Reader

Λαμπρί ας. σοὶ μὲ ν εἰ κό ς, ὦ Διαδού μενε, μὴ πά νυ μέ λειν, εἴ τινι δοκεῖ τε παρὰ τὰ ς κοινὰ ς φιλοσοφεῖ ν ἐ ννοί ας ὁ μολογοῦ ντί γε καὶ τῶ ν αἰ σθή σεων περιφρονεῖ ν, ἀ φ' ὧ ν σχεδὸ ν αἱ πλεῖ σται γεγό νασιν ἔ ννοιαι, τή ν γε περὶ τὰ φαινό μενα πί στιν ἕ δραν ἔ χουσαι καὶ ἀ σφά λειαν. ἐ μὲ δὲ πολλῆ ς, ὣ ς γ' ἐ μαυτῷ φαί νομαι, καὶ ἀ τό που μεστὸ ν ἥ κοντα ταραχῆ ς εἴ τε τισὶ λό γοις εἴ τ' ἐ πῳ δαῖ ς εἴ τ' ἄ λλον ἐ πί στασαι τρό πον παρηγορί ας οὐ κ ἂ ν φθά νοις ἰ ατρεύ ων οὕ τω σοι διασέ σεισμαι καὶ γέ γονα μετέ ωρος ὑ πὸ Στωικῶ ν ἀ νδρῶ ν, τὰ μὲ ν ἄ λλα βελτί στων καὶ νὴ Δί α συνή θων καὶ φί λων, πικρῶ ς δ' ἄ γαν ἐ γκειμέ νων τῇ̓ Ακαδημί ᾳ καὶ ἀ πεχθῶ ς: οἵ γε πρὸ ς μικρὰ καὶ μετ' αἰ δοῦ ς τὰ παρ' ἐ μοῦ λεχθέ ντα σεμνῶ ς, οὐ γὰ ρ ψεύ σομαι, οὐ πρά ως ᾐ τιά σαντο: τοὺ ς δὲ πρεσβυτέ ρους μετ' ὀ ργῆ ς σοφιστὰ ς καὶ λυμεῶ νας τῶ ν ἐ ν φιλοσοφί ᾳ δογμά των ὁ δῷ βαδιζό ντων καὶ δε ξομμιινιβης νοτιτιις. ἀ νατροπέ ας καὶ πολλὰ τού των ἀ τοπώ τερα λέ γοντες καὶ νομί ζοντες τέ λος ἐ πὶ τὰ ς ἐ ννοί ας ἐ ρρύ ησαν, ὡ ς δή τινα σύ γχυσιν καὶ ἀ ναδασμὸ ν αὐ ταῖ ς ἐ πά γοντας τοὺ ς ἐ κ τῆ ς̓ Ακαδημεί ας. εἶ τά τις εἶ πεν αὐ τῶ ν ὡ ς οὐ κ ἀ πὸ τύ χης ἀ λλ' ἐ κ προνοί ας θεῶ ν νομί ζοι μετ'̓ Αρκεσί λαον καὶ πρὸ Καρνεά δου γεγονέ ναι Χρύ σιππον, ὧ ν ὁ μὲ ν ὑ πῆ ρξε τῆ ς εἰ ς τὴ ν συνή θειαν ὕ βρεως καὶ παρανομί ας ὁ δ', ἤ νθησε μά λιστα τῶ ν̓ Ακαδημαϊ κῶ ν: Χρύ σιππος οὖ ν ἐ ν μέ σῳ γενό μενος, ταῖ ς πρὸ ς̓ Αρκεσί λαον ἀ ντιγραφαῖ ς καὶ τὴ ν Καρνεά δου δεινό τητα ἐ νέ φραξε, πολλὰ μὲ ν τῇ αἰ σθή σει καταλιπὼ ν ὥ σπερ εἰ ς πολιορκί αν βοηθή ματα, τὸ ν δὲ περὶ τὰ ς προλή ψεις καὶ τὰ ς ἐ ννοί ας τά ραχον ἀ φελὼ ν παντά πασι καὶ διορθώ σας ἑ κά στην καὶ θέ μενος εἰ ς οἰ κεῖ ον: ὥ στε καὶ τοὺ ς αὖ θις ἐ κκρού ειν τὰ πρά γματα καὶ παραβιά ζεσθαι βουλομέ νους μηδὲ ν περαί νειν ἀ λλ' ἐ λέ γχεσθαι κακουργοῦ ντας καὶ σοφιζομέ νους. ὑ πὸ τοιού των ἐ γὼ λό γων διακεκαυμέ νος ἕ ωθεν σβεστηρί ων δέ ομαι, καθά περ τινὰ φλεγμονὴ ν ἀ φαιρού ντων τὴ ν ἀ πορί αν τῆ ς ψυχῆ ς,

λιαδουμενος. ὅ μοια πολλοῖ ς ἴ σως πέ πονθας. εἰ δ' οἱ ποιηταί σε πεί θουσι, λέ γοντες ὡ ς ἐ κ θεῶ ν προνοί ας ἀ νατροπὴ ν ἔ σχεν ἡ παλαιὰ Σί πυλος τὸ ν Τά νταλον κολαζό ντων, πεί θου τοῖ ς ἀ πὸ τῆ ς στοᾶ ς ἑ ταί ροις, ὅ τι καὶ Χρύ σιππον οὐ κ ἀ πὸ τύ χης ἀ λλ' ἐ κ προνοί ας ἡ φύ σις ἤ νεγκεν, ἄ νω τὰ κά τω καὶ τοὔ μπαλιν ἀ νατρέ ψαι δεομέ νη τὸ ν βί ον: ὡ ς οὐ γέ γονε πρὸ ς τοῦ το τῶ ν ὄ ντων οὐ δεὶ ς εὐ φυέ στερος, ἀ λλ' ὥ σπερ ὁ Κά των ἔ λεγε πρὸ Καί σαρος ἐ κεί νου μηδέ να νή φοντα μηδὲ φρονοῦ ντα ἐ πὶ συγχύ σει τῆ ς πολιτεί ας τοῖ ς δημοσί οις προσελθεῖ ν πρά γμασιν, οὕ τως ἐ μοὶ δοκεῖ μετὰ πλεί στης ἐ πιμελεί ας καὶ δεινό τητος οὗ τος ὁ ἀ νὴ ρ ἀ νατρέ πειν καὶ καταβά λλειν τὴ ν συνή θειαν, ὡ ς ἐ νιαχοῦ καὶ αὐ τοὶ μαρτυροῦ σιν οἱ τὸ ν ἄ νδρα σεμνύ νοντες, ὅ ταν αὐ τῷ περὶ τοῦ ψευδομέ νου μά χωνται. τὸ γά ρ, ὦ ἄ ριστε, συμπεπλεγμέ νον τι δι' ἀ ντικειμέ νων μὴ φά ναι ψεῦ δος εὐ πό ρως εἶ ναι, λό γους δὲ πά λιν αὖ φά ναι τινὰ ς ἀ ληθῆ τὰ λή μματα καὶ τὰ ς ἀ γωγὰ ς ὑ γιεῖ ς ἔ χοντας ἔ τι καὶ τὰ ἀ ντικεί μενα τῶ ν συμπερασμά των ἔ χειν ἀ ληθῆ, ποί αν ἔ ννοιαν ἀ ποδεί ξεως ἢ τί να πί στεως οὐ κ ἀ νατρέ πει πρό ληψιν; τὸ ν μέ ν γε πολύ ποδά φασι τὰ ς πλεκτά νας αὑ τοῦ περιβιβρώ σκειν ὥ ρᾳ χειμῶ νος, ἡ δὲ Χρυσί ππου διαλεκτικὴ τὰ κυριώ τατα μέ ρη καὶ τὰ ς ἀ ρχὰ ς αὑ τῆ ς ἀ ναιροῦ σα καὶ περικό πτουσα τί να τῶ ν ἄ λλων ἐ ννοιῶ ν ἀ πολέ λοιπεν ἀ νύ ποπτον; οὐ γὰ ρ οἷ ό ν τε δή που καὶ τὰ ἐ ποικοδομού μενα μὴ βέ βαια κεῖ σθαι καὶ πά για, τῶ ν πρώ των μὴ μενό ντων ἀ πορί ας δὲ καὶ ταραχὰ ς ἐ χό ντων τηλικαύ τας. ἀ λλ' ὥ σπερ οἱ πηλὸ ν ἢ κονιορτὸ ν ἐ πὶ τοῦ σώ ματος ἔ χοντες τὸ ν ἁ πτό μενον αὐ τῶ ν καὶ προσαναχρωννύ μενον οὐ κινεῖ ν ἀ λλὰ προσβά λλειν τὸ τραχῦ νον δοκοῦ σιν: οὕ τως ἔ νιοι τοὺ ς̓ Ακαδημαϊ κοὺ ς αἰ τιῶ νται καὶ νομί ζουσι τὰ ς αἰ τί ας παρέ χειν ὧ ν ἀ ναπεπλησμέ νους ἀ ποδεικνύ ουσιν αὐ τού ς: ἐ πεὶ τά ς γε κοινὰ ς ἐ ννοί ας τί νες μᾶ λλον διαστρέ φουσιν; εἰ δὲ βού λει, τὸ κατηγορεῖ ν ἐ κεί νων ἀ φέ ντες, ὑ πὲ ρ ὧ ν ἐ γκαλοῦ σιν ἡ μῖ ν ἀ πολογησώ μεθα.

λαμπῤ Εγώ μοι δοκῶ τή μερον, ὦ Διαδού μενε, ποικί λος τις ἄ νθρωπος γεγονέ ναι καὶ παντοδαπό ς: ἄ ρτι μὲ ν γὰ ρ ἀ πολογί ας δεό μενος προσῄ ειν ταπεινὸ ς καὶ τεθορυβημέ νος: νῦ ν δὲ μεταβά λλομαι πρὸ ς τὴ ν κατηγορί αν καὶ βού λομαι ἀ πολαῦ σαι τῆ ς ἀ μύ νης, ἐ λεγχομέ νους εἰ ς ταὐ τὸ ν τοὺ ς ἄ νδρας ἐ πιδώ ν, τὸ παρὰ τὰ ς ἐ ννοί ας καὶ τὰ ς προλή ψεις τὰ ς κοινὰ ς φιλοσοφεῖ ν, ἀ φ' ὧ ν μά λιστα τὴ ν αἵ ρεσιν, ὥ σπερ ἐ πὶ τῶ ν ἀ να δοκοῦ σι, καὶ μό νην ὁ μολογεῖ ν τῇ φύ σει λέ γουσιν. διαδουμ̓͂ Αρ' οὖ ν ἐ πὶ τὰ κοινὰ πρῶ τα καὶ περιβό ητα βαδιστέ ον, ἃ δὴ παρά δοξα καὶ αὐ τοὶ μετ' εὐ κολί ας δεχό μενοι τὴ ν ἀ τοπί αν ἐ πονομά ζουσι, τοὺ ς μό νους βασιλεῖ ς καὶ μό νους πλουσί ους καὶ καλοὺ ς αὐ τῶ ν καὶ πολί τας; καὶ δικαστὰ ς; μό νους; ἢ ταυτὶ μὲ ν εἰ ς τὴ ν τῶ ν ἑ ώ λων καὶ ψυχρῶ ν ἀ γορὰ ν βού λει παρῶ μεν, ἐ ν δὲ τοῖ ς ὡ ς ἔ νι μά λιστα πραγματικοῖ ς καὶ μετὰ σπουδῆ ς λεγομέ νοις ποιησώ μεθα τοῦ λό γου τὸ ν ἐ ξετασμό ν; λαμπῤ Εμοὶ γοῦ ν ἥ διον οὕ τως: τῶ ν γὰ ρ πρὸ ς ἐ κεῖ να γενομέ νων ἐ λέ γχων τί ς οὐ κ ἤ δη διά πλεώ ς ἐ στιν;

διαδουμ ἤ δη τοί νυν αὐ τὸ τοῦ το σκό πει πρῶ τον, εἰ κατὰ τὰ ς κοινά ς ἐ στιν ἐ ννοί ας ὁ μολογεῖ ν τῇ φύ σει τοὺ ς τὰ κατὰ φύ σιν ἀ διά φορα νομί ζοντας, καὶ μή τ' ὑ γί ειαν μή τ' εὐ εξί αν μή τε κά λλος μή τ' ἰ σχὺ ν ἡ γουμέ νους αἱ ρετὰ μή δ' ὠ φέ λιμα μηδὲ λυσιτελῆ μηδὲ συμπληρωτικὰ τῆ ς κατὰ φύ σιν τελειό τητος: μή τε τἀ ναντί α φευκτὰ καὶ βλαβερά, πηρώ σεις ἀ λγηδό νας αἴ σχη νό σους: ὧ ν αὐ τοὶ λέ γουσι πρὸ ς ἃ μὲ ν ἀ λλοτριοῦ ν πρὸ ς ἃ δ' οἰ κειοῦ ν ἡ μᾶ ς τὴ ν φύ σιν: εὖ μά λα καὶ τού του παρὰ τὴ ν κοινὴ ν ἔ ννοιαν ὄ ντος, οἰ κειοῦ ν πρὸ ς τὰ μὴ συμφέ ροντα μηδ' ἀ γαθὰ τὴ ν φύ σιν καὶ ἀ λλοτριοῦ ν πρὸ ς τὰ μὴ κακὰ μηδὲ βλά πτοντα: καὶ ὃ μεῖ ζό ν ἐ στιν, οἰ κειοῦ ν ἐ πὶ τοσοῦ το καὶ ἀ λλοτριοῦ ν, ὥ στε τῶ ν μὲ ν μὴ τυγχά νοντας τοῖ ς δὲ περιπί πτοντας, εὐ λό γως ἐ ξά γειν τοῦ ζῆ ν ἑ αυτοὺ ς καὶ τὸ ν βί ον ἀ πολέ γεσθαι.

