Naturalis Historia
Choose a text
id="mobileReaderAuthor" class="mobile-reader-author" href="/authors/pliny-the-elder" aria-label="More works by Pliny, the Elder">
—
⋯
Original / primary: Perseus Lat2
17.1.p4373
17.1.p4373
Natura arborum terra marique sponte sua provenientium dicta est; restat earum, quae arte et humanis ingeniis fiunt verius quam nascuntur. sed prius
17.1.p4373
mi
17.1.p4373
rari
17.1.p4373
1
17.1.p4373
succurrit, quae
17.1.p4373
2
17.1.p4373
retulimus
17.1.p4373
3
17.1.p4373
paenuria pro indiviso possessa
17.1.p4373
4
17.1.p4373
5
17.1.p4373
feris, depugnante cum his homine circa caducos fructus, circa pendentes vero et cum alitibus, in tanta
17.1.p4373
deliciarum pretia venisse, clarissimo, ut equidem arbitror, exemplo L.
17.1.p4373
Crassi atque Cn. Domiti Ahenobarbi. Crassus orator fuit in primis nominis Romani. domus ei magnifica, sed aliquanto praestantior in eodem Palatio Q. Catuli, qui
17.1.p4373
6
17.1.p4373
Cimbros cum C. Mario fudit, multo vero pulcherrima consensu omnium aetate ea in colle Viminali C. Aquili, equitis Romani clarioris illa etiam quam iuris civilis scientia, cum tamen
17.1.p4373
7
17.1.p4373
obiecta Crasso sua est.
17.1.p4373
8
17.1.p4373
nobilissimarum gentium ambo
17.1.p4373
9
17.1.p4373
censuram post consulatus simul gessere anno conditae urbis DCLXII frequentem iurgiis propter dissimilitudinem morum. tum Cn. Domitius, ut erat vehemens natura, praeterea accensus odio
17.1.p4373
10
17.1.p4373
, quod ex aemulatione avidissimum
17.1.p4373
11
17.1.p4373
est, graviter increpuit tanti censorem habitare, |
17.1.p4373
LX
17.1.p4373
12
17.1.p4373
|
17.1.p4373
HS
17.1.p4373
pro domo eius identidem promittens ,
17.1.p4373
et Crassus, ut praesens ingenio semper, ut faceto lepore sollers, addicere se respondit exceptis sex arboribus . ac ne uno quidem denario, si adimerentur, emptam volente Domitio, Crassus: Utrumne igitur ego sum, inquit, quaeso, Domiti, exemplo gravis et
17.1.p4373
13
17.1.p4373
ipsa
17.1.p4373
14
17.1.p4373
mea censura notandus, qui domo, quae mihi hereditate obvenit, comiter
17.1.p4373
15
17.1.p4373
habitem, an tu, qui sex arbores |
17.1.p4373
LX
17.1.p4373
16
17.1.p4373
| aestimes?
17.1.p4373
haec
17.1.p4373
17
17.1.p4373
fuere lotoe patula ramorum opacitate lascivae, Caecina Largo e proceribus crebro iuventa nostra eas in domo sua ostentante, duraveruntque —quoniam et de longissimo aevo arborum diximus—
17.1.p4373
18
17.1.p4373
ad Neronis principis incendia
17.1.p4373
19
17.1.p4373
cultu virides iuvenesque, ii princeps ille adcelerasset etiam arborum mortem.
17.1.p4373
ac
17.1.p4373
ne quis vilem de cetero Crassi domum nihilque in ea iurgant
17.1.p4373
i
17.1.p4373
20
17.1.p4373
Domitio fuisse
17.1.p4373
l
17.1.p4373
icendum
17.1.p4373
21
17.1.p4373
praeter arbores iudicet, iam columnas VI
17.1.p4373
22
17.1.p4373
Hymetti marmoris, aedilitatis gratia ad scenam ornandam advectas, in atrio eius domus statuerat, cum in publico nondum essent ullae marmoreae. tam recens est opulentia, tantoque tunc plus honoris arbores domibus adferebant, ut sine illis ne inimicitiarum quidem pretium servaverit Domitius.
17.1.p4374
17.1.p4374
Fuere ab his et cognomina antiquis: Frondicio
17.1.p4374
1
17.1.p4374
militi illi, qui praeclara facinora Volturnum transnatans fronde
17.1.p4374
2
17.1.p4374
inposita adversus Hannibalem edidit, Stolonum Liciniae genti. ita appellatur in ipsis arboribus fruticatio inutilis, unde
17.1.p4374
3
17.1.p4374
et pampinatio inventa primo Stoloni dedit nomen. fuit et arborum cura legibus priscis, cautumque est XII tabulis ut, qui iniuria cecidisset alienas, lueret in singulas aeris xxv. quid existimamus? venturasne
17.1.p4374
4
17.1.p4374
eas credidisse
17.1.p4374
5
17.1.p4374
ad supra dictam aestimationem illos, qui vel
17.1.p4374
6
17.1.p4374
frugiferas tanti t
17.1.p4374
a
17.1.p4374
xaverant
17.1.p4374
7
17.1.p4374
?
17.1.p4374
nec minus miraculum in porno est multarum circa suburbana fructu annuo addicto binis milibus nummum, maiore
17.1.p4374
8
17.1.p4374
singularum reditu quam erat apud antiquos praediorum. ob hoc insita et arborum quoque adulteria excogitata sunt, ut nec poma pauperibus nascerentur .
17.1.p4374
nunc ergo dicemus
17.1.p4374
9
17.1.p4374
, quonam
17.1.p4374
10
17.1.p4374
maxime modo tantum ex his vectigal contingat, veram colendi rationem absolutamque prodituri, et ideo non volgata tractabimus
17.1.p4374
11
17.1.p4374
nec quae constare animo advertimus, sed incerta atque dubia, in quibus maxime fallitur vita. nam diligentiam supervacuis
17.1.p4374
12
17.1.p4374
adfectare non nostrum est. ante omnia autem [in
17.1.p4374
13
17.1.p4374
universum et] quae ad cuncta arborum genera pertinent in commune de caelo terraque dicemus
17.1.p4374
14
17.1.p4374
.
17.2.p4375
17.2.p4375
Aquilone maxime gaudent, densiores ab adflatu eius laetioresque et materie
17.2.p4375
1
17.2.p4375
firmiores
17.2.p4375
2
17.2.p4375
. qua in re plerique falluntur, cum in vineis pedamenta non sint a vento eo
17.2.p4375
3
17.2.p4375
opponenda
17.2.p4375
4
17.2.p4375
et id tantum a septentrione servandum. quin immo tempestiva frigora plurimum arborum firmitati conferunt, et sic optime germinant, alioqui
17.2.p4375
5
17.2.p4375
, si blandiantur austri, defetiscentes
17.2.p4375
6
17.2.p4375
, ac magis etiam in flore
17.2.p4375
7
17.2.p4375
.
17.2.p4375
8
17.2.p4375
nam si, cum defloruere, protinus sequantur imbres, in totum poma depereunt , adeo ut amygdalae et piri, etiam si omnino nubilum fuit
17.2.p4375
9
17.2.p4375
austrinusve flatus, amittant fetus. circa vergilias quidem pluvere
17.2.p4375
10
17.2.p4375
inimicissimum viti et oleae, quoniam tum coitus est earum. hoc est illud quadriduum oleis decretorium , hic articulus austrinus nubili spurci, quod diximus. fruges quoque peius maturescunt austrinis diebus,
17.2.p4375
11
17.2.p4375
sed celerius.
17.2.p4375
illa sunt noxia frigora, quae septentrionibus aut praeposteris fiunt horis. hiemem
17.2.p4375
12
17.2.p4375
quidem aquiloniam esse omnibus satis utilissimum. imbres vero tum expetendi evidens causa est, quoniam arbores fetu exinanitas et foliorum quoque
17.2.p4375
a
17.2.p4375
missione
17.2.p4375
13
17.2.p4375
languidas naturale est avide esurire, cibus autem earum imber.
17.2.p4375
quare tepidam esse hiemem, ut absumpto partu arborum sequatur protinus conceptus, id est germinatio, ac deinde alia florescendi exinanitio, inutilissimum experimentis creditur. quin immo si plures ita continuentur anni, etiam ipsae mori
17.2.p4375
u
17.2.p4375
ntur
17.2.p4375
14
17.2.p4375
arbores, quando nemini dubia poena est in fame laborantium. ergo qui dixit hiemes serenas optandas , non pro arboribus vota fecit;
17.2.p4375
15
17.2.p4375
nec per solstitia imbres vitibus conducunt; hiberno quidem pulvere laetiores fieri
17.2.p4375
messes luxuriantis ingenii fertilitate
17.2.p4375
16
17.2.p4375
dictum est. alioqui vota arborum frugumque communia sunt nives diutinas sedere. causa non solum quia animam terrae evanescentem exhalatione includunt et conprimunt retroque agunt in vires frugum atque radices, verum quod et liquorem sensim praebent, purum praeterea levissimumque, quando nix aquarum caelestium spuma
17.2.p4375
17
17.2.p4375
est.
17.2.p4375
ergo umor ex his non universus ingurgitans diluensque, sed quomodo sititur destillans velut ex ubere, alit omnia, qu
17.2.p4375
i
17.2.p4375
a non
17.2.p4375
18
17.2.p4375
inundat. tellus quoque illo
17.2.p4375
19
17.2.p4375
modo fermentescit, et sui plena, a lactescentibus satis non effeta, cum tempus aperit, tepidis adridet horis. ita maxime frumenta pinguescunt, praeterquam ubi calidus semper aër est, ut in Aegypto. continuatio enim et ipsa consuetudo idem quod modus aliubi efficit
17.2.p4375
20
17.2.p4375
, plurimumque prodest ubicumque non esse quod noceat.
17.2.p4375
in maiore parte orbis, cum praecoces excurrere germinationes evocatae indulgentia
17.2.p4375
21
17.2.p4375
caeli, secutis frigoribus exuruntur. qua de causa serotinae hiemes noxiae, silvestribus quoque, quae magis etiam dolent urguente umbra sua nec adiuvante medicina, quando vestire teneras intorto stramento in silvestribus non est.
17.2.p4375
22
17.2.p4375
ergo tempestivae aquae hibernis primum imbribus
17.2.p4375
23
17.2.p4375
, dein germinationem
17.2.p4375
24
17.2.p4375
antecedentibus; tertium tempus est, cum educant poma, nec protinus, sed iam valido fetu. quae fructus suos diutius continent longioresque desiderant cibos, his et serotinae aquae utiles, ut viti
17.2.p4375
25
17.2.p4375
, oleae, punicis. hae
17.2.p4375
t
17.2.p4375
am
17.2.p4375
en
17.2.p4375
26
17.2.p4375
pluviae generis cuiusque arboribus diverso modo desiderantur , aliis alio tempore maturantibus. quapropter eisdem imbribus aliqua laedi videas, aliqua iuvari, etiam in
17.2.p4375
27
17.2.p4375
eodem genere, sicut in piris alio die hiberna quaerunt
17.2.p4375
pluvias, ali
17.2.p4375
o
17.2.p4375
vero
17.2.p4375
28
17.2.p4375
praecocia, ut pariter quidem omnia desiderent
17.2.p4375
29
17.2.p4375
hibernum tempus, set
17.2.p4375
30
17.2.p4375
ante germinationem.
17.2.p4375
31
17.2.p4375
quae aquilonem austro utiliorem facit ratio, eadem mediterranea maritimis praefert—sunt enim plerumque frigidiora — et montuosa planis et nocturnes imbres diurnis. magis fru
17.2.p4375
un
17.2.p4375
tur
17.2.p4375
32
17.2.p4375
aquis sata non statim auferente
17.2.p4375
33
17.2.p4375
eas sole
17.2.p4375
34
17.2.p4375
.
17.2.p4376
17.2.p4376
1
17.2.p4376
Conexa et situs vinearum arbustorumque ratio est, quas in horas
17.2.p4376
2
17.2.p4376
debeant spectare. Vergilius ad occasus seri damnavit, aliqui sic maluere quam in exortus
17.2.p4376
3
17.2.p4376
. a pluribus meridiem probari adverto, nec arbitror perpetuum quicquam in hoc praecipi posse. ad soli naturam, ad loci
17.2.p4376
4
17.2.p4376
ingenium, ad caeli cuiusque mores dirigenda sollertia est.
17.2.p4376
in Africa meridiem vineas spectare et viti
17.2.p4376
5
17.2.p4376
inutile e
17.2.p4376
t
17.2.p4376
colono
17.2.p4376
6
17.2.p4376
insalubre
17.2.p4376
7
17.2.p4376
est, quoniam ipsa meridianae subiacet plagae, quapropter ibi, qui in occasum aut septentriones conseret, optime
17.2.p4376
8
17.2.p4376
miscebit solum caelo. cum Vergilius occasus improbet, nec de septentrione relinqui
17.2.p4376
9
17.2.p4376
dubitatio videtur. atqui in cisalpina
17.2.p4376
10
17.2.p4376
Italia
17.2.p4376
11
17.2.p4376
magna ex parte vineis ita positis compertum est nullas
17.2.p4376
12
17.2.p4376
esse fertiliores.
17.2.p4376
multum rationis optinent et venti. in Narbonensi provincia atque Liguria et parte Etruriae contra circium serere imperitia existimatur , eundemque oblicum accipere providentia. is namque aestates ibi
17.2.p4376
13
17.2.p4376
temperat, sed tanta plerumque violentia, ut auferat tecta.
17.2.p4376
14
17.3.p4377
17.3.p4377
quidam caelum terrae parere cogunt, ut, quae in siccis serantur, orientem ac septentriones spectent, quae in umidis, meridiem. nec non ex ipsis
17.3.p4377
vitibus
17.3.p4377
1
17.3.p4377
causas mutuantur in frigidis praecoces serendo, ut maturitas antecedat algorem, quae poma vitesque rorem oderint, contra ortus, ut statim auferat
17.3.p4377
2
17.3.p4377
sol, quae ament
17.3.p4377
3
17.3.p4377
, ad occasus vel etiam ad septentriones, ut diutius eo
17.3.p4377
4
17.3.p4377
fruantur.
17.3.p4377
ceteri fere rationem naturae secuti in aquilonem obversas
17.3.p4377
5
17.3.p4377
vites et arbores poni suasere. odoratiorem etiam fieri talem fructum Democritus putat.
17.4.p4378
17.4.p4378
aquilonis situm ventorumque reliquorum diximus secundo volumine
17.4.p4378
1
17.4.p4378
dicemusque proximo plura caelestia. interim manifestum videtur salubritatis argumentum, quoniam in meridiem etiam spectantium semper ante decid
17.4.p4378
u
17.4.p4378
nt
17.4.p4378
2
17.4.p4378
folia. similis et in maritimis causa.
17.4.p4378
quibusdam locis adflatus maris noxii, in plurimis iidem a
17.4.p4378
l
17.4.p4378
unt
17.4.p4378
3
17.4.p4378
. quibusdam satis e longinquo aspicere maria iucundum, propius admoveri salis
17.4.p4378
4
17.4.p4378
halitum inutile. similis et fluminum stagnorumque ratio. nebulis adurunt aut aestuantia refrigerant. opacitate atque etiam rigore gaudent quae diximus. quare experimentis optime
17.4.p4378
5
17.4.p4378
creditur.
17.4.p4379
17.4.p4379
1
17.4.p4379
A caelo proximum est terrae dixisse rationem, haud faciliore tractatu, quippe non eadem arboribus convenit et frugibus plerumque, nec pulla, qualem habet Campania, ubique optima vitibus, aut quae tenues exhalat nebulas, nec rubrica
17.4.p4379
2
17.4.p4379
multis laudata. cretam in Albensium Pompeianorum
17.4.p4379
3
17.4.p4379
agro et argillam cunctis ad vineas generibus anteponunt, quamquam praepingues
17.4.p4379
4
17.4.p4379
, quod excipitur in eo genere. invicem sabulum album in Ticiniensi
17.4.p4379
5
17.4.p4379
multisque in locis nigrum itemque rubrum, etiam pingui terrae permixtum, infecundum est.
17.4.p4379
6
17.4.p4379
argumenta quoque
17.4.p4379
iudicantium saepe fallunt. non utique laetum solum est, in quo procerae
17.4.p4379
7
17.4.p4379
arbores nitent, praeterquam illis arboribus . quid enim abiete procerius
17.4.p4379
8
17.4.p4379
? at
17.4.p4379
9
17.4.p4379
quae vixisse possit
17.4.p4379
10
17.4.p4379
alia in loco eodem? nec luxuriosa pabula pinguis soli semper indicium habent. nam quid laudatius Germaniae pabulis?
17.4.p4379
a
17.4.p4379
t
17.4.p4379
11
17.4.p4379
statim subest harena tenuissimo caespitum corio.
17.4.p4379
12
17.4.p4379
nec semper aquosa est terra, cui proceritas herbarum , non, Hercules, magis quam pinguis, adhaerens digitis, quod in argillis arguitur. scrobes quidem regesta in eos nulla conplet, ut densa atque rara ad hunc modum deprehendi possit, ferroque omnis rubiginem obducit. nec gravis aut levior iusto deprehenditur pondere. quod enim pondus terrae iustum intellegi potest? neque fluminibus adgesta semper laudabilis, quando senescant
17.4.p4379
13
17.4.p4379
sata quaedam aqua
17.4.p4379
14
17.4.p4379
.
17.4.p4379
sed neque illa, quae laudatur, diu praeterquam salici
17.4.p4379
15
17.4.p4379
utilis sentitur. inter argumenta stipulae crassitudo est, tanta alioqui in Leborino Campaniae nobili campo, ut ligni vice utantur. sed id
17.4.p4379
16
17.4.p4379
solum ubicumque arduum opere, difficili cultu, bonis suis acrius paene, quam vitiis posset, adfligit agricolam.
17.4.p4379
17
17.4.p4379
et carbunculus, quae terra
17.4.p4379
18
17.4.p4379
ita vocatur
17.4.p4379
19
17.4.p4379
, emendari
17.4.p4379
i
17.4.p4379
nte
17.4.p4379
nt
17.4.p4379
a c
17.4.p4379
u
17.4.p4379
ra
17.4.p4379
20
17.4.p4379
videtur
17.4.p4379
21
17.4.p4379
. nam tofus natura
17.4.p4379
e
17.4.p4379
22
17.4.p4379
friabilis
17.4.p4379
23
17.4.p4379
expetitur quoque ab auctoribus. Vergilius et
17.4.p4379
quae felicem
17.4.p4379
24
17.4.p4379
ferat non inprobat vitibus. salsaeque terrae multa melius creduntur, tutiora
17.4.p4379
25
17.4.p4379
a
17.4.p4379
26
17.4.p4379
vitiis innascentium animalium . nec colles opere nudantur, si quis perite fodiat
17.4.p4379
27
17.4.p4379
, nec campi omnes minus solis atque perflatus, quam opus sit, accipiunt, et quasdam pruinis ac nebulis pasci diximus
17.4.p4379
28
17.4.p4379
vites. omnium rerum sunt quaedam in alto secreta et suo cuique corde pervidenda.
17.4.p4379
29
17.4.p4379
quid quod mutantur saepe iudicata quoque et diu comper
17.4.p4379
t
17.4.p4379
a
17.4.p4379
30
17.4.p4379
? in Thessalia circa Larisam emisso lacu frigidior facta ea regio est, oleaeque desierunt, quae prius fuerant, item vites aduri, quod non antea
17.4.p4379
31
17.4.p4379
,.... Aenos sensit admoto Hebro, et circa Philippos cultura siccata regio mutavit caeli habitum. at in Syracusano agro advena cultor elapidato solo perdidit fruges luto
17.4.p4379
32
17.4.p4379
, done regessit lapides. in Syria levem tenui sulco inprimunt vomerem, quia subest saxum exurens aestate semina.
17.4.p4379
33
17.4.p4379
iam in quibusdam locis similes
17.4.p4379
34
17.4.p4379
aestus inmodici et frigorum effectus. est fertilis Thracia
17.4.p4379
35
17.4.p4379
frugum rigore, aestibus Africa et Aegyptus. in Chalcia
17.4.p4379
36
17.4.p4379
Rhodiorum insula locus quidam est in tantum fecundus, ut suo tempore satum demetant hordeum sublatumque protinus serant
17.4.p4379
37
17.4.p4379
et cum aliis frugibus metant. glareosum oleis solum aptissimum in Venafrano
17.4.p4379
38
17.4.p4379
, pinguissimum in Baetica. Pucina
17.4.p4379
39
17.4.p4379
vina in saxo cocuntur, Caecubae vites in Pomtinis paludibus madent. tanta est argumentorum ac soli varietas ac differentia .
17.4.p4379
40
17.4.p4379
Caesar Vopiscus, cum causam apud censores ageret, campos Rosiae
17.4.p4379
41
17.4.p4379
dixit Italiae sumen
17.4.p4379
42
17.4.p4379
esse, in quibus
17.4.p4379
perticas pridie relictas gramen operiret, sed non nisi ad pabulum probantur. non tamen indociles natura nos esse voluit, et vitia confessa fecit etiam ubi bona certa non fecerat. quamobrem primum crimina dicemus
17.4.p4379
43
17.4.p4379
.
17.5.p4380
17.5.p4380
1
17.5.p4380
Terram amaram [probaverim
17.5.p4380
2
17.5.p4380
] demonstrant
17.5.p4380
3
17.5.p4380
e
17.5.p4380
iu
17.5.p4380
s
17.5.p4380
4
17.5.p4380
atrae degeneresque
17.5.p4380
5
17.5.p4380
herbae, frigidam autem retorride nata, item uliginosam tristia, rubricam oculi
17.5.p4380
6
17.5.p4380
argillamque, operi difficillimas
17.5.p4380
7
17.5.p4380
quaeque
17.5.p4380
8
17.5.p4380
rastros aut vomeres ingentibus glaebis onerent
17.5.p4380
9
17.5.p4380
, quamquam non quod operi, hoc et fructui adversum ; item e contrario cineraceam
17.5.p4380
10
17.5.p4380
et sabulum album. nam sterilis dens
17.5.p4380
o
17.5.p4380
11
17.5.p4380
callo facile deprehenditur vel uno ictu cuspidis.
17.5.p4380
12
17.5.p4380
Cato breviter atque ex suo more vitia determinat : Terram cariosam
17.5.p4380
13
17.5.p4380
cave
17.5.p4380
14
17.5.p4380
, neve plaustro
17.5.p4380
15
17.5.p4380
neve pecore
17.5.p4380
16
17.5.p4380
inpellas. quid putamus hac appellatione ab eo tantopere
17.5.p4380
17
17.5.p4380
reformidari, ut paene vestigiis quoque interdicat? redigamus ad ligni cariem, et inveniemus illa, quae in tantum abominatur
17.5.p4380
18
17.5.p4380
, vitia aridae, fistulosae, scabrae, cane
17.5.p4380
sc
17.5.p4380
entis
17.5.p4380
19
17.5.p4380
, ex
17.5.p4380
e
17.5.p4380
s
17.5.p4380
a
17.5.p4380
e
17.5.p4380
20
17.5.p4380
, pumicosae.
17.5.p4380
21
17.5.p4380
plus dixit una significatione quam possit ulla copia sermonis enarrari. est enim interpretatione vitiorum quaedam non aetate (quae nulla in ea intellegi potest), sed natura sua anus
17.5.p4380
22
17.5.p4380
terra, et ideo infecunda ad omnia atque inbecilla.
