Pliny, the Elder
Naturalis Historia
Hist 17.24.p4473
Choose a text
More by Pliny, the Elder
—
Perseus Lat2
17.24.p4462
17.24.p4462
vitium generosarum pergulas
17.24.p4462
1
17.24.p4462
quinquatribus
17.24.p4462
2
17.24.p4462
putandas et, quarum servare uvas libeat, decrescente luna tradunt; quae vero interlunio sint
17.24.p4462
3
17.24.p4462
putatae, nullis animalium obnoxias esse. alia ratione plena luna noctu tondendas, cum sit ea in leone, scorpione, sagittario , tauro, atque in totum serendas
17.24.p4462
4
17.24.p4462
plena
17.24.p4462
a
17.24.p4462
ut
17.24.p4462
5
17.24.p4462
crescente ut
17.24.p4462
i
17.24.p4462
que
17.24.p4462
6
17.24.p4462
censent. sufficiunt in Italia cultores deni
17.24.p4462
7
17.24.p4462
in centena iugera vinearum.
17.24.p4463
17.24.p4463
1
17.24.p4463
<1> Et abunde satu cultuque arborum tractato, quoniam de palmis et
17.24.p4463
2
17.24.p4463
cytiso in peregrinis arboribus adfatim diximus, ne quid desit, indicanda reliqua natura
17.24.p4463
3
17.24.p4463
e
17.24.p4463
st
17.24.p4463
4
17.24.p4463
magno opere pertinens ad omnia ea. infestantur namque et arbores morbis. quid enim genitum caret his malis? et
17.24.p4463
5
17.24.p4463
silvestrium quidem perniciosos negant esse vexarique tantum grandine in germinatione aut flore, aduri
17.24.p4463
quoque fervore aut flatu fr
17.24.p4463
i
17.24.p4463
gi
17.24.p4463
d
17.24.p4463
iore
17.24.p4463
6
17.24.p4463
, praepostero die,
17.24.p4463
n
17.24.p4463
am
17.24.p4463
7
17.24.p4463
suo frigora
17.24.p4463
8
17.24.p4463
etiam prosunt, ut diximus.
17.24.p4463
quid ergo? non et vites algore intereunt? hoc quidem est, quo deprehendatur soli
17.24.p4463
9
17.24.p4463
vitium, quoniam non evenit nisi in frigido. itaque per hiemes caeli rigorem probamus, non soli. nec infirmissimae arbores gelu
17.24.p4463
10
17.24.p4463
periclitantur, sed maximae, vexatisque ita cacumina prima inarescunt, quoniam praestrictus
17.24.p4463
11
17.24.p4463
non potuit eo pervenire umor.
17.24.p4464
17.24.p4464
<2> Arborum quidam communes morbi, quidam privati generum. communis vermiculatio et
17.24.p4464
1
17.24.p4464
sideratio ac dolor membrorum, unde partium debilitas
17.24.p4464
2
17.24.p4464
, societate nominum quoque cum hominis miseriis
17.24.p4464
3
17.24.p4464
. trunca dicimus certe corpora et oculos germinum exustos ac multa simili sorte.
17.24.p4464
itaque laborant et fame et cruditate, quae fiunt umoris quantitate, aliqua
17.24.p4464
4
17.24.p4464
vero et obesitate, ut omnia, quae resinam ferunt, nimia pinguitudine in taedam mutantur et, cum radices quoque pinguescere coepere, intereunt, ut animalia nimio adipe, aliquando
17.24.p4464
5
17.24.p4464
et pestilentia per genera, sicut inter homines nunc servitia, nunc plebes urbana vel rustica.
17.24.p4465
17.24.p4465
1
17.24.p4465
<3> Vermiculantur magis minusve quaedam, omnes tamen fere, idque aves cavi
17.24.p4465
2
17.24.p4465
corticis sono experiuntur. iam quidem et hoc in luxuria esse coepit, praegrandesque roborum delicatiore su
17.24.p4465
n
17.24.p4465
t
17.24.p4465
3
17.24.p4465
in cibo—cosses vocant—atque etiam farina saginati hi
17.24.p4465
4
17.24.p4465
quoque altiles fiunt.
17.24.p4465
maxime autem arborum hoc sentient piri, mali, fici, minus quae amarae sunt et odoratae. eorum, qui in ficis existunt, alii nascuntur ex ipsis, alios
17.24.p4465
5
17.24.p4465
parit qui vocatur cerastes,
17.24.p4465
omnes tamen in cerasten figurantur sonumque edunt parvoli stridoris. et sorbus arbor infestatur vermiculis rufis ac pilosis atque ita emoritur; mespila quoque in senecta obnoxia
17.24.p4465
6
17.24.p4465
ei
17.24.p4465
7
17.24.p4465
morbo est.
