia tria genera observant: nigram utiliorem viminibus, candidam agricolarum usibus, tertiam, quae brevissima est, helicem vocant. apud nos quoque multi totidem generibus nomina inponunt, viminalem vocant eandemque purpuream, alteram nitelinam a colore
16.37.p4342
3
16.37.p4342
, quae sit tenuior
16.37.p4342
4
16.37.p4342
, tertiam Gallicam, quae tenuissima.
16.37.p4343
16.37.p4343
Nec in fruticum nec in veprium cauliumve neque in herbarum aut alio ullo quam suo genere numerentur iure scirpi
16.37.p4343
1
16.37.p4343
fragiles palustresque*, e quibus
16.37.p4343
2
16.37.p4343
*[et
16.37.p4343
3
16.37.p4343
] tegulum tegetesque
16.37.p4343
4
16.37.p4343
*, detracto cortice candelae luminibus et funeribus serviunt. firmior quibusdam in locis e
16.37.p4343
o
16.37.p4343
rum
16.37.p4343
5
16.37.p4343
rigor. namque iis velificant non in Pado tantum nautici, verum et in mari piscator Africus praepostero more velum
16.37.p4343
6
16.37.p4343
intra malos suspendens, et mapalia sua Mauri tegunt, proximeque aestimanti
16.37.p4343
7
16.37.p4343
hoc videantur
16.37.p4343
8
16.37.p4343
esse, quod
16.37.p4343
9
16.37.p4343
in interiore parte
16.37.p4343
10
16.37.p4343
mundi papyrum
16.37.p4343
11
16.37.p4343
.
16.37.p4344
16.37.p4344
Sui, sed frutectosi generis sunt inter aquaticas et rubi atque sabuci, fungosi generis, aliter tamen quam ferulae, quippe plus ligni est
16.37.p4344
1
16.37.p4344
, utique sabuco, ex qua magis canor
16.37.p4344
a
16.37.p4344
m
16.37.p4344
2
16.37.p4344
bucinam tubamque credit pastor ibi caesa
16.37.p4344
3
16.37.p4344
, ubi gallorum cantum frutex ille non exaudiat.
16.37.p4344
4
16.37.p4344
rubi mora
16.37.p4344
5
16.37.p4344
ferunt et alio genere similitudinem rosae qu
16.37.p4344
ae
16.37.p4344
6
16.37.p4344
vocatur cyn
16.37.p4344
o
16.37.p4344
sbatos
16.37.p4344
7
16.37.p4344
. tertium genus Idaeum vocant Graeci a loco, teneri
16.37.p4344
u
16.37.p4344
s
16.37.p4344
8
16.37.p4344
quam cetera minoribusque spinis
16.37.p4344
9
16.37.p4344
et minus aduncis. flos eius contra lippitudines inlinitur ex melle et igni sacro; contra stomachi quoque vitia bibitur ex aqua. sabuci acinos habent nigros atque parvos, umoris lenti, inficiendo maxime capillo
16.37.p4344
10
16.37.p4344
. qui et ipsi aqua decocti manduntur .
16.38.p4345
16.38.p4345
1
16.38.p4345
Umor et cor
16.38.p4345
por
16.38.p4345
i
16.38.p4345
2
16.38.p4345
arborum est, qui sanguis earum intellegi debet, non idem omnibus: ficis lacteus
16.38.p4345
3
16.38.p4345
— huic ad caseos figurandos coaguli vis—, cerasis cumminosus ,
16.38.p4345
4
16.38.p4345
ulmis salivosus, lentus ac
16.38.p4345
5
16.38.p4345
6
16.38.p4345
pinguis, malis, vitibus, piris aquosus. vivaciora quibus lentior. atque in totum corpori
16.38.p4345
7
16.38.p4345
arborum, ut reliquorum animalium, cutis, sanguis, caro, nervi, venae, ossa, medullae.
16.38.p4345
8
16.38.p4345
pro cute cortex. mirum , is in moro medicis sucum quaerentibus vere hora diei secunda lapide incisus
16.38.p4345
9
16.38.p4345
manat, altius fractus siccus videtur. proximi plerisque adipes. hi vocantur a colore alburnum,
16.38.p4345
10
16.38.p4345
mollis ac pessima pars ligni, etiam in robore facile
16.38.p4345
11
16.38.p4345
putrescens, teredini obnoxia, quare semper amputabitur . subest huic caro, c
16.38.p4345
arn
16.38.p4345
i
16.38.p4345
12
16.38.p4345
ossa, id est materiae optimum.
16.38.p4345
alternant fructus quibus siccius lignum, ut olea, magis quam quibus carnosum, ut cerasus. nec omnibus adipes carnesve largae, uti nec animalium acerrimis. neutrum habent buxus, cornus, olea, nec medullam minimumque etiam sanguinis, sicuti ossa non habent sorba, carnem sabuci—
16.38.p4345
a
16.38.p4345
t
16.38.p4345
13
16.38.p4345
plurimam
16.38.p4345
14
16.38.p4345
ambae medullam—nec harundines maiore ex parte.
16.38.p4346
16.38.p4346
In quarundam arborum carnibus pulpae venaeque sunt. discrimen earum facile; venae latiores
16.38.p4346
1
16.38.p4346
candidioresque . pulpae
16.38.p4346
2
16.38.p4346
fissilibus insunt. ideo fit, ut aure ad caput trabis quamlibet praelongae admota ictus ab altero capite vel grap
16.38.p4346
h
16.38.p4346
i
16.38.p4346
i
16.38.p4346
3
16.38.p4346
sentiantur
16.38.p4346
4
16.38.p4346
penetrante rectis meatibus sono, unde deprehenditur, an torta sit materies nodisque concisa.
16.38.p4346
quibus sunt tubera, sic
16.38.p4346
ut
16.38.p4346
sunt
16.38.p4346
5
16.38.p4346
in came glandia,
16.38.p4346
in iis nec vena nec pulpa, quodam callo carnis in se convoluto . hoc pretiosissinum in citro et acere. cetera mensarum genera fissis arboribus circinantur in pulpam
16.38.p4346
6
16.38.p4346
; alioqui fragilis esset vena in orbem arboris caesa
16.38.p4346
7
16.38.p4346
. fagis
16.38.p4346
8
16.38.p4346
pectines traversi in pulpa. apud antiquos inde et vasis honos. M'. Curius iuravit se nihil ex praeda attigisse praeter guttum
16.38.p4346
9
16.38.p4346
faginum, quo sacrificaret.