17.5.p4380
23
17.5.p4380
idem agrum optimum iudicat ab radice
17.5.p4380
24
17.5.p4380
montium planitie in meridiem excurrente,
17.5.p4380
qui est
17.5.p4380
t
17.5.p4380
otius
17.5.p4380
25
17.5.p4380
Italiae situs, terram vero teneram, quae vocetur pulla. erit igitur haec optima et operi et sati
17.5.p4380
s
17.5.p4380
26
17.5.p4380
. intellegere modo libeat dictam
17.5.p4380
27
17.5.p4380
mira significatione teneram , et quidquid optari debet, in eo vocabulo invenietur. illa temperatae ubertatis,
17.5.p4380
28
17.5.p4380
illa mollis facilisque culturae, nec madida nec sitiens. illa post vomerem nitescens, qualem fons ingeniorum Homerus in armis a
17.5.p4380
d
17.5.p4380
eo
17.5.p4380
29
17.5.p4380
caelatam dixit addiditque miraculum ni
17.5.p4380
g
17.5.p4380
rescentis
17.5.p4380
30
17.5.p4380
, quamvis fieret ex auro. illa quam recentem exquirunt inprobae alites vomerem comitantes corvique aratoris vestigia ipsa rodentes
17.5.p4380
31
17.5.p4380
. reddatur hoc in loco luxuriae quoque sententia et aliqua
17.5.p4380
32
17.5.p4380
in propositum certe.
17.5.p4380
33
17.5.p4380
Cicero, lux doctrinarum altera, Meliora, inquit, unguenta sunt quae terram, quam quae crocum sapiunt. hoc enim maluit dixisse quam redolent. ita est profecto, illa erit optima quae unguenta sapiet.
17.5.p4380
34
17.5.p4380
quod si admonendi sumus, qualis sit terrae odor ille qui quaeritur, contingit saepe etiam quiescente ea sub occasum solis, in quo loco arcus caelestes
17.5.p4380
35
17.5.p4380
deiecere
17.5.p4380
36
17.5.p4380
capita sua, et cum a siccitate continua immaduit imbre. tune emittit ilium suum halitum divinum e
17.5.p4380
x
17.5.p4380
37
17.5.p4380
sole
17.5.p4380
38
17.5.p4380
conceptum, cui conparari suavitas nulla possit. is esse
17.5.p4380
e
17.5.p4380
39
17.5.p4380
commota debebit repertusque neminem fallet
17.5.p4380
40
17.5.p4380
, ac de terra odor optime iudicabit. talis fere est in novalibus caesa vetere silva, quae consensu laudatur.
17.5.p4380
41
17.5.p4380
et in frugibus quidem ferendis eadem terra utilior intellegitur, quotiens intermissa cultura quievit, quod in vineis non fit
17.5.p4380
42
17.5.p4380
, eoque est diligentius eligenda, ne vera existat opinio eorum, qui
17.5.p4380
iam Italiae terram existimavere lassam.
17.5.p4380
43
17.5.p4380
operis quidem fac
17.5.p4380
i
17.5.p4380
l
17.5.p4380
i
17.5.p4380
tas
17.5.p4380
44
17.5.p4380
in aliis generibus constat et caelo, nec potest arari post imbres aliqua
17.5.p4380
45
17.5.p4380
, ubertatis vitio lentescens. contra in Byzacio
17.5.p4380
46
17.5.p4380
Africae illum centena quinquagena fruge fertilem campum nullis, cum
17.5.p4380
47
17.5.p4380
siccum
17.5.p4380
48
17.5.p4380
est, arabilem
17.5.p4380
49
17.5.p4380
tauris, post imbres vili asello et a parte altera iugi anu
17.5.p4380
50
17.5.p4380
vomerem trahente
17.5.p4380
51
17.5.p4380
vidimus scindi. terram
17.5.p4380
52
17.5.p4380
enim terra
17.5.p4380
53
17.5.p4380
emendandi
17.5.p4380
54
17.5.p4380
, ut aliqui praecipiunt, super tenuem pingui iniecta
17.5.p4380
55
17.5.p4380
aut gracili bibulaque super umidam ac praepinguem, dementi
17.5.p4380
s
17.5.p4380
56
17.5.p4380
operae est. quid potest sperare qui colit talem?
17.6.p4381
17.6.p4381
1
17.6.p4381
Alia est ratio, quam Britanniae
17.6.p4381
2
17.6.p4381
et Galliae
17.6.p4381
3
17.6.p4381
invenere , alendi eam ipsa
17.6.p4381
4
17.6.p4381
, genusque, quod
17.6.p4381
5
17.6.p4381
vocant margam. spissior ubertas in ea intellegitur et quidam
17.6.p4381
6
17.6.p4381
terrae adipes ac velut glandia in corporibus, ibi densante se pinguitudinis nucleo.
17.7.p4382
17.7.p4382
non omisere et hoc Graeci—quid enim intemptatum illis?—leucargil
17.7.p4382
l
17.7.p4382
on
17.7.p4382
1
17.7.p4382
vocant candidam argillam, qua in Megarico agro utuntur, sed tantum in umida frigidaque terra.
17.7.p4382
illam
17.7.p4382
2
17.7.p4382
Gallias Britanniasque locupletantem
17.7.p4382
3
17.7.p4382
cum cura dici convenit.
17.7.p4383
17.7.p4383
Duo genera fuerant, plura nuper exerceri coepta proficientibus ingeniis. est enim alba, r
17.7.p4383
uf
17.7.p4383
a
17.7.p4383
1
17.7.p4383
, columbina, argillacea , tofacea, harenacea. natura duplex, aspera aut pinguis; experimenta utriusque in manu. usus aeque
17.7.p4383
2
17.7.p4383
geminus, ut fruges tantum alant aut eaedem et pabulum.
17.7.p4383
fruges alit
17.7.p4383
tofacea albaque
17.7.p4383
3
17.7.p4383
, si
17.7.p4383
4
17.7.p4383
inter fontes reperta est, ad infinitum fertilis,
17.7.p4383
5
17.7.p4383
verum aspera
17.7.p4383
6
17.7.p4383
tract
17.7.p4383
at
17.7.p4383
u
17.7.p4383
7
17.7.p4383
; s
17.7.p4383
i
17.7.p4383
8
17.7.p4383
nimia iniecta est, exurit solum. proxima est rufa, quae vocatur acaunumarga
17.7.p4383
9
17.7.p4383
, intermixto lapide terrae minutae, harenosae. lapis contunditur in ipso campo, primisque annis stipula difficulter caeditur propter lapides; inpendio tamen minima
17.7.p4383
10
17.7.p4383
levitate dimidio minoris,
17.7.p4383
11
17.7.p4383
quam ceterae, invehitur. inspergitur rara; sale eam
17.7.p4383
12
17.7.p4383
misceri putant. utrumque hoc genus semel iniectum in L annos valet et frugum et pabuli ubertate.
17.8.p4384
17.8.p4384
Quae pingues esse sentiuntur, ex his praecipua alba. plura eius genera: mordacissimum quod supra diximus . alterum genus albae creta
17.8.p4384
1
17.8.p4384
argentaria
17.8.p4384
2
17.8.p4384
est. petitur
17.8.p4384
3
17.8.p4384
ex alto, in centenos pedes actis plerumque puteis, ore angust
17.8.p4384
o
17.8.p4384
4
17.8.p4384
, intus, ut in metallis, spatiante vena. hac maxime Britannia utitur. durat
17.8.p4384
5
17.8.p4384
annis LXXX, neque est exemplum ullius, qui b
17.8.p4384
i
17.8.p4384
s
17.8.p4384
6
17.8.p4384
in vita h
17.8.p4384
a
17.8.p4384
nc
17.8.p4384
7
17.8.p4384
eidem iniecerit.
17.8.p4384
tertium genus candidae glisomargam vocant. est autem creta fullonia mixta pingui terra, pabuli quam frugum fertilior, ita ut messe sublata ante sementem alteram laetissimum secetur. dum fruges
17.8.p4384
8
17.8.p4384
, nullum aliud gramen emittit. durat XXX annis. densior iusto Signini modo strangulat solum. columbinam Galliae
17.8.p4384
9
17.8.p4384
suo nomine eglecopalam
17.8.p4384
10
17.8.p4384
appellant
17.8.p4384
11
17.8.p4384
. glaebis excitatur lapidum modo, sole et gelatione ita solvitur, ut tenuissimas bratteas faciat.
17.8.p4384
haec ex aequo fertilis. harenacea utuntur, si alia non sit; in uliginosis vero
17.8.p4384
12
17.8.p4384
, et si alia sit. Ubios
17.8.p4384
13
17.8.p4384
gentium solos novimus, qui fertilissimum agrum colentes quacumque terra infra pedes tres effossa et pedali crassitudine iniecta
17.8.p4384
14
17.8.p4384
laetificent. sed ea non diutius
17.8.p4384
annis x prodest. Aedui et Pictones calce uberrimos fecere agros, quae sane et oleis vitibusque
17.8.p4384
15
17.8.p4384
utilissima reperitur. omnis autem marga arato inicienda
17.8.p4384
16
17.8.p4384
est.
17.8.p4384
ut medicamentum rapiatur,
17.8.p4384
17
17.8.p4384
et fimi
17.8.p4384
18
17.8.p4384
desiderat quantulumcumque
17.8.p4384
19
17.8.p4384
, primo plus aspera et quae in herbas non effunditur; alioquin novitate quaecumque fuerit solum laedet, ne sic quidem primo anno fertilis. interest et quali solo quaeratur. sicca enim umido melior, arido pinguis. temperat
17.8.p4384
o
17.8.p4384
20
17.8.p4384
alterutra, creta vel columbina, convenit.
17.9.p4385
17.9.p4385
1
17.9.p4385
Transpadanis cineris usus adeo placet, ut anteponant fimo iumentorumque, quod
17.9.p4385
2
17.9.p4385
levissimum est
17.9.p4385
3
17.9.p4385
, ob id exurant
17.9.p4385
4
17.9.p4385
. utroque tamen pariter non utuntur in eodem arvo, nec in arbustis cinere nec quasdam ad fruges, ut dicemus
17.9.p4385
5
17.9.p4385
. sunt qui pulvere quoque uvas ali iudicent pubescentesque pulverent et vitium arborumque radicibus adspergant. quod certum est, Narbonensi
17.9.p4385
6
17.9.p4385
provinciae et vindemias c
17.9.p4385
i
17.9.p4385
rcius
17.9.p4385
7
17.9.p4385
sic coqui
17.9.p4385
t
17.9.p4385
8
17.9.p4385
, plusque
17.9.p4385
9
17.9.p4385
pulvis ibi quam sol confert.
17.9.p4386
17.9.p4386
1
17.9.p4386
Fimi plures differentiae, ipsa res antiqua. iam apud Homerum regius senex agrum ita laetificans suis manibus reperitur. Augeas rex in Graecia excogitasse traditur , divulgasse vero Hercules in Italia, quae
17.9.p4386
2
17.9.p4386
regi suo Stercuto Fauni filio ob hoc inventum inmortalitatem tribuit . M. Var r o principatum dat turdorum fimo ex aviariis, quod etiam pabulo boum suumque magnificat neque alio cibo celerius pinguescere adseverat. de nostris moribus bene sperare est, si tanta apud maiores fuere aviaria, ut
17.9.p4386
ex his agri stercorarentur.
17.9.p4386
3
17.9.p4386
primum
17.9.p4386
4
17.9.p4386
Columella e
17.9.p4386
5
17.9.p4386
columbariis , mox gallinariis facit, natantium alitum damnato. ceteri auctores consensu humanas dapes ad hoc in primis advocant. alii ex his praeferunt potus hominum in cori
17.9.p4386
ar
17.9.p4386
iorum
17.9.p4386
6
17.9.p4386
officinis pilo madefacto, alii per sese aqua iterum largiusque etiam, quam
17.9.p4386
7
17.9.p4386
cum bibitur, admixta. quippe plus ibi mali
17.9.p4386
8
17.9.p4386
domandum
17.9.p4386
9
17.9.p4386
est, cum ad virus illud vini homo accesserit. haec sunt certamina, invicemque
17.9.p4386
10
17.9.p4386
ad tellurem quoque alendam
17.9.p4386
al
17.9.p4386
untur
17.9.p4386
11
17.9.p4386
homines
17.9.p4386
12
17.9.p4386
.
17.9.p4386
13
17.9.p4386
proxime spurcitias suum laudant, Columella solu
17.9.p4386
s
17.9.p4386
14
17.9.p4386
damnat. alii cuiuscumque quadripedis ex cytiso
17.9.p4386
15
17.9.p4386
, aliqui columbaria praeferunt. proximum deinde caprarum est, ab hoc ovium, dein boum, novissimum
17.9.p4386
16
17.9.p4386
iumentorum.
17.9.p4387
17.9.p4387
1
17.9.p4387
Hae fuere apud priscos differentiae, simulque praecepta non invenio
17.9.p4387
2
17.9.p4387
re
17.9.p4387
cent
17.9.p4387
i
17.9.p4387
3
17.9.p4387
utendi, quando et hic vetustas utilior; visumque iam est apud quosdam provincialium in
17.9.p4387
ve
17.9.p4387
t
17.9.p4387
er
17.9.p4387
atum
17.9.p4387
4
17.9.p4387
, abundante geniali copia pecudum, farinae vice cribris superinici
17.9.p4387
5
17.9.p4387
, faetore aspectuque temporis viribus in quandam etiam gratiam mutato.—(Nuper repertum oleas gaudere maxime cinere e calcariis fornacibus
17.9.p4387
6
17.9.p4387
.)
17.9.p4387
7
17.9.p4387
—Varro praeceptis adicit equino, quod sit levissimum, segetes alendi, prata vero graviore et quod ex hordeo fiat multasque gignat herbas. quidam etiam bubulo
17.9.p4387
8
17.9.p4387
iumentorum
17.9.p4387
praeferunt ovillumque
17.9.p4387
9
17.9.p4387
caprino, omnibus vero asininum, quoniam lentissime mandant. e contrario usus adversus utrumque pronuntiat. inter omnes autem constat nihil esse utilius lupini segete, priusquam siliquet
17.9.p4387
ur
17.9.p4387
10
17.9.p4387
, aratro vel bidentibus versa
17.9.p4387
11
17.9.p4387
manipulisve desectae circa radices arborum ac vitium obrutis. et ubi non sit pecus, culmo ipso vel etiam felice stercorare arbitrantur.
17.9.p4388
17.9.p4388
1
17.9.p4388
Cato: Stercus unde facias
17.9.p4388
2
17.9.p4388
, stramenta, lupinum , paleas, fabalia ac frondis
17.9.p4388
3
17.9.p4388
ilignea
17.9.p4388
m
17.9.p4388
4
17.9.p4388
quernea
17.9.p4388
m
17.9.p4388
5
17.9.p4388
. ex segete evellito ebulum, cicutam et circum salicta herbam a
17.9.p4388
l
17.9.p4388
tam
17.9.p4388
6
17.9.p4388
ulvamque. eam substernito ovibus,
17.9.p4388
bubus
17.9.p4388
que
17.9.p4388
7
17.9.p4388
frondem
17.9.p4388
8
17.9.p4388
putidam. -Vinea
17.9.p4388
9
17.9.p4388
si macra erit
17.9.p4388
10
17.9.p4388
, sarmenta sua comburito et indidem inarato
17.9.p4388
11
17.9.p4388
. idemque: Ubi saturus eris
17.9.p4388
12
17.9.p4388
frumentum, oves ibi delectato.
17.9.p4389
17.9.p4389
1
17.9.p4389
Nec non et
17.9.p4389
2
17.9.p4389
satis quibusdam ipsis pasci terram dicit:
17.9.p4389
3
17.9.p4389
segetem stercorant fruges: lupinum, faba, vicia; sicut e contrario: cicer, quia vellitur et quia salsum
17.9.p4389
4
17.9.p4389
est, hordeum, fenum Graecum, ervum, haec omnia segetem exurunt
17.9.p4389
5
17.9.p4389
et omnia quae velluntur. nucleos
17.9.p4389
6
17.9.p4389
in segetem ne indideris.—Vergilius et lino segetem exuri et avena et papavere arbitratur.
17.9.p4390
17.9.p4390
1
17.9.p4390
Fimeta sub diu concavo loco et qui umorem colligat , stramento
17.9.p4390
2
17.9.p4390
intecta, ne in sole arescant, palo e robore
17.9.p4390
depacto fieri iubent
17.9.p4390
3
17.9.p4390
. ita fore ne innascantur iis serpentes. fimum inicere terrae plurimum refert favonio flante ac luna sitiente
17.9.p4390
4
17.9.p4390
. id plerique prave intellegunt a favonii ortu faciendum ac Februario mense tantum, cum id pleraque sata aliis postulent mensibus. quocumque tempore facere libeat, curandum, ut ab occasu aequinoctiali flante vento fiat lunaque decrescente ac sicca. mirum in modum augetur ubertas effectusque eius observatione tali.
17.10.p4391
17.10.p4391
1
17.10.p4391
Et
17.10.p4391
2
17.10.p4391
abunde praedicta ratione caeli ac terrae nunc de iis arboribus dicemus
17.10.p4391
3
17.10.p4391
, quae cura hominum atque arte proveniunt. nec pauciora prope sunt genera; tam benigne naturae gratiam retulimus. aut enim semine proveniunt aut plantis radicis aut propagine aut avolsione aut surculo
17.10.p4391
4
17.10.p4391
aut insito aut consecto arboris trunco. nam folia palmarum apud Babylonios seri atque ita arborem provenire
17.10.p4391
5
17.10.p4391
Trogum
17.10.p4391
6
17.10.p4391
credidisse
17.10.p4391
7
17.10.p4391
demiror. quaedam autem pluribus generibus seruntur, quaedam omnibus.
17.10.p4392
17.10.p4392
1
17.10.p4392
Ac pleraque ex his natura ipsa docuit et in primis semen serere, cum decidens exceptumque terra vivesceret. sed quaedam non aliter proveniunt, ut castaneae , iuglandes
17.10.p4392
2
17.10.p4392
, caeduis dumtaxat
17.10.p4392
3
17.10.p4392
exceptis; et
17.10.p4392
4
17.10.p4392
semine autem, quamquam dissimili
17.10.p4392
5
17.10.p4392
, ea quoque, quae aliis modis seruntur, ut vites et mala atque pira. namque his pro semine nucleus, non, ut supra dictis
17.10.p4392
6
17.10.p4392
, fructus ipse. et mespila semine nasci possunt. omnia haec tarda
17.10.p4392
7
17.10.p4392
proventu ac degenerantia et insito restituenda, interdumque
17.10.p4392
8
17.10.p4392
etiam castaneae.
17.10.p4393
17.10.p4393
1
17.10.p4393
Quibusdam natura contra
17.10.p4393
2
17.10.p4393
omnino non degenerandi , quoquo
17.10.p4393
3
17.10.p4393
modo serantur
17.10.p4393
4
17.10.p4393
, ut cupressis, palmae, lauris.
17.10.p4393
5
17.10.p4393
namque et laurus pluribus modis seritur. genera eius diximus. ex his Augusta et bacalis et tinus
17.10.p4393
6
17.10.p4393
simili modo seruntur. bacae mense lanuario aquilonis adflatu siccatae leguntur expandunturque rarae, ne calefiant acervo. postea quidam f
17.10.p4393
i
17.10.p4393
mo
17.10.p4393
7
17.10.p4393
ad satu
17.10.p4393
m
17.10.p4393
8
17.10.p4393
praeparatas
17.10.p4393
9
17.10.p4393
urina
17.10.p4393
10
17.10.p4393
madefaciunt,
17.10.p4393
11
17.10.p4393
alii in qualo pedibus in profluente deculcant, donec auferatur cutis, quae
17.10.p4393
12
17.10.p4393
alioqui uligine
17.10.p4393
13
17.10.p4393
infestat
17.10.p4393
14
17.10.p4393
nec patitur
17.10.p4393
partum.
17.10.p4393
15
17.10.p4393
in sulco repastinato
17.10.p4393
16
17.10.p4393
palmi altitudine vicenae fere acervatim *seruntur*
17.10.p4393
17
17.10.p4393
, mense Martio. eaedem et propagine*, triumphalis
17.10.p4393
18
17.10.p4393
talea tantum.
17.10.p4393
19
17.10.p4393
myrti genera omnia in Campania bacis seruntur, Romae propagine. Tarentina
17.10.p4393
m
17.10.p4393
20
17.10.p4393
Democritus et alio modo seri docet, grandissimis bacarum tusis
17.10.p4393
21
17.10.p4393
leviter, ne grana frangantur,..... eaque
17.10.p4393
22
17.10.p4393
intrita reste
17.10.p4393
m
17.10.p4393
23
17.10.p4393
24
17.10.p4393
circumlini atque ita seri. parietem
17.10.p4393
25
17.10.p4393
fore... densitatis
17.10.p4393
26
17.10.p4393
, ex quo virgulae differantur. sic et spinas saep
17.10.p4393
is
17.10.p4393
27
17.10.p4393
causa serunt, tomice moris spinarum circumlita. pilas autem laurus et myrti inopia a trimatu tempestivum est transferre.
17.10.p4394
17.10.p4394
1
17.10.p4394
Inter ea, quae semine seruntur, Mago
17.10.p4394
2
17.10.p4394
in nucibus operosus est. amygdalam
17.10.p4394
3
17.10.p4394
in argilla molli meridiem spectante
17.10.p4394
seri iubet; gaudere et dura calidaque terra, in pingui aut umida mori aut sterilescere; serendas quam maxime falcatas et e novella fimoque diluto maceratas per triduum aut pridie, quam serantur, aqua mulsa; mucrone defigi, aciem lateris in aquilonem spectare; ternas simul serendas, triangula ratione palm
17.10.p4394
o
17.10.p4394
4
17.10.p4394
inter se distantes; denis diebus adaquari, donec grandescant.
17.10.p4394
5
17.10.p4394
iuglandes nuces porrectae seruntur commissuris
17.10.p4394
6
17.10.p4394
iacentibus, pineae nucleis septenis fere in ollas perforatas additis
17.10.p4394
7
17.10.p4394
aut ut laurus, quae bacis seritur. citrea grano et propagine, sorba semine et a radice planta et av
17.10.p4394
ol
17.10.p4394
sione
17.10.p4394
8
17.10.p4394
proveniunt, sed illa in calidis, sorba in frigidis et umidis.
17.10.p4395
17.10.p4395
1
17.10.p4395
Natura et plantaria demonstravit
17.10.p4395
2
17.10.p4395
multarum radicibus pullulante subole densa et pariente matre, quas
17.10.p4395
3
17.10.p4395
necet: eius quippe umbra turba indigesta
17.10.p4395
4
17.10.p4395
premitur, ut in lauris, punicis, platanis, cerasis, prunis. Pauc
17.10.p4395
a
17.10.p4395
rum
17.10.p4395
5
17.10.p4395
in hoc genere rami parcunt suboli, ut ulmorum palmarumque. nullis vero tales pulluli
17.10.p4395
6
17.10.p4395
proveniunt nisi quarum radices amore solis atque imbris in summa tellure spatiantur.
17.10.p4395
omnia ea non statim moris est in sua
17.10.p4395
7
17.10.p4395
locari
17.10.p4395
8
17.10.p4395
, sed prius nutrici
17.10.p4395
9
17.10.p4395
dari atque in seminariis adolescere iterumque migrare, qui transitus mirum in modum mitigat etiam silvestres, sive arborum quoque, ut hominum, natura novitatis ac peregrinationis avida est, sive discedentes virus relincunt mansuescunt
17.10.p4395
q
17.10.p4395
ue
17.10.p4395
10
17.10.p4395
tractatu ceu ferae, dum radici
17.10.p4395
11
17.10.p4395
avellitur planta
17.10.p4395
12
17.10.p4395
.
17.10.p4396
17.10.p4396
1
17.10.p4396
Et aliud genus simile monstravit, avolsique
17.10.p4396
2
17.10.p4396
arboribus
17.10.p4396
stolones vixere, quo in genere
17.10.p4396
e
17.10.p4396
t
17.10.p4396
3
17.10.p4396
cum perna sua avelluntur partemque aliquam e matris quoque corpore aufer
17.10.p4396
u
17.10.p4396
nt
17.10.p4396
4
17.10.p4396
secum fimbriato corpore. hoc modo plantantur punicae, coryli, mali, sorbi, mespilae, fraxini, fici inprimisque vites. cotoneum ita satum degenerat. ex eodem inventum est surculos abscisos serere.