νομί ζω δ' ἐ γὼ κἀ κεῖ νο παρὰ τὴ ν ἔ ννοιαν λέ γεσθαι, τὸ τὴ ν μὲ ν φύ σιν αὐ τὴ ν ἀ διά φορον εἶ ναι τὸ δὲ τῇ φύ σει ὁ μολογεῖ ν ἀ γαθὸ ν μέ γιστον. οὐ δὲ τῷ κατακολουθεῖ ν ἀ στεῖ ον οὐ δὲ τῷ πεί θεσθαι σπουδαῖ ον, εἰ σπουδαῖ ος εἴ η καὶ ἀ στεῖ ος ὁ νό μος καὶ ὁ λό γος καὶ τοῦ το μὲ ν ἔ λαττον εἰ δέ, ὡ ς Χρύ σιππος ἐ ν τῷ πρώ τῳ περὶ τοῦ Προτρέ πεσθαι γέ γραφεν, ἐ ν τῷ κατ' ἀ ρετὴ ν βιοῦ ν μό νον ἐ στὶ τὸ εὐ δαιμό νως, τῶ ν ἄ λλων, φησί ν, οὐ δὲ ν ὄ ντων πρὸ ς ἡ μᾶ ς οὐ δ' εἰ ς τοῦ το συνεργού ντων οὐ μό νον οὔ κ ἐ στιν ἀ διά φορος ἡ φύ σις, ἀ λλ' ἀ νό ητος καὶ ἀ πό πληκτος, οἰ κειοῦ σα ἡ μᾶ ς πρὸ ς τὰ μηδὲ ν πρὸ ς ἡ μᾶ ς: ἀ νό ητοι δὲ καὶ ἡ μεῖ ς εὐ δαιμονί αν ἡ γού μενοι τὸ τῇ φύ σει ὁ μολογεῖ ν ἀ γού σῃ πρὸ ς τὰ μηδὲ ν συνεργοῦ ντα πρὸ ς εὐ δαιμονί αν. καί τοι τί μᾶ λλό ν ἐ στι κατὰ τὴ ν κοινὴ ν ἔ ννοιαν ἢ καθά περ τὰ αἱ ρετὰ πρὸ ς τὸ ὠ φελί μως, οὕ τω τὰ κατὰ φύ σιν πρὸ ς τὸ ζῆ ν κατὰ φύ σιν; οἱ δ' οὐ χ οὕ τω λέ γουσιν, ἀ λλὰ τὸ ζῆ ν κατὰ φύ σιν τέ λος εἶ ναι τιθέ μενοι τὰ κατὰ φύ σιν ἀ διά φορα εἶ ναι νομί ζουσιν.

οὐ χ ἧ ττον δὲ τού του παρὰ τὴ ν κοινὴ ν ἔ ννοιά ν ἐ στι τὸ ἔ ννουν καὶ φρό νιμον ἄ νδρα πρὸ ς τὰ ἴ σα τῶ ν ἀ γαθῶ ν μὴ ἐ πί σης ἔ χειν, ἀ λλὰ τὰ μὲ ν ἐ ν μηδενὶ λό γῳ τί θεσθαι, τῶ ν δ' ἕ νεκα πᾶ ν ὁ τιοῦ ν ἂ ν ὑ πομεῖ ναι καὶ παθεῖ ν, μηδὲ ν ἀ λλή λων μικρό τητι καὶ μεγέ θει διαφερό ντων ταὐ τὸ δὲ λέ γουσιν αὐ τοί που τῷ τὸ σωφρό νως δυσθανατῶ σαν ἀ ποτρί ψασθαι πρεσβῦ τιν: ὁ μοί ως γὰ ρ ἀ μφό τεροι κατορθοῦ σιν. ἀ λλὰ δι' ἐ κεῖ να μὲ ν ὡ ς; λαμπρὰ καὶ μεγά λα κἂ ν ἀ ποθά νοιεν ἐ πὶ τού τοις δὲ σεμνύ νειν ἑ αυτὸ ν αἰ σχύ νη καὶ γέ λως, λέ γει δὲ καὶ Χρύ σιππος ἐ ν τῷ περὶ τοῦ Διὸ ς συγγρά μματι καὶ τῷ τρί τῳ περὶ Θεῶ ν“ ψυχρὸ ν εἶ ναι καὶ ἄ τοπον καὶ ἀ λλό τριον τὰ τοιαῦ τα τῶ ν ἀ π' ἀ ρετῆ ς συμβαινό ντων ἐ παινεῖ ν, ὅ τι δῆ γμα μυί ας ἀ νδρεί ως ὑ πέ μεινε καὶ δυσθανατώ σης γραὸ ς ἀ πέ σχετο σωφρό νως.” ἆ ρ' οὖ ν παρὰ τὴ ν κοινὴ ν φιλοσοφοῦ σιν ἔ ννοιαν, ἃ ς αἰ σχύ νονται πρά ξεις ἐ παινεῖ ν, μηδὲ ν τού των κά λλιον ὁ μολογοῦ ντες; ποῦ γὰ ρ αἱ ρετὸ ν ἢ πῶ ς ἀ ποδεκτό ν, ὃ μή τ' ἐ παινεῖ ν μή τε θαυμά ζειν ἄ ξιό ν ἐ στιν, ἀ λλὰ καὶ τοὺ ς ἐ παινοῦ ντας ἢ θαυμά ζοντας ἀ τό πους καὶ ψυχροὺ ς νομί ζουσιν;

ἔ τι δὲ μᾶ λλον, οἶ μαι, φανεῖ ταί σοι παρὰ τὴ ν κοινὴ ν ἔ ννοιαν, εἰ τῶ ν μεγί στων ἀ γαθῶ ν ὁ φρό νιμος μή τ' ἀ πό ντων μή τ' εἰ πά ρεστιν αὐ τῷ φροντί ζοι, ἀ λλ' οἷ ό ς ἐ στιν ἐ ν τοῖ ς ἀ διαφό ροις καὶ τῇ περὶ ταῦ τα πραγματεί ᾳ καὶ οἰ κονομί ᾳ, τοιοῦ τος ἂ ν κἀ ν τού τοις εἴ η. πά ντες γὰ ρ δή πουθεν εὐ ρυεδοῦ ς ὅ σοι καρπὸ ν αἰ νύ μεθα χθονό ς, οὗ μὲ ν καὶ παρό ντος ὄ νησί ς ἐ στι καὶ μὴ παρό ντος ὥ σπερ ἔ νδεια καὶ ὄ ρεξις, αἱ ρετὸ ν καὶ ἀ γαθὸ ν καὶ ὠ φέ λιμον νοοῦ μεν: ἐ φ' ᾧ δ' οὐ δὲ ν ἄ ν τις πραγματεύ σαιτο μὴ παιδιᾶ ς ἕ νεκεν μηδὲ ῥ ᾳ στώ νης, τοῦ τ' ἀ διά φορον. ἄ λλῳ γὰ ρ οὐ δενὶ τοῦ φιλοπό νου τὸ ν κενό σπουδον ἀ φορί ζομεν ἐ ν τοῖ ς ἔ ργοις ὄ ντα πολλά κις, ἢ τῷ τὸ ν μὲ ν εἰ ς ἀ νωφελῆ πονεῖ ν καὶ ἀ διαφό ρως, τὸ ν δ' ἕ νεκά του τῶ ν συμφερό ντων καὶ λυσιτελῶ ν. ἀ λλ' οὗ τοί γε τοὐ ναντί ον: ὁ γὰ ρ σοφὸ ς αὐ τοῖ ς καὶ φρό νιμος ἐ ν πολλαῖ ς καταλή ψεσι καὶ μνή μαις καταλή ψεων γεγονὼ ς ὀ λί γας πρὸ ς αὑ τὸ ν ἡ γεῖ ται τῶ ν τ' ἄ λλων οὐ πεφροντικὼ ς οὐ δ' ἔ λαττον ἔ χειν οῦ δὲ πλέ ον οἴ εται, μνημονεύ ων ὅ τι πέ ρυσι κατά ληψιν ἔ λαβε πταρνυμέ νου Δί ωνος ἢ σφαιρί ζοντος Θέ ωνος. καί τοι πᾶ σα κατά ληψις ἐ ν τῷ σοφῷ καὶ μνή μη τὸ ἀ σφαλὲ ς ἔ χουσα καὶ βέ βαιον εὐ θύ ς ἐ στιν ἐ πιστή μη καὶ ἀ γαθὸ ν μέ γα καὶ μέ γιστον. ἆ ρ' οὖ ν ὁ μοί ως ὑ γιεί ας ἐ πιλειπού σης, αἰ σθητηρί ου κά μνοντος, οὐ σί ας ἀ πολλυμέ νης ἀ φρό ντιστό ς ἐ στι καὶ πρὸ ς αὑ τὸ ν οὐ δὲ ν ἡ γού μενος τού των ὁ σοφό ς: ἢ νοσῶ ν μὲ ν ἰ ατροῖ ς τελεῖ μισθοὺ ς χρημά των δ' ἕ νεκα πρὸ ς Λεύ κωνα πλεῖ τὸ ν ἐ ν Βοσπό ρῳ δυνά στην καὶ πρὸ ς̓ Ιδά νθυρσον ἀ ποδημεῖ τὸ ν Σκύ θην ὥ ς φησι Χρύ σιππος, τῶ ν δ' αἰ σθή σεων ἔ στιν ἃ ς ἀ ποβαλὼ ν οὐ δὲ ζῆ ν ὑ πομέ νει; πῶ ς οὖ ν οὐ χ ὁ μολογοῦ σι παρὰ τὰ ς ἐ ννοί ας φιλοσοφεῖ ν, ἐ πὶ τοῖ ς ἀ διαφό ροις τοσαῦ τα πραγματευό μενοι καὶ σπουδά ζοντες, ἀ γαθῶ ν δὲ μεγά λων καὶ παρό ντων καὶ μὴ παρό ντων ἀ διαφό ρως ἔ χοντες;