16.38.p4346
10
16.38.p4346
—Lignum in longitudinem fluv
16.38.p4346
i
16.38.p4346
tat
16.38.p4346
11
16.38.p4346
, ut
16.38.p4346
quae
16.38.p4346
que
16.38.p4346
12
16.38.p4346
pars fuit ab radice, validius sidit.— quibusdam pulpa sine venis mero stamine et tenui constat . haec maxime fissilia. alia frangi celeriora quam findi, quibus pulpa non est, ut oleae, vites. at e contrario totum e carne corpus fico, tota ossea
16.38.p4346
13
16.38.p4346
ilex, ornus
16.38.p4346
14
16.38.p4346
, robur, cytisus, morus, hebenus, lotos et quae sine medulla esse diximus.
16.38.p4346
15
16.38.p4346
ceteris nigricans color, fulva cornus in venabulis nitet incisuris nodata propter decorem. cedrus et larix et iuniperus rubent.
16.38.p4346
16
16.39.p4347
16.39.p4347
larix femina
16.39.p4347
1
16.39.p4347
habet quam Graeci vocant aegida mellei coloris. *hoc lignum
16.39.p4347
2
16.39.p4347
proximum medullae est. in abiete lusson
16.39.p4347
3
16.39.p4347
Graeci vocant*. inventum pictorum tabellis inmortale nullisque fissile
16.39.p4347
4
16.39.p4347
rimis. * cedri quoque durissima quae medullae proxima, ut in corpore ossa, deraso modo limo. et sabuci interiora mire firma traduntur, qui
16.39.p4347
d
16.39.p4347
amque
16.39.p4347
5
16.39.p4347
venabula ex ea praeferunt
16.39.p4347
6
16.39.p4347
omnibus, constat enim ex cute et ossibus.
16.39.p4348
16.39.p4348
1
16.39.p4348
Caedi tempestivum quae decorticentur
16.39.p4348
e
16.39.p4348
t
16.39.p4348
2
16.39.p4348
teretes
16.39.p4348
ad templa ceteraque
16.39.p4348
3
16.39.p4348
usus rotundi
16.39.p4348
4
16.39.p4348
, cum germinant, alias cortice inextricabili et carie subnascente ei materiaque nigrescente; tigna et quibus aufert securis corticem a bruma ad favonium aut, si praevenire cogamur, arcturi occasu et ante eum fidiculae, novissima ratione solstitio. dies siderum horum reddentur
16.39.p4348
5
16.39.p4348
suo loco. vulgo satis
16.39.p4348
6
16.39.p4348
putant observare, ne qua dedolanda sternatur ante editos suos fructus.
16.39.p4348
robur vere caesum teredinem sentit, bruma autem neque vitiatur
16.39.p4348
7
16.39.p4348
neque pandatur, alias obnoxium etiam, ut torqueat sese findatque, quod in subere tempestive quoque caeso evenit.
16.39.p4348
infinitum refert et lunaris ratio, nec nisi a xx in xxx caedi volunt. inter omnes vero convenit utilissime in coitu eius sterni, quem diem alii interlunii, alii silentis lunae appellant. sic certe Tiberius Caesar concremato ponte naumachiario larices ad restituendum caedi in Raetia praefinivit.
16.39.p4348
quidam dicunt, ut in coitu et sub terra sit luna, quod fieri non potest nisi noctu. si competant
16.39.p4348
8
16.39.p4348
coitus
16.39.p4348
9
16.39.p4348
in novissimum diem brumae , illa
16.39.p4348
f
16.39.p4348
it
16.39.p4348
10
16.39.p4348
aeterna materies; proxime, cum supra dictis sideribus. quidam et canis ortum addunt, et sic caesas materias in forum Augustum.
16.39.p4348
11
16.39.p4348
nec novellae autem ad materiem nec veteres utilissimae. circumcisas quoque in
16.39.p4348
12
16.39.p4348
medullam aliqui non inutiliter relinquunt, ut omnis umor stantibus defluat. mirum apud antiquos primo Punico bello classem Duilli imperatoris ab arbore LX die navigavisse, contra vero Hieronem regem ccxx naves effectas diebus XLV tradit L. Piso. secundo quoque Punico Scipionis classis XL die a securi navigavit. tantum tempestivitas etiam in rapida celeritate pollet.
16.39.p4349
16.39.p4349
1
16.39.p4349
Cato hominum summus in omni usu de materiis haec adicit: Prelum ex sappino atra potissimum
16.39.p4349
facito. ulmeam, pineam, nuceam, hanc atque aliam materiem omnem cum e
16.39.p4349
c
16.39.p4349
fodies
16.39.p4349
2
16.39.p4349
, luna decrescente eximito post meridiem sine vento austro. tum erit tempestiva, cum semen suum maturum erit. cavetoque per rorem trahas aut doles.
16.39.p4349
3
16.39.p4349
idemque mox: Nisi intermestri lunaque dimidiata ne tangas materiem.
16.39.p4349
q
16.39.p4349
uam
16.39.p4349
4
16.39.p4349
effodias aut praecidas abs terra. diebus VII
16.39.p4349
5
16.39.p4349
proximis, quibus luna plena fuerit, optime eximitur. omnino caveto ni
16.39.p4349
qu
16.39.p4349
am
16.39.p4349
6
16.39.p4349
materiem doles neve caedas neve tangas nisi siccam, neve gelidam neve rorulentam . —Tiberius i
16.39.p4349
t
16.39.p4349
em
16.39.p4349
7
16.39.p4349
et in capillo tondendo servavit interlunia . M. Varro adversus defluvia praecipit observandum id a pleniluniis
16.39.p4349
8
16.39.p4349
.—
16.39.p4350
16.39.p4350
1
16.39.p4350
<1> Larici
16.39.p4350
2
16.39.p4350
et magis abieti
16.39.p4350
3
16.39.p4350
succisis umor diu
16.39.p4350
4
16.39.p4350
defluit . haec
16.39.p4350
5
16.39.p4350
omnium arborum altissimae ac rectissimae. navium malis antemnisque propter levitatem praefertur abies. communia his pinoque
16.39.p4350
6
16.39.p4350
, ut quadripertitos venarum cursus bifidosve
16.39.p4350
7
16.39.p4350
habeant vel omnino simplices. fabrorum
16.39.p4350
8
16.39.p4350
in
16.39.p4350
9
16.39.p4350
intestina opera medulla sectilis optima quadripertitis, .... materies
16.39.p4350
10
16.39.p4350
et
16.39.p4350
11
16.39.p4350
mollior quam ceterae. intellectus in cortice protinus peritis.