17.10.p4396
5
17.10.p4396
hoc primo saepis causa factum, sabucis, cotoneo et rubis
17.10.p4396
6
17.10.p4396
depactis, mox et culturae, ut populis, alnis, salici, quae
17.10.p4396
7
17.10.p4396
vel inverso surculo seritur. iam haec ibi
17.10.p4396
8
17.10.p4396
disponuntur, ubi libeat esse eas. quamquam
17.10.p4396
9
17.10.p4396
seminarii curam ante convenit dici, quam transeatur ad alia genera.
17.10.p4397
17.10.p4397
1
17.10.p4397
Namque ad id praecipuum eligi solum refert, quoniam nutricem indulgentiorem esse quam matrem saepe convenit. sit ergo siccum sucosumque, bipalio subactum, advenis hospitale et quam simillimum terrae
17.10.p4397
ei,
17.10.p4397
2
17.10.p4397
in quam transferendae sint, ante omnia elapidatum munitumque ab incursu
17.10.p4397
3
17.10.p4397
etiam gallinacei generis, quam minime rimosum, ne penetrans sol exurat fibras.
17.10.p4397
4
17.10.p4397
intervallo sesquipedum seri—nam si inter se contingant, praeter alia
17.10.p4397
5
17.10.p4397
vitia etiam verminosa
17.10.p4397
6
17.10.p4397
fiunt—, sariri
17.10.p4397
7
17.10.p4397
convenit saepius herbasque evelli, praeterea semina ipsa fruticantia supputare ac falcem pati consuescere.
17.10.p4397
8
17.10.p4397
Cato et furcis crates inponi iubet altitudine hominis ad solem recipiendum atque integi culmo ad frigora arcenda. sic pirorum malorumque semina nutriri, sic pineas nuces, sic cupressos semine satas et ipsas.
17.10.p4397
9
17.10.p4397
minimis id granis constat, vix ut perspici quaedam
17.10.p4397
possint, non omittendo naturae miraculo
17.10.p4397
10
17.10.p4397
e tam
17.10.p4397
11
17.10.p4397
parvo gigni arbores, tanto maiore tritici et hordei grano, ne quis fabam reputet. quid simile origini suae habent malorum pirorumque semina? his principiis respuentem securis materiem nasci, indomita ponderibus inmensis prela
17.10.p4397
12
17.10.p4397
, arbor
17.10.p4397
e
17.10.p4397
s
17.10.p4397
13
17.10.p4397
velis, turribus murisque inpellendis arietes! haec
17.10.p4397
14
17.10.p4397
est naturae
17.10.p4397
v
17.10.p4397
is
17.10.p4397
15
17.10.p4397
, haec potentia. super omnia erit e lacrima nasci aliquid, ut suo loco dicemus.
17.10.p4398
17.10.p4398
1
17.10.p4398
.Ergo e cupresso femina—mas enim, ut diximus,
17.10.p4398
2
17.10.p4398
non gignit—pilulae collectae quibus docui
17.10.p4398
3
17.10.p4398
mensibus
17.10.p4398
4
17.10.p4398
siccantur sole, ruptaeque emittunt semen formicis mire expetitum, ampliato etiam miraculo tantuli animalis cibo absumi natalem tantarum arborum. seritur Aprili mense, area aequata cylindris aut v
17.10.p4398
o
17.10.p4398
lvi
17.10.p4398
cu
17.10.p4398
lis
17.10.p4398
5
17.10.p4398
, densum, terraque cribris superincernitur
17.10.p4398
6
17.10.p4398
pollicis crassitudine.
17.10.p4398
7
17.10.p4398
contra maius
17.10.p4398
8
17.10.p4398
pondus attollere se non valet torqueturque sub terra. ob hoc et pavitur
17.10.p4398
9
17.10.p4398
vestigiis. Le
17.10.p4398
n
17.10.p4398
iter
17.10.p4398
10
17.10.p4398
rigatur
17.10.p4398
11
17.10.p4398
a solis occasu in trinis diebus, ut aequaliter bibat, donec erumpant. differuntur
17.10.p4398
12
17.10.p4398
post annum dodrantali filo, custodita temperie, ut viridi caelo serantur ac sine aura. mirumque dictu, periculum eo tantum die est, si roravit quantulumcumque
17.10.p4398
13
17.10.p4398
imbr
17.10.p4398
i
17.10.p4398
s
17.10.p4398
14
17.10.p4398
, aut si adflavit. de reliquo tutae sunt perpetua securitate aquasque postea odere
17.10.p4398
15
17.10.p4398
.
17.10.p4398
16
17.10.p4398
et zizipha grano seruntur
17.10.p4398
Aprili mense. tubures
17.10.p4398
17
17.10.p4398
melius inseruntur in pruno silvestri et malo cotone
17.10.p4398
o
17.10.p4398
18
17.10.p4398
et
17.10.p4398
19
17.10.p4398
in calabrice. ea est spina silvestris; quaecumque
17.10.p4398
20
17.10.p4398
optime et myxas recipit; utiliter et sorbos.
17.11.p4399
17.11.p4399
Plantas ex seminario transferre in
17.11.p4399
1
17.11.p4399
aliud, priusquam suo loco ponantur, operose praecipi arbitror, licet translatione folia latiora fieri spondeant.
17.11.p4400
17.11.p4400
1
17.11.p4400
Ulmorum, priusquam foliis vestiantur, samara colligenda est circa Martias kalendas, cum flavescere incipit. dein, biduo in umbra siccata, serenda densa in ref
17.11.p4400
r
17.11.p4400
acto
17.11.p4400
2
17.11.p4400
, terra super minuta incribrata crassitudine, qua
17.11.p4400
3
17.11.p4400
in cupressis. pluviae si non adiuvent, rigandum. differendae
17.11.p4400
4
17.11.p4400
ex arearum venis post annum in ulmaria intervallo pedali in quamque partem.
17.11.p4400
5
17.11.p4400
Ati
17.11.p4400
ni
17.11.p4400
as
17.11.p4400
6
17.11.p4400
ulmos autumno serere utilius, quia carentes
17.11.p4400
7
17.11.p4400
semine
17.11.p4400
8
17.11.p4400
plantis seruntur. in arbustum quinquennes sub urbe transferunt
17.11.p4400
9
17.11.p4400
aut, ut quibusdam placet, quae vicenum pedum esse coeperunt. sulco, qui novenarius dicitur, altitudine pedum III
17.11.p4400
10
17.11.p4400
, pari latitudine
17.11.p4400
11
17.11.p4400
et eo amplius circa positas pedes terni
17.11.p4400
12
17.11.p4400
undique e solido adaggerantur. arulas id vocant in Campania. intervalla ex l
17.11.p4400
o
17.11.p4400
ci
17.11.p4400
13
17.11.p4400
natura sumuntur .
17.11.p4400
rariores
17.11.p4400
14
17.11.p4400
serendas in campestribus convenit. populos
17.11.p4400
15
17.11.p4400
et fraxinos
17.11.p4400
16
17.11.p4400
, quia festinantius germinant, disponi quoque maturius convenit, hoc est ab idibus Februariis, plantis et ipsas nascentes. in disponendis arboribus arbustisque
17.11.p4400
ac vineis quincunc
17.11.p4400
i
17.11.p4400
alis
17.11.p4400
17
17.11.p4400
ordinum ratio vulgata et necessaria, non perflatu modo utilis, verum et aspectu grata, quoquo
17.11.p4400
18
17.11.p4400
modo intueare, in ordinem se porrigente versu. populos
17.11.p4400
19
17.11.p4400
eadem ratio semin
17.11.p4400
e
17.11.p4400
20
17.11.p4400
quae
17.11.p4400
21
17.11.p4400
ulmos serendi, transferendi quoque e seminariis eadem et silvis.
17.11.p4401
17.11.p4401
1
17.11.p4401
Ante omnia igitur in similem transferri terram aut meliorem oportet, nec ex tepidis aut praecocibus in frigidos aut
17.11.p4401
2
17.11.p4401
serotinos situs, ut neque ex his
17.11.p4401
3
17.11.p4401
in illos; praefodere scrobes ante
17.11.p4401
4
17.11.p4401
; si fieri possit, tanto, donec
17.11.p4401
5
17.11.p4401
pingui caespite obducantur.
17.11.p4401
6
17.11.p4401
Mago
17.11.p4401
7
17.11.p4401
ante annum iubet, ut solem pluviasque conbibant, aut, si id condicio largita
17.11.p4401
8
17.11.p4401
non sit, ignes in mediis
17.11.p4401
9
17.11.p4401
fieri ante menses duos, nec nisi post imbres in his seri, altitudinem eorum in argilloso aut duro solo trium cubitorum
17.11.p4401
10
17.11.p4401
esse in quamque partem, in pr
17.11.p4401
o
17.11.p4401
nis
17.11.p4401
11
17.11.p4401
palmo amplius, iubetque
17.11.p4401
12
17.11.p4401
caminata fossura ore conpressiore
17.11.p4401
e
17.11.p4401
ss
17.11.p4401
e
17.11.p4401
13
17.11.p4401
, in nigra vero terra duo cubita et palmum quadratis angulis
17.11.p4401
14
17.11.p4401
eadem mensura. Graeci auctores consentiunt non altiores quino semipede esse debere nec latiores II
17.11.p4401
15
17.11.p4401
pedibus, nusquam vero semisquipede
17.11.p4401
16
17.11.p4401
minus altos. quoniam
17.11.p4401
17
17.11.p4401
in umido solo ad vicina aquae
17.11.p4401
18
17.11.p4401
perveniat
17.11.p4401
ur
17.11.p4401
19
17.11.p4401
, Cato,
17.11.p4401
si locus aquosus sit,
17.11.p4401
20
17.11.p4401
latos
17.11.p4401
21
17.11.p4401
pedes ternos in faucibus imosque
17.11.p4401
22
17.11.p4401
palmum et pedem, altitudine IIII
17.11.p4401
23
17.11.p4401
pedum, eos lapide consterni aut, si non sit, perticis salignis viridibus, si neque hae sint, sarmentis, ita ut in altitudine
17.11.p4401
m
17.11.p4401
24
17.11.p4401
semipes detrahatur
17.11.p4401
25
17.11.p4401
. nobis adi
17.11.p4401
ci
17.11.p4401
endum
17.11.p4401
26
17.11.p4401
videtur ex praedicta arborum natura, ut altius demittantur ea, quae
17.11.p4401
27
17.11.p4401
summa tellure gaudent , tamquam fraxinus, olea. haec et similia quaternos pedes oporteat
17.11.p4401
28
17.11.p4401
demitti
17.11.p4401
29
17.11.p4401
. ceteris altitudinis pedes terni s
17.11.p4401
u
17.11.p4401
ffecerint
17.11.p4401
30
17.11.p4401
. *est
17.11.p4401
31
17.11.p4401
innoxium adradi
17.11.p4401
32
17.11.p4401
partes, quae se nudaverint
17.11.p4401
33
17.11.p4401
.* Excide radicem, inquit, istam, Papirius Cursor imperator , ad terrorem Praenestinorum praetoris destringi securi
17.11.p4401
i
17.11.p4401
uss
17.11.p4401
a
17.11.p4401
34
17.11.p4401
.*
17.11.p4401
35
17.11.p4401
testas
17.11.p4401
36
17.11.p4401
, aliqui
17.11.p4401
37
17.11.p4401
lapides rotundos subici malunt , qui et contineant umorem et transmittant, non i
17.11.p4401
d
17.11.p4401
em
17.11.p4401
38
17.11.p4401
planos facere et a terreno arcere radicem existimantes. glarea
17.11.p4401
39
17.11.p4401
substrata inter utramque sententiam fuerit.
17.11.p4402
17.11.p4402
1
17.11.p4402
Arborem nec minorem bima nec maiorem trima transferre
17.11.p4402
2
17.11.p4402
quidam praecipiunt, alii cum manum
17.11.p4402
3
17.11.p4402
conpleat, Cato crassiorem v digitis. non omisisset idem, si a
17.11.p4402
t
17.11.p4402
tineret
17.11.p4402
4
17.11.p4402
, meridianam caeli partem signare in cortice, ut translat
17.11.p4402
ae
17.11.p4402
5
17.11.p4402
isdem et adsuetis statuerentur
17.11.p4402
6
17.11.p4402
horis
17.11.p4402
7
17.11.p4402
, ne aquiloniae meridianis oppositae solibus finderentur et algerent meridianae aquilonibus.
17.11.p4402
8
17.11.p4402
quod e diverso adfectant etiam quidam in vite ficoque, permutantes in contrarium. densiores enim folio ita fieri magisque protegere fructum et minus amittere , ficumque
17.11.p4402
9
17.11.p4402
sic etiam scansilem fieri. plerique id demum cavent, ut plaga deputati cacuminis meridiem spectet, ignari fissuris nimii vaporis opponi.
17.11.p4402
10
17.11.p4402
id quidem in horam diei quintam vel octavam spectare maluerim. aeque latet non neglegendum, ne radices mora inarescant neve a
17.11.p4402
11
17.11.p4402
septentrionibus aut ab ea parte caeli usque ad exortum brumalem vento flante effodiantur arbores, aut certe non adversae his ventis radices praebeantur, propter quod emoriuntur ignaris causae agricolis.
17.11.p4402
12
17.11.p4402
Cato omnes ventos et imbrem quoque in tota translatione damnat. et ad haec proderit quam plurimum terrae, in qua vixerint, radicibus cohaerere ac totas
17.11.p4402
cum
17.11.p4402
13
17.11.p4402
caespite circumligari cum ob id Cato in corbibus transferri iubeat, procul dubio utilissime .
17.11.p4402
qui
17.11.p4402
quidem
17.11.p4402
14
17.11.p4402
summam terram contentus est subdi. quidam punicis malis substrato lapide non rumpi pomum in arboribus tradunt.radices inflexas poni melius; arborem ipsam ita locari, ut media sit totius scrobis, necessarium .
17.11.p4402
15
17.11.p4402
ficus si in scilla
17.11.p4402
16
17.11.p4402
—bulborum hoc genus est
17.11.p4402
17
17.11.p4402
— seratur
17.11.p4402
18
17.11.p4402
, ocissime ferre traditur pomum neque vermiculationi obnoxium, quo vitio carent
17.11.p4402
et
17.11.p4402
19
17.11.p4402
reliqua poma similiter
17.11.p4402
sata. radicum
17.11.p4402
f
17.11.p4402
i
17.11.p4402
li
17.11.p4402
s
17.11.p4402
20
17.11.p4402
magnam adhibendam curam, ut exemptas appareat, non evolsas, quis dubitet? qua ratione et reliqua confessa
17.11.p4402
21
17.11.p4402
omittimus, sicuti terram circa radices festuca cospissandam
17.11.p4402
22
17.11.p4402
, quod Cato primum in ea re esse censet, plagam quoque a trunco oblini fimo et foliis praeligari praecipiens.
17.12.p4403
17.12.p4403
1
17.12.p4403
Huius loci pars est ad intervalla pertinens: quidam punicas et myrtos et lauros densiores seri iusserunt , in pedibus tamen
17.12.p4403
2
17.12.p4403
novenis, malos amplius paulo, vel magis etiam piros magisque amygdalas et ficos
17.12.p4403
3
17.12.p4403
. Qu
17.12.p4403
a
17.12.p4403
m-
17.12.p4403
quam
17.12.p4403
4
17.12.p4403
optime diiudica
17.12.p4403
b
17.12.p4403
it
17.12.p4403
5
17.12.p4403
ramorum amplitudinis ratio locorumque ; et umbrae cuiusque arboris, quoniam has quoque observari oportet. breves sunt quamvis magnarum arborum,
17.12.p4403
cum
17.12.p4403
6
17.12.p4403
ramos
17.12.p4403
7
17.12.p4403
in orbem circina
17.12.p4403
n
17.12.p4403
t
17.12.p4403
8
17.12.p4403
, ut in malis pirisque ; eaedem
17.12.p4403
9
17.12.p4403
enormes cerasis, lauris.
17.12.p4404
17.12.p4404
1
17.12.p4404
Iam quaedam umbrarum proprietas: iuglandum
17.12.p4404
2
17.12.p4404
gravis et noxia, etiam capiti humano omnibusque iuxta satis. necat gramina et pinus, sed ventis utraque resistit, quoniam et protecta
17.12.p4404
3
17.12.p4404
vinearum ratione egent
17.12.p4404
4
17.12.p4404
. stilicidia pinus, quercus, ilicis ponderosissima, nullum cupressi
17.12.p4404
5
17.12.p4404
, umbra minima et in se convoluta. ficorum levis
17.12.p4404
6
17.12.p4404
, quamvis sparsa, ideoque inter vineas seri non vetentur.
17.12.p4404
ulmorum lenis
17.12.p4404
7
17.12.p4404
, etiam nutriens, quacumque opacat. Attico haec quoque videtur e gravissimis, nec dubito, si emittantur in ramos; constrictae quidem illius
17.12.p4404
8
17.12.p4404
noxiam esse
17.12.p4404
non arbitror. iucunda et platani, quamquam crassa. licet gramini
17.12.p4404
9
17.12.p4404
credere non s
17.12.p4404
ub
17.12.p4404
10
17.12.p4404
alia
17.12.p4404
11
17.12.p4404
laetius operienti
17.12.p4404
12
17.12.p4404
tor
17.12.p4404
o
17.12.p4404
s
17.12.p4404
13
17.12.p4404
. populo nulla ludentibus foliis, pinguis alno, sed pascens sata. vitis sibi sufficit,
17.12.p4404
mobili folio iactatuque crebro solem umbra temperans, eodem gravi protegens in imbre. omnium fere levis umbra, quorum pediculi longi. non fastidienda haec quoque scientia atque non in ultimis ponenda, quando satis quibusque umbra aut nutrix aut noverca est. iuglandum quidem pinorumque et picearum et abietis quaecumque attingere
17.12.p4404
14
17.12.p4404
non dubie venenum.
17.12.p4405
17.12.p4405
1
17.12.p4405
Stilicidii brevis defiuitio est: omnium, quae proiectu frondis ita defenduntur, ut per ipsas non defluant imbres, stilla saeva est. ergo plurimum intererit hac in quaestione, terra, in qua seremus, in quantum
17.12.p4405
2
17.12.p4405
arbores quasque alat. iam per se colles minora quaerunt intervalla .
17.12.p4405
ventosis locis crebriores seri conducit, olea
17.12.p4405
m
17.12.p4405
3
17.12.p4405
tamen maximo intervallo, de qua Catonis Italica sententia est in XXV pedibus
17.12.p4405
4
17.12.p4405
, plurimum
17.12.p4405
5
17.12.p4405
XXX seri. sed hoc variatur locorum natura. non alia
17.12.p4405
6
17.12.p4405
maior in Baetica arbor, in Africa vero—fides penes auctores erit—miliarias vocari multas narrant a pondere olei, quod ferant annuo proventu. ideo LXXV pedes Mago intervallo dedit undique aut in macro solo ac duro atque ventoso, cum minimum, XLV.
17.12.p4405
7
17.12.p4405
Baetica quidem uberrimas messes inter oleas metit. illam inscientiam
17.12.p4405
8
17.12.p4405
pudendam esse co
17.12.p4405
n
17.12.p4405
ve
17.12.p4405
n
17.12.p4405
iet
17.12.p4405
9
17.12.p4405
adultas interlucare
17.12.p4405
10
17.12.p4405
iusto plus et in senectam praecipitare aut, ut
17.12.p4405
11
17.12.p4405
plerumque ipsis, qui posuere, coarguentibus imperitiam suam, totas
17.12.p4405
excidere. nihil est f
17.12.p4405
oe
17.12.p4405
dius
17.12.p4405
12
17.12.p4405
agricolis quam
17.12.p4405
ge
17.12.p4405
stae
17.12.p4405
13
17.12.p4405
rei po
17.12.p4405
eni
17.12.p4405
tentia
17.12.p4405
14
17.12.p4405
, multo iam ut praestet laxitate
17.12.p4405
15
17.12.p4405
delinquere
17.12.p4405
16
17.12.p4405
.
17.13.p4406
17.13.p4406
Quaedam autem natura
17.13.p4406
1
17.13.p4406
tarde crescunt, et in primis semine tantum nascentia et longo aevo durantia . at quae cito occidunt, velocia sunt, ut ficus, punica, prunus, malus, pirus
17.13.p4406
2
17.13.p4406
, myrtus, salix, et tamen antecedunt divitiis
17.13.p4406
3
17.13.p4406
. in trimatu enim ferre incipi
17.13.p4406
un
17.13.p4406
t
17.13.p4406
4
17.13.p4406
, ostendentes et ante
17.13.p4406
5
17.13.p4406
. ex his lentissima est pirus, ocissima omnium cypirus et pseudoc
17.13.p4406
y
17.13.p4406
pirus
17.13.p4406
6
17.13.p4406
frutex. protinus enim floret semenque perfert
17.13.p4406
7
17.13.p4406
. omnia vero celerius adolescunt stolonibus ablatis unamque in stirpem redactis alimentis.
17.13.p4407
17.13.p4407
1
17.13.p4407
Eadem natura et propagines docuit. rubi namque curvati gracilitate et simul proceritate nimia defigunt rursus in terram capita iterumque nascuntur ex sese repleturi
17.13.p4407
2
17.13.p4407
omnia, ni resistat cultura, prorsus ut possint videri homines terrae causa geniti. ita pessima atque execranda res propaginem tamen docuit ac viviradicem
17.13.p4407
3
17.13.p4407
. eadem autem natura et
17.13.p4407
h
17.13.p4407
ederis
17.13.p4407
4
17.13.p4407
. Cato propagari praeter vitem tradit ficum, oleam, punicam, malorum genera omnia, laurus
17.13.p4407
5
17.13.p4407
, pruna
17.13.p4407
6
17.13.p4407
, myrtum
17.13.p4407
7
17.13.p4407
, nuces abellanas et Praenestinas, platanum .
17.13.p4408
17.13.p4408
1
17.13.p4408
Propaginum duo genera: ramo ab arbore depresso in scrobem IIII pedum quoquo
17.13.p4408
2
17.13.p4408
et post biennium
17.13.p4408
3
17.13.p4408
amputato
17.13.p4408
flexu plantaque translata post trimatum, quas si
17.13.p4408
4
17.13.p4408
longius ferre libeat, in qualis statim aut vasis fictilibus defodere propagines aptissimum, ut in his transferantur.
17.13.p4408
5
17.13.p4408
alterum genus luxuriosius
17.13.p4408
6
17.13.p4408
, in ipsa arbore radices sollicitando traiectis per vasa fictilia vel qualos ramis terraque circumfartis
17.13.p4408
7
17.13.p4408
, atque hoc blandimento inpetratis radicibus inter poma ipsa et cacumina—in summa
17.13.p4408
8
17.13.p4408
etenim cacumina hoc
17.13.p4408
9
17.13.p4408
modo petuntur audaci ingenio
17.13.p4408
10
17.13.p4408
arborem aliam longe a tellure faciendi—eodem quo supra biennii spatio abscisa propagine et cum quasillis
17.13.p4408
11
17.13.p4408
sata. Sabina herba propagine seritur et avolsione; tradunt faece vini aut e parietibus latere tuso mire ali. iisdem modis rosmarinum seritur et ramo, quoniam neutri semen, rhododendrum propagine et semine.
17.14.p4409
17.14.p4409
1
17.14.p4409
Semine quoque inserere natura docuit raptim avium fame devorato solidoque et alvi tepore madido cum fecundo fimi medicamine abiecto in mollibus
17.14.p4409
2
17.14.p4409
arborum lecticis et ventis
17.14.p4409
3
17.14.p4409
saepe translato in aliquas corticum rimas, unde vidimus cerasum in salice, platanum in lauru, laurum in ceraso et bacas simul discolores. tradunt et monedulam condentem semina in thensauros cavernarum eiusdem rei praebere causas.