ἀ λλὰ κἀ κεῖ νο παρὰ τὰ ς κοινὰ ς ἐ ννοί ας ἐ στί ν, ἄ νθρωπον ὄ ντα μὴ χαί ρειν ἐ κ τῶ ν μεγί στων κακῶ ν ἐ ν τοῖ ς μεγί στοις ἀ γαθοῖ ς; γενό μενον τοῦ το δὲ πέ πονθεν ὁ τού των σοφό ς. ἐ κ γὰ ρ τῆ ς ἄ κρας κακί ας μεταβαλὼ ν εἰ ς τὴ ν ἄ κραν ἀ ρετὴ ν καὶ τὸ ν ἀ θλιώ τατον βί ον διαφυγὼ ν ἅ μα καὶ κτησά μενος τὸ ν μακαριώ τατον οὐ δὲ ν ἐ πί δηλον εἰ ς χαρὰ ν ἔ σχεν οὐ δ' ἐ πῆ ρεν αὐ τὸ ν οὐ δ' ἐ κί νησεν ἡ τοσαύ τη μεταβολή, κακοδαιμονί ας ἀ παλλαγέ ντα καὶ μοχθηρί ας ἁ πά σης, εἰ ς δ' ἀ σφαλῆ τινα καὶ βεβαί αν παντέ λειαν ἀ γαθῶ ν ἐ ξικό μενον. ἔ τι παρὰ τὴ ν ἔ ννοιά ν ἐ στιν ἀ γαθῶ ν μὲ ν εἶ ναι μέ γιστον τὸ ἀ μετά πτωτον ἐ ν ταῖ ς κρί σεσι καὶ βέ βαιον, δεῖ σθαι δὲ τού του τὸ ν ἐ π' ἄ κρον προκό πτοντα μηδὲ φροντί ζειν παραγενομέ νου πολλά κις δὲ μηδὲ τὸ ν δά κτυλον προτεῖ ναι ταύ της γ' ἕ νεκα τῆ ς ἀ σφαλεί ας καὶ βεβαιό τητος, ἣ ν τέ λειον ἀ γαθὸ ν καὶ μέ γα νομί ζουσιν. οὐ μό νον οὖ ν ταῦ τα λέ γουσιν οἱ ἄ νδρες, ἀ λλὰ κἀ κεῖ να πρὸ ς τού τοις, ὅ τι“ ἀ γαθὸ ν ὁ χρό νος οὐ κ αὔ ξει προσγιγνό μενος, ἀ λλά, κἂ ν ἀ καρέ ς τις ὥ ρας γέ νηται φρό νιμος, οὐ δενὶ πρὸ ς εὐ δαιμονί αν ἀ πολειφθή σεται τοῦ τὸ ν αἰ ῶ να χρωμέ νου τῇ ἀ ρετῇ καὶ μακαρί ως ἐ ν αὐ τῇ καταβιοῦ ντος.” ταῦ τα δ' οὕ τω νεανικῶ ς ἀ πισχυρισά μενοι πά λιν“ οὐ δὲ ν εἶ ναί φασιν ἀ ρετῆ ς ὄ φελος ὀ λιγοχρονί ου τί γά ρ, ἂ ν μέ λλοντι ναυαγεῖ ν εὐ θὺ ς ἢ κατακρημνί ζεσθαι φρό νησις ἐ πιγέ νηται; τί δ'' ἂ ν ὁ Λί χας, ὑ πὸ τοῦ̔ Ηρακλέ ους ἀ ποσφενδονώ μενος, εἰ ς ἀ ρετὴ ν ἐ κ κακί ας μεταβά λῃ” ταῦ τ' οὖ ν οὐ μό νον παρὰ τὰ ς κοινὰ ς ἐ ννοί ας ἐ στὶ φιλοσοφού ντων ἀ λλὰ καὶ τὰ ς ἰ δί ας κυκώ ντων, εἰ τὸ βραχὺ ν χρό νον κτή σασθαι τὴ ν ἀ ρετὴ ν οὐ θὲ ν ἀ πολεί πεσθαι τῆ ς ἄ κρας εὐ δαιμονί ας ἅ μα καὶ μηδενὸ ς ὅ λως ἄ ξιον νομί ζουσι.

τοῦ το δ' οὐ κ ἂ ν μά λιστα θαυμά σαις αὐ τῶ ν, ἀ λλ' ὅ τι, τῆ ς ἀ ρετῆ ς καὶ τῆ ς εὐ δαιμονί ας παραγιγνομέ νης, πολλά κις οὐ δ' αἰ σθά νεσθαι τὸ ν κτησά μενον οἴ ονται, διαλεληθέ ναι δ' αὑ τό ν, ὅ τι μικρῷ πρό σθεν ἀ θλιώ τατος ὢ ν καὶ ἀ φρονέ στατος νῦ ν ὁ μοῦ φρό νιμος καὶ μακά ριος γέ γονεν. οὐ γὰ ρ μό νον ἔ χοντά τινα τὴ ν φρό νησιν τοῦ το μό νον μὴ φρονεῖ ν ὅ τι φρονεῖ μηδὲ γιγνώ σκειν ὅ τι τὸ ἀ γνοεῖ ν διαπέ φευγεν εὐ τρά πελό ν ἐ στιν: ἀ λλὰ καὶ ὅ λως ὡ ς εἰ πεῖ ν τά γαθὸ ν ἀ ρρεπὲ ς ποιοῦ σι καὶ ἀ μαυρό ν, εἰ μηδ' αἴ σθησιν αὑ τοῦ ποιεῖ παραγενό μενον. φύ σει γὰ ρ ἀ νεπαί σθητον οὐ κ ἔ στι κατ' αὐ τού ς ἀ λλὰ καὶ λέ γει διαρρή δην Χρύ σιππος ἐ ν τοῖ ς περὶ Τέ λους αἰ σθητὸ ν εἶ ναι τά γαθό ν: ὡ ς δ' οἴ εται, καὶ ἀ ποδεί κνυσι. λεί πεται τοί νυν ἀ σθενεί ᾳ καὶ μικρό τητι διαφεύ γειν αὐ τὸ τὴ ν αἴ σθησιν, ὁ πό ταν παρὸ ν ἀ γνοῆ ται καὶ διαλανθά νῃ τοὺ ς ἔ χοντας. ἔ τι τοί νυν ἄ τοπον μέ ν ἐ στι τὴ ν τῶ ν ἀ τρέ μα λευκῶ ν καὶ μέ σως αἰ σθανομέ νην ὄ ψιν ἐ κφεύ γειν τὰ ἐ π' ἄ κρον λευκὰ καὶ τὴ ν τὰ μαλακῶ ς καὶ ἀ νειμέ νως θερμὰ καταλαμβά νουσαν ἁ φὴ ν ἀ ναισθητεῖ ν τῶ ν σφό δρα θερμῶ ν ἀ τοπώ τερον δέ, εἴ τις τὸ κοινῶ ς κατὰ φύ σιν, οἷ ό ν ἐ στιν ὑ γί εια καὶ εὐ εξί α, καταλαμβά νων, τὴ ν ἀ ρετὴ ν ἀ γνοεῖ παροῦ σαν, ἣ ν μά λιστα καὶ ἄ κρως κατὰ φύ σιν εἶ ναι τί θενται. πῶ ς γὰ ρ οὐ παρὰ τὴ ν ἔ ννοιά ν ἐ στιν ὑ γιεί ας καὶ νό σου διαφορὰ ν καταλαμβά νειν, φρονή σεως δὲ μὴ καταλαμβά νειν καὶ ἀ φροσύ νης, ἀ λλὰ τὴ ν μὲ ν ἀ πηλλαγμέ νην οἴ εσθαι παρεῖ ναι, τὴ ν δὲ κεκτημέ νον ἀ γνοεῖ ν ὅ τι πά ρεστιν; ἐ πεὶ δ' ἐ κ τῆ ς ἄ κρας προκοπῆ ς μεταβά λλουσιν εἰ ς εὐ δαιμονί αν καὶ ἀ ρετή ν, δυεῖ ν ἀ νά γκη θά τερον, ἢ τὴ ν προκοπὴ ν κακί αν μὴ εἶ ναι μηδὲ κακοδαιμονί αν, ἢ τὴ ν ἀ ρετὴ ν τῆ ς κακί ας μὴ πολλῷ παραλλά ττειν μηδὲ τῆ ς κακοδαιμονί ας τὴ ν εὐ δαιμονί αν, ἀ λλὰ μικρὰ ν καὶ ἀ νεπαί σθητον εἶ ναι τὴ ν πρὸ ς τὰ κακὰ τῶ ν ἀ γαθῶ ν διαφορὰ ν οὐ γὰ ρ ἂ ν ἑ αυτοὺ ς διελά νθανον ἀ ντ' ἐ κεί νων ταῦ τ̓ ἔ χοντες.

ὅ ταν μὲ ν οὖ ν μηδενὸ ς ἐ κστῆ ναι τῶ ν μαχομέ νων ἀ λλὰ πά νθ' ὁ μολογεῖ ν καὶ τιθέ ναι θέ λωσι, τὸ τοὺ ς προκό πτοντας ἀ νοή τους καὶ κακοὺ ς εἶ ναι, τὸ φρονί μους καὶ ἀ γαθοὺ ς γενομέ νους διαλανθά νειν ἑ αυτού ς, τὸ μεγά λην διαφορὰ ν τῆ ς φρονή σεως πρὸ ς τὴ ν ἀ φροσύ νην ὑ πά ρχειν: ἦ πού σοι δοκοῦ σι θαυμασί ως ἐ ν τοῖ ς δό γμασι τὴ ν ὁ μολογί αν βεβαιοῦ ν; ἔ τι δὲ μᾶ λλον ἐ ν τοῖ ς πρά γμασιν, ὅ ταν πά ντας ἐ πί σης κακοὺ ς καὶ ἀ δί κους καὶ ἀ πί στους καὶ ἄ φρονας τοὺ ς μὴ σοφοὺ ς ἀ ποφαί νοντες εἶ τα πά λιν τοὺ ς μὲ ν αὐ τῶ ν ἐ κτρέ πωνται καὶ βδελύ ττωνται, τοὺ ς δ' ἀ παντῶ ντες μηδὲ προσαγορεύ ωσι: τοῖ ς δὲ χρή ματα πιστεύ ωσιν, ἀ ρχὰ ς ἐ γχειρί ζωσιν, ἐ κδιδῶ σι θυγατέ ρας. ταῦ τα γὰ ρ εἰ μὲ ν παί ζοντες λέ γουσι, καθεί σθωσαν τὰ ς ὀ φρῦ ς: εἰ δ' ἀ πὸ σπουδῆ ς καὶ φιλοσοφοῦ ντες, παρὰ τὰ ς κοινά ς ἐ στιν ἐ ννοί ας ψέ γειν μὲ ν ὁ μοί ως καὶ κακί ζειν πά ντας ἀ νθρώ πους, χρῆ σθαι δὲ τοῖ ς μὲ ν ὡ ς μετρί οις τοῖ ς δ' ὡ ς κακί στοις: καὶ Χρύ σιππον μὲ ν ὑ περεκπεπλῆ χθαι καταγελᾶ ν δ'̓ Αλεξί νου, μηδὲ ν δὲ μᾶ λλον οἴ εσθαι μηδ' ἧ ττον ἀ λλή λων ἀ φραί νειν τοὺ ς ἄ νδρας.“ ναί” φασί ν,“ ἀ λλ' ὥ σπερ ὁ πῆ χυν ἀ πέ χων ἐ ν θαλά ττῃ τῆ ς ἐ πιφανεί ας οὐ δὲ ν ἧ ττον πνί γεται τοῦ καταδεδυκό τος ὀ ργυιὰ ς πεντακοσί ας, οὕ τως οὐ δ' οἱ πελά ζοντες ἀ ρετῇ τῶ ν μακρὰ ν ὄ ντων ἧ ττό ν εἰ σιν ἐ ν κακί ᾳ καὶ καθά περ οἱ τυφλοὶ τυφλοί εἰ σι, κἂ ν ὀ λί γον ὕ στερον ἀ ναβλέ πειν μέ λλωσιν, οὕ τως οἱ προκό πτοντες, ἄ χρι οὗ τὴ ν ἀ ρετὴ ν ἀ ναλά βωσιν, ἀ νό ητοι καὶ μοχθηροὶ διαμέ νουσιν.” ὅ τι μὲ ν οὖ ν οὔ τε τυφλοῖ ς: ἐ οί κασιν οἱ προκό πτοντες ἀ λλ' ἧ ττον ὀ ξυδορκοῦ σιν, οὔ τε πνιγομέ νοις ἀ λλὰ νηχομέ νοις, καὶ ταῦ τα πλησί ον λιμέ νος, αὐ τοὶ διὰ τῶ ν πραγμά των μαρτυροῦ σιν. οὐ γὰ ρ ἂ ν ἐ χρῶ ντο συμβού λοις καὶ στρατηγοῖ ς καὶ νομοθέ ταις ὥ σπερ τυφλοῖ ς χειραγωγοῖ ς, οὐ δ' ἂ ν ἐ ζή λουν ἔ ργα καὶ πρά ξεις καὶ λό γους καὶ βί ους ἐ νί ων, εἰ πά ντας ὡ σαύ τως πνιγομέ νους ὑ πὸ τῆ ς ἀ φροσύ νης καὶ μοχθηρί ας ἑ ώ ρων. ἀ φεὶ ς δὲ τοῦ το θαύ μασον ἐ κεί νῃ τοὺ ς ἄ νδρας, εἰ μηδὲ ι: τοῖ ς ἑ αυτῶ ν διδά σκονται παραδεί γμασι προέ σθαι τοὺ ς διαλεληθό τας ἐ κεί νους σοφοὺ ς καὶ μὴ συνιέ ντας μηδ' αἰ σθανομέ νους, ὅ τι πνιγό μενοι πέ παυνται καὶ φῶ ς ὁ ρῶ σι καὶ τῆ ς κακί ας ἐ πά νω γεγονό τες ἀ ναπεπνεύ κασι.