16.39.p4350
12
16.39.p4350
abietis quae pars a terra fuit, enodis est. haec
16.39.p4350
13
16.39.p4350
qua diximus ratione fluviata de
16.39.p4350
t
16.39.p4350
oratur
16.39.p4350
14
16.39.p4350
atque
16.39.p4350
15
16.39.p4350
ita sappinus vocatur, superior pars nodosa duriorque
16.39.p4350
fusterna. et in ipsis autem arboribus robustiores aquiloniae partes, et in totum deteriores ex umidis opacisque, spissiores ex apricis ac diuturnae. ideo
16.39.p4350
16
16.39.p4350
Romae infernas
16.39.p4350
17
16.39.p4350
abies supernati praefertur
16.39.p4350
18
16.39.p4350
.
16.39.p4351
16.39.p4351
1
16.39.p4351
Est per se
16.39.p4351
2
16.39.p4351
gentium quoque
16.39.p4351
3
16.39.p4351
in his differentia. Alpibus
16.39.p4351
4
16.39.p4351
Appenninoque laudatissimae, in Gallia Iuribus ac monte Vosego
16.39.p4351
5
16.39.p4351
, in Corsica, Bithynia, Ponto, Macedonia. deterior Aen
16.39.p4351
i
16.39.p4351
a
16.39.p4351
n
16.39.p4351
ica
16.39.p4351
6
16.39.p4351
et Arcadica, pessima Parnasia et Euboica
16.39.p4351
7
16.39.p4351
, quoniam ramosae
16.39.p4351
8
16.39.p4351
ibi et contortae putrescentesque facile. at cedrus
16.39.p4351
9
16.39.p4351
in Creta, Africa, Syria laudatissima. cedri oleo peruncta materies nec tiniam nec cariem sentit.
16.39.p4351
10
16.39.p4351
iunipero eadem virtus quae cedro. vasta haec in Hispania maximeque
16.39.p4351
11
16.39.p4351
Vaccaeis
16.39.p4351
12
16.39.p4351
. medulla
16.39.p4351
13
16.39.p4351
eius ubicumque solidior etiam quam cedris
16.39.p4351
14
16.39.p4351
. publicum omnium vitium vocant spiras, ubi convolvere se venae atque nodi. inveniuntur in quibusdam
16.39.p4351
15
16.39.p4351
, sicut in marmore, centra, id est duritia clavo
16.39.p4351
16
16.39.p4351
similis, inimica serris. et quaedam forte accidunt
16.39.p4351
17
16.39.p4351
,
16.39.p4351
ut
16.39.p4351
18
16.39.p4351
lapide comprehenso aut recepto
16.39.p4351
19
16.39.p4351
in corpus aut alterius arboris ramo.
16.39.p4351
<2> Megaris diu stetit oleaster in foro, cui viri fortes adfixerant arma, quae cortice ambiente aetas longa occultaverat, fuitque arbor illa fatalis excidio urbis praemonita
16.39.p4351
e
16.39.p4351
20
16.39.p4351
oraculo
16.39.p4351
21
16.39.p4351
, cum arbor arma peperisset, quod succisae accidit ocreis galeisque intus repertis. ferunt lapides ita inventos ad continendos partus esse remedio.
16.40.p4352
16.40.p4352
Amplissima arborum ad hoc aevi existimatur Romae visa, quam propter miraculum Tiberius Caesar in eodem ponte naumachiario exposuerat advectam cum reliqua materie, duravitque ad Neronis principis amphitheatrum . fruit autem trabs
16.40.p4352
1
16.40.p4352
ea e
16.40.p4352
2
16.40.p4352
larice, longa pedes cxx, bipedali crassitudine aequalis, quo intellegebatur vix
16.40.p4352
3
16.40.p4352
credibilis reliqua altitudo fastigium ad cacumen aestimantibus .
16.40.p4352
fuit memoria nostra et in porticibus saeptorum a M. Agrippa relicta aeque miraculi causa, quae diribitorio
16.40.p4352
4
16.40.p4352
superfuerat, XX pedibus brevior, sesquipedali crassitudine. abies admirationis praecipuae visa est in nave, quae ex Aegypto Gai principis iussu obeliscum in Vaticano circo statutum quattuorque truncos lapidis eiusdem ad sustinendum eum adduxit. qua nave nihil admirabilius visum in mari certum est.
16.40.p4352
CXX
16.40.p4352
5
16.40.p4352
modium lentis pro saburra ei fuere.
16.40.p4352
longitudo spatium obtinuit magna ex parte Ostiensis
16.40.p4352
6
16.40.p4352
portus latere laevo. ibi namque demersa est Claudio
16.40.p4352
7
16.40.p4352
principe cum tribus molibus turrium altitudine in ea exaedificatis obiter
16.40.p4352
8
16.40.p4352
Puteolano pulvere advectisque. arboris eius crassitudo
16.40.p4352
9
16.40.p4352
quattuor hominum ulnas conplectentium implebat , vulgoque auditur
16.40.p4352
LXXX
16.40.p4352
nummum et plur
16.40.p4352
is
16.40.p4352
10
16.40.p4352
malos venundari ad eos usus, rates vero conecti
16.40.p4352
11
16.40.p4352
XL
16.40.p4352
sesterti
16.40.p4352
um
16.40.p4352
12
16.40.p4352
plerasque.
16.40.p4352
13
16.40.p4352
at in Aegypto ac Syria reges inopia abietis cedro
16.40.p4352
14
16.40.p4352
ad classes feruntur usi. maxima
16.40.p4352
15
16.40.p4352
[ea] in Cypro traditur ad undec
16.40.p4352
i
16.40.p4352
rem
16.40.p4352
em
16.40.p4352
16
16.40.p4352
Demetri succisa CXXX pedum, crassitudinis vero ad trium hominum conplexum. Germaniae praedones singulis arboribus cavatis navigant, quarum
16.40.p4352
quaedam et xxx homines ferunt.