17.14.p4410
17.14.p4410
1
17.14.p4410
Hinc nata inoculatio sutoriae simili fistula ape-100 riendi in arbore oculum cortice exciso semenque includendi eadem fistula sublatum ex alia. in ficis et
17.14.p4410
2
17.14.p4410
malis haec fuit inoculatio antiqua. Vergiliana quaerit sinum in nodo germine
17.14.p4410
3
17.14.p4410
expulsi corticis gemmamque ex alia arbore includit.
17.14.p4411
17.14.p4411
1
17.14.p4411
Et hactenus natura ipsa docuit,
17.14.p4411
insitionem autem casus, magister alius et paene numerosior, ad hunc modum: agricola sedulus casam saepis munimento cingens, quo minus putrescerent sudes, limen subdidit ex hedera. at illae vivaci morsu adprehensae suam ex alien
17.14.p4411
a
17.14.p4411
2
17.14.p4411
fecere vitam, apparuitque truncum esse pro terra. aufertur ergo serra aequaliter superficies, levigatur falce truncus.
17.14.p4411
3
17.14.p4411
ratio postea duplex, et prima inter corticem lignumque inserendi. timebant prisci truncum findere, mox inforare
17.14.p4411
4
17.14.p4411
ausi
17.14.p4411
5
17.14.p4411
medio ipsique in eo medullae calamum imprimebant, unum inserentes , neque enim plures capiebat medulla. subtilior postea ratio
17.14.p4411
6
17.14.p4411
vel senos ad
17.14.p4411
d
17.14.p4411
i
17.14.p4411
7
17.14.p4411
, mortalitati eorum et numero
17.14.p4411
8
17.14.p4411
, per media trunco leniter fisso cuneoque tenui fissuram custodiente , donec cuspidatim decisus descendat in rimam calamus .
17.14.p4412
17.14.p4412
Multa in hoc servanda: primum omnium, quae patiatur coitum talem arbor et cuius arboris
17.14.p4412
1
17.14.p4412
. varie quoque et non isdem in partibus subest omnibus sucus. vitibus ficisque media siccior
17.14.p4412
a
17.14.p4412
2
17.14.p4412
et e
17.14.p4412
3
17.14.p4412
summa parte conceptus; ideo illinc surculi petuntur. oleis circa media
17.14.p4412
4
17.14.p4412
sucus, inde et surculi
17.14.p4412
5
17.14.p4412
; cacumina sitiunt.
17.14.p4412
6
17.14.p4412
facillime coalescunt quibus eadem corticis natura quaeque pariter florentia eiusdem horae cognationem
17.14.p4412
7
17.14.p4412
sucorumque societatem habent. lenta res
17.14.p4412
8
17.14.p4412
, quotiens umidis repugnant sicca, mollibus corticum duri
17.14.p4412
9
17.14.p4412
. reliqua observatio, ne fissura in nodo fiat—repudiat quippe advenam inhospitalis duritia—, ut in parte nitidissima, ne longior multo tribus digitis, ne obliqua,
17.14.p4412
ne tralucens.
17.14.p4412
10
17.14.p4412
Vergilius e cacumine inseri vetat, ceitumque est ab umeris arborum orientem aestivum spectantibus surculos petendos, et e feracibus et e germine novello, nisi vetustae
17.14.p4412
11
17.14.p4412
arbori
17.14.p4412
12
17.14.p4412
inserantur: ii
17.14.p4412
13
17.14.p4412
enim robustiores esse debent. praeterea ut praegnates, hoc est germinatione
17.14.p4412
14
17.14.p4412
turgentes et qui parere illo speraverint anno, bimi utique nec tenuiores digito minimo.
17.14.p4412
15
17.14.p4412
inseruntur autem et inversi, cum id agitur, ut minor altitudo in latitudinem
17.14.p4412
16
17.14.p4412
se fundat. ante omnia gemmantes nitere conveniet ;
17.14.p4412
17
17.14.p4412
nihil usquam ulcerosum aut retorridum
17.14.p4412
18
17.14.p4412
spei favet. medulla calami commissurae in matre
17.14.p4412
19
17.14.p4412
ligni corticisque iungatur, id enim satius quam foris cortici
17.14.p4412
20
17.14.p4412
aequari. calami exacutio medullam ne nudet, tamen tenui
17.14.p4412
21
17.14.p4412
fistula detegat. fastigatio
17.14.p4412
22
17.14.p4412
levi descendat cuneo
17.14.p4412
23
17.14.p4412
tribus non ampliore digitis, quod facillime contingit tinctum aqua radentibus.
17.14.p4412
24
17.14.p4412
ne exacuatur
17.14.p4412
25
17.14.p4412
in vento, ne cortex a ligno decedat
17.14.p4412
26
17.14.p4412
alterutri. calamus ad corticem usque suum deprimatur. ne luxetur
17.14.p4412
27
17.14.p4412
, dum
17.14.p4412
d
17.14.p4412
eprimitur
17.14.p4412
28
17.14.p4412
, neve cortex replicetur in rugas. ideo lacrimantes calamos inseri non oportet, non, Hercules, magis quam aridos, quia illo modo labat umore nimio cortex, hoc vitali defectu non umescit neque concorporatur
17.14.p4412
29
17.14.p4412
.
17.14.p4412
30
17.14.p4412
id etiam religionis servant, ut luna crescente, ut calamus utraque deprimatur manu. et alioqui hoc in opere duae simul manus minus nituntur, necessario temperamento . validius demissi tardius ferunt, fortius durant,
17.14.p4412
contraria ex diverso. ne hiscat nimium rima
17.14.p4412
31
17.14.p4412
laxeque capiat , aut ne parum et
17.14.p4412
32
17.14.p4412
exprimat aut conpressum necet; hoc
17.14.p4412
33
17.14.p4412
maxime cavendum
17.14.p4412
34
17.14.p4412
in
17.14.p4412
35
17.14.p4412
praevalide accipientis trunco.
17.14.p4412
36
17.14.p4412
ut
17.14.p4412
37
17.14.p4412
media
17.14.p4412
38
17.14.p4412
fissura relinquat
17.14.p4412
ur
17.14.p4412
39
17.14.p4412
, quidam
17.14.p4412
40
17.14.p4412
vestigio fissurae falce
17.14.p4412
41
17.14.p4412
in truncis facto salice praeligant marginem ipsum, postea cuneo
17.14.p4412
42
17.14.p4412
findunt
17.14.p4412
43
17.14.p4412
continente vinculo libertatem dehiscendi.— (quaedam in planta
17.14.p4412
r
17.14.p4412
io
17.14.p4412
44
17.14.p4412
insita eodem die transferuntur).— si crassior truncus inseratur, inter corticem et lignum inseri melius, cuneo optime osseo, cort
17.14.p4412
ex
17.14.p4412
n
17.14.p4412
e
17.14.p4412
45
17.14.p4412
rumpatur, laxato.
17.14.p4412
46
17.14.p4412
cerasi libro dempto finduntur
17.14.p4412
47
17.14.p4412
. hae solae et post brumam inseruntur. dempto libro habent veluti lanuginem , quae si conprehendit
17.14.p4412
48
17.14.p4412
insitum, putrefacit.
17.14.p4412
v
17.14.p4412
inc
17.14.p4412
u
17.14.p4412
lun
17.14.p4412
49
17.14.p4412
cuneo adact
17.14.p4412
o
17.14.p4412
50
17.14.p4412
utilissime adstringitur. inserere aptissimum, quam proxime
17.14.p4412
51
17.14.p4412
terrae patiatur nodorum truncique ratio.
17.14.p4412
52
17.14.p4412
eminere calami
17.14.p4412
53
17.14.p4412
VI digitorum longitudine non amplius debent. Cato argillae vel cretae harenam fimumque bubulum admiscet atque ita usque ad lentorem subigi iubet idque interponi et circumlini. ex iis, quae commentatus est, facile apparet illa aetate inter lignum et corticem nec alio modo inserere solitos aut ultra latitudinem II digitorum calamos demittere
17.14.p4412
54
17.14.p4412
. inseri autem praecipit pira ac mala per ver et post solstitium
17.14.p4412
55
17.14.p4412
diebus L
17.14.p4412
et
17.14.p4412
post
17.14.p4412
56
17.14.p4412
vindemiam ,
17.14.p4412
57
17.14.p4412
oleas autem et ficos per ver tantum, luna sitiente
17.14.p4412
58
17.14.p4412
,
17.14.p4412
[hoc
17.14.p4412
59
17.14.p4412
est sicca] praeterea post meridiem ac sine vento austro. mirum quod non contentus insitum munisse, ut dictum est, et caespite ab imbre frigoribusque protexisse
17.14.p4412
60
17.14.p4412
ac mollibus bifidorum viminum fasc
17.14.p4412
ii
17.14.p4412
s
17.14.p4412
61
17.14.p4412
, lingua bubula — herbae id genus est—insuper optegi iubet eamque inligari opertam stramentis. nunc abunde arbitrantur paleato luto sarcire
17.14.p4412
62
17.14.p4412
et
17.14.p4412
libro
17.14.p4412
63
17.14.p4412
II digitos
17.14.p4412
64
17.14.p4412
insito exstante.
17.14.p4412
65
17.14.p4412
verno inserentes tempus urguet, incitantibus se gemmis praeterquam in olea, cuius dintissime oculi parturiunt, minimumque suci habet sub cortice, qui nimius insitis nocet. punica vero et ficum qua
17.14.p4412
e
17.14.p4412
que
17.14.p4412
66
17.14.p4412
alia sicca sunt recrastinare
17.14.p4412
67
17.14.p4412
minime utile.
17.14.p4412
68
17.14.p4412
pirum vel florentem inserere licet et in Maium quoque mensem protendere insitiones
17.14.p4412
69
17.14.p4412
. quod si longius adferantur pomorum calami, rapo infixos
17.14.p4412
70
17.14.p4412
optime custodire sucum arbitrantur, servari inter duos imbrices iuxta rivos vel piscinas utrimque terra obstructos,
17.15.p4413
17.15.p4413
vitium vero in scrobibus siccis stramento opertos ac deinde terra obrutos, ut cacumine exstent
17.15.p4413
1
17.15.p4413
.
17.15.p4414
17.15.p4414
1
17.15.p4414
Cato vitem tribus modis inserit: praesectam findi iubet per medullam, in eam surculos exacutos, ut dictum
17.15.p4414
2
17.15.p4414
est, addi, medullas iungi
17.15.p4414
3
17.15.p4414
. altero, si
17.15.p4414
4
17.15.p4414
inter se vites contingant , utriusque in obliquum latere contrario adras
17.15.p4414
o
17.15.p4414
5
17.15.p4414
iunctis medullis colligari. tertium genus est terebrare vitem in obliquum ad medullam calamosque addere longos pedes binos atque ita ligatum insitum intritaque inlitum operire terra calamis subrectis.
17.15.p4414
6
17.15.p4414
nostra aetas correxit, ut
17.15.p4414
Gallica uteretur terebra, quae excavat nec urit—quoniam adustio omnis hebetat—, atque ut gemmascere incipiens
17.15.p4414
e
17.15.p4414
lig
17.15.p4414
ere
17.15.p4414
tur
17.15.p4414
7
17.15.p4414
calamus, nec plus quam binis ab insito
17.15.p4414
8
17.15.p4414
emineret oculis, ulmi
17.15.p4414
9
17.15.p4414
... vimine alligato
17.15.p4414
10
17.15.p4414
.... bina
17.15.p4414
11
17.15.p4414
circumdarentur
17.15.p4414
12
17.15.p4414
.... acie a duabus partibus, ut inde potius destillaret mucor
17.15.p4414
13
17.15.p4414
, qui maxime vites infestat; dein cum evaluissent flagella
17.15.p4414
14
17.15.p4414
pedes binos, vinculum insiti incideretur, ubertat
17.15.p4414
i
17.15.p4414
15
17.15.p4414
crassitudine permissa.
17.15.p4414
16
17.15.p4414
vitibus inserendis tempus dedere ab aequinoctio autumno ad germinationis initia. sativae plantae silvestrium radicibus inseruntur natura siccioribus
17.15.p4414
17
17.15.p4414
; si sativae silvestribus inserantur, degenerant in feritatem
17.15.p4414
18
17.15.p4414
. reliqua caelo constant. aptissima insitis siccitas
17.15.p4414
19
17.15.p4414
;
17.15.p4414
20
17.15.p4414
huius enim remedium
17.15.p4414
21
17.15.p4414
: adpositis fictilibus vasis modicus umor per cinerem destillat
17.15.p4414
22
17.15.p4414
. inoculatio rores amat lenes.
17.16.p4415
17.16.p4415
1
17.16.p4415
Emplastratio
17.16.p4415
2
17.16.p4415
et ipsa ex
17.16.p4415
3
17.16.p4415
inoculatione nata videri potest, crasso autem maxime cortici
17.16.p4415
4
17.16.p4415
convenit, sicut est ficis
17.16.p4415
5
17.16.p4415
. ergo amputatis omnibus ramis
17.16.p4415
6
17.16.p4415
, ne sucum avocent, nitidissima in parte quaque praecipua cernatur
17.16.p4415
7
17.16.p4415
hilaritas, exempta scutula ita, ne descendat ulta corticem ferrum, inprimitur ex alia cortex par cum sui germinis mamma
17.16.p4415
8
17.16.p4415
,
17.16.p4415
sic conpage densata, ut cicatrici locus non sit et statim fiat unitas, nec umorem nec adflatum recipiens; nihilominus tamen et luto munire et vinculo melius.
17.16.p4415
hoc genus non pridem repertum volunt qui novis moribus favent, sed iam et
17.16.p4415
9
17.16.p4415
apud veteres Graecos invenitur et apud Catonem, qui oleam ficumque sic inseri iussit, mensura etiam praefinita secundum reliquam diligentiam suam: cortices
17.16.p4415
10
17.16.p4415
scalpro excidi quattuor digitorum longitudine et trium latitudine
17.16.p4415
11
17.16.p4415
atque ita coagmentari
17.16.p4415
12
17.16.p4415
et ilia sua intrita obli
17.16.p4415
n
17.16.p4415
i
17.16.p4415
13
17.16.p4415
, eadem ratione
17.16.p4415
u
17.16.p4415
t
17.16.p4415
14
17.16.p4415
in malo. quidam huic generi miscuere fissuram in vitibus, exempta cortici tessella latere
17.16.p4415
15
17.16.p4415
plano
17.16.p4415
16
17.16.p4415
adigendo .
17.16.p4415
17
17.16.p4415
tot modis insitam arborem vidimus iuxta Tiburtes tulli
17.16.p4415
o
17.16.p4415
s
17.16.p4415
18
17.16.p4415
omni genere pomorum onustam, alio ramo nucibus, alio bacis, aliunde vite, piris, ficis, punicis malorumque generibus. sed huic brevis fuit vita. nec tamen omnia
17.16.p4415
19
17.16.p4415
experimentis
17.16.p4415
20
17.16.p4415
adsequi
17.16.p4415
in
17.16.p4415
natura
17.16.p4415
21
17.16.p4415
possumus. quaedam enim nasci nisi sponte nullo modo queunt, eaque inmitibus tantum et desertis locis proveniunt.
17.16.p4415
22
17.16.p4415
capacissima insitorum omnium ducitur
17.16.p4415
23
17.16.p4415
platanus, postea robur, verum utraque sapores corrumpit
17.16.p4415
24
17.16.p4415
. quaedam omni genere inseruntur, ut ficus, ut punicae
17.16.p4415
25
17.16.p4415
. vitis non recipit emplastra, nec quibus tennis aut caducus
17.16.p4415
26
17.16.p4415
rimosusque cortex, neque inoculationem siccae aut umoris exigui. fertilissima omnium inoculatio , postea emplastratio, sed utraque infirmissima; et quae cortice tantum nituntur, vel levi aura ocissime deplantantur . inserere firmissimum et fecundius quam serere.
17.17.p4416
17.17.p4416
Non est omittenda raritas unius exempli. Corellius
17.17.p4416
1
17.17.p4416
eques Romanus Ateste genitus insevit castaneam suomet ipsam surculo in Neapolitano agro. sic facta est castanea, quae ab eo nomen accepit inter laudatas. postea
17.17.p4416
T
17.17.p4416
ere
17.17.p4416
u
17.17.p4416
s
17.17.p4416
2
17.17.p4416
eiusdem
17.17.p4416
3
17.17.p4416
libertus Corellianam iterum insevit. haec est inter eas differentia: illa copiosior, haec Tereiana
17.17.p4416
4
17.17.p4416
melior.
17.17.p4417
17.17.p4417
1
17.17.p4417
Reliqua genera casus ingenio suo excogitavit ac defractos serere ramos docuit, cum pali defixi radices cepissent. multa sic seruntur inprimisque ficus omnibus aliis modis nascens praeterquam tale
17.17.p4417
a
17.17.p4417
2
17.17.p4417
, optime quidem, si vastiore
17.17.p4417
3
17.17.p4417
ramo pali modo exacuto adigatur
17.17.p4417
4
17.17.p4417
alte, exiguo super terram relicto capite eoque ipso
17.17.p4417
5
17.17.p4417
harena cooperto. ramo seruntur et punica, palis laxato prius meatu, item myrtus, omnium horum longitudine
17.17.p4417
6
17.17.p4417
III pedum, crassitudine
17.17.p4417
7
17.17.p4417
minus bracchiali, cortice diligenter servato, trunco exacuto.
17.17.p4418
17.17.p4418
1
17.17.p4418
Myrtus et taleis
17.17.p4418
2
17.17.p4418
seritur, morus talea tantum, quoniam in ulmo eam inseri religio fulgurum prohibet. quapropter de talearum satu nunc dicendum est. servandum in eo ante omnia, ut taleae ex feracibus fiant arboribus , ne curvae neve scabrae aut bifurcae,
17.17.p4418
ne
17.17.p4418
3
17.17.p4418
tenuiores quam ut manum impleant, ne minores pedalibus, ut inlibato cortice atque ut sectura inferior ponatur semper et quod
17.17.p4418
fu
17.17.p4418
erit
17.17.p4418
4
17.17.p4418
ab radice, adcumuleturque germinatio terra, done robur planta capiat.
17.18.p4419
17.18.p4419
1
17.18.p4419
Quae custodienda in olearum cura Cato iudicaverit, ipsius verbis optime praecipiemus: Taleas oleagineas, quas in scrobe saturus eris, tripedaneas facito
17.18.p4419
2
17.18.p4419
, diligenterque tractato, ne liber laboret , cum dolabis aut secabis. quas in seminario saturus eris, pedales facito. eas sic inserito: locus bipalio subactus sit beneque
17.18.p4419
3
17.18.p4419
gluttus
17.18.p4419
4
17.18.p4419
. cum taleam demittes
17.18.p4419
5
17.18.p4419
, pede taleam opprimito. si parum descendet
17.18.p4419
6
17.18.p4419
, malleo aut mateola adigito
17.18.p4419
7
17.18.p4419
, cavetoque, ne librum scindas, cum adi
17.18.p4419
g
17.18.p4419
es
17.18.p4419
8
17.18.p4419
. palo prius locum ne feceris, quo taleam demittas
17.18.p4419
9
17.18.p4419
; ita
17.18.p4419
10
17.18.p4419
melius vivet. taleae
17.18.p4419
11
17.18.p4419
12
17.18.p4419
ubi trimae sunt
17.18.p4419
13
17.18.p4419
, tum denique
17.18.p4419
mat
17.18.p4419
urae
17.18.p4419
14
17.18.p4419
sunt, ubi
17.18.p4419
15
17.18.p4419
liber se vertet.
17.18.p4419
16
17.18.p4419
si in scrobibus aut in sulcis seres
17.18.p4419
17
17.18.p4419
, ternas taleas ponito easque divaricato. supra terrain ne plus quattuor digitos traverses
17.18.p4419
18
17.18.p4419
eminea
17.18.p4419
n
17.18.p4419
t, vel oculos
17.18.p4419
19
17.18.p4419
serito.—Diligenter eximere
17.18.p4419
20
17.18.p4419
oleam oportet et radices quam
17.18.p4419
21
17.18.p4419
plurimas cum terra ferre, ubi radices bene operueris, calcare bene, ne
17.18.p4419
22
17.18.p4419
quid noceat. si quis quaeret
17.18.p4419
23
17.18.p4419
, quod tempus oleae serendae sit
17.18.p4419
24
17.18.p4419
, agro sicco per sementem, agro laeto per ver.
17.18.p4419
25
17.18.p4419
<1> Olivetum diebus xv ante aequinoctium vernum incipito putare. ex eo die dies XL
17.18.p4419
26
17.18.p4419
recte putabis. id hoc modo putato: qua locus recte ferax erit, quae arida erunt et si quid
17.18.p4419
ve
17.18.p4419
n
17.18.p4419
tus
17.18.p4419
27
17.18.p4419
interfregerit, inde
17.18.p4419
28
17.18.p4419
ea omnia eximito. qua locus ferax non erit, id plus concidito aratoque
17.18.p4419
29
17.18.p4419
bene enodatoque
17.18.p4419
30
17.18.p4419
stirpisque leves facito.—Circum oleas autumnitate
17.18.p4419
31
17.18.p4419
ablaqueato et stercus addito .—Qui oletum
17.18.p4419
32
17.18.p4419
saepissime et altissime miscebit
17.18.p4419
33
17.18.p4419
, is tenuissimas radices exarabit.
17.18.p4419
si male arabit,
17.18.p4419
34
17.18.p4419
radices susum abibunt, crassiores fi
17.18.p4419
e
17.18.p4419
nt
17.18.p4419
35
17.18.p4419
et eo
17.18.p4419
36
17.18.p4419
in radices vires oleae abibunt.
17.18.p4420
17.18.p4420
1
17.18.p4420
<2> Quae genera olearum et
17.18.p4420
2
17.18.p4420
in quo genere terrae iuberet
17.18.p4420
3
17.18.p4420
seri
17.18.p4420
4
17.18.p4420
quoque spectare oliveta, diximus in ratione
17.18.p4420
5
17.18.p4420
olei. Mago in colle et siccis et argilla
17.18.p4420
6
17.18.p4420
inter autumnum et brumam seri iussit, in crasso aut umido aut subriguo
17.18.p4420
7
17.18.p4420
so
17.18.p4420
lo
17.18.p4420
a messe ad brumam. quod praecepisse eum Africae intellegitur
17.18.p4420
8
17.18.p4420
. Italia quid
17.18.p4420
e
17.18.p4420
m
17.18.p4420
9
17.18.p4420
nunc vere maxime seri
17.18.p4420
t
17.18.p4420
10
17.18.p4420
. sed
17.18.p4420
11
17.18.p4420
si et autumno libeat, post aequinoctium XL diebus ad vergiliarum occasum III
17.18.p4420
12
17.18.p4420
soli dies sunt, quibus seri noceat. Africae
17.18.p4420
13
17.18.p4420
peculiare,
17.18.p4420
14
17.18.p4420
quod in oleastro
17.18.p4420
15
17.18.p4420
e
17.18.p4420
a
17.18.p4420
s inserit quadam
17.18.p4420
16
17.18.p4420
aeternitate, cum senescant, proxima adoption
17.18.p4420
e
17.18.p4420
17
17.18.p4420
virga emissa atque ita alia arbore ex eadem iuvenescente
17.18.p4420
18
17.18.p4420
iterumque et quotiens opus sit, ut aevis eadem oliveta constent
17.18.p4420
19
17.18.p4420
. inseritur autem oleaster calamo et inoculatione.
17.18.p4421
17.18.p4421
1
17.18.p4421
<3> Olea, ubi quercus effossa
17.18.p4421
e
17.18.p4421
st
17.18.p4421
2
17.18.p4421
, male ponitur, quoniam
17.18.p4421
vermes, qui raucae vocantur, in radice quercus nascuntur et transeunt. non infumare
17.18.p4421
3
17.18.p4421
taleas aut siccare prius, quam serantur, utilius conpertum. vetus olivetum ab aequinoctio verno intra vergiliarum exortum interradi alternis annis melius inventum, item museum radi
17.18.p4421
4
17.18.p4421
, circumfodi autem omnibus annis a solstitio II cubitorum scrobe pedali altitudine, stercorari tertio anno.