ἔ τι Παρὰ τὴ ν ἔ ννοιά ν ἐ στιν ἄ νθρωπον, ᾧ πά ντα τἀ γαθὰ πά ρεστι καὶ μηδὲ ν ἐ νδεῖ πρὸ ς εὐ δαιμονί αν καὶ τὸ μακά ριον, τού τῳ καθή κειν ἐ ξά γειν ἑ αυτό ν: ἔ τι δὲ μᾶ λλον, ᾧ μηδὲ ν ἀ γαθὸ ν ἔ στι μηδ' ἔ σται, τὰ δεινὰ δὲ πά ντα καὶ τὰ δυσχερῆ καὶ κακὰ πά ρεστι καὶ παρέ σται διὰ τέ λους, τού τῳ μὴ καθή κειν ἀ πολέ γεσθαι τὸ ν βί ον, ἂ ν μή τι νὴ Δί α τῶ ν ἀ διαφό ρων αὐ τῷ προσγέ νηται. ταῦ τα τοί νυν ἐ ν τῇ Στοᾷ νομοθετεῖ ται, καὶ πολλοὺ ς μὲ ν ἐ ξά γουσι τῶ ν σοφῶ ν ὡ ς ἄ μεινον εὐ δαιμονοῦ ντας πεπαῦ σθαι, πολλοὺ ς δὲ κατέ χουσι τῶ ν φαύ λων ὡ ς καθή κοντος αὐ τοῖ ς ζῆ ν κακοδαιμονοῦ ντας. καί τοι ὁ μὲ ν σοφὸ ς ὄ λβιος μακά ριος πανευδαί μων ἀ σφαλὴ ς ἀ κί νδυνος, ὁ δὲ φαῦ λος καὶ ἀ νό ητος οἷ ος εἰ πεῖ ν γέ μων κακῶ ν δὴ κοὐ κέ τ' ἔ σθ' ὅ που τεθῇ: ἀ λλὰ καὶ τού τοις μονὴ ν οἴ ονται καθή κουσαν εἶ ναι κἀ κεί νοις ἐ ξαγωγή ν.“ εἰ κό τως δέ” φησὶ Χρύ σιππος“ οὐ γὰ ρ ἀ γαθοῖ ς καὶ κακοῖ ς δεῖ παραμετρεῖ σθαι τὸ ν βί ον ἀ λλὰ τοῖ ς κατὰ φύ σιν καὶ παρὰ φύ σιν.” οὕ τως ἄ νθρωποι σῴ ζουσι τὴ ν συνή θειαν καὶ πρὸ ς τὰ ς κοινὰ ς ἐ ννοί ας φιλοσοφοῦ σι. τί λέ γεις; οὐ δεῖ σκοπεῖ ν ὅ ττι τοι ἐ ν μεγά ροισι κακὸ ν τ' ἀ γαθό ν τε τέ τυκται τὸ ν περὶ βί ου καὶ θανά του σκοπού μενον, οὐ δ' ὥ σπερ ἐ πὶ ζυγοῦ τὰ πρὸ ς εὐ δαιμονί αν καὶ κακοδαιμονί αν ἐ ξετά ζειν ἐ πιζή μια μᾶ λλον ἢ ὠ φέ λιμα ἀ λλ' ἐ κ τῶ ν μή τ' ὠ φελού ντων μή τε βλαπτό ντων τοὺ ς εἰ βιωτέ ον ἢ μὴ ποιεῖ σθαι λογισμού ς; οὐ μέ λλει πρὸ ς τὰ ς τοιαύ τας ὑ ποθέ σεις καὶ ἀ ρχὰ ς καθηκό ντως αἱ ρεῖ σθαὶ τε τὸ ν βί ον, ᾧ τῶ ν φευκτῶ ν οὐ δὲ ν ἄ πεστι, καὶ φεύ γειν, πά ντα τὰ αἱ ρετὰ πά ρεστι; καί τοι παρά λογον μέ ν, ὦ ἑ ταῖ ρε, καὶ τὸ φεύ γειν τὸ ν βί ον ἐ ν μηδενὶ κακῷ γενομέ νους: παραλογώ τερον δέ, εἰ μὴ τυγχά νων τις τοῦ ἀ διαφό ρου τά γαθὸ ν ἀ φί ησιν: ὅ περ οὗ τοι ποιοῦ σι, τὴ ν εὐ δαιμονί αν προϊ έ μενοι καὶ τὴ ν ἀ ρετὴ ν παροῦ σαν ἀ νθ' ὑ γιεί ας καὶ ὁ λοκληρί ας, ὧ ν οὐ τυγχά νουσιν. ἔ νθ' αὖ τε Γλαύ κῳ Κρονί δης φρέ νας ἐ ξέ λετο Ζεύ ς, ὅ τι χρύ σεια χαλκεί ων, ἑ κατό μβοια ἐ ννεαβοί ων ἔ μελλε διαμεί ψεσθαι. καί τοι τὰ μὲ ν χά λκεα τῶ ν ὅ πλων οὐ χ ἧ ττον ἢ τὰ χρυσᾶ παρεῖ χε χρεί αν μαχομέ νοις, εὐ πρέ πεια δὲ σώ ματος καὶ ὑ γί εια τοῖ ς Στωικοῖ ς οὔ τε χρεί αν οὔ τ' ὄ νησί ν τινα φέ ρει πρὸ ς εὐ δαιμονί αν: ἀ λλ' ὅ μως οὗ τοι τῆ ς φρονή σεως ἀ ντικαταλλά ττονται τὴ ν ὑ γί ειαν. καὶ γὰ ῥ Ηρακλεί τῳ φασὶ καὶ Φερεκύ δῃ καθή κειν ἄ ν, εἴ περ ἠ δύ ναντο, τὴ ν ἀ ρετὴ ν ἀ φεῖ ναι καὶ τὴ ν φρό νησιν, ὥ στε παύ σασθαι φθειριῶ ντας καὶ ὑ δρωπιῶ ντας: καὶ τῆ ς Κί ρκης ἐ γχεού σης δύ ο φά ρμακα, τὸ μὲ ν ποιοῦ ν ἄ φρονας ἐ κ φρονί μων τὸ δ' ὅ νους φρονί μους ἑ ξ ἀ φρό νων ἀ νθρὡ πων, οὐ κ τὸ ν τὸ ν̓ Οδυσσέ α πιεῖ ν τὸ τῆ ς ἀ φροσύ νης μᾶ λλον ἢ μεταβαλεῖ ν εἰ ς θηρί ου μορφὴ ν τὸ εἶ δος, ἔ χοντα τὴ ν φρό νησιν καὶ μετὰ τῆ ς φρονή σεως δηλονό τι τὴ ν εὐ δαιμονί αν; καὶ ταῦ τά φασιν αὐ τὴ ν ὑ φηγεῖ σθαι καὶ παρακελεύ εσθαι τὴ ν φρό νησιν“ ἄ φες με καὶ καταφρό νησον ἀ πολλυμέ νης ἐ μοῦ καὶ διαφθειρομέ νης εἰ ς ὄ νου πρό σωπον.” ἀ λλ' ὄ νου γε, φή σει τις, ἡ τοιαῦ τα παραγγέ λλουσα φρό νησί ς ἐ στιν, εἰ τὸ μὲ ν φρονεῖ ν καὶ εὐ δαιμονεῖ ν ἀ γαθό ν ἐ στι τὸ δ' ὄ νου περιφέ ρειν πρό σωπον ἀ διά φορον. ἔ θνος εἶ ναί φασιν Αἰ θιό πων, ὅ που κύ ων βασιλεύ ει καὶ βασιλεὺ ς προσαγορεύ εται καὶ γέ ρα καὶ τιμὰ ς ἔ χει βασιλέ ως, ἄ νδρες; δὲ πρά σσουσιν ἅ περ ἡ γεμό σι πό λεων προσή κει καὶ ἄ ρχουσιν. ἆ ῤ οὖ ν παρὰ τοῖ ς Στωικοῖ ς ὁ μοί ως τὸ μὲ ν ὄ νομα καὶ τὸ σχῆ μα τἀ γαθοῦ πά ρεστι τῇ ἀ ρετῇ καὶ μό νην ταύ την αἱ ρετὸ ν καὶ ὠ φέ λιμον καὶ συμφέ ρον καλοῦ σι, πρά ττουσι δὲ ταῦ τα καὶ φιλοσοφοῦ σι καὶ ζῶ σι καὶ ἀ ποθνή σκουσιν, ὥ σπερ ἀ πὸ προστά γματος τῶ ν ἀ διαφό ρων; καί τοι τὸ ν κύ να μὲ ν ἐ κεῖ νον οὐ δεὶ ς Αἰ θιό πων ἀ ποκτί ννυσιν, ἀ λλὰ σεμνῶ ς κά θηται προσκυνού μενος: οὗ τοι δὲ τὴ ν ἀ ρετὴ ν ἀ πολλύ ουσιν ἑ αυτῶ ν καὶ διαφθεί ρουσι, τῆ ς ὑ γιεί ας περιεχό μενοι καὶ τῆ ς ἀ πονί ας.

ἔ οικε δ' ἡ μᾶ ς ἀ παλλά ττειν τοῦ περὶ τού των ἔ τι πλεί ονα λέ γειν ὁ κολοφὼ ν αὐ τὸ ς, ὃ ν ὁ Χρύ σιππος τοῖ ς δό γμασιν ἐ πιτέ θεικεν. ὄ ντων γὰ ρ ἐ ν τῇ φύ σει τῶ ν μὲ ν ἀ γαθῶ ν τῶ ν δὲ κακῶ ν τῶ ν δὲ καὶ μεταξὺ καὶ καλουμέ νων ἀ διαφό ρων, οὐ δεὶ ς ἔ στιν ἀ νθρώ πων, ὃ ς οὐ βού λεται τἀ γαθὸ ν ἔ χειν μᾶ λλον ἢ τὸ ἀ διά φορον καὶ τὸ ἀ διά φορον ἢ τὸ κακό ν. ἀ λλὰ καὶ τοὺ ς θεοὺ ς δή που ποιού μεθα μά ρτυρας, αἰ τού μενοι ταῖ ς εὐ χαῖ ς παρ' αὐ τῶ ν μά λιστα μὲ ν κτῆ σιν ἀ γαθῶ ν, εἰ δὲ μή, κακῶ ν ἀ ποφυγή ν, τὸ δὲ μή τ' ἀ γαθὸ ν μή τε κακὸ ν ἀ ντὶ μὲ ν τἀ γαθοῦ μὴ θέ λοντες ἔ χειν ἀ ντὶ δὲ τοῦ κακοῦ θέ λοντες. ὁ δὲ τὴ ν φύ σιν ἐ ναλλά ττων καὶ τὴ ν τά ξιν ἀ ναστρέ φων ἐ κ τῆ ς μέ σης χώ ρας τὸ μέ σον εἰ ς τὴ ν ἐ σχά την μετατί θησι, τὸ δ' ἔ σχατον εἰ ς τὴ ν μέ σην ἐ πανά γει καὶ μετοικί ζει, καθά περ οἱ τύ ραννοι τοῖ ς κακοῖ ς προεδρί αν διδοὺ ς καὶ νομοθετῶ ν πρῶ τον διώ κειν τά γαθὸ ν δεύ τερον δὲ τὸ κακό ν, ἔ σχατον δὲ καὶ χεί ριστον ἡ γεῖ σθαι τὸ μή τ' ἀ γαθὸ ν μή τε κακό ν: ὥ σπερ εἴ τις μετὰ τὰ οὐ ρά νια τὰ ἐ ν̔́ Αιδου τιθεί η, τὴ ν δὲ γῆ ν καὶ τὰ περὶ γῆ ν εἰ ς τὸ ν τά ρταρον ἀ πώ σειε τῆ λε μά λ', ἧ χι βά θιστον ὑ πὸ χθονὸ ς ἔ στι βέ ρεθρον. εἰ πὼ ν οὖ ν ἐ ν τῷ τρί τῳ περὶ Φύ σεως ὅ τι“ λυσιτελεῖ ζῆ ν ἄ φρονα ἢ μὴ βιοῦ ν, κἂ ν μηδέ ποτε μέ λλῃ φρονή σειν” ἐ πιφέ ρει κατὰ λέ ξιν“ τοιαῦ τα γὰ ρ τἀ γαθά ἐ στι τοῖ ς ἀ νθρώ ποις, ὥ στε τρό πον τινὰ καὶ τὰ κακὰ τῶ ν ἄ λλων ἀ νὰ μέ σον προτερεῖ ν: ἔ στι δ' οὐ ταῦ τα προτεροῦ ντα, ἀ λλ' ὁ λό γος μεθ' οὗ βιοῦ ν ἐ πιβά λλει μᾶ λλον, εἰ καὶ ἄ φρονες; ἐ σό μεθα” δῆ λον οὖ ν, εἰ καὶ ἄ δικοι, καὶ παρά νομοι καὶ θεοῖ ς ἐ χθροὶ καὶ κακοδαί μονες: οὐ δὲ ν γὰ ρ ἄ πεστι τού των τοῖ ς ἀ φρό νως βιοῦ σιν. ἐ πιβά λλει τοί νυν κακοδαιμονεῖ ν μᾶ λλον ἢ μὴ κακοδαιμονεῖ ν καὶ βλά πτεσθαι μᾶ λλον ἢ μὴ βλά πτεσθαι καὶ ἀ δικεῖ ν ἢ μὴ ἀ δικεῖ ν καὶ παρανομεῖ ν ἢ μὴ παρανομεῖ ν; τουτέ στιν ἐ πιβά λλει τὰ μὴ ἐ πιβά λλοντα ποιεῖ ν καὶ καθή κει ζῆ ν καὶ παρὰ τὸ καθῆ κον.“ ναί χεῖ ρον γά ρ ἐ στι τὸ ἄ λογον καὶ τὸ ἀ ναί σθητον εἶ ναι τοῦ ἀ φραί νειν” εἶ τα τί παθό ντες οὐ χ ὁ μολογοῦ σιν εἶ ναι κακό ν, ὃ τοῦ κακοῦ χεῖ ρό ν ἐ στι; διὰ τί φευκτὸ ν ἀ ποφαί νουσι μό νον τὴ ν ἀ φροσύ νην, εἰ οὐ χ ἧ ττον ἀ λλὰ καὶ μᾶ λλον ἐ πιβά λλον ἐ στὶ φεύ γειν τὴ ν μὴ δεχομέ νην τὸ ἀ φραί νειν διά θεσιν;