16.40.p4352
17
16.40.p4352
<3> spississilma
16.40.p4352
18
16.40.p4352
ex omni materie, ideo et gravissima iudicatur hebenus et buxus, graciles natura. neutra in aquis fluvitat, nec suber, si dematur cortex, nec larix. ex reliquis s
16.40.p4352
piss
16.40.p4352
issima lotos, quae Romae ita appellatur, dein robur exalburnatum. et huic nigricans color magisque etiam cytiso, quae proxime accedere hebenum videtur, quamquam non desunt qui Syriacas terebinthos nigriores adfirment.
16.40.p4352
celebrav
16.40.p4352
i
16.40.p4352
t
16.40.p4352
19
16.40.p4352
et T
16.40.p4352
h
16.40.p4352
ericles
16.40.p4352
20
16.40.p4352
nomine calices ex terebintho solitus facere torno; perquam
16.40.p4352
21
16.40.p4352
22
16.40.p4352
probatur materies. omnium haec sola ungui vult meliorque fit oleo. colos
16.40.p4352
23
16.40.p4352
mire adulteratur iuglande ac piro silvestri tinctis atque in medicamine decoctis. omnibus quae diximus spissa firmitas.
16.40.p4352
24
16.40.p4352
ab iis proxima est cornus, quamquam non potest videri
16.40.p4352
25
16.40.p4352
materies propter exilitatem, sed lignum non alio paene quam ad radios rotarum utile aut si quid cuneandum sit in ligno clavisve figendum ceu ferreis. ilex item et oleaster et olea atque castanea, carpinus, populus. haec et crispa aceris modo, si ulla materies idonea esset ramis saepe deputatis. castratio ilia est adimitque vires.
16.40.p4352
de cetero plerisque horum, sed utique robori, tanta duritia, ut terebrari nisi madefactum non queat et ne sic quidem adactus avelli clavus
16.40.p4352
26
16.40.p4352
. e diverso clavum non tenet cedrus. mollissima tilia. eadem videtur et calidissima. argumentum adferunt quod citissime ascias retundat. calidae et morus, laurus, hederae et omnia
16.40.p4352
27
16.40.p4352
, e quibus igniaria fiunt.
16.40.p4353
16.40.p4353
1
16.40.p4353
Exploratorum hoc usus in castris pastorumque repperit, quoniam ad excudendum
16.40.p4353
2
16.40.p4353
ignem non semper lapidis occasio est. teritur ergo lignum ligno ignemque concipit
16.40.p4353
adtritu, excipiente materie aridi fomitis, fungi vel foliorum facillimo
16.40.p4353
3
16.40.p4353
conceptu
16.40.p4353
4
16.40.p4353
. sed nihil hedera praestantius quae
16.40.p4353
5
16.40.p4353
teratur, lauro quae terat. probatur et vitis e silvestribus
16.40.p4353
6
16.40.p4353
—alia quam labrusca—, et ipsa hederae modo arborem scandens.
16.40.p4353
7
16.40.p4353
frigidissima quaecumque aquatica, lentissima autem et ideo scutis faciendis aptissima quorum plaga contrahit se protinus cluditque suum vulnus et ob id contumacius tramittit ferrum, in quo sunt genere
16.40.p4353
v
16.40.p4353
i
16.40.p4353
t
16.40.p4353
i
16.40.p4353
s
16.40.p4353
8
16.40.p4353
9
16.40.p4353
, vitex, salix, tilia, betulla, sabucus, populus utraque. levissimae
16.40.p4353
10
16.40.p4353
ex his vite
16.40.p4353
x
16.40.p4353
11
16.40.p4353
, salix ideoque utilissimae; omnes autem ad cistas quaeque
16.40.p4353
12
16.40.p4353
flexili crate constent
16.40.p4353
13
16.40.p4353
. habent
16.40.p4353
14
16.40.p4353
et candorem, rigorem et in sculpturis facilitatem.
16.40.p4353
est le
16.40.p4353
n
16.40.p4353
- titia
16.40.p4353
15
16.40.p4353
platano, sed madida, sicut alno. siccior eadem ulmo, fraxino, moro, ceraso, sed ponderosior. rigorem fortissime servat ulmus, ob id cardinibus c
16.40.p4353
o
16.40.p4353
assamentisque
16.40.p4353
16
16.40.p4353
portarum utilissima, quoniam minime torquetur, permutanda tantum si
16.40.p4353
c
16.40.p4353
17
16.40.p4353
, ut cacumen ab inferiore sit cardine, radix superior
16.40.p4353
18
16.40.p4353
.
16.40.p4353
19
16.40.p4353
palma
16.40.p4353
20
16.40.p4353
est.... similis
16.40.p4353
21
16.40.p4353
et suberis
16.40.p4353
22
16.40.p4353
materies
16.40.p4353
23
16.40.p4353
, spissae et malus pirusque, nec non acer, sed fragile, et quaecumque crispa. in omnibus silvestria et mascula differentia
16.40.p4353
m
16.40.p4353
24
16.40.p4353
cuiusque generis augent. et infecunda firmiora
16.40.p4353
fertilibus, nisi quo in genere mares ferunt, sicut cupressus et cornus.
16.40.p4354
16.40.p4354
1
16.40.p4354
Cariem vetustatemque non sentiunt cupressus, cedrus, hebenus, lotus, buxum
16.40.p4354
2
16.40.p4354
, taxus, iuniperus, oleaster, olea, e reliquis tardissime larix, robur, suber, castanea, iuglans. rimam fissuramque non
16.40.p4354
3
16.40.p4354
capit sponte cedrus, cupressus , olea, buxum
16.40.p4354
4
16.40.p4354
.
16.40.p4355
16.40.p4355
Maxime aeternam
16.40.p4355
1
16.40.p4355
putant hebenum et cupressum cedrumque, clar
16.40.p4355
o
16.40.p4355
de omnibus materiis iudicio in templo Ephesiae Dianae, utpote cum tota Asia extruente cxx
16.40.p4355
2
16.40.p4355
annis peractum sit. convenit tectum eius esse e cedrinis trabibus. de simulacro ipso deae ambigitur. ceteri ex hebeno esse tradunt, Mucianus III cos. ex iis, qui proxime viso eo
16.40.p4355
3
16.40.p4355
scripsere, vitigineum et numquam mutatum septies restituto templo,
16.40.p4355
4
16.40.p4355
hanc materiam elegisse End
16.40.p4355
o
16.40.p4355
eon
16.40.p4355
5
16.40.p4355
, etiam nomen artificis nuncupans, quod equidem miror, cum antiquiorem
16.40.p4355
6
16.40.p4355
Minerva quoque
16.40.p4355
7
16.40.p4355
, non modo Libero patre, vetustatem ei tribuat
16.40.p4355
8
16.40.p4355
. adicit multis foraminibus nardo
16.40.p4355
9
16.40.p4355
rigari, ut medicatus umor alat teneatque iuncturas—quas et ipsas esse modico admodum miror—,
16.40.p4355
valvas esse e cupresso et iam CCCC prope annis durare
16.40.p4355
10
16.40.p4355
materiem omnem novae similem. id quoque notandum, valvas in glutinis compage quadriennio fuisse. cupressus in eas electa, quoniam praeter cetera in
16.40.p4355
11
16.40.p4355
uno genere materiae nitor maxime valeat aeternus.