17.24.p4466
17.24.p4466
1
17.24.p4466
<4> Sideratio tota e caelo constat. quapropter et grando in his causis intellegi debet et carbunculatio et quod pruinarum iniuria evenit. haec enim verno tepore
17.24.p4466
2
17.24.p4466
invitatis et erumpere audentibus satis mollibus insidens adurit lactescentes germinum oculos, quod in flore carbunculum vocant. pruinae perniciosior natura, quoniam lapsa persidit
17.24.p4466
3
17.24.p4466
gelatque ac ne aura quidem ulla depellitur, quia non fit nisi inmoto aëre et sereno. proprium tamen siderationis est sub ortu canis siccitatum
17.24.p4466
4
17.24.p4466
vapor, cum insita
17.24.p4466
5
17.24.p4466
ac novellae arbores moriuntur, praecipue ficus et vitis.
17.24.p4467
17.24.p4467
1
17.24.p4467
Olea praeter vermiculationem, quam aeque ac ficus sentit, clavum etiam patitur, sive fungum placet dici vel patellam. haec est solis exustio. nocere tradit Cato et museum rubrum. nocet plerumque vitibus atque oleis et nimia fertilitas. scabies communis omnium est. inpetigo et, quae adgnasci
17.24.p4467
2
17.24.p4467
solent, cocleae peculiaria ficorum vitia, nec ubique. sunt enim quaedam aegritudines et locorum.
17.24.p4468
17.24.p4468
<5> Verum ut
17.24.p4468
1
17.24.p4468
homini nervorum cruciatus, sic et arbori , ac duobus aeque modis. aut enim in pedes, hoc est radices, inrumpit
17.24.p4468
2
17.24.p4468
vis morbi, aut in articulos, hoc est cacuminum digitos, qui longissime a toto corpore exeunt. ni
17.24.p4468
g
17.24.p4468
rescunt
17.24.p4468
3
17.24.p4468
ergo, et sunt apud Graecos sua nomina utrique
17.24.p4468
4
17.24.p4468
vitio.
17.24.p4468
undique primo dolor, mox et macies earum partium fragilis, postremo tabes morsque
17.24.p4468
5
17.24.p4468
, non intrante suco
17.24.p4468
aut non perveniente, maximeque id fici sentiunt. caprificus omnibus immunis est, quae adhuc diximus. scabies gignitur roribus lentis post vergilias; nam si
17.24.p4468
l
17.24.p4468
ar
17.24.p4468
g
17.24.p4468
iores
17.24.p4468
6
17.24.p4468
fuere, perfundunt
17.24.p4468
7
17.24.p4468
arborem, non scalpunt scabie, et
17.24.p4468
g
17.24.p4468
rossi
17.24.p4468
8
17.24.p4468
cadunt
17.24.p4468
9
17.24.p4468
; sive
17.24.p4468
10
17.24.p4468
imbres nimii fuere, alio modo ficus laborat, radicibus madidis.
17.24.p4469
17.24.p4469
1
17.24.p4469
<6> Vitibus praeter vermiculationem et siderationem morbus peculiaris articulatio tribus de causis: una vi
17.24.p4469
2
17.24.p4469
tempestatium
17.24.p4469
3
17.24.p4469
germinibus ablatis, altera, ut notavit Theophrastus , in supinum excisis
17.24.p4469
4
17.24.p4469
, tertia culturae imperitia laesis. omnes
17.24.p4469
5
17.24.p4469
enim
17.24.p4469
6
17.24.p4469
earum iniuriae in articulis sentiuntur. siderationis genus est et his
17.24.p4469
7
17.24.p4469
deflorescentibus roratio, aut cum acini
17.24.p4469
8
17.24.p4469
, priusquam crescant, decocuntur in callum. aegrotant et cum alsere, laesis uredine attonsarum oculis. et calore hoc evenit intempestivo, quoniam omnia modo constant certoque temperamento.
17.24.p4469
fiunt et culpa colentium vitia
17.24.p4469
9
17.24.p4469
, cum praestringuntur, ut dictum est
17.24.p4469
10
17.24.p4469
, aut circumfos-
17.24.p4469
11
17.24.p4469
sor iniurioso ictu verberavit vel etiam subarator inprudens luxavit radices corpusve desquamavit. est et quaedam contusio falcis hebetioris. quibus omnibus causis difficilius tolerant frigora aut aestus, quoniam in ulcus
17.24.p4469
12
17.24.p4469
penetrat iniuria omnis a foris. infirmissima vero malus, maximeque quae
17.24.p4469
13
17.24.p4469
dulcis est.