ἀ λλὰ τί ἄ ν τις ἐ πὶ τού τοις δυσχεραί νοι, μεμνημέ νος ὧ ν ἐ ν τῷ δευτέ ρῳ περὶ Φύ σεως γέ γραφεν, ἀ ποφαί νων οὐ κ ἀ χρή στως τὴ ν κακί αν πρὸ ς τὰ ὅ λα γεγενημέ νην; ἄ ξιον δ' ἀ ναλαβεῖ ν τὸ δό γμα ταῖ ς ἐ κεί νου λέ ξεσιν, ἵ να καὶ μά θῃ ς πως, οἱ τοῦ Ξενοκρά τους καὶ Σπευσί ππου κατηγοροῦ ντες ἐ πὶ τῷ μὴ τὴ ν ὑ γί ειαν ἀ διά φορον ἡ γεῖ σθαι μηδὲ τὸ ν πλοῦ τον ἀ νωφελὲ ς ἐ ν τί νι τό πῳ τὴ ν κακί αν αὐ τοὶ τί θενται καὶ τί νας λό γους περὶ αὐ τῆ ς διεξί ασιν“ ἡ δὲ κακί α πρὸ ς τὰ λοιπὰ συμπτώ ματα ἔ χει ὅ ρον γί νεται γὰ ρ αὐ τή πως κατὰ τὸ ν τῆ ς φύ σεως λό γον καί, ἵ ν' οὕ τως εἴ πω, οὐ κ ἀ χρή στως γί γνεται πρὸ ς τὰ ὅ λα: οὐ δὲ γὰ ρ ἂ ν τἀ γαθὸ ν ἦ ν.” οὐ κοῦ ν ἐ ν θεοῖ ς ἀ γαθὸ ν οὐ δὲ ν ἔ στιν, ἐ πεὶ μηδὲ κακό ν: οὐ δέ, ὅ ταν ὁ Ζεὺ ς εἰ ς ἑ αυτὸ ν ἀ ναλώ σας τὴ ν ὕ λην ἅ πασαν εἷ ς γέ νηται καὶ τὰ ς ἄ λλας ἀ νέ λῃ διαφορά ς, οὐ δὲ ν ἔ στιν ἀ γαθὸ ν τηνικαῦ τα, μηδενό ς γε κακοῦ παρό ντος: ἀ λλὰ χοροῦ μὲ ν ἔ στιν ἐ μμέ λεια μηδενὸ ς ἀ πᾴ δοντος ἐ ν αὐ τῷ, καὶ σώ ματος ὑ γί εια μηδενὸ ς μορί ου νοσοῦ ντος ἀ ρετὴ δ' ἄ νευ κακί ας οὐ κ ἔ χει γέ νεσιν, ἀ λλ' ὥ σπερ ἐ νί αις τῶ ν ἰ ατρικῶ ν δυνά μεων ἰ ὸ ς ὄ φεως καὶ χολὴ ὑ αί νης ἀ ναγκαῖ ό ν ἐ στιν, οὕ τως ἐ πιτηδειό της ἑ τέ ρα τῇ Μελή του μοχθηρί ᾳ πρὸ ς τὴ ν Σωκρά τους δικαιοσύ νην καὶ τῇ Κλέ ωνος ἀ ναγωγί ᾳ πρὸ ς τὴ ν Περικλέ ους καλοκἀ γαθί αν πῶ ς δ' ἂ ν εὗ ρεν ὁ Ζεὺ ς τὸ ν̔ Ηρακλέ α φῦ σαι καὶ τὸ ν Λυκοῦ ργον, εἰ μὴ καὶ Σαρδανά παλον ἡ μῖ ν ἔ φυσε καὶ Φά λαριν; ὥ ρα λέ γειν αὐ τοῖ ς ὅ τι καὶ φθί σις γέ γονεν ἀ νθρώ πῳ πρὸ ς εὐ εξί αν καὶ ποδά γρα πρὸ ς ὠ κύ τητα καὶ οὐ κ ἂ ν ἦ ν̓ Αχιλλεὺ ς κομή της, εἰ μὴ φαλακρὸ ς Θερσί της. τί γὰ ρ διαφέ ρουσι τῶ ν ταῦ τα ληρού ντων καὶ φλυαρού ντων οἱ λέ γοντες μὴ ἀ χρή στως γεγονέ ναι πρὸ ς τὴ ν ἐ γκρά τειαν τὴ ν ἀ κολασί αν καὶ πρὸ ς τὴ ν δικαιοσύ νην τὴ ν ἀ δικί αν; ὅ πως εὐ χώ μεθα τοῖ ς θεοῖ ς ἀ εὶ μοχθηρί αν εἶ ναι ψεύ δεά θ' αἱ μυλί ους τε λό γους καὶ ἐ πί κλοπον ἦ θος, εἰ, τού των ἀ ναιρεθέ ντων, οἴ χεται φροῦ δος ἡ ἀ ρετὴ καὶ συναπό λωλεν.

ἢ βού λει τὸ ἣ διστον αὐ τοῦ τῆ ς γλαφυρί ας καὶ πιθανό τητος ἱ στορῆ σαι;“ ὥ σπερ γὰ ρ αἱ κωμῳ δί αι” φησὶ ν“ ἐ πιγρά μματα γελοῖ α φέ ρουσιν, ἃ καθ' αὑ τὰ μέ ν ἐ στι φαῦ λα τῷ δ' ὅ λῳ ποιή ματι χά ριν τινὰ προστί θησιν, οὕ τω ψέ ξειας ἂ ν αὐ τὴ ν ἐ φ' ἑ αυτῆ ς τὴ ν κακί αν: τοῖ ς δ' ὅ λοις οὐ κ ἄ χρηστό ς ἐ στι.” πρῶ τον μὲ ν οὖ ν τὴ ν κακί αν γεγονέ ναι κατὰ τὴ ν τοῦ θεοῦ πρό νοιαν, ὥ σπερ τὸ φαῦ λον ἐ πί γραμμα γέ γονε κατὰ τὴ ν τοῦ ποιητοῦ βού λησιν, πᾶ σαν ἐ πί νοιαν ἀ τοπί ας ὑ περβά λλει. τί γὰ ρ μᾶ λλον ἀ γαθῶ ν ἢ κακῶ ν δοτῆ ρες ἔ σονται; πῶ ς δ' ἔ τι θεοῖ ς ἐ χθρὸ ν ἡ κακί α καὶ θεομισέ ς; ἢ τί πρὸ ς τὰ τοιαῦ τα δυσφημή ματα λέ γειν ἕ ξομεν, ὡ ς θεὸ ς μὲ ν αἰ τί αν φύ ει βροτοῖ ς, ὅ ταν κακῶ σαι δῶ μα παμπή δην θέ λῃ καί τί ς τ' ἂ ρ σφῶ ε θεῶ ν ἔ ριδι ξυνέ ηκε μά χεσθαι; ἔ πειτα δὲ τὸ μὲ ν φαῦ λον ἐ πί γραμμα τὴ ν κωμῳ δί αν κοσμεῖ καὶ συνεργεῖ πρὸ ς τὸ τέ λος αὐ τῆ ς, ἐ φιεμέ νης τοῦ γελοί ου ἢ κεχαρισμέ νου τοῖ ς θεαταῖ ς: ὁ δὲ πατρῷ ος καὶ ὕ πατος καὶ θεμί στιος Ζεὺ ς καὶ ἀ ριστοτέ χνας, κατὰ Πί νδαρον, οὐ δρᾶ μα δή που μέ γα καὶ ποικί λον καὶ πολυμερὲ ς δημιουργῶ ν τὸ ν κό σμον, ἀ λλὰ θεῶ ν καὶ ἀ νθρώ πων ἄ στυ κοινό ν, συννεμησομέ νων μετὰ δί κης καὶ ἀ ρετῆ ς ὁ μολογουμέ νως καὶ μακαρί ως, τί πρὸ ς τὸ κά λλιστον τοῦ το καὶ σεμνό τατον τέ λος ἐ δεῖ το λῃ στῶ ν καὶ ἀ νδροφό νων καὶ πατροκτό νων καὶ τυρά ννων; οὐ γὰ ρ ἡ δὺ τῷ θεί ῳ καὶ κομψὸ ν ἡ κακί α γέ γονεν ἐ πεισό διον, οὐ δὲ δι' εὐ τραπελί αν ἡ ἀ δικί α καὶ γέ λωτα καὶ βωμολοχί αν προστέ τριπται τοῖ ς πρά γμασιν, ὑ φ' ὧ ν οὐ δ' ὄ ναρ ἰ δεῖ ν ἔ στι τῆ ς ὑ μνουμέ νης ὁ μολογί ας. ἔ τι τὸ μὲ ν φαῦ λον ἐ πί γραμμα τοῦ ποιή ματος πολλοστημό ριό ν ἐ στι καὶ μικρὸ ν ἐ πέ χει παντά πασιν ἐ ν τῇ κωμῳ δί ᾳ χωρί ον, καὶ οὔ τε πλεονά ζει τὰ τοιαῦ τα οὔ τε τῶ ν εὖ πεποιῆ σθαι δοκού ντων ἀ πό λλυσι καὶ λυμαί νεται τὴ ν χά ριν: τῆ ς δὲ κακί ας ἀ ναπέ πλησται πά ντα πρά γματα καὶ πᾶ ς ὁ βί ος εὐ θὺ ς ἐ κ παρό δου καὶ ἀ ρχῆ ς ἄ χρι κορωνί δος ἀ σχημονῶ ν καὶ ἐ κπί πτων καὶ ταραττό μενος καὶ μηδὲ ν ἔ χων μέ ρος καθαρὸ ν μηδ' ἀ νεπί ληπτον, ὡ ς οὗ τοι λέ γουσιν, αἴ σχιστό ν ἐ στι δραμά των ἁ πά ντων καὶ ἀ τερπέ στατον.

ὅ θεν ἡ δέ ως ἂ ν πυθοί μην, πρὸ ς τί γέ γονεν εὔ χρηστος ἡ κακί α τοῖ ς ὅ λοις. οὐ γὰ ρ δὴ πρὸ ς τὰ οὐ ρά νια καὶ θεῖ α, φή σει. γελοῖ ον γὰ ρ εἰ, μὴ γενομέ νης ἐ ν ἀ νθρώ ποις μηδ' οὔ σης κακί ας καὶ ἀ πληστί ας καὶ ψευδολογί ας μηδ' ἀ λλή λους ἡ μῶ ν ἀ γό ντων καὶ φερό ντων καὶ συκοφαντού ντων καὶ φονευό ντων, οὐ κ ἂ ν ἐ βά διζεν ὁ ἥ λιος τὴ ν τεταγμέ νην πορεί αν οὐ δ' ἂ ν ὥ ραις ἐ χρῆ το καὶ περιό δοις καιρῶ ν ὁ κό σμος οὐ δ' ἡ γῆ τὴ ν μέ σην χώ ραν ἔ χουσα τοῦ παντὸ ς ἀ ρχὰ ς πνευμά των ἐ νεδί δου καὶ ὄ μβρων. ἀ πολεί πεται τοί νυν πρὸ ς ἡ μᾶ ς καὶ τὰ ἡ μέ τερα τὴ ν κακί αν εὐ χρή στως γεγονέ ναι καὶ τοῦ τ' ἴ σως οἱ ἄ νδρες λέ γουσιν. ἆ ῤ οὖ ν ὑ γιαί νομεν μᾶ λλον κακοὶ ὄ ντες, ἔ τι δὲ μᾶ λλον εὐ ποροῦ μεν τῶ ν ἀ ναγκαί ων; πρὸ ς δὲ κά λλος ἡ μῖ ν ἢ πρὸ ς ἰ σχὺ ν εὔ χρηστος ἡ κακί α γέ γονεν; οὔ φασιν. εἰ δὲ τῆ ς ἀ ρετῆ ς ἐ στιν“ ὄ νομα μό νον καὶ δό κημα νυκτερωπὸ ν ἐ ννύ χων” σοφιστῶ ν οὐ δ' ὥ σπερ ἡ κακί α πᾶ σιν ῦ παρ ἔ κκειται καὶ πᾶ σιν ἐ ναργὴ ς: οὐ δενὸ ς ἔ σται χρηστοῦ μεταλαβεῖ ν, ἥ κιστα δ' ἀ ρετῆ ς, ὦ θεοί, δι' ἣ ν γεγό ναμεν. εἶ τ' οὐ δεινό ν, εἰ γεωργῷ μὲ ν καὶ κυβερνή τῃ καὶ ἡ νιό χῳ τὰ εὔ χρηστα φορὰ, καὶ συνεργὰ πρὸ ς τὸ οἰ κεῖ ό ν ἐ στι τέ λος, τὸ δ' ὑ πὸ τοῦ θεοῦ πρὸ ς ἀ ρετὴ ν γεγονὸ ς ἀ πολώ λεκε τὴ ν ἀ ρετὴ ν καὶ διέ φθαρκεν; ἀ λλ' ἴ σως ἤ δη καιρὸ ς ἐ π' ἄ λλο τρέ πεσθαι, τοῦ το δ' ἀ φεῖ ναι.