16.40.p4355
non
16.40.p4355
et
16.40.p4355
12
16.40.p4355
simulacrum Veiovis in arce e cupresso durat a condita
16.40.p4355
urbe
16.40.p4355
13
16.40.p4355
DLXI
16.40.p4355
14
16.40.p4355
anno dicatum? memorabile
16.40.p4355
et Uticae templum Apollinis, ubi cedro Numidica trabes durant ita, ut positae fuere prima urbis eius origine annis MCLXXVIII, et in Hispania Sagunti
16.40.p4355
15
16.40.p4355
templum Dianae a Zacyntho advectae cum conditoribus annis cc ante excidium Troiae, ut auctor est
16.40.p4355
16
16.40.p4355
Bocchus; infra
16.40.p4355
17
16.40.p4355
ipsum oppidum id habent
16.40.p4355
18
16.40.p4355
—pepercit religione inductus Hannibal —iuniperi trabibus etiam nunc
16.40.p4355
19
16.40.p4355
durantibus.
16.40.p4355
super omnia memoratur
16.40.p4355
20
16.40.p4355
a
16.40.p4355
e
16.40.p4355
d
16.40.p4355
is
16.40.p4355
21
16.40.p4355
Aulide eiusdem deae saeculis ante Troianum bellum exaedificata, quonam
16.40.p4355
22
16.40.p4355
genere materiae, scientia oblitterata. in plenum dici potest utique quae odore praecellant, eas e
16.40.p4355
t
16.40.p4355
23
16.40.p4355
aeternitate praestare.
16.40.p4355
24
16.40.p4355
a praedictis morus proxume laudatur, quae vetustate etiam nigrescit . et quaedam tamen in aliis diuturniora sunt usibus quam alia
16.40.p4355
25
16.40.p4355
: ulmus in perflatu
16.40.p4355
26
16.40.p4355
firma, robur defossum et in aquis quercus obruta. eadem supra terram rimosa facit opera torquendo sese. larix in umore praecipua et alnus nigra. robur marina aqua conrumpitur. non inprobatur et fagus in aqua et iuglans, hae quidem in iis quae defodiuntur vel principales, item iuniperus, eadem et subdialibus aptissima. fagus et cerrus celeriter marcescunt. aesculus quoque umoris inpatiens.
16.40.p4355
27
16.40.p4355
contra adacta in terram in palustribus alnus aeterna onerisque quantilibet patiens. cerasus firma, ulmus et fraxinus lentae, sed facile
16.40.p4355
28
16.40.p4355
pandantur, flexiles tamen, stantesque ac
16.40.p4355
29
16.40.p4355
circumcisura siccatae
16.40.p4355
30
16.40.p4355
fideliores. laricem in maritimis navibus obnoxiam
16.40.p4355
teredini tradunt, omniaque praeterquam oleastrum et oleam. quaedam enim in mari, quaedam in terra vitiis opportuniora.
16.41.p4356
16.41.p4356
1
16.41.p4356
Infestantium
16.41.p4356
2
16.41.p4356
quattuor genera: teredines capite ad portionem grandissimo
16.41.p4356
3
16.41.p4356
rodunt dentibus. hae tantum in mari sentiuntur, nec aliam putant teredinem proprie dici. terrestres tinias vocant, culicibus vero similes thripas. quartum
16.41.p4356
4
16.41.p4356
est
16.41.p4356
5
16.41.p4356
et
16.41.p4356
6
16.41.p4356
e vermiculorum genere, et eorum alii putrescente suco ipsa materie, alii pariuntur sicut in arboribus ex eo, qui cerastes vocatur. cum tantum erosit , ut circumagat se, generat alium.
16.41.p4356
haec nasci prohibet in aliis amaritudo, ut cupresso, in aliis duritia, ut buxo. tradunt et abietem circa germinationes decorticatam
16.41.p4356
7
16.41.p4356
qua
16.41.p4356
8
16.41.p4356
diximus luna aquis non corrumpi. Alexandri Magni comites prodiderunt in Tylo Rubri maris insula arbores
16.41.p4356
9
16.41.p4356
10
16.41.p4356
esse, ex quibus naves fierent; quas ducentis annis durantes
16.41.p4356
11
16.41.p4356
inventas, etsi mergerentur, incorruptas. in eadem esse fruticem baculis tantum idoneae crassitudinis, varium tigrium maculis, ponderosum et, cum in spissiora decidat, vitri
16.41.p4356
12
16.41.p4356
modo fragilem.
16.42.p4357
16.42.p4357
1
16.42.p4357
Apud nos materiae finduntur aliquae sponte, ob id architecti eas fimo inlitas
16.42.p4357
2
16.42.p4357
siccari iubent, ut adflatus n
16.42.p4357
e
16.42.p4357
3
16.42.p4357
noceant. pondus sustinere validae abies, larix, etiam in traversum positae
16.42.p4357
4
16.42.p4357
. robur, olea incurvantur ceduntque
16.42.p4357
5
16.42.p4357
ponderi. illae renituntur nec temere rumpuntur
16.42.p4357
6
16.42.p4357
, priusque carie quam viribus deficiunt.
16.42.p4357
et palmae arbor valida
16.42.p4357
7
16.42.p4357
8
16.42.p4357
; in diversum enim curvatur
16.42.p4357
9
16.42.p4357
, [et populus] c
16.42.p4357
e
16.42.p4357
t
16.42.p4357
e
16.42.p4357
ra
16.42.p4357
10
16.42.p4357
omnia
16.42.p4357
in
16.42.p4357
11
16.42.p4357
inferiora pandantur, palma ex contrario fornicatim . pinus et cupressus adversus cariem tiniasque firmissimae . facile pandatur iuglans, fiunt enim et ex ea trabes. frangi se praenuntiat crepitu
16.42.p4357
12
16.42.p4357
, quod et in Antandro
16.42.p4357
13
16.42.p4357
accidit, cum e balineis territi sono profugerunt.