17.18.p4422
17.18.p4422
1
17.18.p4422
<4> Mago idem amygdalas ab occasu arcturi ad brumain seri iubet, pira non eodem tempore omnia, quoniam
17.18.p4422
2
17.18.p4422
neque
17.18.p4422
3
17.18.p4422
floreant e
17.18.p4422
o
17.18.p4422
dem
17.18.p4422
4
17.18.p4422
, oblonga aut rotunda ab occasu vergiliarum ad brumam, reliqua genera media hieme ab occasu sagittae, subsolanum aut septentrionis spectantia, laurum
17.18.p4422
5
17.18.p4422
ab occasu aquilae ad occasum sagittae. conexa enim de tempore serendi
17.18.p4422
inserendi
17.18.p4422
que
17.18.p4422
6
17.18.p4422
ratio est.
17.18.p4422
7
17.18.p4422
vere et autumno id magna ex parte fieri decrevere. est et alia hora circa canis ortus, paucioribus nota, quoniam non omnibus locis pariter utilis intellegitur, sed haud omittenda nobis non tractus alicuius rationem
17.18.p4422
8
17.18.p4422
, verum naturae totius indagantibus.
17.18.p4422
9
17.18.p4422
in Cyrenaica regione sub etesiarum flatu conserunt, nec non et in Graecia, oleam maxime in Laconia . C
17.18.p4422
oo
17.18.p4422
s
17.18.p4422
10
17.18.p4422
insula et vites tune serit, ceteri apud Graecos inoculare et inserere non dubitant, sed arbores non serunt. plurimumque in eo locorum
17.18.p4422
11
17.18.p4422
natura pollet; namque in Aegypto omni serunt mense et ubicumque imbres
17.18.p4422
12
17.18.p4422
aestivi sunt
17.18.p4422
13
17.18.p4422
, ut in India et
17.18.p4422
14
17.18.p4422
Aethiopia, necessario post
17.18.p4422
15
17.18.p4422
haec autumno seruntur arbores.
17.18.p4422
16
17.18.p4422
<5> ergo tria tempora eadem
17.18.p4422
17
17.18.p4422
germinationis, ver et canis arcturique ortus. neque enim animalium tantum est ad coitus aviditas, sed multo maior
17.18.p4422
18
17.18.p4422
est terrae
17.18.p4422
19
17.18.p4422
ac satorum omnium libido, qua tempestive uti plurimum interest conceptus, peculiare utique in insitis , cum sit mutua cupiditas utrimque
17.18.p4422
20
17.18.p4422
coeundi.
17.18.p4422
21
17.18.p4422
qui ver probant, ab aequinoctio statim admittunt, praedicantes germina parturire, ideo faciles corticum esse conplexus. qui praeferunt autumnum, ab arcturi ortu, quoniam statim radicem quandam capiant et ad ver parata veniant atque non protinus germinatio auferat vires. quaedam tamen statutum tempus anni habent ubique, ut cerasi et amygdalae circa brumam serendi vel inserendi. de pluribus locorum situs optime iudicabit
17.18.p4422
22
17.18.p4422
. frigida enim et aquosa verno conseri oportet, sicca et calida autumno.
17.18.p4422
23
17.18.p4422
<6> communis quidem Italiae ratio tempora ad hunc modum distribuit: moro
17.18.p4422
24
17.18.p4422
ab idibus Februariis in aequinoctium, piro
17.18.p4422
25
17.18.p4422
autumnum, ita ut brumam XV ne minus diebus antecedant, malis aestivis et cotoneis, item sorbis, prunis, post mediam hiemem in idus Februarias, siliquae Graecae et persicis ante brumam per autumnum, nucibus iuglandi et pineae et abellanae et Graecae atque castaneae a
17.18.p4422
26
17.18.p4422
kal. Martiis
17.18.p4422
ad
17.18.p4422
idus easdem, salici
17.18.p4422
27
17.18.p4422
et genistae circa Martias kal. hanc in siccis semine, illam
17.18.p4422
28
17.18.p4422
in umidis virga seri diximus.
17.19.p4423
17.19.p4423
1
17.19.p4423
<7> Est etiamnum
17.19.p4423
2
17.19.p4423
nova inserendi ratio, ne quid sciens quidem praeteream, quod usquam invenerim
17.19.p4423
3
17.19.p4423
, Columellae excogitata, ut adfirmat
17.19.p4423
4
17.19.p4423
ipse, qu
17.19.p4423
a
17.19.p4423
5
17.19.p4423
vel diversae insociabilesque
17.19.p4423
6
17.19.p4423
arborum naturae copulentur, ut fici
17.19.p4423
7
17.19.p4423
atque
17.19.p4423
oleae. iuxta hanc seri ficum iubet non ampliore
17.19.p4423
8
17.19.p4423
intervallo , quam ut contingi large possit ramo oleae quam maxime sequaci atque oboedituro, eumque omni interim tempore edomari meditatione curvandi.
17.19.p4423
9
17.19.p4423
postea fico adepta vires, quod evenire trimae aut utique quinquenni, detruncata superficie ipsum
17.19.p4423
10
17.19.p4423
quo
17.19.p4423
que deputatum et, ut dictum est,
17.19.p4423
11
17.19.p4423
adraso cacumine defigi in
17.19.p4423
12
17.19.p4423
crure
17.19.p4423
13
17.19.p4423
fici, custoditum vinculis, ne curvatura fugiat
17.19.p4423
14
17.19.p4423
. ita quodam propaginum insitorumque temperamento triennio commune
17.19.p4423
m
17.19.p4423
15
17.19.p4423
inter duas matres coalescere, quarto anno abscisum totum adoptantis esse, nondum vulgata ratione aut mihi certe satis conperta.
17.19.p4424
17.19.p4424
1
17.19.p4424
Cetero eadem illa de calidis frigidisque et umidis aut siccis supra dicta ratio et scrobes fodere monstravit.
17.19.p4424
2
17.19.p4424
in aquosis enim neque amplos neque altos facere expediet , aliter in aestuoso
17.19.p4424
3
17.19.p4424
et sicco, ut quam maxime accipiant aquam contineantque. haec et veteres arbores colendi ratio est. ferventibus enim locis adcumulant aestate radices operiuntque, ne solis ardor exurat.
17.19.p4424
4
17.19.p4424
aliubi a
17.19.p4424
b
17.19.p4424
laqueant
17.19.p4424
5
17.19.p4424
perflatusque
17.19.p4424
6
17.19.p4424
admittunt. iidem
17.19.p4424
7
17.19.p4424
hieme cumulis a gelu vindidicant . contra illi hieme aperiunt umoremque sitientibus quaerunt. ubicumque circumfodiendi [arbores
17.19.p4424
8
17.19.p4424
] ratio [in circuitum
17.19.p4424
9
17.19.p4424
] pedes in orbem ternos, neque id in pratis, quoniam
17.19.p4424
10
17.19.p4424
amore solis umorisque in summa tellure oberrant.
17.19.p4425
17.19.p4425
Et de arboribus quidem fructus gratia serendis
17.19.p4425
1
17.19.p4425
inserendisque in universum sint
17.19.p4425
2
17.19.p4425
dicta haec:
17.19.p4425
3
17.20.p4426
17.20.p4426
restat earum ratio, quae propter alias seruntur ac vineas maxime, caeduo ligno.
17.20.p4427
17.20.p4427
Principatum in his optinent salices, quas
17.20.p4427
se
17.20.p4427
run
17.20.p4427
t
17.20.p4427
1
17.20.p4427
loco madido, tamen refosso
17.20.p4427
2
17.20.p4427
pedes II et semipedem, talea sesquipedali vel pertica, quae utilior, quo plenior.
17.20.p4427
3
17.20.p4427
intervallo esse debent pedes seni
17.20.p4427
4
17.20.p4427
. trimae pedibus binis a terra putatione coercentur, ut se in latitudinem fundant ac sine scalis tondeantur. salix enim fecundior, quo terrae propior . has quoque omnibus annis confodi
17.20.p4427
5
17.20.p4427
iubent mense Aprili.
17.20.p4427
6
17.20.p4427
haec est viminalium cultura. perticalis et virga et talea seritur, fossura eadem. perticas ex ea caedi iustum est quarto fere anno. et hae
17.20.p4427
7
17.20.p4427
autem senescentium locum
17.20.p4427
8
17.20.p4427
propagine
17.20.p4427
9
17.20.p4427
sarciunt
17.20.p4427
10
17.20.p4427
pr
17.20.p4427
a
17.20.p4427
e
17.20.p4427
c
17.20.p4427
i
17.20.p4427
s
17.20.p4427
a
17.20.p4427
11
17.20.p4427
post annum
17.20.p4427
12
17.20.p4427
. salicis viminalis iugera singula sufficient xxv vineae iugeribus. eiusdem rei causa populus alba seritur bipedaneo pastinato, talea sesquipedali, biduo siccata, palmipedi intervallo, terra superiniecta II cubitorum crassitudine.
17.20.p4428
17.20.p4428
1
17.20.p4428
Harundo etiamnum
17.20.p4428
2
17.20.p4428
dilutiore quam hae solo gaudet . seritur bulbo radicis
17.20.p4428
3
17.20.p4428
, quod alii oculum vocant, dodrantali scrobe, intervallo II pedum
17.20.p4428
4
17.20.p4428
et semipedis, reficiturque ex sese vetere
17.20.p4428
5
17.20.p4428
harundineto exstirpato, quod utilius repertum quam castrare, sicut antea. namque inter se radices
17.20.p4428
serpunt mutuoque discursu
17.20.p4428
6
17.20.p4428
necantur.
17.20.p4428
tempus conserendi , priusquam oculi harundinum intumescant, ante kal. Martias. crescit ad brumam usque desinitque, cum durescere incipit. hoc signum tempestivam habet caesuram . et hanc autem, quotiens et vineam, fodiendam putant . seritur et traversa, non alte terra
17.20.p4428
7
17.20.p4428
condita, erumpuntque e singulis oculis totidem plantae.
17.20.p4428
8
17.20.p4428
seritur et deplantata pedali sulco, binis obrutis gemmis, ut tertius nodus terram attingat, prono cacumine, ne rores concipiat . caeditur decrescente luna. vineis anno siccata
17.20.p4428
9
17.20.p4428
utilior quam viridis.
17.20.p4429
17.20.p4429
1
17.20.p4429
Castanea pedamentis omnibus praefertur facilitate tractatus, perdurandi pervicacia; regerminatione caedua vel salice laetior. quaerit solum facile nec tamen harenosum , maximeque sabulum umidum aut carbunculum vel tofi etiam farinam, quamlibet opaco septentrionalique et praefrigido situ, vel etiam declivi. recusat eadem gla
17.20.p4429
r
17.20.p4429
eam
17.20.p4429
2
17.20.p4429
, rubricam, cretam omnemque terrae fecunditatem.
17.20.p4429
3
17.20.p4429
seri nuce diximus, sed nisi e
17.20.p4429
x
17.20.p4429
4
17.20.p4429
maximis non provenit, nec nisi quinis
17.20.p4429
5
17.20.p4429
acervatim satis. refringi
17.20.p4429
6
17.20.p4429
solum debet su
17.20.p4429
b
17.20.p4429
e
17.20.p4429
a
17.20.p4429
7
17.20.p4429
ex Novembri mense in Februarium, quo solutae sponte cadunt ex arbore atque subnascuntur. intervalla sint pedalia, undique sulco dodrantali. ex hoc seminario transferuntur in aliud bipedali intervallo p
17.20.p4429
o
17.20.p4429
s
17.20.p4429
t
17.20.p4429
8
17.20.p4429
biennium
17.20.p4429
9
17.20.p4429
.
17.20.p4429
sunt et propagines
17.20.p4429
10
17.20.p4429
, nulli quidem faciliores. nudata enim radice tota in sulco prosternitur; tur ex cacumine supra terram relicto renascitur et alia ab radice. sed tralata nescit hospitari
17.20.p4429
pavetque
17.20.p4429
11
17.20.p4429
novitatem
17.20.p4429
12
17.20.p4429
biennio fere; postea prosilit. ideo nucibus potius quam viveradicibus
17.20.p4429
13
17.20.p4429
plantaria caedua implentur .
17.20.p4429
cultura non alia quam supra dictis, fodiendo
17.20.p4429
14
17.20.p4429
supputandisque
17.20.p4429
15
17.20.p4429
per biennium sequens. de cetero ipsa se colit umbra stolone
17.20.p4429
s
17.20.p4429
16
17.20.p4429
supervacuos enecante. caeditur intra septimum annum. sufficiunt pedamenta iugeri vicenis
17.20.p4429
17
17.20.p4429
vinearum iugeribus, quando etiam bifida e
17.20.p4429
x
17.20.p4429
18
17.20.p4429
stirpe fiunt, durantque ultra alteram silvae suae caesuram.
17.20.p4430
17.20.p4430
Aesculus similiter provenit, caesura triennio
17.20.p4430
1
17.20.p4430
se
17.20.p4430
r
17.20.p4430
ior
17.20.p4430
2
17.20.p4430
, minus morosa nasci in quacumque terra seritur vere balano, sed non nisi aesculi, scrobe dodrantali, intervallis II pedum . s
17.20.p4430
a
17.20.p4430
ritur
17.20.p4430
3
17.20.p4430
leviter quater anno. hoc pedamentum minime putrescit caesumque
17.20.p4430
4
17.20.p4430
maxime fruticat.
17.20.p4431
17.20.p4431
Praeter haec, quae diximus, sunt caedua
17.20.p4431
1
17.20.p4431
fraxinus, laurus , persica, corulus, malus, sed tardius nascuntur terramque defixa vix tolerant, non modo umorem. sabucus contra firmissima ad palum taleis seritur, ut populus. nam de
17.20.p4431
2
17.20.p4431
cupresso satis diximus.
17.21.p4432
17.21.p4432
<1> Et praedictis velut armamentis vinearum restat ipsarum natura praecipua
17.21.p4432
1
17.21.p4432
tradenda cura. vitium surculis et quarundam arborum, quibus fungosior intus natura, geniculati scaporum nodi intersaepiunt medullam . ferulae
17.21.p4432
2
17.21.p4432
ipsae breves, et ad summa
17.21.p4432
3
17.21.p4432
breviores
17.21.p4432
4
17.21.p4432
articuli
17.21.p4432
5
17.21.p4432
ut
17.21.p4432
r
17.21.p4432
i
17.21.p4432
m
17.21.p4432
que
17.21.p4432
6
17.21.p4432
sua
17.21.p4432
7
17.21.p4432
internodia includunt.
17.21.p4432
8
17.21.p4432
medulla, sive ilia vitalis anima est, ante se tendit longitudinem inplens
17.21.p4432
9
17.21.p4432
,
17.21.p4432
quamdiu nodi pervia pate
17.21.p4432
n
17.21.p4432
t
17.21.p4432
10
17.21.p4432
fistula. cum vero concreti ademere
17.21.p4432
11
17.21.p4432
transitum, repercussa erumpit ab ima sui parte iuxta priorem nodum alternis laterum semper inguinibus, ut dictum est in harundine ac ferula, quorum dexter
17.21.p4432
um
17.21.p4432
12
17.21.p4432
13
17.21.p4432
ab imo intellegitur articulo, laevum in proximo, atque ita per vices. hoc vocatur in vite gemma, cum ibi caespitem fecit; ante vero quam faciat
17.21.p4432
14
17.21.p4432
, in concavo oculus
17.21.p4432
15
17.21.p4432
et in cacumine ipso germen. sic palmites, nepotes, uvae, folia, pampini gignuntur, mirumque firmiora esse in dextera parte genita.
17.21.p4433
17.21.p4433
1
17.21.p4433
<2> Hos ergo in surculis nodos, cum seruntur, medios
17.21.p4433
2
17.21.p4433
secare oportet ita, ne profluat medulla. et in fico quidem dodrantales, paxilli
17.21.p4433
s
17.21.p4433
3
17.21.p4433
solo patefacto, seruntur sic, ut descendant quae proxima arbori fuerint, II oculi extra terram emineant. oculi autem in arborum surculis proprie vocantur, unde germinantur
17.21.p4433
4
17.21.p4433
.
17.21.p4433
5
17.21.p4433
hac de causa et in plantariis aliquando eodem anno ferunt, quo
17.21.p4433
6
17.21.p4433
fuere
17.21.p4433
7
17.21.p4433
laturi fructus in arbore, cum tempestive sati praegnates inchoatos conceptus aliubi pariunt
17.21.p4433
8
17.21.p4433
. ita satas ficos tertio anno transferre facile
17.21.p4433
9
17.21.p4433
. hoc pro senescendi celeritate adtributum huic arbori, ut citissime proveniat.
17.21.p4434
17.21.p4434
1
17.21.p4434
<3> Vitium numerosior satus est. primum omnium nihil seritur ex his nisi inutile et deputatum in sarmenta. opputatur autem quidquid proximo tulit fructum. solebat capitulatus utrimque e duro surculus seri, eoque argumento malleolus vocatur etiamnunc. postea avelli cum sua calce coeptus est, ut in fico, neque est aliud vivacius. tertium genus adiectum etiamnum expeditius sine calce,
17.21.p4434
quod sagittae vocantur, cum intorti panguntur,
17.21.p4434
i
17.21.p4434
idem
17.21.p4434
2
17.21.p4434
cum recisi nec intorti, trigemmes. plures autem ex eodem surculo hoc modo fiunt.
17.21.p4434
serere e pampinariis sterile
17.21.p4434
3
17.21.p4434
est, nec nisi fecundo
17.21.p4434
4
17.21.p4434
oportet. quae raros habet nodos, infecunda iudicatur; densitas gemmarum fertilitatis indicium est. quidam seri vetant nisi eos qui floruerint surculos. sagittas serere.minus utile, quoniam in transferendo facile rumpitur quod intortum fuit. seruntur pedali, non breviores , longitudine, quinque sexve nodorum
17.21.p4434
5
17.21.p4434
. pauciores tribus gemmis in hac mensura esse non poter
17.21.p4434
un
17.21.p4434
t.
17.21.p4434
inseri eodem die, quo deputentur, utilissimum; si multo postea necesse sit serere custoditos
17.21.p4434
6
17.21.p4434
, uti praecepimus, caveri
17.21.p4434
7
17.21.p4434
utique,
17.21.p4434
8
17.21.p4434
ne extra terram positi sole inarescant, vento aut frigore hebetentur. qui diutius in sicco fuerint, priusquam serantur, in aqua pluribus diebus revirescant.
17.21.p4435
17.21.p4435
1
17.21.p4435
<4> Solum apricum et quam amplissimum
17.21.p4435
2
17.21.p4435
in seminario sive in vinea bidente pastinari debet, ternos pedes bipalio alto, marra reici quaternum pedum fermento
17.21.p4435
3
17.21.p4435
, ita ut
17.21.p4435
4
17.21.p4435
in
17.21.p4435
pedes binos fossa procedat, fossum purgari et extendi , ne crudum relinquatur, verum exigi
17.21.p4435
5
17.21.p4435
mensura. male pastinatum deprendunt scamna inaequalia. metienda est et ea pars, quae interiacet, pulvini.
17.21.p4435
surculi seruntur et in scrobe et in sulco longiore
17.21.p4435
6
17.21.p4435
; super quam
17.21.p4435
7
17.21.p4435
tenerrima ingeritur terra, sed in gracili solo frustra nisi substrate
17.21.p4435
8
17.21.p4435
pinguiore
17.21.p4435
9
17.21.p4435
corio
17.21.p4435
10
17.21.p4435
...... quam
17.21.p4435
11
17.21.p4435
duas integi oportet et proximam
17.21.p4435
12
17.21.p4435
attingi, terram eodem paxillo deprimi et
17.21.p4435
13
17.21.p4435
spissari, interesse in plantario sesquipedes inter bina semina in
17.21.p4435
14
17.21.p4435
latitudinem, in longitudinem semisses; ita satos malleolos XXIIII mense recidere ad imum articulum, nisi
17.21.p4435
15
17.21.p4435
ipsi parcatur . oculorum inde materia emicat, cum qua XXXVI mense viveradix
17.21.p4435
16
17.21.p4435
transfertur.
17.21.p4436
17.21.p4436
<5> Est et luxuriosa ratio vites serendi, ut quattuor malleoli vehementi vinculo colligentur ima
17.21.p4436
1
17.21.p4436
parte [luxuriosa
17.21.p4436
2
17.21.p4436
] atque ita vel
17.21.p4436
3
17.21.p4436
per ossa bubuli cruris vel per colla fictilia traiecti obruantur binis eminentibus gemmis. uniscunt
17.21.p4436
4
17.21.p4436
hoc modo recisisque palmitem emittunt. postea fistula fracta radix libere capit vires, uvaque fert omnium corporum suorum acinos.
17.21.p4436
in alio genere invent
17.21.p4436
o
17.21.p4436
5
17.21.p4436
novicio finditur
17.21.p4436
6
17.21.p4436
malleolus, medullaque erasa
17.21.p4436
7
17.21.p4436
in se colligantur ipsi ca
17.21.p4436
u
17.21.p4436
les
17.21.p4436
8
17.21.p4436
ita, ut gemmis parcatur omni modo. tum malleolus
17.21.p4436
9
17.21.p4436
in terra fi
17.21.p4436
m
17.21.p4436
o
17.21.p4436
10
17.21.p4436
mixta seritur et, cum spargere caules coepit, deciditur foditurque saepius. talis uvae acinos nihil intus ligni habituros Columella promittit, cum vivere semina ipsa perquam mirun sit medulla adempta.
17.21.p4437
17.21.p4437
Nasci surculis etiam, quibus non sit articulatio, arbores non omittendum videtur. namque buxi tenuissimis quinis senisve
17.21.p4437
1
17.21.p4437
colligatis depacti proveniunt. quondam in observatione erat, ut defringerentur ex inputata buxo, aliter vivere non crediti. detraxere hoc
17.21.p4437
2
17.21.p4437
experimenta.
17.21.p4438
17.21.p4438
1
17.21.p4438
<6> Seminarii curam
17.21.p4438
2
17.21.p4438
sequitur vinearum ratio. quinque
17.21.p4438
generum hae: sparsis per terram palmitibus aut per se vite subrecta vel cum a
17.21.p4438
mmi
17.21.p4438
niculo
17.21.p4438
3
17.21.p4438
sine iugo aut pedatae simplici iugo aut conpluviatae quadriplici.
17.21.p4438
quae pedatae
17.21.p4438
4
17.21.p4438
rat
17.21.p4438
io
17.21.p4438
, eadem intellegetur
17.21.p4438
5
17.21.p4438
eius quoque, in qua sine amminiculo vitis per se stabit. id enim non fit nisi pedamenti inopia. simplici iugo constat porrecto ordine quem canterium
17.21.p4438
6
17.21.p4438
appellant. melior ea vino, quoniam
17.21.p4438
7
17.21.p4438
sibi ipsa non obumbrat adsiduoque sole coquitur et adflatum magis sentit, celerius rorem dimittit, pampinationi quoque et occationi omnique operi facilior. super cetera deflorescit utilius.
17.21.p4438
8
17.21.p4438
iugum fit pertica aut harundine aut crine funiculove , ut in Hispania Brundisique
17.21.p4438
9
17.21.p4438
. conpluviata copiosior vino est, dicta a cavis aedium conpluviis. dividitur in quaternas partes totidem iugis. huius serendi ratio dicetur , eadem valitura in omni genere, in hoc vero numerosior tantum
17.21.p4438
10
17.21.p4438
. <7>
17.21.p4438
III
17.21.p4438
vero seritur modis: optime in pastinato , proxime in sulco, novissime in scrobe.
17.22.p4439
17.22.p4439
De pastinatione dictum est; sulco latitudo palae satis est, scrobibus ternorum pedum in quamque partem.
17.22.p4439
1
17.22.p4439
altitudo in quocumque genere tripedalis, ideo nec vitis minor transferri debet, exstatura etiamnum
17.22.p4439
2
17.22.p4439
duabus gemmis .