λαμπρ Οὐ δαμῶ ς, ὦ φί λος, ἐ μὴ ν χά ριν ἐ πιθυμῶ γὰ ρ πυθέ σθαι, τί να δὴ τρό πον οἱ ἄ νδρες τὰ κακὰ τῶ ν ἀ γαθῶ ν καὶ τὴ ν κακί αν τῆ ς ἀ ρετῆ ς προεισά γουσιν. διαδουμ̓ Αμέ λει καὶ ἄ ξιον, ὦ ἑ ταῖ ρε πολὺ ς μὲ ν γὰ ρ ὁ ψελλισμὸ ς αὐ τῶ ν, τέ λος δὲ τὴ ν μὲ ν φρό νησιν ἐ πιστή μην ἀ γαθῶ ν καὶ κακῶ ν οὖ σαν, ἀ ναιρεθέ ντων τῶ ν κακῶ ν, καὶ παντά πασιν ἀ ναιρεῖ σθαι λέ γουσιν: ὡ ς δ' ἀ ληθῶ ν ὄ ντων ἀ δύ νατον μὴ καὶ ψευδῆ τινα εἶ ναι, παραπλησί ως οἴ ονται προσή κειν, ἀ γαθῶ ν ὑ παρχό ντων, καὶ κακὰ ὑ πά ρχειν. λαμπρ. ἀ λλὰ τοῦ το μὲ ν οὐ φαύ λως λέ λεκται, τὸ δ' ἕ τερον οἶ μαι μηδ' ἐ μὲ λανθά νειν. ὁ ρῶ γὰ ρ διαφορά ν, τὸ μὲ ν οὐ κ ἀ ληθὲ ς εὐ θὺ ς ψεῦ δό ς ἐ στιν, οὐ μὴ ν εὐ θὺ ς κακὸ ν τὸ μὴ ἀ γαθό ν. ὅ θεν ἀ ληθῶ ν μὲ ν καὶ ψευδῶ ν οὐ δέ ν ἐ στι μέ σον, ἀ γαθῶ ν δὲ καὶ κακῶ ν τὸ ἀ διά φορον. καὶ οὐ κ ἀ νά γκη ταῦ τα συνυπά ρχειν ἐ κεί νοις: ἐ ξή ρκει γὰ ρ τὴ ν φύ σιν ἔ χειν τἀ γαθό ν, τοῦ κακοῦ μὴ δεομέ νην, ἀ λλὰ τὸ μή τ' ἀ γαθὸ ν μή τε κακὸ ν ἔ χουσαν. πρὸ ς δὲ τὸ ν πρό τερον λό γον εἴ τι λέ γεται παρ' ὑ μῶ ν, ἀ κουστέ ον.

διαδουμ̓ Αλλὰ πολλὰ μὲ ν λέ γεται, τὰ δὲ νῦ ν τοῖ ς ἀ ναγκαί οις χρηστέ ον. πρῶ τον μὲ ν οὖ ν εὔ ηθες οἴ εσθαι φρονή σεως ἕ νεκα γέ νεσιν κακῶ ν ὑ ποστῆ ναι καὶ ἀ γαθῶ ν. ὄ ντων γὰ ρ ἀ γαθῶ ν καὶ κακῶ ν ἐ πιγί νεται φρό νησις, ὥ σπερ ἰ ατρικὴ νοσερῶ ν ὑ ποκειμέ νων καὶ ὑ γιεινῶ ν. οὐ γὰ ρ τά γαθὸ ν ὑ φί σταται καὶ τὸ κακό ν, ἵ να γέ νηται φρό νησις, ἀ λλ' ᾗ τἀ γαθὸ ν καὶ τὸ κακὸ ν ὄ ντα καὶ ὑ φεστῶ τα κρί νομεν, ὠ νομά σθη φρό νησις: ὥ σπερ ὄ ψις ἡ λευκῶ ν καὶ μελά νων, αἴ σθησις, οὐ γενομέ νων ὅ πως ἔ χοιμεν ὄ ψιν ἡ μεῖ ς, ἀ λλὰ μᾶ λλον ἡ μῶ ν πρὸ ς τὸ, τὰ τοιαῦ τα κρί νειν ὄ ψεως δεηθέ ντων. δεύ τερον, ὅ ταν ἐ κπυρώ σωσι τὸ ν κό σμον οὗ τοι, κακὸ ν μὲ ν οὐ δ' ὁ τιοῦ ν ἀ πολεί πεται, τὸ δ' ὅ λον φρό νιμό ν ἐ στι τηνικαῦ τα καὶ σοφό ν: ἔ στι τοί νυν φρό νησις, οὐ κ ὄ ντος κακοῦ: καὶ οὐ κ ἀ νά γκη κακὸ ν ὑ πά ρχειν, εἰ φρό νησις ἔ νι. εἰ δὲ δὴ πά ντως δεῖ τὴ ν φρό νησιν ἀ γαθῶ ν εἶ ναι καὶ κακῶ ν ἐ πιστή μην, τί δεινό ν, εἰ τῶ ν κακῶ ν ἀ ναιρεθέ ντων οὐ κ ἔ σται φρό νησις ἑ τέ ραν τ' ἀ ντ' ἐ κεί νης ἀ ρετὴ ν ἕ ξομεν, οὐ κ ἀ γαθῶ ν καὶ κακῶ ν ἀ λλ' ἀ γαθῶ ν μό νων ἐ πιστή μην οὖ σαν; ὥ σπερ εἰ τῶ ν χρωμά των τὸ μέ λαν ἐ ξαπό λοιτο παντά πασιν, εἶ τά τις βιά ζοιτο καὶ τὴ ν ὄ ψιν ἀ πολωλέ ναι, λευκῶ ν γὰ ρ οὐ κ εἶ ναι καὶ μελά νων αἴ σθησιν τί κωλύ ει φά ναι πρὸ ς αὐ τό ν, ὅ τι δεινὸ ν οὐ δέ ν, εἰ τὴ ν μὲ ν ὑ πὸ σοῦ λεγομέ νην ὄ ψιν οὐ κ ἔ χομεν, ἄ λλη δὲ πά ρεστιν ἀ ντ' ἐ κεί νης αἴ σθησις ἡ μῖ ν καὶ δύ ναμις, λευκῶ ν ἀ ντιλαμβανό μεθα καὶ μὴ λευκῶ ν χρωμά των; ἐ γὼ μὲ ν γὰ ρ οὔ τε γεῦ σιν οἶ μαι φροῦ δον ἂ ν γενέ σθαι, πικρῶ ν ἐ πιλιπό ντων, οὔ θ' ἁ φή ν, ἀ λγηδό νος ἀ ναιρεθεί σης, οὔ τε φρό νησιν, κακοῦ μὴ παρό ντος: ἀ λλ' ἐ κεί νας τε μέ νειν αἰ σθή σεις γλυκέ ων καὶ ἡ δέ ων καὶ τῶ ν μὴ τοιού των ἀ ντιλαμβανομέ νας, ταύ την τε τὴ ν φρό νησιν ἀ γαθῶ ν καὶ μὴ ἀ γαθῶ ν ἐ πιστή μην οὖ σαν. οἷ ς δὲ μὴ δοκεῖ, τοὔ νομα λαβό ντες ἀ πολιπέ τωσαν ἡ μῖ ν τὸ πρᾶ γμα.

χωρὶ ς δὲ τού των, τί ἐ κώ λυε τοῦ μὲ ν κακοῦ νό ησιν εἶ ναι τοῦ δ' ἀ γαθοῦ καὶ ὕ παρξιν; ὥ σπερ οἶ μαι καὶ τοῖ ς θεοῖ ς ὑ γιεί ας μὲ ν ἔ στι παρουσί α, πυρετοῦ δὲ καὶ πλευρί τιδος νό ησις. ἐ πεὶ καὶ ἡ μεῖ ς, κακῶ ν μὲ ν ἀ φθό νως πᾶ σι παρό ντων ἀ γαθοῦ δὲ μηδενό ς, ὡ ς οὗ τοι λέ γουσιν, ἀ λλὰ τοῦ γε νοεῖ ν οὐ κ ἀ πολελεί μμεθα τὴ ν φρό νησιν τἀ γαθὸ ν τὴ ν εὐ δαιμονί αν. ὃ καὶ θαυμαστό ν ἐ στιν εἰ, τῆ ς μὲ ν ἀ ρετῆ ς μὴ παρού σης, εἰ σὶ ν οἱ διδά σκοντες ὁ ποῖ ό ν ἐ στι καὶ κατά ληψιν ἐ μποιοῦ ντες τῆ ς κακί ας δὲ μὴ γενομέ νης, οὐ δυνατὸ ν ἦ ν κτή σασθαι νό ησιν. ὅ ρα γὰ ρ οἷ α πεί θουσιν ἡ μᾶ ς οἱ κατὰ τὰ ς ἐ ννοί ας φιλοσοφοῦ ντες, ὅ τι τῇ μὲ ν ἀ φροσύ νῃ καταλαμβά νομεν τὴ ν φρό νησιν, ἡ δὲ φρό νησις ἄ νευ τῆ ς ἀ φροσύ νης οὔ θ' ἑ αυτὴ ν οὔ τε τὴ ν ἀ φροσύ νην καταλαμβά νειν πέ φυκεν.

εἰ δὲ δὴ πά ντως ἐ δεῖ το κακοῦ γενέ σεως ἡ φύ σις, ἓ ν ἦ ν δή που παρά δειγμα κακί ας ἱ κανὸ ν ἢ δεύ τερον: εἰ δὲ βού λει, δέ κα φαύ λους ἢ χιλί ους ἢ μυρί ους ἔ δει γενέ σθαι, καὶ μὴ κακί ας μὲ ν φορὰ ν τοσαύ την τὸ πλῆ θος οὐ ψά μμος, ἢ κό νις, ἢ πτερὰ ποικιλοθρό ων οἰ ωνῶ ν τό σσον ἂ ν χεύ αιτ' ἀ ριθμό ν ἀ ρετῆ ς δὲ μηδ' ἐ νύ πνιον. οἱ μὲ ν γὰ ρ ἐ ν Σπά ρτῃ τῶ ν φιδιτί ων ἐ πιμελό μενοι δύ ο ἢ τρεῖ ς ἐ πί τηδες εἵ λωτας ἐ μπεφορημέ νους ἀ κρά του καὶ μεθύ οντας εἰ σά γοντες εἰ ς κοινὸ ν ἐ πιδεί κνυνται τοῖ ς νέ οις, ὁ ποῖ ό ν ἐ στι τὸ μεθύ ειν, ὅ πως φυλά ττωνται καὶ σωφρονῶ σιν ἐ ν δὲ τῷ βί ῳ τὰ πολλὰ ταῦ τα τῆ ς κακί ας γέ γονε παραδεί γματα: νή φων γὰ ρ οὐ δὲ εἷ ς ἐ στι πρὸ ς ἀ ρετή ν, ἀ λλὰ ῥ εμβό μεθα πά ντες, ἀ σχημονοῦ ντες καὶ κακοδαιμονοῦ ντες οὕ τως ὁ λό γος ἡ μᾶ ς μεθύ σκει καὶ τοσαύ της καταπί μπλησι ταραχῆ ς καὶ παραφροσύ νης, οὐ δὲ ν ἀ πολεί ποντας τῶ ν κυνῶ ν, ἅ ς φησιν Αἴ σωπος δερμά των τινῶ ν ἐ μπλεό ντων ἐ φιεμέ νας ὁ ρμῆ σαι μὲ ν ἐ κπί νειν τὴ ν θά λασσαν, ῥ αγῆ ναι δὲ πρό τερον ἢ τῶ ν δερμά των λαβέ σθαι καὶ γὰ ρ ἡ μᾶ ς ὁ λό γος ἐ λπί ζοντας εὐ δαιμονή σειν δι' αὐ τοῦ καὶ τῇ ἀ ρετῇ προσοί σεσθαι, πρὶ ν ἐ π' ἐ κεί νην ἀ φικέ σθαι, διέ φθαρκε καὶ ἀ πολώ λεκε, πολλῆ ς ἀ κρά του καὶ πικρᾶ ς κακί ας προεμφορηθέ ντας εἴ γε δὴ καὶ τοῖ ς ἐ π' ἄ κρον προκό πτουσιν, ὡ ς οὗ τοι λέ γουσιν, οὔ τε κουφισμὸ ς οὔ τ' ἄ νεσις ἔ στιν οὔ τ' ἀ ναπνοὴ τῆ ς ἀ βελτερί ας καὶ κακοδαιμονί ας