16.42.p4357
pinus , piceae, alni ad aquarum ductus in tubos
16.42.p4357
14
16.42.p4357
cavantur; obrutae
16.42.p4357
15
16.42.p4357
16
16.42.p4357
terra
16.42.p4357
17
16.42.p4357
plurimis duratur
16.42.p4357
ae
16.42.p4357
18
16.42.p4357
annis eaedem, si non integantur
16.42.p4357
19
16.42.p4357
, cito senescunt, mirum in modum fortiores, si umor extra quoque supersit.
16.42.p4358
16.42.p4358
1
16.42.p4358
Firmissima in rectum abies, eadem valvarum paginis et ad quaecumque libeat intestina opera aptissima sive Graeco sive Campano sive Siculo fabricae artis genere
16.42.p4358
2
16.42.p4358
, spectabilis ramentorum crinibus, pampinato semper orbe se volvens ad incitatos runcinae
16.42.p4358
3
16.42.p4358
raptus, eadem e cun
16.42.p4358
ct
16.42.p4358
is
16.42.p4358
4
16.42.p4358
maxime sociabilis glutino
16.42.p4358
5
16.42.p4358
in tantum, ut findatur ante, qua
16.42.p4358
6
16.42.p4358
solida est.
16.43.p4359
16.43.p4359
1
16.43.p4359
Magna autem et glutinatio propter ea, quae sectilibus laminis aut
16.43.p4359
2
16.43.p4359
alio genere operiuntur. stamineam in hoc usu probant venam, et vocant ferulaceam
16.43.p4359
3
16.43.p4359
argumento
16.43.p4359
4
16.43.p4359
similitudinis, quoniam lacunosa
16.43.p4359
5
16.43.p4359
et crispa in omni genere
16.43.p4359
6
16.43.p4359
glutinum abdica
16.43.p4359
n
16.43.p4359
t
16.43.p4359
7
16.43.p4359
. quaedam et inter se et cum aliis insociabilia glutino, sicut robur
16.43.p4359
8
16.43.p4359
, nec fere cohaerent nisi similia
16.43.p4359
9
16.43.p4359
natura, ut si quis lapidem lignumque coniungat
16.43.p4359
10
16.43.p4359
. cornum maxime odit
16.43.p4359
11
16.43.p4359
sorbus, carpinus, buxus, postea tilia
16.43.p4359
12
16.43.p4359
.
16.43.p4359
13
16.43.p4359
cuicumque operi facilia flexilia omnia, quae lenta diximus, praeterque morus et caprificus. forabilia
16.43.p4359
14
16.43.p4359
ac sec-
16.43.p4359
15
16.43.p4359
tilia
16.43.p4359
16
16.43.p4359
, quae modice umida. arida enim latius quam teras cedunt, viridia praeter robur et buxum pertinacius resistunt serrarumque dentes replent aequalitate inerti. qua de causa alterna inclinatione egerunt scobem.
16.43.p4360
16.43.p4360
Oboedientissima quocumque in opere fraxinus, eademque hastis corylo melior, cornu levior, sorbo lentior, Gallica vero etiam ad currus flexi
16.43.p4360
l
16.43.p4360
i
16.43.p4360
1
16.43.p4360
l
16.43.p4360
e
16.43.p4360
vita
16.43.p4360
te
16.43.p4360
2
16.43.p4360
. aemularetur ulmus, ni pondus esset in culpa.
16.43.p4360
facilis et fagus, quamquam fragilis et tenera
16.43.p4360
3
16.43.p4360
. eadem sectilibus
16.43.p4360
4
16.43.p4360
lamnis
16.43.p4360
5
16.43.p4360
in tenui flexilis capsisque ac scrineis sola utilis. secatur in lamnas praetenues et ilex, colore quoque non ingrata, sed maxime fida iis, quae terantur, ut rotarum axibus, ad quos lentore fraxinus sicut duritia ilex et utroque legitur ulmus
16.43.p4360
6
16.43.p4360
.
16.43.p4360
7
16.43.p4360
sunt vero et parvi usus fabriliium ministeriorum insignes, ideoque
16.43.p4360
8
16.43.p4360
proditum, terebris vaginas ex oleastro, buxo, ilice, ulmo, fraxino utilissimas fieri, ex iisdem malleos , maioresque e pinu et ilice. et his autem maior ad firmitatem causa tempestivae caesurae quam in
16.43.p4360
m
16.43.p4360
aturae
16.43.p4360
9
16.43.p4360
, quippe cum
16.43.p4360
10
16.43.p4360
ex olea, durissimo ligno, cardines in foribus diutius immoti plantae modo germinaverint. Cato vectes aquifolios, laureos, ulmeos fieri iubet, Hyginus manubria rusticis carpinea, iligna, cerrea.
16.43.p4361
16.43.p4361
Quae in lamnas sec
16.43.p4361
e
16.43.p4361
ntur
16.43.p4361
1
16.43.p4361
quorumque operimento vestiatur alia materies, praecipua sunt citrum, terebinthus,
16.43.p4361
aceris genera, buxum, palma, aquifolium, ilex, sabuci radix , populus. dat et alnus, ut dictum est, tuber
16.43.p4361
2
16.43.p4361
sectile,
16.43.p4361
3
16.43.p4361
sicut citrum acerque. nec aliarum tuber ia
16.43.p4361
m
16.43.p4361
4
16.43.p4361
in pretio. media pars arborum crispior et, quo propior radici, minoribus magisque flexilibus
16.43.p4361
5
16.43.p4361
maculis.
16.43.p4361
haec prima origo luxuriae
16.43.p4361
6
16.43.p4361
arborum, alia integi et vilioris ligni
16.43.p4361
7
16.43.p4361
e
16.43.p4361
8
16.43.p4361
pretiosiore
16.43.p4361
9
16.43.p4361
corticem
16.43.p4361
10
16.43.p4361
fieri. ut una arbor saepius veniret, excogitatae sunt et ligni bratteae. nec satis, coepere tingui animalium cornua, dentes secari lignumque ebore distingui, mox operiri
16.43.p4361
11
16.43.p4361
.