17.24.p4469
quibusdam debilitas sterilitatem , non
17.24.p4469
14
17.24.p4469
necem, adfert, ut si quis pino cacumen auferat vel palmae. sterilescunt enim nec moriuntur. aegrotant
17.24.p4469
aliquando et poma ipsa per se sine arbore, si necessariis temporibus imbres aut tepor
17.24.p4469
e
17.24.p4469
s
17.24.p4469
15
17.24.p4469
vel adflatus defuere
17.24.p4469
16
17.24.p4469
aut contra abundavere. decidunt enim aut deteriora fiunt. pessimum est inter omnia, cum deflorescentem vitem et oleam percussit imber, quoniam simul defluit fructus.
17.24.p4470
17.24.p4470
<7> Sunt ex eadem causa nascentes et urucae
17.24.p4470
1
17.24.p4470
, dirum
17.24.p4470
2
17.24.p4470
animal, eroduntque frondem, aliae florem quoque
17.24.p4470
3
17.24.p4470
, olivarum , ut in Mileto, ac depastam arborem turpi facie relinquunt . nascitur hoc malum tepore
17.24.p4470
4
17.24.p4470
umido et lento. fit aliud ex eodem, si sol acrior insecutus inussit ipsum vitium ideoque mutavit. est etiamnum peculiare olivis et vitibus—araneum vocant—, cum veluti telae involvunt fructum et absumunt
17.24.p4470
5
17.24.p4470
.
17.24.p4470
adurunt
17.24.p4470
6
17.24.p4470
et flatus quidam eas maxime, sed et alios fructus. nam vermiculationem et poma ipsa per
17.24.p4470
7
17.24.p4470
se quibusdam [annis] sentiunt, mala, pira, mespila, punica . in oliva ancipiti eventu, quando sub cut
17.24.p4470
e
17.24.p4470
i
17.24.p4470
n
17.24.p4470
nati
17.24.p4470
8
17.24.p4470
fructum adimunt, augent, si in ipso nucleo fuere
17.24.p4470
9
17.24.p4470
erodentes
17.24.p4470
e
17.24.p4470
um
17.24.p4470
10
17.24.p4470
. gigni illos prohibent pluviae, quae fiunt post arcturum
17.24.p4470
11
17.24.p4470
. eaedem si austrinae fuere, generant dr
17.24.p4470
u
17.24.p4470
ppis
17.24.p4470
12
17.24.p4470
quoque, quae maturescentes tum sunt praecipue caducae. id riguis magis evenit, etiam si non cecidere, fastidiendis.
17.24.p4470
13
17.24.p4470
sunt et culicum genera aliquis
17.24.p4470
14
17.24.p4470
molesta
17.24.p4470
15
17.24.p4470
, ut glandibus, fico; qui videntur ex umore nasci, tum
17.24.p4470
16
17.24.p4470
dulci
17.24.p4470
17
17.24.p4470
subdito corticibus. et aegrotatio quidem fere. in his est.
17.24.p4471
17.24.p4471
<8> Quaedam temporum causae aut locorum non proprie dicantur morbi, quoniam protinus necant, sicut tabes
17.24.p4471
cum invasit
17.24.p4471
1
17.24.p4471
arborem aut uredo vel flatus alicuius regionis proprius, ut est in Apulia atabulus, in Euboea Olympias. hic enim si flavit
17.24.p4471
2
17.24.p4471
circa brumam, frigore exurit arefaciens
17.24.p4471
3
17.24.p4471
, ut nullis
17.24.p4471
4
17.24.p4471
postea solibus recreari possint. hoc genere convalles et adposita fluminibus laborant, praecipueque vitis, olea, ficus.
17.24.p4471
quod cum
17.24.p4471
5
17.24.p4471
e
17.24.p4471
venit
17.24.p4471
6
17.24.p4471
, detegitur statim in germinatione , in oliva tardius. sed in omnibus signum est revivescendi , si
17.24.p4471
7
17.24.p4471
folia amisere. alioqui quas putes praevaluisse moriuntur. nonnumquam inarescunt folia eademque revivescunt. alia
17.24.p4471
8
17.24.p4471
in ter
17.24.p4471
ris
17.24.p4471
9
17.24.p4471
septentrionalibus, ut Ponto,
17.24.p4471
T
17.24.p4471
hra
17.24.p4471
c
17.24.p4471
ia
17.24.p4471
10
17.24.p4471
, frigore aut gelu laborant, si post brumam continuavere XL diebus.
17.24.p4471
e
17.24.p4471
t ibi
17.24.p4471
11
17.24.p4471
autem et in reliquis partibus, si protinus editis fructibus gelatio
17.24.p4471
12
17.24.p4471
magna consecuta est, etiam paucis diebus necat.