ὁ τοί νυν λέ γων οὐ κ ἀ χρή στως γεγονέ ναι τὴ ν κακί αν, ὅ ρα πά λιν οἷ ον αὐ τὴ ν ἀ ποδεί κνυσι χρῆ μα καὶ κτῆ μα τοῖ ς ἔ χουσι, γρά φων ἐ ν τοῖ ς περὶ Κατορθωμά των ὡ ς“ ὁ φαῦ λος οὐ δενὸ ς: δεῖ ται, οὐ δενὸ ς ἔ χει χρεί αν: οὐ δέ ν ἐ στιν αὐ τῷ χρή σιμον, οὐ δὲ ν οἰ κεῖ ον, οὐ δὲ ν ἁ ρμό ττον.” πῶ ς οὖ ν εὔ χρηστος ἡ κακί α, μεθ' ἧ ς οὐ δ' ὑ γί εια χρή σιμον οὐ δὲ πλῆ θος χρημά των οὐ δὲ προκοπή; οὐ δεῖ ται δέ τις ὧ ν: τὰ μὲ ν προηγμέ να: καὶ ληπτὰ καὶ νὴ Δί' εὔ χρηστα, τὰ δὲ κατὰ φύ σιν, ὡ ς αὐ τοὶ καλοῦ σιν; εἶ τα τού των οὐ δεὶ ς ἔ χει χρεί αν, ἂ ν μὴ γέ νηται σοφό ς. οὐ δὲ τοῦ σοφὸ ς οὖ ν γενέ σθαι χρεί αν ἔ χει ὁ φαῦ λος. οὐ δὲ διψῶ σιν οὐ δὲ πεινῶ σιν ἄ νθρωποι, πρὶ ν σοφοὶ γενέ σθαι: διψῶ ντες οὖ ν ὕ δατος οὐ κ ἔ χουσι χρεί αν οὐ δ' ἄ ρτου πεινῶ ντες. ἔ στε ξέ νοισι μειλί χοις ἐ οικό τες στέ γης τε μοῦ νον καὶ πυρὸ ς κεχρημέ νοις: οὗ τος οὐ κ εἶ χε χρεί αν ὑ ποδοχῆ ς; οὐ δὲ χλαί νης ἐ κεῖ νος ὁ λέ γων δὸ ς χλαῖ ναν̔ Ιππώ νακτι κά ρτα γὰ ρ ῥ ιγῶ; ἀ λλὰ βού λει παρά δοξον εἰ πεῖ ν τι καὶ περιττὸ ν καὶ ἴ διον; λέ γε τὸ ν σοφὸ ν μηδενὸ ς ἔ χειν χρεί αν μηδὲ δεῖ σθαί τινος, ἐ κεῖ νος ὄ λβιος, ἐ κεῖ νος ἀ προσδεή ς, ἐ κεῖ νος αὐ τά ρκης μακά ριος τέ λειος. νυνὶ δὲ τί ς ὁ ἴ λιγγος οὗ τος τὸ ν μὲ ν ἀ νενδεᾶ δεῖ σθαι ὧ ν ἔ χει ἀ γαθῶ ν, τὸ ν δὲ φαῦ λον ἐ νδεᾶ μὲ ν εἶ ναι πολλῶ ν δεῖ σθαι δὲ μηδενό ς; τουτὶ γὰ ρ λέ γει Χρύ σιππος, ὡ ς“ οὐ δέ ονται μὲ ν ἐ νδέ ονται δ' οἱ φαῦ λοι,” πεττῶ ν δί κην δεῦ ρο κἀ κεῖ τὰ ς κοινὰ ς ἐ ννοί ας μετατιθεί ς. πά ντες γὰ ρ ἄ νθρωποι τὸ δεῖ σθαι πρό τερον εἶ ναι τοῦ ἐ νδεῖ σθαι νομί ζουσιν, ἡ γού μενοι τὸ ν οὐ χ ἑ τοί μων οὐ δ' εὐ πορί στων δεό μενον ἐ νδεῖ σθαι. κερά των γοῦ ν καὶ πτερῶ ν οὐ δεὶ ς ἐ νδεὴ ς ἄ νθρωπό ς ἐ στιν, ὅ τι μηδὲ δεῖ ται τού των: ἀ λλ' ὅ πλων ἐ νδεεῖ ς, λέ γομεν καὶ χρημά των καὶ ἱ ματί ων, ὅ ταν ἐ ν χρεί ᾳ γενό μενοι μὴ τυγχά νωσι μηδ' ἔ χωσιν. οἱ δ' οὕ τως ἐ πιθυμοῦ σιν ἀ εί τι παρὰ τὰ ς κοινὰ ς ἐ ννοί ας φαί νεσθαι λέ γοντες, ὥ στε πολλά κις ἐ ξί στασθαι καὶ τῶ ν ἰ δί ων ἐ πιθυμί ᾳ καινολογί ας, ὥ σπερ ἐ νταῦ θα.

σκό πει δὲ μικρὸ ν ἀ νωτέ ρω ἀ ναγαγὼ ν ἑ αυτό ν. ἕ ν τι τῶ ν παρὰ τὰ ς ἐ ννοί ας λεγομέ νων ἐ στὶ τὸ“ μηδέ να φαῦ λον ὠ φελεῖ σθαι” καί τοι παιδευό μενοὶ γε πολλοὶ προκό πτουσι καὶ δουλεύ οντες ἐ λευθεροῦ νται καὶ πολιορκού μενοι σῴ ζονται καὶ πληρού μενοι χειραγωγοῦ νται καὶ θεραπεύ ονται νοσοῦ ντες“ ἀ λλ' οὐ κ ὠ φελοῦ νται τού των τυγχά νοντες οὐ δ' πά σχουσιν οὐ δ' εὐ εργέ τας ἔ χουσιν οὐ δ' εὐ εργετῶ ν ἀ μελοῦ σιν” οὐ δ' τοί νυν οὐ δ' ἀ χαριστοῦ σιν οἱ φαῦ λοι καὶ μὴ ν οὐ δ' οἱ νοῦ ν ἔ χοντες. ἀ νύ παρκτον οὖ ν ἐ στι. τὸ ἀ χά ριστον οἱ μὲ ν γὰ ρ οὐ κ ἀ ποστεροῦ σι χά ριν λαμβά νοντες, οἱ δὲ λαμβά νειν χά ριν οὐ πεφύ κασιν. ὅ ρα δὴ τί πρὸ ς ταῦ τα λέ γουσιν: ὅ τι“ ἡ χά ρις εἰ ς τὰ μέ σα διατεί νει, καὶ τὸ μὲ ν ὠ φελεῖ ν καὶ ὠ φελεῖ σθαι σοφῶ ν ἐ στι, χά ριτος δὲ καὶ φαῦ λοι τυγχά νουσιν” εἶ θ' οἷ ς χά ριτος μέ τεστι, τού τοις οὐ μέ τεστι χρεί ας; ὅ που δὲ διατεί νει χά ρις, ἐ κεῖ χρή σιμον οὐ δέ ν ἐ στιν οὐ δ' οἰ κεῖ ον; ἄ λλο δὲ τί ποιεῖ τὴ ν ὑ πουργί αν χά ριν ἢ τὸ πρό ς τι χρή σιμον ὑ πά ρξαι τῷ δεομέ νῳ τὸ ν παρασχό ντα;

λαμπρ Ταῦ τα μὲ ν οὖ ν ἄ φες. ἡ δὲ πολυτί μητος ὠ φέ λεια τί ς ἐ στιν, ἣ ν ὡ ς μέ γα τι τοῖ ς σοφοῖ ς ἐ ξαί ρετον φυλά σσοντες, οὐ δ' ὄ νομα λεί πουσιν αὐ τῆ ς τοῖ ς μὴ σοφοῖ ς. διαδουμ. ἂ ν εἷ ς σοφὸ ς ὁ πουδή ποτε προτεί νῃ τὸ ν δά κτυλον φρονί μως, οἱ κατὰ τὴ ν οἰ κουμέ νην σοφοὶ πά ντες ὠ φελοῦ νται. τοῦ το τῆ ς ὠ φελεί ας ἔ ργον αὐ τῶ ν, εἰ ς τοῦ το τοῖ ς κοινοῖ ς ὠ φελή μασι τῶ ν σοφῶ ν αἱ ἀ ρεταὶ τελευτῶ σιν. ἐ λή ρει δ'̓ Αριστοτέ λης, ἐ λή ρει δὲ, Ξενοκρά της, ὠ φελεῖ σθαι μὲ ν ἀ νθρώ πους ὑ πὸ θεῶ ν ὠ φελεῖ σθαι δ' ὑ πὸ γονέ ων ὠ φελεῖ σθαι δ' ὑ πὸ καθηγητῶ ν ἀ ποφαινό μενοι, τὴ ν δὲ θαυμαστὴ ν ἀ γνοοῦ ντες ὠ φέ λειαν, ἣ ν οἱ σοφοὶ κινουμέ νων κατ' ἀ ρετὴ ν ἀ λλή λων ὠ φελοῦ νται, κἂ ν μὴ συνῶ σι μηδὲ γιγνώ σκοντες τυγχά νωσι. καὶ μὴ ν πά ντες ἄ νθρωποι τὰ ς ἐ κλογὰ ς καὶ τὰ ς τηρή σεις καὶ τὰ ς οἰ κονομί ας, ὅ ταν χρή σιμοι ὦ σι καὶ ὠ φέ λιμοι, τό τε χρησί μους καὶ ὠ φελί μους ὑ πολαμβά νουσι καὶ κλεῖ δας ὠ νεῖ ται καὶ ἀ ποθή κας φυλά ττει χρηματικὸ ς ἀ νή ρ πλού του διοί γων θά λαμον ἥ διστον χερί: τὸ δ' ἐ κλέ γεσθαι τὰ πρὸ ς μηδὲ ν ὠ φέ λιμα καὶ τηρεῖ ν ἐ πιμελῶ ς καὶ πολυπό νως οὐ σεμνὸ ν οὐ δὲ καλὸ ν ἀ λλὰ καὶ καταγέ λαστό ν ἐ στιν. ὁ οὖ ν̓ Οδυσσεύ ς, εἰ τὸ ν δεσμὸ ν ἐ κεῖ νον ἐ κμαθὼ ν παρὰ τῆ ς Κί ρκης, κατεσημαί νετο δι' αὐ τοῦ μὴ τὰ παρ'̓ Αλκινό ου δῶ ρα, τρί ποδας καὶ λέ βητας καὶ εἵ ματα καὶ χρυσὸ ν ἀ λλὰ συρφετό ν τινα καὶ λί θους καὶ συναγαγὼ ν τὴ ν περὶ ταῦ τα πραγματεί αν καὶ κτῆ σιν αὐ τῶ ν καὶ τή ρησιν εὐ δαιμονικὸ ν ἔ ργον ἡ γεῖ το καὶ μακά ριον, τί ς ἂ ν ἐ ζή λωσε τὴ ν ἀ νό ητον ταύ την πρό νοιαν καὶ κενό σπουδον ἐ πιμέ λειαν; ἀ λλὰ μὴ ν τοῦ το τῆ ς Στωικῆ ς ὁ μολογί ας τὸ καλό ν ἐ στι καὶ σεμνὸ ν καὶ μακά ριον, ἕ τερον δ' οὐ δὲ ν ἀ λλ' ἐ κλογὴ καὶ τή ρησις ἀ νωφελῶ ν πραγμά των καὶ ἀ διαφό ρων τοιαῦ τα γὰ ρ τὰ κατὰ φύ σιν καὶ τὰ ἐ κτὸ ς ἔ τι μᾶ λλον: εἴ γε κρασπέ δοις καὶ ἀ μί σι χρυσαῖ ς καὶ νὴ Δί α ληκύ θοις, ὅ ταν τύ χωσι, παραβά λλουσι τὸ ν μέ γιστον πλοῦ τον: εἶ θ' ὥ σπερ οἱ θεῶ ν τινων ἢ δαιμό νων ἱ ερὰ δό ξαντες ὑ περηφά νως καθυβρί σαι καὶ λοιδορῆ σαι μετανοή σαντες εὐ θὺ ς ὑ ποπί πτουσι καὶ κά θηνται ταπεινοὶ κατευλογοῦ ντες καὶ μεγαλύ νοντες τὸ θεῖ ον: οὕ τως ἐ κεῖ νοι νεμέ σει τινὶ τῆ ς μεγαλαυχί ας ταύ της καὶ κενολογί ας περιπεσό ντες αὖ θις ἐ ν τού τοις ἐ ξετά ζονται τοῖ ς ἀ διαφό ροις καὶ μηδὲ ν πρὸ ς αὐ τού ς, μέ γα βοῶ ντες ὡ ς ἕ ν ἐ στιν ἀ γαθὸ ν καὶ καλὸ ν καὶ σεμνό ν, ἡ τού των ἐ κλογὴ καὶ περὶ ταῦ τα οἰ κονομί α, καὶ τού των μὴ τυγχά νοντας οὐ κ ἄ ξιό ν ἐ στι βιοῦ ν ἀ λλ' ἀ ποσφά ττειν ἑ αυτοὺ ς ἢ ἀ ποκαρτερεῖ ν, πολλὰ τῇ ἀ ρετῇ χαί ρειν φρά σαντας. τὸ ν τοί νυν Θέ ογνιν αὐ τοὶ παντελῶ ς ἀ γεννῆ καὶ μικρὸ ν ἡ γοῦ νται, λέ γοντα χρὴ πενί ην φεύ γοντα καὶ ἐ ς μεγακή τεα πό ντον ῥ ιπτεῖ ν, καὶ πετρῶ ν, Κύ ρνε, κατ' ἠ λιβά των οὕ τως ἀ ποδειλιῶ ντα πρὸ ς τὴ ν πενί αν ἀ διά φορον οὖ σαν: ἀ λλ' αὐ τοί γε ταὐ τὰ πεζῷ λό γῳ παρακελεύ ονται καὶ λέ γουσιν, ὅ τι χρὴ νό σον φεύ γοντα μεγά λην καὶ ἀ λγηδό να σύ ντονον, ἐ ὰ ν μὴ παρῇ ξί φος ἢ κώ νειον, εἰ ς θά λατταν ἀ φεῖ ναι καὶ κατὰ πετρῶ ν ῥ ιπτεῖ ν ἑ αυτό ν: ὧ ν οὐ δέ τερον βλαβερὸ ν οὐ δὲ κακὸ ν οὐ δ' ἀ σύ μφορό ν ἐ στιν, οὐ δὲ κακοδαί μονας ποιεῖ τοὺ ς περιπί πτοντας.