16.43.p4361
placuit deinde materiem et in mari quaeri. testudo in hoc secta, nuperque portentosis ingeniis principatu Neronis inventum, ut pigmentis perderet
16.43.p4361
12
16.43.p4361
se
16.43.p4361
13
16.43.p4361
plurisque veniret imitata lignum. sic lectis pretia quaeruntur, sic terebinthum vinci iuvat
16.43.p4361
14
16.43.p4361
, sic citrum pretiosius fieri, sic acer decipi. modo luxuria non fuerat contenta ligno, iam lignum et e
16.43.p4361
15
16.43.p4361
testudine
16.43.p4361
16
16.43.p4361
facit.
16.44.p4362
16.44.p4362
Vita arborum quarundam inmensa credi potest , si quis profunda mundi et saltus inaccessos cogitet
16.44.p4362
1
16.44.p4362
. verum ex iis, quas memoria hominum custodit, durant
16.44.p4362
2
16.44.p4362
in Liternino Africani prioris manu satae olea
16.44.p4362
3
16.44.p4362
, item myrtus eodem loco conspicuae magnitudinis—subest specus, in quo manes eius custodire draco traditur—,
16.44.p4362
Romae vero lotos in Lucinae area, anno, qui fuit sine magistratibus, CCCLXXIX
16.44.p4362
4
16.44.p4362
urbis aede condita. incertum, ipsa quanto
16.44.p4362
5
16.44.p4362
vetustior ; esse quidem vetustiorem non est dubium, cum ab eo luco Lucina nominetur. haec nunc D
16.44.p4362
6
16.44.p4362
circiter annum habet. antiquior
16.44.p4362
7
16.44.p4362
, sed incerta eius aetas, quae capillata
16.44.p4362
dicitur, quoniam Vestalium virginum capillus ad eam defertur.
16.44.p4363
16.44.p4363
Verum alter
16.44.p4363
a
16.44.p4363
1
16.44.p4363
lotos in Volcanali, quod Romulus constituit ex victoria de
16.44.p4363
2
16.44.p4363
decumis, aequaeva urbi intellegitur , ut auctor est Masurius. radices eius in forum usque Caesaris per stationes municipiorum penetrant. fuit cum ea cupressus aequalis, circa suprema Neronis principis prolapsa atque neglecta.
16.44.p4364
16.44.p4364
Vetustior autem urbe in Vaticano ilex, in qua titulus aereis
16.44.p4364
1
16.44.p4364
litteris Etruscis religione arborem iam turn dignam fuisse significant. Tiburtes quoque originem multo ante urbem Romam habent. apud eos extant ilices tres etiam Tiburno coinditore eorum vetustiores, apud quas inauguratus traditur. fuisse autem eum tradunt filium Amphiarai, qui apud Thebas obierit una aetate ante Iliacum bellum.
16.44.p4365
16.44.p4365
1
16.44.p4365
Sunt auctores et Delphicam platanum Agamemnonis manu satam et alteram in Caph
16.44.p4365
y
16.44.p4365
a
16.44.p4365
2
16.44.p4365
Arcadiae l
16.44.p4365
o
16.44.p4365
co
16.44.p4365
3
16.44.p4365
. sunt hodie ex adverse Iliensium urbis iuxta Hellespontum in Protesilai
16.44.p4365
4
16.44.p4365
sepulchre
16.44.p4365
5
16.44.p4365
arbores, quae omnibus ex eo
16.44.p4365
6
16.44.p4365
aevis, cum in tantum adcrevere, ut Ilium aspiciant
16.44.p4365
7
16.44.p4365
, inarescunt rursusque adolescunt. iuxta urbem autem quercus in Ili tumulo tunc satae dicuntur, cum coepit Ilium vocari.
16.44.p4366
16.44.p4366
Argis olea etiamnum durare dicitur, ad quam in taur
16.44.p4366
a
16.44.p4366
m
16.44.p4366
1
16.44.p4366
mutatam Argus alligaverit. in Ponto citra
16.44.p4366
2
16.44.p4366
Heracleam arae sunt Iovis
16.44.p4366
στρατίου
16.44.p4366
3
16.44.p4366
cognomine, ibi quercus duae ab Hercule satae. in eodem tractu portus Amyci
16.44.p4366
est, Bebryce
16.44.p4366
4
16.44.p4366
rege interfecto clarus. eius tumulus a supremo die lauro tegitur, quam insanam vocant, quoniam, si quid ex ea decerptum inferatur navibus, iurgia fiunt, donec abiciatur.
16.44.p4366
5
16.44.p4366
regionem Aulocrenen
16.44.p4366
6
16.44.p4366
diximus, per quam Apamea in Phrygiam itur. ibi platanus ostenditur, ex
16.44.p4366
7
16.44.p4366
qua pependerit Marsuas victus ab Apolline, quae iam tum magnitudine electa est. nec non palma Deli ab eiusdem dei aetate conspicitur, Olympiae oleaster, ex quo primus Hercules coronatus est, et nunc custoditur religio . Athenis quoque olea durare traditur in certamine edita
16.44.p4366
8
16.44.p4366
a Minerva.
16.44.p4367
16.44.p4367
Ex diverso brevissima vita est punicis, fico, malis , et ex his praecocibus brevior quam serotinis, dulcibus quam ac
16.44.p4367
id
16.44.p4367
is
16.44.p4367
1
16.44.p4367
, et dulciori
16.44.p4367
2
16.44.p4367
in punicis, item in
16.44.p4367
3
16.44.p4367
vitibus, praecipueque fertilioribus. Graecinus auctor est sexagenis annis durasse vites. videntur et aquaticae celerius interire. senescunt quidem velociter, sed e radicibus repullulant laurus et mali et punicae. firmissimae ergo ad vivendum
16.44.p4367
4
16.44.p4367
oleae, ut quas durare annis cc inter auctores conveniat.
16.44.p4368
16.44.p4368
Est in suburbano Tusculani agri colle, qui Corne appellatur, lucus antiqua religione Dianae sacratus a Latio , velut arte tonsili coma fagei nemoris
16.44.p4368
1
16.44.p4368
. in hoc arborem eximiam
16.44.p4368
2
16.44.p4368
aetate nostra amavit Passienus Crispus bis cos., orator, Agrippinae matrimonio et Nerone privigno clarior postea, osculari conplectique eam solitus, non modo cubare sub ea vinumque illi adfundere. vicina luco est ilex, et ipsa nobilis XXXIV pedum ambitu caudicis, decem
16.44.p4368
3
16.44.p4368
arbores
16.44.p4368
4
16.44.p4368
emittens
16.44.p4368
5
16.44.p4368
singulas magnitudinis visendae silvamque sola faciens
16.44.p4368
6
16.44.p4368
.