17.24.p4472
17.24.p4472
<9> Quae iniuria hominum constant
17.24.p4472
1
17.24.p4472
, secundum
17.24.p4472
2
17.24.p4472
.. habent causas. pix, oleum, adeps inimica praecipue novellis. cortice in orbem
17.24.p4472
3
17.24.p4472
detracto necantur, excepto subere, quod sic etiam iuvatur; crassescens enim praestringit et strangulat . nec andrac
17.24.p4472
h
17.24.p4472
le
17.24.p4472
4
17.24.p4472
offenditur, si non simul incidatur et corpus. alioqui et cerasus et tilia et vitis corticem mittunt
17.24.p4472
5
17.24.p4472
, sed non vitalem nec proximum corpori, verum eum, qui subnascente alio expellitur.
17.24.p4472
6
17.24.p4472
quarundam natura rimosus cortex, ut platanis. tiliae renascitur paulo minus quam totus. ergo his, quarum cicatricem trahit, medentur luto fimoque
17.24.p4472
7
17.24.p4472
, et aliquando prosunt, si non vehementior frigorum aut calorum
17.24.p4472
8
17.24.p4472
vis secuta est. quaedam tardius ita moriuntur
17.24.p4472
, ut robora et quercus
17.24.p4472
9
17.24.p4472
. refert et tempus anni. abieti enim et pino si quis detraxerit sole taurum vel geminos transeunte, cum germinant, statim moriuntur; eandem iniuriam hieme passae diutius tolerant.
17.24.p4472
similiter ilex et robur quercusque
17.24.p4472
10
17.24.p4472
. si angusta decorticatio fuit, nihil nocetur
17.24.p4472
11
17.24.p4472
supra dictis; infirmioribus quidem et in solo gracili
17.24.p4472
12
17.24.p4472
13
17.24.p4472
vel ab una tantum parte detractus interemit. similem et decacuminatio rationem habet piceae, cedri, cupressihaec
17.24.p4472
14
17.24.p4472
enim detracto cacumine aut ignibus adusto intereunt —, similem et depastio animalium.
17.24.p4472
oleam quidem etiam, si lambat capra
17.24.p4472
15
17.24.p4472
, sterilescere auctor est Varro, ut diximus. quaedam hac
17.24.p4472
16
17.24.p4472
iniuria moriuntur, aliqua deteriora
17.24.p4472
17
17.24.p4472
tantum fiunt, ut amygdalae—ex dulcibus enim transfigurantur in amaras—, aliqua vero etiam utiliora, ut apud Chios pirus, quam phocida
17.24.p4472
18
17.24.p4472
appellant.
17.24.p4472
nam detruncatio diximus quibus prodesset. intereunt pleraque
17.24.p4472
19
17.24.p4472
et fissa stirpe, exceptis vite, malo
17.24.p4472
20
17.24.p4472
, fico, punicis
17.24.p4472
21
17.24.p4472
, quaedam vel ab ulcere tantum.
17.24.p4472
p
17.24.p4472
i
17.24.p4472
n
17.24.p4472
us
17.24.p4472
22
17.24.p4472
hanc iniuriam spernit et omnia, quae resinam gignunt. radicibus amputatis mori minime mirum est; pleraeque
17.24.p4472
e
17.24.p4472
t
17.24.p4472
i
17.24.p4472
am
17.24.p4472
23
17.24.p4472
non omnibus, sed maximis aut, quae sunt inter illas vitales, abscisis
17.24.p4472
24
17.24.p4472
moriuntur .
17.24.p4473
17.24.p4473
<10> Necant
17.24.p4473
1
17.24.p4473
invicem inter sese umbra vel densitate atque alimenti rapina. necat et hedera vinciens—nec viscum
17.24.p4473
prodest—et cytisus
17.24.p4473
2
17.24.p4473
, neca
17.24.p4473
t
17.24.p4473
ur eo
17.24.p4473
3
17.24.p4473
, quod halimon vocant Graeci. quorundam natura non necat quidem, sed laedit Odor
17.24.p4473
u
17.24.p4473
m
17.24.p4473
4
17.24.p4473
aut suci mixtura, ut raphanus et laurus vitem. olfactatrix enim intellegitur et tingui
17.24.p4473
5
17.24.p4473
odore mirum in modum , ideo, cum iuxta sit, averti et recedere saporemque inimicum fugere.
17.24.p4473
hinc sumpsit Androcydes medicinam contra ebrietates, raphanum
17.24.p4473
6
17.24.p4473
mandu
17.24.p4473
c
17.24.p4473
ari
17.24.p4473
7
17.24.p4473
praecipiens. odit et caulem et olus omne, odit et corylum, ni procul absint , tristis atque aegra. nitrum quidem et alumen, marina aqua calida et fabae putamina vel ervi ultima venena sunt.
Variation units
Dual references show Vulgate ↔ LXX loci for each oracle block. Selected-witness order follows the left compare column (or primary version).