17.22.p4439
3
17.22.p4439
emolliri terram minutis in scrobe imo sulcis
17.22.p4439
4
17.22.p4439
fimoque misceri necessarium. clivosa altiores scrobes poscunt, praeterea pulvinatis a devexitate labris. qui ex his longiores fient, ut vites binas accipiant e diverso, alvei
17.22.p4439
5
17.22.p4439
vocabuntur . esse vitis radicem in medio scrobe oportet, sed
17.22.p4439
ipsam innixam solido in orientem aequinoctialem spectare, adminicula prima e calamo accipere;
17.22.p4439
6
17.22.p4439
vineas limitari decumano XVIII pedum latitudinis ad contrarios vehiculorum transitus, aliisque traversis limitibus denum pedum distingui per media iugera aut, si maior modus sit, totidem pedum cardine, quot
17.22.p4439
7
17.22.p4439
decumano, limitari, semper vero quintanis
17.22.p4439
8
17.22.p4439
semitari
17.22.p4439
9
17.22.p4439
, hoc est ut
17.22.p4439
10
17.22.p4439
quinto quoque palo singulae iugo paginae includantur; <8> solo spisso non nisi repastinato nec nisi viveradicem seri, tenero et soluto vel malleolum
17.22.p4439
11
17.22.p4439
sulco vel scrobe.
17.22.p4439
in colles sulcos agere traversos melius quam pastinare, ut defluvia transtris
17.22.p4439
12
17.22.p4439
eorum contineantur; aquoso caelo vel sicco
17.22.p4439
13
17.22.p4439
solo malleolos
17.22.p4439
14
17.22.p4439
serere
17.22.p4439
15
17.22.p4439
autumno, nisi si tractus ratio muta
17.22.p4439
b
17.22.p4439
it
17.22.p4439
16
17.22.p4439
. siccus enim et calidus autumno poscet
17.22.p4439
17
17.22.p4439
, umidus frigidusque etiam veris exitu. in arido solo viveradix quoque frustra seritur, male et in siccis malleolus, nisi post imbrem, at in riguis vel frondens vitis et usque ad solstitium recte, ut in Hispania . quiescere ventos
17.22.p4439
18
17.22.p4439
sationis die utilissimum. plerique austros optant, Cato abdicat.
17.22.p4440
17.22.p4440
<9> Interesse medio temperamento inter binas vites oportet pedes quinos, minimum autem laeto solo pedes quaternos, tenui plurimum octonos—Umbri et Marsi ad vicenos intermittunt arationis gratia in his, quae vocant porculeta
17.22.p4440
1
17.22.p4440
—, pluvio et caliginoso tractu rariores poni, sicco densiores
17.22.p4440
2
17.22.p4440
.
17.22.p4440
3
17.22.p4440
subtilitas parsimoniae conpendia invenit, cum vinea in pastinato seratur, obiter seminarium faciendi,
17.22.p4440
ut et viveradix loco suo et malleolus, qui transferatur, inter vites et ordines seratur, quae ratio in iugero circiter
17.22.p4440
XVI
17.22.p4440
4
17.22.p4440
viveradicum donat. interest autem
17.22.p4440
5
17.22.p4440
biennium fructus , quo tardius in sato provenit quam in tralato.
17.22.p4441
17.22.p4441
Viveradix posita in vinea post annum resecatur usque ad terram, ut unus tantum emineat oculus, adminiculo iuxta adfixo et fimo addito. simili modo et secundo anno reciditur viresque concipit
17.22.p4441
e
17.22.p4441
t
17.22.p4441
1
17.22.p4441
intra se pascit suffecturas oneri. alias festinatione pariendi gracilis atque eiuncida
17.22.p4441
2
17.22.p4441
, ni cohibeatur castigatione tali, in fetum exeat tota. nihil avidius nascitur ac, nisi ad pariendum vires serventur, tota fit
17.22.p4441
3
17.22.p4441
fetus.
17.22.p4442
17.22.p4442
<10> Pedamenta optuma, quae diximus, aut ridicae
17.22.p4442
1
17.22.p4442
e
17.22.p4442
2
17.22.p4442
robore oleaque, si non sint, pali e iunipero, cupresso,
17.22.p4442
3
17.22.p4442
laburno
17.22.p4442
4
17.22.p4442
, sabuco. reliquorum generum
17.22.p4442
5
17.22.p4442
sudes omnibus annis reciduntur. saluberrima in iugo harundo conexa fasciculis
17.22.p4442
6
17.22.p4442
durat
17.22.p4442
7
17.22.p4442
annis quinis. cum breviores palmites sarmento iunguntur inter se funium modo, ex hoc arcus funeta dicuntur.
17.22.p4443
17.22.p4443
1
17.22.p4443
<11> Tertius vineae annus palmitem velocem robustumque emittit et quem faciat aetas vitem. hic in iugum insilit . a
17.22.p4443
li
17.22.p4443
qui
17.22.p4443
2
17.22.p4443
tum excaecant eum supina falce auferendo oculos, ut longius evocent, noxia iniuria. utilior enim consuetudo pariendi
17.22.p4443
3
17.22.p4443
satiusque pampinos adiugatae
17.22.p4443
4
17.22.p4443
detergere usque quo placeat roborari eam.
17.22.p4443
sunt qui vetant tangi
17.22.p4443
5
17.22.p4443
proximo anno, quam
17.22.p4443
6
17.22.p4443
tralata sit, neque ante LX mensem falce curari
17.22.p4443
7
17.22.p4443
, tune autem ad III gemmas recidi.
17.22.p4443
alii et proximo quidem anno recidunt, sed ut ternos quaternosve singulis annis adiciant
17.22.p4443
8
17.22.p4443
articulos, quarto demum perducant ad iugum. id
17.22.p4443
9
17.22.p4443
utrimque
17.22.p4443
10
17.22.p4443
fructu
17.22.p4443
11
17.22.p4443
tardum, praeterea retorridum et nodosum
17.22.p4443
12
17.22.p4443
pumilionum
17.22.p4443
13
17.22.p4443
incremento. optimum autem matrem esse firmam, postea fetum audacem . nec tutum est quod cicatricosum, magno imperitiae errore;
17.22.p4443
14
17.22.p4443
quidquid est tale, plagis nascitur, non e matre. totas habeat illa vires, dum roboratur, et annuos accipi
17.22.p4443
e
17.22.p4443
t
17.22.p4443
15
17.22.p4443
tota fetus, cum permissum
17.22.p4443
16
17.22.p4443
fuerit nasci. nihil natura portionibus parit. quae
17.22.p4443
17
17.22.p4443
excreverit satis firma, protinus in iugo collocari debebit; si
17.22.p4443
18
17.22.p4443
etiamnum infirmior erit, sub ipso iugo hospitari recisa.
17.22.p4443
19
17.22.p4443
viribus, non aetate, decernitur. temerarium est ante crassitudinem pollicarem viti imperare . sequente
17.22.p4443
20
17.22.p4443
anno palmites
17.22.p4443
ed
17.22.p4443
u
17.22.p4443
c
17.22.p4443
entur
17.22.p4443
21
17.22.p4443
pro viribus matris singuli aut gemini. iidem et secuto, si coget infirmitas, nutriantur, tertioque demum II adiciantur. nec sunt plures quaternis umquam permittendi, breviterque non indulgendum et semper inhibenda fecunditas
17.22.p4443
22
17.22.p4443
est
17.22.p4443
23
17.22.p4443
. ea est natura, ut parere malit
17.22.p4443
24
17.22.p4443
quam vivere
17.22.p4443
25
17.22.p4443
. quidquid materiae adimitur, fructui accedit. illa semina
17.22.p4443
26
17.22.p4443
mavult quam fructum gigni, quoniam fructus caduca res est. sic perniciose luxuriat, nec ampliat se, sed egerit
17.22.p4443
27
17.22.p4443
.
17.22.p4444
17.22.p4444
<12> Dabit consilium et soli natura. in macro, etiamsi vires habebit, recisa intra iugum mor
17.22.p4444
e
17.22.p4444
tur
17.22.p4444
1
17.22.p4444
, ut omnis fetura sub eo exeat. minimum id esse debebit intervallum, ut
17.22.p4444
attingat iugum speretque
17.22.p4444
2
17.22.p4444
, non teneat, adeo
17.22.p4444
3
17.22.p4444
non recumbat in eo nec delicate se spargat. ita
17.22.p4444
4
17.22.p4444
temperetur hic modus, ut crescere etiamnum
17.22.p4444
5
17.22.p4444
malit
17.22.p4444
6
17.22.p4444
quam parere.
17.22.p4445
17.22.p4445
<13> Palmes duas tresve gemmas habere sub iugo debet, ex quibus materia
17.22.p4445
1
17.22.p4445
nascatur, tunc per iugum mergi
17.22.p4445
2
17.22.p4445
alligarique, ut sustineatur iugo, non pendeat, vinculo mox adstrictius
17.22.p4445
3
17.22.p4445
a tertia gemma alligari, quoniam et sic coercetur impetus materiae densioresque citra pampini exultant
17.22.p4445
4
17.22.p4445
. cacumen religari vetant. natura haec est: deiecta pars aut praeligata fructum dat, plurimumque ipsa curvatura. quod citra est, materiem
17.22.p4445
e
17.22.p4445
mittit
17.22.p4445
5
17.22.p4445
, offensante, credo, spiritu et illa quam diximus medulla. quae ita emicuerit materia
17.22.p4445
6
17.22.p4445
fructum dabit anno sequente.
17.22.p4445
7
17.22.p4445
sic duo genera palmitum: quod e duro exit materiamque in proximum annum promittit , pampinarium vocatur aut
17.22.p4445
8
17.22.p4445
, u
17.22.p4445
b
17.22.p4445
i supra cicatricem est, fructuarium; alterum ex anniculo palmite semper
17.22.p4445
9
17.22.p4445
fructuarium . relinquitur sub iugo et qui vocatur custos—hic est novellus palmes, non longior tribus gemmis—proximo anno materiam daturus, si vitis luxuria
17.22.p4445
10
17.22.p4445
se consumpserit, et alius iuxta eum, verrucae magnitudine, qui furunculus
17.22.p4445
11
17.22.p4445
appellatur, si forte custos fallat.
17.22.p4446
17.22.p4446
1
17.22.p4446
<14> Vitis, antequam septumum annum a surculo conpleat , evocata ad fructum
17.22.p4446
2
17.22.p4446
eiuncescit
17.22.p4446
3
17.22.p4446
ac moritur. nec veterem placet palmitem in longum et ad quartum usque pedamentum emitti, quod
17.22.p4446
4
17.22.p4446
alii dracones, alii funiculos
17.22.p4446
5
17.22.p4446
vocant, ut faciant quae masculeta appellant. cum induruit
17.22.p4446
6
17.22.p4446
vitis,
17.22.p4446
pessimum in vinea traducere.
17.22.p4446
7
17.22.p4446
quinto anno et ipsi palmites intorquentur singulaeque singulis
17.22.p4446
8
17.22.p4446
materiae emittuntur ac deinde
17.22.p4446
9
17.22.p4446
proximis, prioresque amputantur. semper custodem relinqui melius, sed is proximus viti esse debet, nec longior quam dictum est, et, si luxuriaverint palmites,
17.22.p4446
10
17.22.p4446
intorqueri, ut IV materias vel II, si uniiuga
17.22.p4446
11
17.22.p4446
erit vinea, emittat.
17.22.p4447
17.22.p4447
1
17.22.p4447
<15> Si per se vitis ordinabitur sine pedamento, qualecumque initio adminiculum desiderabit
17.22.p4447
2
17.22.p4447
, dum stare condiscat
17.22.p4447
3
17.22.p4447
et recta surgere, cetera a primordio
17.22.p4447
4
17.22.p4447
eadem, dividi autem putatione pollices
17.22.p4447
5
17.22.p4447
in aequali examine undique , ne praegravet
17.22.p4447
6
17.22.p4447
fructus parte aliqua. obiter idem deprimens prohibebit in excelsum emicare
17.22.p4447
7
17.22.p4447
. huic vineae trium pedum altitudo excelsior nutat, ceteris a quinto, dum ne excedat hominis longitudinem iustam.
17.22.p4447
iis quoque, quae sparguntur in terra, brev
17.22.p4447
es
17.22.p4447
8
17.22.p4447
ad
17.22.p4447
l
17.22.p4447
imitandum
17.22.p4447
9
17.22.p4447
caveas
17.22.p4447
10
17.22.p4447
circumdant, scrobibus per ambitum factis, ne vagi palmites inter se pugnent occursantes, maiorque pars terrarum ita supinam in tellure
17.22.p4447
11
17.22.p4447
vindemiam metit
17.22.p4447
12
17.22.p4447
, siquidem et in Africa et in Aegypto Syriaque ac tota Asia et multis locis Europae hic mos praevalet.
17.22.p4447
13
17.22.p4447
ibi ergo iuxta terram conprimi debet vitis, eodem modo et tempore nutrita radice, quo in iugata vinea, ut semper pollices tantum relinquantur
17.22.p4447
14
17.22.p4447
, fertili solo cum tribus gemmis, graciliore
17.22.p4447
b
17.22.p4447
inis
17.22.p4447
15
17.22.p4447
, praestatque multos esse quam longos. quae de natura soli diximus, tanto potentiora sentientur, quanto propior fuerit uva terrae.
17.22.p4448
17.22.p4448
1
17.22.p4448
<16> Genera separari ac singulis conseri tractus
17.22.p4448
2
17.22.p4448
utilissimum —mixtura enim generum etiam in vino, non modo in musto, discors—aut, si misceantur, non alia quam pariter maturescentia iungi necessarium. iuga altiora, quo laetior ager et quo planior, item roscido, nebuloso minusque ventoso conveniunt, contra humiliora gracili et arido et aestuoso
17.22.p4448
3
17.22.p4448
ventisque
17.22.p4448
4
17.22.p4448
exposito. iuga ad pedamentum quam artissimo nodo vinciri oportet, vitem levi
17.22.p4448
5
17.22.p4448
contineri. quae genera vitium et in quali solo caeloque essent conserenda , cum enumeraremus naturas earum et vinorum,
17.22.p4448
6
17.22.p4448
docuimus
17.22.p4448
7
17.22.p4448
.
17.22.p4449
17.22.p4449
1
17.22.p4449
<17> De reliquo cultu vehementer ambigitur. plerique aestate tota post singulos rores confodi iubent vineam, alii vetant gemmantem; decuti enim oculos tractuque
17.22.p4449
2
17.22.p4449
intrantium deteri, et ob id arcendum procul omne quidem pecus, sed maxime lanatum, quoniam facillime auferat gemmas. inimicos et pubescente uva rastros, satisque esse vineam ter anno confodi
17.22.p4449
3
17.22.p4449
, ab aequinoctio verno ad vergiliarum exortum et canis ortu
17.22.p4449
4
17.22.p4449
et nigrescente acino.
17.22.p4449
5
17.22.p4449
quidam ita determinant: veterem semel a vindemia ante brumam, cum alii ablaqueare et stercorare satis put
17.22.p4449
e
17.22.p4449
nt
17.22.p4449
6
17.22.p4449
, iterum ab idibus Aprilibus
17.22.p4449
7
17.22.p4449
, antequam concipiat
17.22.p4449
8
17.22.p4449
, hoc est in VI idus Maias; dein prius quam florere incipiat et cum defloruerit et variante
17.22.p4449
9
17.22.p4449
se uva. peritiores adfirmant, si iusto saepius
17.22.p4449
fodiatur, in tantum tenerescere acinos, ut rumpantur. quae fodiantur, ante ferventes horas diei fodiendas convenit , sicuti lutum neque arare neque fodere, fossione
17.22.p4449
10
17.22.p4449
pulverem excitatum contra soles nebulasque prodesse.
17.22.p4450
17.22.p4450
<18> Pampinatio verna in confesso est ab idibus Maiis, intra dies X, utique antequam florere incipiat, et ea
17.22.p4450
m
17.22.p4450
1
17.22.p4450
infra iugum debere fieri. de sequente variant sententiae. cum defloruerit, aliqui pampinandum putant, alii sub ipsa maturitate. sed de his Catonis praecepta decernent.
17.22.p4450
2
17.22.p4450
namque et putationum tradenda ratio est.
17.22.p4451
17.22.p4451
<19> Protinus hanc a vindemia, ubi caeli tepor indulget , adoriuntur. sed
17.22.p4451
et
17.22.p4451
in hoc
17.22.p4451
1
17.22.p4451
fieri numquam debet ratione naturae ante exortum aquilae, ut in siderum causis docebimus proximo volumine, immo vero favonio, quo-
17.22.p4451
2
17.22.p4451
niam
17.22.p4451
3
17.22.p4451
anceps culpa sit praeproperae festinationis. si saucias recenti medicina mordeat quaedam hiemis ruminatio, certum est gemmas earum frigore hebetari plagasque findi et caeli vitio exuri oculos lacrima destillante. nam gelu
17.22.p4451
fragiles fieri quis nescit
17.22.p4451
4
17.22.p4451
? operarum
17.22.p4451
5
17.22.p4451
ista conputatio est in latifundis
17.22.p4451
6
17.22.p4451
, non legitima naturae festinatio. quo maturius putantur aptis diebus, eo plus materiae
17.22.p4451
7
17.22.p4451
fundunt; quo serius, eo fructum uberiorem. quare macras prius conveniet
17.22.p4451
8
17.22.p4451
putare, validas novissime, plagam omnem obliquam fieri, ut facile decidant imbres, et ad terram verti quam levissima cicatrice acie falcis exac
17.22.p4451
u
17.22.p4451
ta
17.22.p4451
9
17.22.p4451
plagaque conlevata
17.22.p4451
10
17.22.p4451
, recidi autem semper inter II gemmas, ne sit vulnus oculis
17.22.p4451
11
17.22.p4451
in recisa parte.
17.22.p4451
12
17.22.p4451
nigram esse eam
17.22.p4451
13
17.22.p4451
existimant et, donec ad sincera veniatur, recidendam, quoniam e vitioso materia utilis non exeat. si macra vitis idoneos palmites non
17.22.p4451
habeat, ad terram recidi eam novosque elici utilissimum, in pampinatione non hos
17.22.p4451
14
17.22.p4451
detrahere pampinos, qui cum uva sint; id enim et
17.22.p4451
15
17.22.p4451
uvas supplantat praeterquam in novella vinea. inutiles iudicantur in latere nati, non ab oculo, quippe etiam uva, quae nascatur
17.22.p4451
16
17.22.p4451
e duro, rigescente, ut nisi ferro detrahi non possit.
17.22.p4451
17
17.22.p4451
pedamentum quidam inter II vites utilius putant statui, et facilius ablaqueantur ita, meliusque est uniiugae vineae, si tamen et ipsi iugo sint vires nec flatu
17.22.p4451
18
17.22.p4451
infesta regio. in quadripertita quam proximum oneri
17.22.p4451
19
17.22.p4451
adminiculum esse debet, ne tamen inpedimentum sentiat ablaqueatio, cubito abesse non amplius, ablaqueari autem prius quam putari iubent
17.22.p4451
20
17.22.p4451
.
17.22.p4452
17.22.p4452
1
17.22.p4452
<20> Cato de omni cultura vitium ita praecipit: Quam altissimam vineam facito alligatoque recte, dum ne nimium constringas. hoc modo eam curato: capita vitium
17.22.p4452
per sementim ablaqueato. vineam
17.22.p4452
2
17.22.p4452
putatam
17.22.p4452
3
17.22.p4452
circumfodito, arare incipito, ultro citroque sulcos perpetuos ducito. vites teneras quam
17.22.p4452
4
17.22.p4452
primum propagato,
17.22.p4452
sic
17.22.p4452
oc
17.22.p4452
cato
17.22.p4452
5
17.22.p4452
: veteres quam minimum castrato; potius, si opus erit, deicito biennioque post praecidito. vitem novellam resecari tum erit tempus, ubi valebit.
17.22.p4452
si vinea ab vite calvata
17.22.p4452
6
17.22.p4452
erit, sulcos interponito ibique vivam radicem
17.22.p4452
7
17.22.p4452
serito. umbram a sulcis
17.22.p4452
8
17.22.p4452
removeto, crebroque fodito. in vinea vetere serito ocinum, si macra erit—quod granum capit
17.22.p4452
9
17.22.p4452
ni serito
17.22.p4452
10
17.22.p4452
—, et circum capita addito stercus, paleas, vinaceas, aliquid horumce
17.22.p4452
11
17.22.p4452
.
17.22.p4452
ubi vinea frondere coeperit,
17.22.p4452
pampinato. vineas novellas alligato crebro, ne caulis
17.22.p4452
12
17.22.p4452
praefringatur, et quae iam in perticam ibit, eius pampinos teneros alligato leviter porrigitoque
17.22.p4452
13
17.22.p4452
, u
17.22.p4452
t
17.22.p4452
i
17.22.p4452
14
17.22.p4452
recte stent
17.22.p4452
15
17.22.p4452
. ubi uva varia
17.22.p4452
16
17.22.p4452
fieri coeperit,
17.22.p4452
17
17.22.p4452
vites subligato
17.22.p4452
18
17.22.p4452
.... <21> Vitis insitio una est per ver, altera cum
17.22.p4452
19
17.22.p4452
uva floret; ea optima est.—Vineam veterem si in alium locum transferre voles, dumtaxat bracchium crassam licebit. primum deputato; binas gemmas ne amplius relinquito . ex radicibus bene exfodito
17.22.p4452
20
17.22.p4452
et cave, ne
17.22.p4452
21
17.22.p4452
radices saucies
17.22.p4452
22
17.22.p4452
. ita uti fuerit, ponito in scrobe aut in sulco operitoque et bene occulcato, eodemque modo vineam statuito, alligato flexatoque
17.22.p4452
23
17.22.p4452
, uti fuerit, crebroque fodito.—Ocinum, quod in vinea seri iubet, antiqui appellabant pabulum umbrae patiens, quod celerrime proveniat
17.22.p4452
24
17.22.p4452
.
17.23.p4453
17.23.p4453
1
17.23.p4453
<22> Sequitur arbusti ratio mirum in modum damnata Sasernae
17.23.p4453
2
17.23.p4453
patri
17.23.p4453
3
17.23.p4453
filioque, celebrata
17.23.p4453
4
17.23.p4453
Scrofae
17.23.p4453
5
17.23.p4453
, vetustissimis post Catonem peritissimisque
17.23.p4453
6
17.23.p4453
, a
17.23.p4453
c
17.23.p4453
ne a Scrofa quidem nisi Italiae concessa, cum tam longo iudicetur aevo nobilia vina non nisi in arbustis gigni et in his quoque laudatiora summis sicut uberiora imis. adeo excelsitate proficitur.
17.23.p4453
7
17.23.p4453
hac ratione et arbores eliguntur
17.23.p4453
8
17.23.p4453
.
17.23.p4453
prima omnium ulmus, excepta propter nimiam frondem Atinia. dein populus nigra, eadem de causa, minus densa folio. non spernunt plerique et fraxinum ficumque, etiam oleam, si non sit umbrosa ramis. harum satus cultusque
17.23.p4453
9
17.23.p4453
abunde tractatus est. ante XXXVI mensem attingi
17.23.p4453
10
17.23.p4453
falce vetantur. alterna servantur bracchia, alternis putantur
17.23.p4453
11
17.23.p4453
annis, sexto anno maritantur.
17.23.p4453
Transpadana Italia praeter supra dictas cornu, opulo
17.23.p4453
12
17.23.p4453
, tilia, acere
17.23.p4453
13
17.23.p4453
, orn
17.23.p4453
o
17.23.p4453
14
17.23.p4453
, carpino , quercu arbustat agros, Venetia salice propter uliginem soli. et ulmus detruncata media in tr
17.23.p4453
i
17.23.p4453
a
17.23.p4453
15
17.23.p4453
ramorum
17.23.p4453
16
17.23.p4453
scamna digeritur, nulla fere XX
17.23.p4453
17
17.23.p4453
pedum
17.23.p4453
18
17.23.p4453
altiore arbore. tabulata earum ab octavo pede altitudinis dilatantur in collibus siccisque agris, a duodecumo in campestribus et umidis .