16.44.p4369
16.44.p4369
1
16.44.p4369
Hedera necari arbores certum est. similem quidam et in visco, tametsi tardiorem, iniuriam earum arbitrantur . namque et hoc praeter fructus adgn
16.44.p4369
a
16.44.p4369
scitur
16.44.p4369
2
16.44.p4369
, non in novissimis mirabile.
16.44.p4369
3
16.44.p4369
quaedam enim in terra gigni non possunt et in arboribus nascuntur. namque cum suam sedem non habeant, in aliena vivunt, sicut viscum et in Syria herba quae vocatur ca
16.44.p4369
dy
16.44.p4369
tas
16.44.p4369
4
16.44.p4369
, non tantum arboribus, sed ipsis etiam spinis circumvolvens sese, item circa Tempe
16.44.p4369
5
16.44.p4369
Thessalica
16.44.p4369
6
16.44.p4369
quae polypodion vocatur et quae dolichos ac serpyllum. oleastro quoque deputato quod gignatur , vocant phaunos
16.44.p4369
7
16.44.p4369
; quod vero in spina
16.44.p4369
8
16.44.p4369
fullonia, h
16.44.p4369
ip
16.44.p4369
popha
16.44.p4369
es
16.44.p4369
ton
16.44.p4369
9
16.44.p4369
, cauliculis
16.44.p4369
10
16.44.p4369
inanibus, foliis parvis, radice alba, cuius sucus ad detractiones in comitiali morbo utilissimus habetur.
16.44.p4370
16.44.p4370
1
16.44.p4370
Visci tria genera. namque in abiete, larice stelin dicit Euboea nasci
16.44.p4370
2
16.44.p4370
, hyp
16.44.p4370
h
16.44.p4370
ear
16.44.p4370
3
16.44.p4370
Arcadia, viscum autem in quercu, robore, ilice, piro
16.44.p4370
4
16.44.p4370
silvestri, terebintho, nec
16.44.p4370
non et
16.44.p4370
5
16.44.p4370
aliis arboribus adgnasci plerique
16.44.p4370
6
16.44.p4370
. copiosissimum in quercu q
16.44.p4370
uo
16.44.p4370
d h
16.44.p4370
y
16.44.p4370
phear
16.44.p4370
7
16.44.p4370
vocant. in omni arbore, excepta
16.44.p4370
ilice
16.44.p4370
8
16.44.p4370
et quercu, differentiam facit.. odor virusque, et folium non iucundi odoris, utroque
16.44.p4370
9
16.44.p4370
visci amaro et lento
16.44.p4370
10
16.44.p4370
. hyphear ad saginanda pecora utilius.
16.44.p4370
11
16.44.p4370
vitia
16.44.p4370
12
16.44.p4370
modo purgat primo, dein pinguefacit quae suffecere
16.44.p4370
13
16.44.p4370
purgationi; quibus sit aliqua tabes
16.44.p4370
14
16.44.p4370
intus, negant durare. ea medendi ratio aestatis
16.44.p4370
15
16.44.p4370
quadragenis diebus. adiciunt discrimen: visco
16.44.p4370
16
16.44.p4370
in iis, quae folia
16.44.p4370
a
16.44.p4370
mittant
16.44.p4370
17
16.44.p4370
, et ipsi decidere, contra inhaerere nato in aeterna fronde.
16.44.p4370
omnino autem satum nullo modo nascitur nec nisi per alvum avium redditum, maxime palumbis ac turdi
16.44.p4370
18
16.44.p4370
. haec est natura, ut nisi maturatum in ventre avium non proveniat. altitudo eius non excedit cubitalem, semper frutectosi ac viridis. mas fertilis, femina sterilis, nisi quod et fertilis
16.44.p4370
19
16.44.p4370
aliquando non fert.
16.44.p4371
16.44.p4371
Viscum fit
16.44.p4371
1
16.44.p4371
ex acinis, qui colliguntur messium tempore inmaturi. nam si accessere imbres, amplitudine quidem augentur
16.44.p4371
2
16.44.p4371
, visco vero marcescunt. siccantur deinde et aridi tunduntur ac conditi in aqua putrescunt duodenis fere diebus, unumque hoc rerum putrescendo gratiam invenit. inde in profluente, rursus malleo
16.44.p4371
3
16.44.p4371
tusi, amissis corticibus interiore came lentescunt. hoc est viscum pinnis avium tactu ligandis
16.44.p4371
4
16.44.p4371
oleo subactum, cum libeat insidias moliri.
16.44.p4372
16.44.p4372
Non est omittenda in hac
16.44.p4372
1
16.44.p4372
re et Galliarum admiratio . nihil habent Druidae—ita suos appellant magos
16.44.p4372
2
16.44.p4372
-visco et arbore, in qua gignatur, si modo sit robur, sacratius. iam
16.44.p4372
3
16.44.p4372
per se roborum eligunt lucos nec ulla
16.44.p4372
sacra sine earum fronde conficiunt, ut inde appellati
16.44.p4372
4
16.44.p4372
quoque interpretatione Graeca possint Druidae videri. enimvero
16.44.p4372
5
16.44.p4372
quidquid adgnascatur illis e caelo missum putant signumque esse electae ab ipso deo arboris.
16.44.p4372
est autem id rarum admodum
16.44.p4372
6
16.44.p4372
inventu et repertum magna religione petitur et ante omnia sexta luna, quae principia mensum annorumque his facit et saeculi
16.44.p4372
7
16.44.p4372
post tricesimum annum, quia iam virium abunde habeat nec sit sui dimidia. omnia sanantem appellant
16.44.p4372
8
16.44.p4372
suo vocabulo. sacrificio epulisque rite sub arbore conparatis duos admovent candidi coloris tauros , quorum cornua tum primum vinciantur.
16.44.p4372
sacerdos candida veste cultus arborem scandit, falce aurea demetit , candido id excipitur sago. tum deinde victimas immolant precantes, suum donum deus prosperum faciat iis quibus dederit. fecunditatem eo poto dari cuicumque animalium sterili arbitrantur, contra venena esse omnia remedio . tanta gentium in rebus frivolis plerumque religio est.