17.23.p4453
meridianum solem spectare palmae debent, rami a proiectu digitorum modo subrigi, tonsili
17.23.p4453
19
17.23.p4453
in his tenuium quoque virgultorum barba, ne obumbrent. Intervall
17.23.p4453
um
17.23.p4453
20
17.23.p4453
iustum arborum, si aretur solum, quadrageni pedes in terga frontemque, in latera viceni; si non aretur, hoc in omnes partes. singulis denas saepe adnutriunt vites, damnato agricola minus ternis.
17.23.p4453
maritare nisi validas inimicum , enecante veloci
17.23.p4453
21
17.23.p4453
vitium incremento. serere tripedaneo scrobe necessarium distantes inter sese arboremque singulis pedibus. nihil ibi malleoli
17.23.p4453
22
17.23.p4453
atque pastinationi
17.23.p4453
s
17.23.p4453
23
17.23.p4453
, nulla fodiendi inpendia, utpote cum arbusti ratio hac
17.23.p4453
24
17.23.p4453
peculiari dote praestet, quod
17.23.p4453
25
17.23.p4453
ab eodem solo
17.23.p4453
f
17.23.p4453
e
17.23.p4453
r
17.23.p4453
ri
17.23.p4453
26
17.23.p4453
fruges et vitibus prodest, superque quodvindicans se altitudo non, ut in vinea, ad arcendas animalium iniurias pariete vel saepe vel fossarum utique inpendio muniri se cogit
17.23.p4453
27
17.23.p4453
.
17.23.p4454
17.23.p4454
1
17.23.p4454
<23> In arbusto e
17.23.p4454
2
17.23.p4454
praedictis
17.23.p4454
3
17.23.p4454
sola viveradicum ratio,
17.23.p4454
item propaginum, et haec gemina, ut diximus: qualorum
17.23.p4454
4
17.23.p4454
e
17.23.p4454
x
17.23.p4454
5
17.23.p4454
ipso tabulato maxime probata, quoniam a pecore tutissima
17.23.p4454
6
17.23.p4454
est, altera deflexa vite vel palmite iuxta suam arborem aut circa
17.23.p4454
7
17.23.p4454
proximam caelibem. quod supra terram est e matre, radi iubetur, ne
17.23.p4454
8
17.23.p4454
fruticet. in terra non pauciores IV gemmae obruuntur ad radicem capiendam, extra in capite binae relincuntur.
17.23.p4454
vitis in arbusto IV pedes longo
17.23.p4454
9
17.23.p4454
constat [omnis
17.23.p4454
10
17.23.p4454
] sulco, tres lato
17.23.p4454
11
17.23.p4454
, alto duos cum semipede. post annum propago inciditur ad medullam, ut paulatim radicibus suis adsuescat; caulis a capite ad duas gemmas reciditur; tertio totus mergus absciditur repetiturque
17.23.p4454
12
17.23.p4454
altius in terram, ne ex reciso frondeat. tolli viveradix a vindemia protinus debet.
17.23.p4455
17.23.p4455
1
17.23.p4455
<24> Nuper repertum draconem serere iuxta arborem; ita appellamus palmitem emeritum pluribusque induratum annis. hunc praecisum quam maxima amplitudine, tribus partibus longitudinis deraso cortice, quatenus obruatur
17.23.p4455
2
17.23.p4455
— unde et rasilem vocant—, deprimere sulco, reliqua parte ad arborem erecta, ocissimum in vite
17.23.p4455
3
17.23.p4455
. si gracilis sit vitis aut terra, usitatum est quam proxime solum decidi, donec firmetur radix, sicuti neque roscidam seri neque a septentrionis flatu. vites aquilonem spectare debent ipsae
17.23.p4455
4
17.23.p4455
, palmites autem earum meridiem.
17.23.p4456
17.23.p4456
1
17.23.p4456
<25> Non est festinandum ad putationem novellae, sed primo
17.23.p4456
2
17.23.p4456
in circulos materies
17.23.p4456
3
17.23.p4456
colligenda, nec nisi validae putatio admovenda, seriore anno fere ad fructum arbusta vite quam iugata. sunt qui omnino putari vetent
17.23.p4456
4
17.23.p4456
,
17.23.p4456
priusquam arborem longitudine aequaverit. prima falce VI pedes a terra recidatur, flagello infra relicto et nasci coacto incurvatione
17.23.p4456
5
17.23.p4456
materiae. III ei gemmae, non amplius, deputato supersint.
17.23.p4456
6
17.23.p4456
ex his omissi palmites proximo anno imis digerantur
17.23.p4456
7
17.23.p4456
scamnis ac per singulos annos ad superiora scandant, relicto semper duramento in singulis tabulatis et emissario uno, qui subeat usque quo placuerit. de cetero putatione omni
17.23.p4456
a
17.23.p4456
8
17.23.p4456
flagella, quae proxime tulerint
17.23.p4456
9
17.23.p4456
, recidantur , nova circumcisis undique capreolis spargantur in tabulatis. vernacula putatio deiectis per
17.23.p4456
10
17.23.p4456
ramos vitium crinibus circumvestit arborem crinesque ipsos
17.23.p4456
11
17.23.p4456
uvis, Gallica in traduces porrigitur, Aemiliae viae in ridicas Atiniarum ambitu, frondem earum fugiens.
17.23.p4457
17.23.p4457
<26> Est quorundam inperitia sub ramo vitem vinculo suspendendi, suffocante iniuria. contineri debet vimine , non artari; quin immo etiam quibus salices supersunt , molliore hoc vinculo facere malunt, herbaque Siculi, quam vocant ampelodesmon, Graecia vero universa iunco, cypero, ulva. liberata quoque vinculo
17.23.p4457
1
17.23.p4457
per aliquot dies vagari et incondita spargi atque in terra, quam per totum annum spectaverit, recumbere;
17.23.p4457
namque
17.23.p4457
ut
17.23.p4457
2
17.23.p4457
veterina a iugo et canes a cursu volutatio iuvat, ita tum
17.23.p4457
3
17.23.p4457
et vitium porrigi lumbos. arbor quoque ipsa gaudet adsiduo levata
17.23.p4457
4
17.23.p4457
onere, similis respiranti, nihilque est in opere naturae, quod non exemplo dierum noctiumque aliquas vices feriarum velit. ob id protinus a vindemia putari et lassas etiamnum
17.23.p4457
5
17.23.p4457
fructu edito inprobatur. putatae rursus alligentur alio loco, namque orbitas vinculi sentiunt vexatione non dubia.
17.23.p4458
17.23.p4458
1
17.23.p4458
Traduces Gallicae
17.23.p4458
2
17.23.p4458
cultura
17.23.p4458
e
17.23.p4458
3
17.23.p4458
bini utrimque
17.23.p4458
e
17.23.p4458
4
17.23.p4458
lateribus, si
17.23.p4458
5
17.23.p4458
par
17.23.p4458
6
17.23.p4458
quadrageno distet spatio, quaterni
17.23.p4458
7
17.23.p4458
, si viceno, inter se obvii miscentur alliganturque una conciliati, virgultorum comitatu obiter rigorati, qua deficiant, aut, si brevitas non patiatur ipsornm, adalligato protenduntur in viduam arborem unco. traducem bimum praecidere solebant—
17.23.p4458
8
17.23.p4458
onerat
17.23.p4458
9
17.23.p4458
enim vetustate—; melius donare tempus, ut rasilem
17.23.p4458
10
17.23.p4458
faciant,
17.23.p4458
s
17.23.p4458
i
17.23.p4458
11
17.23.p4458
largiatur crassitudo. alias utile toros futuri draconis pasci.
17.23.p4459
17.23.p4459
<27> Unum etiamnum
17.23.p4459
1
17.23.p4459
genus est medium inter hoc et propaginem, totas supplantandi in terram vites cuneisque findendi et in sulcos plures simul ex una propagandi, gracilitate
17.23.p4459
2
17.23.p4459
singularum firmata circumligatis hastilibus nec recisis , qui a lateribus excurrant, pampinis. Novariensis agricola , traducum turba non contentus nec copia ramorum, inpositis etiamnum patibulis palmites circumvolvit; itaque praeter
17.23.p4459
3
17.23.p4459
soli vitia cultura
17.23.p4459
4
17.23.p4459
quoque torva fiunt vina.
17.23.p4459
alia culpa iuxta urbem Ar
17.23.p4459
i
17.23.p4459
cinis
17.23.p4459
5
17.23.p4459
, quae alternis putantur annis, non quia id viti conducat, sed quia vilitate reditum inpendia exuperent. medium temperamentum in Carsulano
17.23.p4459
6
17.23.p4459
secuntur cariosasque
17.23.p4459
7
17.23.p4459
tantum vitis partes incipientesque
17.23.p4459
8
17.23.p4459
inarescere
17.23.p4459
9
17.23.p4459
deputando, ceteris ad uvam relictis. detracto onere supervacuo pro nutrimento omni
17.23.p4459
10
17.23.p4459
est raritas volneris; sed nisi pingui solo talis cultura degenerat in labruscam.
17.23.p4460
17.23.p4460
1
17.23.p4460
<28> Arbusta arari quam altissime desiderant, ta
17.23.p4460
m
17.23.p4460
etsi
17.23.p4460
2
17.23.p4460
frumenti ratio non exigit. pampinari ea non est moris ; et hoc conpendium operae. deputantur cum vite pariter interlucata
17.23.p4460
3
17.23.p4460
densitate ramorum, qui sint supervacui et absumant alimenta. plagas ad septentriones aut ad meridiem spectare vetuimus; melius, si neque in occasus solis. diu dolent talia quoque
17.23.p4460
4
17.23.p4460
ulcera et difficile sanescunt
17.23.p4460
5
17.23.p4460
algendo
17.23.p4460
n
17.23.p4460
i
17.23.p4460
mi
17.23.p4460
s
17.23.p4460
6
17.23.p4460
aestuandove. non eadem
17.23.p4460
ut
17.23.p4460
7
17.23.p4460
in vite libertas
17.23.p4460
8
17.23.p4460
, quoniam certa
17.23.p4460
9
17.23.p4460
latera, sed
17.23.p4460
10
17.23.p4460
facilius abscondere et detorquere, quo velis, plagas. in arborum tonsura supiniore
17.23.p4460
11
17.23.p4460
velut calices faciendi, ne consistat umor.
17.23.p4461
17.23.p4461
1
17.23.p4461
Viti adminicula addenda, quae scandat adprehensa
17.23.p4461
2
17.23.p4461
, si maiora sint.
17.24.p4462
17.24.p4462
vitium generosarum pergulas
17.24.p4462
1
17.24.p4462
quinquatribus
17.24.p4462
2
17.24.p4462
putandas et, quarum servare uvas libeat, decrescente luna tradunt; quae vero interlunio sint
17.24.p4462
3
17.24.p4462
putatae, nullis animalium obnoxias esse. alia ratione plena luna noctu tondendas, cum sit ea in leone, scorpione, sagittario , tauro, atque in totum serendas
17.24.p4462
4
17.24.p4462
plena
17.24.p4462
a
17.24.p4462
ut
17.24.p4462
5
17.24.p4462
crescente ut
17.24.p4462
i
17.24.p4462
que
17.24.p4462
6
17.24.p4462
censent. sufficiunt in Italia cultores deni
17.24.p4462
7
17.24.p4462
in centena iugera vinearum.
17.24.p4463
17.24.p4463
1
17.24.p4463
<1> Et abunde satu cultuque arborum tractato, quoniam de palmis et
17.24.p4463
2
17.24.p4463
cytiso in peregrinis arboribus adfatim diximus, ne quid desit, indicanda reliqua natura
17.24.p4463
3
17.24.p4463
e
17.24.p4463
st
17.24.p4463
4
17.24.p4463
magno opere pertinens ad omnia ea. infestantur namque et arbores morbis. quid enim genitum caret his malis? et
17.24.p4463
5
17.24.p4463
silvestrium quidem perniciosos negant esse vexarique tantum grandine in germinatione aut flore, aduri
17.24.p4463
quoque fervore aut flatu fr
17.24.p4463
i
17.24.p4463
gi
17.24.p4463
d
17.24.p4463
iore
17.24.p4463
6
17.24.p4463
, praepostero die,
17.24.p4463
n
17.24.p4463
am
17.24.p4463
7
17.24.p4463
suo frigora
17.24.p4463
8
17.24.p4463
etiam prosunt, ut diximus.
17.24.p4463
quid ergo? non et vites algore intereunt? hoc quidem est, quo deprehendatur soli
17.24.p4463
9
17.24.p4463
vitium, quoniam non evenit nisi in frigido. itaque per hiemes caeli rigorem probamus, non soli. nec infirmissimae arbores gelu
17.24.p4463
10
17.24.p4463
periclitantur, sed maximae, vexatisque ita cacumina prima inarescunt, quoniam praestrictus
17.24.p4463
11
17.24.p4463
non potuit eo pervenire umor.
17.24.p4464
17.24.p4464
<2> Arborum quidam communes morbi, quidam privati generum. communis vermiculatio et
17.24.p4464
1
17.24.p4464
sideratio ac dolor membrorum, unde partium debilitas
17.24.p4464
2
17.24.p4464
, societate nominum quoque cum hominis miseriis
17.24.p4464
3
17.24.p4464
. trunca dicimus certe corpora et oculos germinum exustos ac multa simili sorte.
17.24.p4464
itaque laborant et fame et cruditate, quae fiunt umoris quantitate, aliqua
17.24.p4464
4
17.24.p4464
vero et obesitate, ut omnia, quae resinam ferunt, nimia pinguitudine in taedam mutantur et, cum radices quoque pinguescere coepere, intereunt, ut animalia nimio adipe, aliquando
17.24.p4464
5
17.24.p4464
et pestilentia per genera, sicut inter homines nunc servitia, nunc plebes urbana vel rustica.
17.24.p4465
17.24.p4465
1
17.24.p4465
<3> Vermiculantur magis minusve quaedam, omnes tamen fere, idque aves cavi
17.24.p4465
2
17.24.p4465
corticis sono experiuntur. iam quidem et hoc in luxuria esse coepit, praegrandesque roborum delicatiore su
17.24.p4465
n
17.24.p4465
t
17.24.p4465
3
17.24.p4465
in cibo—cosses vocant—atque etiam farina saginati hi
17.24.p4465
4
17.24.p4465
quoque altiles fiunt.
17.24.p4465
maxime autem arborum hoc sentient piri, mali, fici, minus quae amarae sunt et odoratae. eorum, qui in ficis existunt, alii nascuntur ex ipsis, alios
17.24.p4465
5
17.24.p4465
parit qui vocatur cerastes,
17.24.p4465
omnes tamen in cerasten figurantur sonumque edunt parvoli stridoris. et sorbus arbor infestatur vermiculis rufis ac pilosis atque ita emoritur; mespila quoque in senecta obnoxia
17.24.p4465
6
17.24.p4465
ei
17.24.p4465
7
17.24.p4465
morbo est.
17.24.p4466
17.24.p4466
1
17.24.p4466
<4> Sideratio tota e caelo constat. quapropter et grando in his causis intellegi debet et carbunculatio et quod pruinarum iniuria evenit. haec enim verno tepore
17.24.p4466
2
17.24.p4466
invitatis et erumpere audentibus satis mollibus insidens adurit lactescentes germinum oculos, quod in flore carbunculum vocant. pruinae perniciosior natura, quoniam lapsa persidit
17.24.p4466
3
17.24.p4466
gelatque ac ne aura quidem ulla depellitur, quia non fit nisi inmoto aëre et sereno. proprium tamen siderationis est sub ortu canis siccitatum
17.24.p4466
4
17.24.p4466
vapor, cum insita
17.24.p4466
5
17.24.p4466
ac novellae arbores moriuntur, praecipue ficus et vitis.
17.24.p4467
17.24.p4467
1
17.24.p4467
Olea praeter vermiculationem, quam aeque ac ficus sentit, clavum etiam patitur, sive fungum placet dici vel patellam. haec est solis exustio. nocere tradit Cato et museum rubrum. nocet plerumque vitibus atque oleis et nimia fertilitas. scabies communis omnium est. inpetigo et, quae adgnasci
17.24.p4467
2
17.24.p4467
solent, cocleae peculiaria ficorum vitia, nec ubique. sunt enim quaedam aegritudines et locorum.
17.24.p4468
17.24.p4468
<5> Verum ut
17.24.p4468
1
17.24.p4468
homini nervorum cruciatus, sic et arbori , ac duobus aeque modis. aut enim in pedes, hoc est radices, inrumpit
17.24.p4468
2
17.24.p4468
vis morbi, aut in articulos, hoc est cacuminum digitos, qui longissime a toto corpore exeunt. ni
17.24.p4468
g
17.24.p4468
rescunt
17.24.p4468
3
17.24.p4468
ergo, et sunt apud Graecos sua nomina utrique
17.24.p4468
4
17.24.p4468
vitio.
17.24.p4468
undique primo dolor, mox et macies earum partium fragilis, postremo tabes morsque
17.24.p4468
5
17.24.p4468
, non intrante suco
17.24.p4468
aut non perveniente, maximeque id fici sentiunt. caprificus omnibus immunis est, quae adhuc diximus. scabies gignitur roribus lentis post vergilias; nam si
17.24.p4468
l
17.24.p4468
ar
17.24.p4468
g
17.24.p4468
iores
17.24.p4468
6
17.24.p4468
fuere, perfundunt
17.24.p4468
7
17.24.p4468
arborem, non scalpunt scabie, et
17.24.p4468
g
17.24.p4468
rossi
17.24.p4468
8
17.24.p4468
cadunt
17.24.p4468
9
17.24.p4468
; sive
17.24.p4468
10
17.24.p4468
imbres nimii fuere, alio modo ficus laborat, radicibus madidis.
17.24.p4469
17.24.p4469
1
17.24.p4469
<6> Vitibus praeter vermiculationem et siderationem morbus peculiaris articulatio tribus de causis: una vi
17.24.p4469
2
17.24.p4469
tempestatium
17.24.p4469
3
17.24.p4469
germinibus ablatis, altera, ut notavit Theophrastus , in supinum excisis
17.24.p4469
4
17.24.p4469
, tertia culturae imperitia laesis. omnes
17.24.p4469
5
17.24.p4469
enim
17.24.p4469
6
17.24.p4469
earum iniuriae in articulis sentiuntur. siderationis genus est et his
17.24.p4469
7
17.24.p4469
deflorescentibus roratio, aut cum acini
17.24.p4469
8
17.24.p4469
, priusquam crescant, decocuntur in callum. aegrotant et cum alsere, laesis uredine attonsarum oculis. et calore hoc evenit intempestivo, quoniam omnia modo constant certoque temperamento.
17.24.p4469
fiunt et culpa colentium vitia
17.24.p4469
9
17.24.p4469
, cum praestringuntur, ut dictum est
17.24.p4469
10
17.24.p4469
, aut circumfos-
17.24.p4469
11
17.24.p4469
sor iniurioso ictu verberavit vel etiam subarator inprudens luxavit radices corpusve desquamavit. est et quaedam contusio falcis hebetioris. quibus omnibus causis difficilius tolerant frigora aut aestus, quoniam in ulcus
17.24.p4469
12
17.24.p4469
penetrat iniuria omnis a foris. infirmissima vero malus, maximeque quae
17.24.p4469
13
17.24.p4469
dulcis est.
17.24.p4469
quibusdam debilitas sterilitatem , non
17.24.p4469
14
17.24.p4469
necem, adfert, ut si quis pino cacumen auferat vel palmae. sterilescunt enim nec moriuntur. aegrotant
17.24.p4469
aliquando et poma ipsa per se sine arbore, si necessariis temporibus imbres aut tepor
17.24.p4469
e
17.24.p4469
s
17.24.p4469
15
17.24.p4469
vel adflatus defuere
17.24.p4469
16
17.24.p4469
aut contra abundavere. decidunt enim aut deteriora fiunt. pessimum est inter omnia, cum deflorescentem vitem et oleam percussit imber, quoniam simul defluit fructus.
17.24.p4470
17.24.p4470
<7> Sunt ex eadem causa nascentes et urucae
17.24.p4470
1
17.24.p4470
, dirum
17.24.p4470
2
17.24.p4470
animal, eroduntque frondem, aliae florem quoque
17.24.p4470
3
17.24.p4470
, olivarum , ut in Mileto, ac depastam arborem turpi facie relinquunt . nascitur hoc malum tepore
17.24.p4470
4
17.24.p4470
umido et lento. fit aliud ex eodem, si sol acrior insecutus inussit ipsum vitium ideoque mutavit. est etiamnum peculiare olivis et vitibus—araneum vocant—, cum veluti telae involvunt fructum et absumunt
17.24.p4470
5
17.24.p4470
.
17.24.p4470
adurunt
17.24.p4470
6
17.24.p4470
et flatus quidam eas maxime, sed et alios fructus. nam vermiculationem et poma ipsa per
17.24.p4470
7
17.24.p4470
se quibusdam [annis] sentiunt, mala, pira, mespila, punica . in oliva ancipiti eventu, quando sub cut
17.24.p4470
e
17.24.p4470
i
17.24.p4470
n
17.24.p4470
nati
17.24.p4470
8
17.24.p4470
fructum adimunt, augent, si in ipso nucleo fuere
17.24.p4470
9
17.24.p4470
erodentes
17.24.p4470
e
17.24.p4470
um
17.24.p4470
10
17.24.p4470
. gigni illos prohibent pluviae, quae fiunt post arcturum
17.24.p4470
11
17.24.p4470
. eaedem si austrinae fuere, generant dr
17.24.p4470
u
17.24.p4470
ppis
17.24.p4470
12
17.24.p4470
quoque, quae maturescentes tum sunt praecipue caducae. id riguis magis evenit, etiam si non cecidere, fastidiendis.
17.24.p4470
13
17.24.p4470
sunt et culicum genera aliquis
17.24.p4470
14
17.24.p4470
molesta
17.24.p4470
15
17.24.p4470
, ut glandibus, fico; qui videntur ex umore nasci, tum
17.24.p4470
16
17.24.p4470
dulci
17.24.p4470
17
17.24.p4470
subdito corticibus. et aegrotatio quidem fere. in his est.
17.24.p4471
17.24.p4471
<8> Quaedam temporum causae aut locorum non proprie dicantur morbi, quoniam protinus necant, sicut tabes
17.24.p4471
cum invasit
17.24.p4471
1
17.24.p4471
arborem aut uredo vel flatus alicuius regionis proprius, ut est in Apulia atabulus, in Euboea Olympias. hic enim si flavit
17.24.p4471
2
17.24.p4471
circa brumam, frigore exurit arefaciens
17.24.p4471
3
17.24.p4471
, ut nullis
17.24.p4471
4
17.24.p4471
postea solibus recreari possint. hoc genere convalles et adposita fluminibus laborant, praecipueque vitis, olea, ficus.
17.24.p4471
quod cum
17.24.p4471
5
17.24.p4471
e
17.24.p4471
venit
17.24.p4471
6
17.24.p4471
, detegitur statim in germinatione , in oliva tardius. sed in omnibus signum est revivescendi , si
17.24.p4471
7
17.24.p4471
folia amisere. alioqui quas putes praevaluisse moriuntur. nonnumquam inarescunt folia eademque revivescunt. alia
17.24.p4471
8
17.24.p4471
in ter
17.24.p4471
ris
17.24.p4471
9
17.24.p4471
septentrionalibus, ut Ponto,
17.24.p4471
T
17.24.p4471
hra
17.24.p4471
c
17.24.p4471
ia
17.24.p4471
10
17.24.p4471
, frigore aut gelu laborant, si post brumam continuavere XL diebus.
17.24.p4471
e
17.24.p4471
t ibi
17.24.p4471
11
17.24.p4471
autem et in reliquis partibus, si protinus editis fructibus gelatio
17.24.p4471
12
17.24.p4471
magna consecuta est, etiam paucis diebus necat.
17.24.p4472
17.24.p4472
<9> Quae iniuria hominum constant
17.24.p4472
1
17.24.p4472
, secundum
17.24.p4472
2
17.24.p4472
.. habent causas. pix, oleum, adeps inimica praecipue novellis. cortice in orbem
17.24.p4472
3
17.24.p4472
detracto necantur, excepto subere, quod sic etiam iuvatur; crassescens enim praestringit et strangulat . nec andrac
17.24.p4472
h
17.24.p4472
le
17.24.p4472
4
17.24.p4472
offenditur, si non simul incidatur et corpus. alioqui et cerasus et tilia et vitis corticem mittunt
17.24.p4472
5
17.24.p4472
, sed non vitalem nec proximum corpori, verum eum, qui subnascente alio expellitur.
17.24.p4472
6
17.24.p4472
quarundam natura rimosus cortex, ut platanis. tiliae renascitur paulo minus quam totus. ergo his, quarum cicatricem trahit, medentur luto fimoque
17.24.p4472
7
17.24.p4472
, et aliquando prosunt, si non vehementior frigorum aut calorum
17.24.p4472
8
17.24.p4472
vis secuta est. quaedam tardius ita moriuntur
17.24.p4472
, ut robora et quercus
17.24.p4472
9
17.24.p4472
. refert et tempus anni. abieti enim et pino si quis detraxerit sole taurum vel geminos transeunte, cum germinant, statim moriuntur; eandem iniuriam hieme passae diutius tolerant.
17.24.p4472
similiter ilex et robur quercusque
17.24.p4472
10
17.24.p4472
. si angusta decorticatio fuit, nihil nocetur
17.24.p4472
11
17.24.p4472
supra dictis; infirmioribus quidem et in solo gracili
17.24.p4472
12
17.24.p4472
13
17.24.p4472
vel ab una tantum parte detractus interemit. similem et decacuminatio rationem habet piceae, cedri, cupressihaec
17.24.p4472
14
17.24.p4472
enim detracto cacumine aut ignibus adusto intereunt —, similem et depastio animalium.
17.24.p4472
oleam quidem etiam, si lambat capra
17.24.p4472
15
17.24.p4472
, sterilescere auctor est Varro, ut diximus. quaedam hac
17.24.p4472
16
17.24.p4472
iniuria moriuntur, aliqua deteriora
17.24.p4472
17
17.24.p4472
tantum fiunt, ut amygdalae—ex dulcibus enim transfigurantur in amaras—, aliqua vero etiam utiliora, ut apud Chios pirus, quam phocida
17.24.p4472
18
17.24.p4472
appellant.
17.24.p4472
nam detruncatio diximus quibus prodesset. intereunt pleraque
17.24.p4472
19
17.24.p4472
et fissa stirpe, exceptis vite, malo
17.24.p4472
20
17.24.p4472
, fico, punicis
17.24.p4472
21
17.24.p4472
, quaedam vel ab ulcere tantum.
17.24.p4472
p
17.24.p4472
i
17.24.p4472
n
17.24.p4472
us
17.24.p4472
22
17.24.p4472
hanc iniuriam spernit et omnia, quae resinam gignunt. radicibus amputatis mori minime mirum est; pleraeque
17.24.p4472
e
17.24.p4472
t
17.24.p4472
i
17.24.p4472
am
17.24.p4472
23
17.24.p4472
non omnibus, sed maximis aut, quae sunt inter illas vitales, abscisis
17.24.p4472
24
17.24.p4472
moriuntur .
17.24.p4473
17.24.p4473
<10> Necant
17.24.p4473
1
17.24.p4473
invicem inter sese umbra vel densitate atque alimenti rapina. necat et hedera vinciens—nec viscum
17.24.p4473
prodest—et cytisus
17.24.p4473
2
17.24.p4473
, neca
17.24.p4473
t
17.24.p4473
ur eo
17.24.p4473
3
17.24.p4473
, quod halimon vocant Graeci. quorundam natura non necat quidem, sed laedit Odor
17.24.p4473
u
17.24.p4473
m
17.24.p4473
4
17.24.p4473
aut suci mixtura, ut raphanus et laurus vitem. olfactatrix enim intellegitur et tingui
17.24.p4473
5
17.24.p4473
odore mirum in modum , ideo, cum iuxta sit, averti et recedere saporemque inimicum fugere.
17.24.p4473
hinc sumpsit Androcydes medicinam contra ebrietates, raphanum
17.24.p4473
6
17.24.p4473
mandu
17.24.p4473
c
17.24.p4473
ari
17.24.p4473
7
17.24.p4473
praecipiens. odit et caulem et olus omne, odit et corylum, ni procul absint , tristis atque aegra. nitrum quidem et alumen, marina aqua calida et fabae putamina vel ervi ultima venena sunt.
17.25.p4474
17.25.p4474
1
17.25.p4474
Inter vitia arborum est et prodigiis locus. invenimus
17.25.p4474
f
17.25.p4474
i
17.25.p4474
c
17.25.p4474
os
17.25.p4474
2
17.25.p4474
sub
17.25.p4474
3
17.25.p4474
foliis natas, vitem et malum punicam
17.25.p4474
4
17.25.p4474
stirpe fructum tulisse, non palmite
17.25.p4474
5
17.25.p4474
aut ramis, vitem uvas sine foliis, oleas quoque amisisse folia bacis haerentibus. sunt
17.25.p4474
et
17.25.p4474
6
17.25.p4474
miracula fortuita. nam et oliva in totum ambusta
17.25.p4474
7
17.25.p4474
revixit et in
17.25.p4474
8
17.25.p4474
Boeotia derosae locustis fici
17.25.p4474
9
17.25.p4474
regerminavere
17.25.p4474
10
17.25.p4474
.
17.25.p4474
11
17.25.p4474
mutantur arbores et colore
17.25.p4474
12
17.25.p4474
fiuntque ex nigris candidae, non semper prodigio, sed eae
17.25.p4474
13
17.25.p4474
maxime, quae ex semine nascuntur. et populus alba in nigram transit. quidam et sorbum, si in calidiora loca venerit, sterilescere putant. prodigio autem fiunt ex dulcibus acerba
17.25.p4474
14
17.25.p4474
poma aut dulcia ex acerbis, e caprifico fici aut contra, gravi ostento, cum in deteriora mutantur, ex olea in oleastrum, ex candida
17.25.p4474
uva et fico in nigras aut, ut Laudiceae
17.25.p4474
15
17.25.p4474
Xerxis adventu, platano in oleam mutata
17.25.p4474
16
17.25.p4474
.
17.25.p4474
qualibus ostentis Aristandri apud Graecos volumen scatet, ne
17.25.p4474
in
17.25.p4474
17
17.25.p4474
infinitum abeamus, apud nos vero C. Epidii
17.25.p4474
18
17.25.p4474
commentarii
17.25.p4474
19
17.25.p4474
, in quibus arbores locutae quoque reperiuntur. subsedit in Cumano arbor gravi ostento paulo ante Pompei Magni bella civilia paucis ramis eminentibus; inventum Sibyllinis libris internicionem hominum fore, tantoque
17.25.p4474
20
17.25.p4474
eam maiorem, quanto propius
17.25.p4474
21
17.25.p4474
ab urbe [postea] facta
17.25.p4474
22
17.25.p4474
esset.
17.25.p4474
23
17.25.p4474
sunt prodigia et cum alienis locis enascuntur, ut in capitibus statuarum vel aris, et cum in arboribus ipsis alienae. ficus in lauro nata est Cyzici ante obsidionem. simili modo Trallibus palma
17.25.p4474
24
17.25.p4474
in basi Caesaris dictatoris circa bella civilia eius. nec non et Romae in Capitolio in ara lovis
17.25.p4474
25
17.25.p4474
bello Persei enata palma victoriam triumphosque portendit. hac tempestatibus prostrata eodem loco ficus enata est M. Messalae C. Cassii censorum lustro, a quo tempore pudicitiam
17.25.p4474
26
17.25.p4474
subversam
17.25.p4474
27
17.25.p4474
Piso gravis auctor prodidit.
17.25.p4474
super omnia, quae umquam audita sunt, erit prodigium in nostro aevo Neronis principis ruina factum in agro Marrucino, Vetti
17.25.p4474
28
17.25.p4474
Marcelli e primis equestris ordinis oliveto universo viam publicam transgresso arvisque inde e contrario in locum oliveti profectis.
17.26.p4475
17.26.p4475
1
17.26.p4475
Nunc expositis arborum morbis consentaneum est dicere et remedia. ex his quaedam sunt communia omnium, quaedam propria quarundam. communia
17.26.p4475
ablaqueatio, adcumulatio, adflari radices aut cooperiri, rigu
17.26.p4475
u
17.26.p4475
s
17.26.p4475
2
17.26.p4475
dato potu vel ablato, fimum
17.26.p4475
3
17.26.p4475
suco
17.26.p4475
d
17.26.p4475
efectis
17.26.p4475
4
17.26.p4475
, putatio
17.26.p4475
5
17.26.p4475
leva
17.26.p4475
nd
17.26.p4475
is
17.26.p4475
6
17.26.p4475
onere, item suco emisso quaedam veluti detractio sanguinis, circumrasio corticis, vitium extenuatio et domitura
17.26.p4475
7
17.26.p4475
palmitum
17.26.p4475
8
17.26.p4475
, gemmarum
17.26.p4475
9
17.26.p4475
, si frigus retorridas hirtasque fecerit, repumicatio et quaedam politura.
17.26.p4475
10
17.26.p4475
arborum his aliae magis, aliae minus gaudent, veluti cupressus et aquas
17.26.p4475
11
17.26.p4475
aspernatur et fimum et circumfossuram amputationemque et omnia remedia odit, quin etiam necatur riguis, vitis et punicae praecipue aluntur. ficus arbor ipsa riguis alitur, pomum vero eius marcescit
17.26.p4475
12
17.26.p4475
. amygdalae, si colantur fossione , florem amittunt.
17.26.p4475
nec insitas circumfodere oportet, priusquam validae ferre coeperint poma. plurimae autem amputari sibi volunt onerosa ac supervacua, sicut nos ungues et capillum. reciduntur veteres totae ac
17.26.p4475
13
17.26.p4475
rursus a stolone aliquo
17.26.p4475
14
17.26.p4475
resurgunt, sed non omnes nec nisi quarum naturam pati diximus.
17.26.p4476
17.26.p4476
1
17.26.p4476
Rigua aestivis vaporibus utilia, hieme inimica, autumno varie
17.26.p4476
2
17.26.p4476
et e natura soli, quippe cum vindemiator
17.26.p4476
3
17.26.p4476
Hispaniarum stagnante solo uvas demetat. cetero
17.26.p4476
4
17.26.p4476
maiore in parte orbis etiam pluvias autumni aquas
17.26.p4476
5
17.26.p4476
derivare
17.26.p4476
6
17.26.p4476
convenit . circa canis ortum rigua maxime prosunt ac ne tum quidem nimia, quoniam inebriatis radicibus nocent. et aetas modum temperat, novellae enim minus sitiunt.
17.26.p4476
desiderant autem maxime rigari quae adsuevere, contra siccis locis genita non expetunt umorem nisi necessarium.
17.26.p4477
17.26.p4477
1
17.26.p4477
Asperiora vina rigari utique cupiunt in Sulmonense Italiae agro, pago Fabiano, ubi et arva rigant. mirumque , herbae aqua ilia necantur, fruges aluntur, et riguus
17.26.p4477
2
17.26.p4477
pro sarculo est. in eodem agro bruma—tanto magis, si nives
17.26.p4477
3
17.26.p4477
iaceant
17.26.p4477
4
17.26.p4477
geletve—, ne frigus vites adurat, circumfundunt riguis, quod ibi tepidare voc
17.26.p4477
an
17.26.p4477
t
17.26.p4477
5
17.26.p4477
, memorabili natura in amne solis, e
17.26.p4477
o
17.26.p4477
dem aestate
17.26.p4477
6
17.26.p4477
vix tolerandi rigoris.
17.27.p4478
17.27.p4478
Carbunculi
17.27.p4478
1
17.27.p4478
ac robiginum remedia demonstrabimus
17.27.p4478
2
17.27.p4478
volumine proximo. interim est et scariphatio
17.27.p4478
3
17.27.p4478
4
17.27.p4478
quaedam in remediis, cum macie
17.27.p4478
5
17.27.p4478
corticis ex aegritudine adstringente se iustoque plus vitalia arborum conprimente exac
17.27.p4478
u
17.27.p4478
tam
17.27.p4478
6
17.27.p4478
falcis aciem utraque
17.27.p4478
7
17.27.p4478
manu inprimentes perpetuis incisuris d
17.27.p4478
i
17.27.p4478
ducunt
17.27.p4478
8
17.27.p4478
ac veluti cutem laxant. salutare id fuisse argumento sunt dilatatae cicatrices et internato corpore
17.27.p4478
9
17.27.p4478
expletae
17.27.p4478
10
17.27.p4478
,
17.27.p4478
11
17.27.p4478
magnaque ex parte similis hominum medicina et arborum est, quando earum quoque terebrantur ossa. amygdalae ex amaris dulces fiunt, si circumfosso stipite et ab ima parte circumforato defluens pituita abstergeatur . et ulmis detrahitur sucus inutilis, supra terram foratis usque ad medullam, in senecta
17.27.p4478
12
17.27.p4478
aut cum alimento nimio abundare sentiuntur.
17.27.p4478
13
17.27.p4478
idem
17.27.p4478
14
17.27.p4478
et ficorum turgido
17.27.p4478
cortice incisuris in oblicum levibus emittitur. ita fit, ne decidant fructus. pomiferis, quae germinant nec ferunt fructum, fissa
17.27.p4478
15
17.27.p4478
radice inditur lapis fertilesque fiunt, hoc idem in amygdalis e robore cuneo adacto, in piris sorbisque e taeda ac cinere et terra
17.27.p4478
16
17.27.p4478
cooperto.
17.27.p4478
17
17.27.p4478
etiam radices circumcidisse prodest vitium luxuriantium ficorumque et circumcisis cinerem addidisse. fici serotinae fiunt, si primae grossi
17.27.p4478
18
17.27.p4478
, cum fabae magnitudinem excessere
17.27.p4478
19
17.27.p4478
, detrahantur . subnascuntur enim quae serius maturescunt. eaedem
17.27.p4478
20
17.27.p4478
,
17.27.p4478
cum
17.27.p4478
21
17.27.p4478
frondere incipiunt, si cacumina rami cuiusque detrahantur, firmiores fertilioresque fiunt, nam caprificatio maturat.
17.27.p4479
17.27.p4479
1
17.27.p4479
In ea culices nasci e grossis manifestum
17.27.p4479
2
17.27.p4479
, quoniam , cum evolavere, non inveniuntur intus grana, quae in eos versa apparet. exeundi tanta est aviditas, ut plerique aut pede relicto aut pinnae parte erumpant. est et aliud genus culicum, quos vocant, centrinas, fucis apium similes ignavia malitiaque cum pernicie verorum et utilium ;
17.27.p4479
interemunt enim illos atque ipsi commoriuntur
17.27.p4479
3
17.27.p4479
. vexant et tineae semina ficorum, contra quas
17.27.p4479
4
17.27.p4479
remedium in eodem
17.27.p4479
5
17.27.p4479
scrobe defodere tal
17.27.p4479
e
17.27.p4479
am
17.27.p4479
6
17.27.p4479
lentisci inversa parte, quae fuerit a cacumine. uberrimas autem ficus rubrica
17.27.p4479
7
17.27.p4479
amurca diluta et cum fimo infusa radicibus frondere
17.27.p4479
in
17.27.p4479
cipientium
17.27.p4479
8
17.27.p4479
facit. caprificorum laudantur maxime nigrae et in petrosis , quoniam frumenta plurima habeant. caprificatio ipsa post imbrem.
17.27.p4480
17.27.p4480
1
17.27.p4480
In primis autem cavendum, ne ex remediis vitia
17.27.p4480
fiant, quod evenit nimia aut intempestiva medicina. interlucatio arboribus prodest, sed omnium annorum trucidatio inutilissima. vitis tantum tonsuram annuam quaerit, alternam vero myrtus, punicae, oleae, quia celeriter fruticescunt. ceterae rarius tonde
17.27.p4480
a
17.27.p4480
ntur
17.27.p4480
2
17.27.p4480
, nulla autumn, ac ne radantur
17.27.p4480
3
17.27.p4480
quidem nisi vere. putatione
17.27.p4480
4
17.27.p4480
plaga ad
17.27.p4480
5
17.27.p4480
vitalia
17.27.p4480
6
17.27.p4480
... sunt omnia, quaecumque non supervacua.
17.27.p4481
17.27.p4481
1
17.27.p4481
Similis fim
17.27.p4481
i
17.27.p4481
ratio
17.27.p4481
2
17.27.p4481
. gaudent eo, sed cavendum, ne in fervore solis admoveatur, ne inmaturum
17.27.p4481
3
17.27.p4481
, ne validius quam opus sit. urit vineas suillum nisi quinquennio interposito , praeterquam si riguis diluatur, et e coriariorum sordibus nisi admixta aqua, item largi
17.27.p4481
u
17.27.p4481
s
17.27.p4481
4
17.27.p4481
. iustum existimant in denos pedes quadratos III modios. id quidem soli natura decernet.
17.27.p4482
17.27.p4482
1
17.27.p4482
Columbino ac suillo plagis quoque arborum medentur . si mala punica acida nascantur, ablaqueatis radicibus fimum suillum addi iubent
17.27.p4482
2
17.27.p4482
. eo anno vinolenta, proximo dulcia futura. alii urina hominis aqua mixta riganda censent quater
17.27.p4482
3
17.27.p4482
anno, singulis amphoris, aut cacumina spargi vino lasere
17.27.p4482
4
17.27.p4482
diluto; si findantur in arbore, pediculum intorqueri ; ficis utique amurcam adfundi, ceteris arboribus aegris faecem vini
17.27.p4482
5
17.27.p4482
, aut lupinum circum radices earum seri.
17.27.p4482
aqua quoque lupini decocti circumfusa pomis prodest. fici, cum Volcanalibus tonuit, cadunt. remedium est, ut ante stipula hordeacea areae stringantur. cerasos praecoces
17.27.p4482
facit cogitque maturescere calx
17.27.p4482
6
17.27.p4482
admota radicibus. et haec autem,
17.27.p4482
ut
17.27.p4482
7
17.27.p4482
omnia poma, intervelli melius est, ut quae relicta sint grandescant.
17.28.p4483
17.28.p4483
Quaedam poena emendantur aut morsu excitantur, ut
17.28.p4483
1
17.28.p4483
palmae ac lentisci; salsis
17.28.p4483
2
17.28.p4483
enim aquis aluntur. salis vim et cineres
17.28.p4483
3
17.28.p4483
, sed leniorem, habent
17.28.p4483
4
17.28.p4483
; ideo ficis adsperguntur ruta
17.28.p4483
e
17.28.p4483
que
17.28.p4483
5
17.28.p4483
, ne
17.28.p4483
6
17.28.p4483
fiant vermiosae
17.28.p4483
7
17.28.p4483
neve radices putrescant . quin et vitium radicibus aquam salsam iubent adfundi , si sint lacrimosae; si vero fructus earum decidant, cinerem aceto conspergi ipsasque inlini aut sandaraca, si putrescat uva; si vero fertiles non s
17.28.p4483
i
17.28.p4483
nt
17.28.p4483
8
17.28.p4483
, aceto acri subacto cinere rigari atque oblini;
17.28.p4483
9
17.28.p4483
quod si fructum non maturent prius inarescentem, praecisarum ad
17.28.p4483
10
17.28.p4483
radices plagam fibrasque aceto acri et urina vetusta madefacere atque eo luto obruere, saepe fodere. olearum, si parum promisere fructus , nudatas radices hiberno frigori opponunt, eaque castigatione proficiunt. omnia haec annua caeli ratione constant et aliquando serius poscuntur, aliquando celerius. nec non ignis aliquis
17.28.p4483
11
17.28.p4483
prodest, ut harundini. ambusta namque densior mitiorque surgit
17.28.p4483
12
17.28.p4483
.
17.28.p4483
13
17.28.p4483
Cato et medicamenta quaedam conponit, mensurae quoque distinction, ad maiorum arborum radices amphoram, ad minorum urnam, amurcae et aquae portione
17.28.p4483
14
17.28.p4483
aequa
17.28.p4483
15
17.28.p4483
, ablaqueatis prius radicibus paulatim
17.28.p4483
16
17.28.p4483
, adfundi iubens, in olea hoc amplius stramentis ante circumpositis, item fico; huius praecipue vere
17.28.p4483
17
17.28.p4483
terrain adaggerari
17.28.p4483
radicibus; ita futurum, ut non decidant grossi maiorque fecunditas nec scabra proveniat.
17.28.p4483
simili modo, ne convolvolus fiat in vinea, amurcae congios duos decoqui
17.28.p4483
18
17.28.p4483
in crassitudinem mellis
17.28.p4483
19
17.28.p4483
, rursusque cum bituminis tertia
17.28.p4483
20
17.28.p4483
parte et sulpuris quarta sub diu
17.28.p4483
co
17.28.p4483
qui
17.28.p4483
21
17.28.p4483
, quoniam
17.28.p4483
22
17.28.p4483
exardescat
17.28.p4483
23
17.28.p4483
sub tecto. hoc vites circa capita ac sub bracchiis ungui; ita non fore convolvolum. quidam contenti sunt fumo huius mixturae suffire vineas secundo flatu continuo triduo.
17.28.p4483
24
17.28.p4483
plerique non minus auxilii et alimenti arbitrantur in urina quam Cato in amurca, addita modo pari aquae
17.28.p4483
25
17.28.p4483
portione, quoniam per se noceat. aliqui
17.28.p4483
26
17.28.p4483
volucre
17.28.p4483
27
17.28.p4483
appellant animal praerodens pubescentes uvas. quod ne accidat, falces, cum sint exacutae, fibrina pelle detergent atque ita putant aut sanguine ursino
17.28.p4483
28
17.28.p4483
linunt
17.28.p4483
29
17.28.p4483
post putationem easdem.
17.28.p4483
sunt arborum pestes et formicae. has abigunt rubrica ac pice liquida perunctis caudicibus
17.28.p4483
30
17.28.p4483
, nec non et pisce suspenso iuxta in unum locum congregant aut lupino trito cum oleo radices linunt. multi et has
17.28.p4483
31
17.28.p4483
et talpas
17.28.p4483
32
17.28.p4483
amurca necant, contraque urucas
17.28.p4483
33
17.28.p4483
et,
17.28.p4483
ne
17.28.p4483
mala
17.28.p4483
34
17.28.p4483
putrescant , lacerti viridis felle tangi cacumina iubent, privatim autem contra urucasambiri arbores singulas a muliere incitati
17.28.p4483
35
17.28.p4483
mensis, nudis pedibus, recincta.
17.28.p4483
36
17.28.p4483
item ne quod animal pastu malefico decerpat frondem, fimo boum diluto
17.28.p4483
37
17.28.p4483
spargi folia, quotiens imber interveniat, quoniam
17.28.p4483
a
17.28.p4483
bluatur
17.28.p4483
38
17.28.p4483
ita virus medicaminis, mira quaedam excogitante sollertia
17.28.p4483
hu
17.28.p4483
mana
17.28.p4483
39
17.28.p4483
, quippe cum averti grandines carmine credant plerique, cuius verba inserere non equidem serio ausim, quamquam a Catone proditis
17.28.p4483
40
17.28.p4483
contra luxata membra
17.28.p4483
41
17.28.p4483
iungenda
17.28.p4483
42
17.28.p4483
harundinum fissurae. idem arbores religiosas lucosque succidi permisit, sacrificio prius facto, cuius rationem
17.28.p4483
p
17.28.p4483
recationemque
17.28.p4483
43
17.28.p4483
eodem volumine tradidit.