“ πό θεν οὖ ν” φησὶ ν“ ἄ ρξωμαι; καὶ τί να λά βω τοῦ καθή κοντος ἀ ρχὴ ν καὶ ὕ λην τῆ ς ἀ ρετῆ ς, ἀ φεὶ ς τὴ ν φύ σιν καὶ τὸ κατὰ φύ σιν;” πό θεν δ'̓ Αριστοτέ λης, ὦ μακά ριε, καὶ Θεό φραστος; ἄ ρχονται; τί νας δὲ Ξενοκρά της καὶ Πολέ μων λαμβά νουσιν ἀ ρχά ς; οὐ χὶ καὶ Ζή νων τού τοις ἠ κολού θησεν, ὑ ποτιθεμέ νοις στοιχεῖ α τῆ ς εὐ δαιμονί ας τὴ ν φύ σιν καὶ τὸ κατὰ φύ σιν; ἀ λλ' ἐ κεῖ νοι μὲ ν ἐ πὶ τού των ἔ μειναν ὡ ς αἱ ρετῶ ν καὶ ἀ γαθῶ ν καὶ ὠ φελί μων, καὶ τὴ ν ἀ ρετὴ ν προσλαβό ντες αὐ τοῖ ς ἐ νεργοῦ σαν, οἰ κεί ως χρωμέ νην ἑ κά στῳ, τέ λειον ἐ κ τού των καὶ ὁ λό κληρον ᾤ οντο συμπληροῦ ν βί ον καὶ συμπεραί νειν, τὴ ν ἀ ληθῶ ς τῇ φύ σει πρό σφορον καὶ συνῳ δὸ ν ὁ μολογί αν ἀ ποδιδό ντες. οὐ γὰ ρ ὥ σπερ οἱ τῆ ς γῆ ς ἀ φαλλό μενοι καὶ καταφερό μενοι πά λιν ἐ π' αὐ τὴ ν ἐ ταρά ττοντο, ταὐ τὰ πρά γματα ληπτὰ καὶ οὐ χ αἱ ρετὰ καὶ οἰ κεῖ α καὶ οὐ κ ἀ γαθά, καὶ., ἀ νωφελῆ μὲ ν εὔ χρηστα δέ, καὶ οὐ δὲ ν μὲ ν πρὸ ς ἡ μᾶ ς ἀ ρχὰ ς δὲ τῶ ν καθηκό ντων ὀ νομά ζοντες: ἀ λλ' οἷ ος ὁ λό γος, τοιοῦ τος ἦ ν ὁ βί ος τῶ ν ἀ νδρῶ ν ἐ κεί νων, ἃ ἔ πραττον οἷ ς ἔ λεγον οἰ κεῖ α καὶ σύ μφωνα παρεχό ντων. ἡ δὲ τού των αἵ ρεσις, ὥ σπερ ἡ παρ'̓ Αρχιλό χῳ γυνή τῇ μὲ ν ὕ δωρ ἐ φό ρει δολοφρονέ ουσα χειρὶ τἡ τέ ρῃ δὲ πῦ ρ, τοῖ ς μὲ ν προσά γεται τὴ ν φύ σιν τοῖ ς δ' ἀ πωθεῖ ται δό γμασι μᾶ λλον δὲ τοῖ ς μὲ ν ἔ ργοις καὶ τοῖ ς πρά γμασιν ὡ ς αἱ ρετῶ ν καὶ ἀ γαθῶ ν ἔ χονται τῶ ν κατὰ φύ σιν, τοῖ ς δ' ὀ νό μασι καὶ τοῖ ς ῥ ή μασιν ἀ διά φορα καὶ ἄ χρηστα καὶ ἀ ρρεπῆ πρὸ ς εὐ δαιμονί αν ἀ ναί νονται καὶ προπηλακί ζουσιν.

ἐ πεὶ δὲ καθό λου τἀ γαθὸ ν ἅ παντες ἄ νθρωποι χαρτὸ ν νοοῦ σιν εὐ κταῖ ν εὐ τυχὲ ς ἀ ξί αν ἔ χον τὴ ν μεγί στην αὔ ταρκες ἀ προσδεέ ς, ὅ ρα τὸ τού των παρατιθεὶ ς ἀ γαθό ν, ἆ ρά γε χαρτὸ ν ποιεῖ τὸ φρονί μως τὸ ν δά κτυλον προτεῖ ναι; τί δ'; εὐ κταῖ ό ν ἐ στι φρονί μη στρέ βλωσις; εὐ τυχεῖ δ' ὁ κατακρημνί ζων ἑ αυτὸ ν εὐ λό γως; ἀ ξί αν δ' ἔ χει τὴ ν μεγί στην, ὃ πολλά κις αἱ ρεῖ λό γος ἀ ντὶ τοῦ μὴ ἀ γαθοῦ προέ σθαι; τέ λειον δὲ καὶ αὔ ταρκέ ς ἐ στιν, οὗ παρό ντος, ἂ ν μὴ τυγχά νωσι τῶ ν ἀ διαφό ρων, οὐ χ ὑ πομέ νουσιν οὐ δὲ βού λονται ζῆ ν; γέ γονε δ' ἕ τερος λό γος, ὑ φ' οὗ μᾶ λλον ἡ συνή θεια παρανενό μηται, τὰ ς μὲ ν γνησί ας ὑ φαιροῦ ντος αὐ τοῦ καὶ ἀ ποσπῶ ντος ἐ ννοί ας ὥ σπερ τέ κνα, νό θας δὲ προσβά λλοντος ἑ τέ ρας θηριώ δεις καὶ ἀ λλοκό τους καὶ ταύ τας ἀ ντ' ἐ κεί νων ἐ κτιθηνεῖ σθαι καὶ στέ ργειν ἀ ναγκά ζοντος: καὶ ταῦ τα ἐ ν τοῖ ς περὶ ἀ γαθῶ ν καὶ κακῶ ν, αἱ ρετῶ ν τε καὶ φευκτῶ ν, οἰ κεί ων τε καὶ ἀ λλοτρί ων, ἃ μᾶ λλον ἔ δει θερμῶ ν τε καὶ ψυχρῶ ν λευκῶ ν τε καὶ μελά νων σαφεστέ ραν ἔ χειν τὴ ν ἐ νά ργειαν ἐ κεί νων μὲ ν γὰ ρ ἔ ξωθὲ ν εἰ σιν αἱ φαντασί αι ταῖ ς αἰ σθή σεσιν ἐ πεισό διοι, ταῦ τα δ' ἐ κ τῶ ν ἀ γαθῶ ν τῶ ν ἐ ν ἡ μῖ ν σύ μφυτον ἔ χει τὴ ν γέ νεσιν; οἱ δ' ὥ σπερ εἰ ς τὸ ν ψευδό μενον ἢ τὸ ν κυριεύ οντα μετὰ τῆ ς διαλεκτικῆ ς ἐ μβά λλοντες εἰ ς τὸ ν περὶ εὐ δαιμονί ας τό πον ἔ λυσαν μὲ ν οὐ δεμί αν ἀ μφιβολί αν ἐ ν αὐ τῷ μυρί ας δ' ἐ ποί ησαν.

καὶ μὴ ν ὅ τι δυεῖ ν ἀ γαθῶ ν, τοῦ μὲ ν τέ λους τοῦ δὲ πρὸ ς τὸ τέ λος, μεῖ ζό ν ἐ στι τὸ τέ λος καὶ τελειό τερον, ὑ π' οὐ δενὸ ς ἀ γνοεῖ ται. γιγνώ σκει δὲ καὶ Χρύ σιππος τὴ ν διαφορά ν, ὡ ς δῆ λό ν ἐ στιν ἐ ν. τῷ τρί τῳ περὶ̓ Αγαθῶ ν τοῖ ς γὰ ρ τέ λος ἡ γουμέ νοις τὴ ν ἐ πιστή μην ἀ νομολογεῖ, καὶ τί θησιν ἔ ν γε τοῖ ς περὶ Δικαιοσύ νης, εἰ μέ ν τις ὑ πό θοιτο τὴ ν ἡ δονὴ ν τέ λος, οὐ κ οἴ εται σῴ ζεσθαι τὸ δί καιον: εἰ δὲ μὴ τέ λος ἀ λλ' ἁ πλῶ ς ἀ γαθό ν, οἴ εται: τὰ ς δὲ λέ ξεις οὐ κ οἴ ομαί σε δεῖ σθαι νῦ ν ἀ κού ειν ἐ μοῦ καταλέ γοντος τὸ γὰ ρ τρί τον περὶ Δικαιοσύ νης βιβλί ον ἔ στι πανταχό θεν λαβεῖ ν. ὅ ταν οὖ ν αὖ θις, ὦ φί λε, μηδὲ ν ἀ γαθὸ ν λέ γωσι μηδενὸ ς ἀ γαθοῦ μεῖ ζον εἶ ναι μηδ' ἔ λαττον ἀ λλ' ἴ σον τῷ τέ λει τὸ μὴ τέ λος, οὐ ταῖ ς κοιναῖ ς μό νον ἐ ννοί αις ἀ λλὰ καὶ τοῖ ς αὑ τῶ ν λό γοις φαί νονται μαχό μενοι. καὶ πά λιν εἰ δυεῖ ν κακοῖ ν ὑ φ' οὗ μὲ ν γιγνό μεθα χεί ρονες, ὅ ταν παραγέ νηται, τὸ δὲ βλά πτει μὲ ν οὐ ποιεῖ δὲ χεί ρονας, παρὰ τὴ ν ἔ ννοιά ν ἐ στι μὴ λέ γειν ἐ κεῖ νο μεῖ ζον εἶ ναι κακό ν, ὑ φ' οὗ γιγνό μεθα χεί ρονες, ὅ ταν παραγέ νηται, τοῦ ὃ βλά πτει μὲ ν οὐ ποιεῖ δὲ χεί ρονας: μηδὲ κακί ονα βλά βην τὴ ν κακί ονας ἡ μᾶ ς ἀ ποτελοῦ σαν. ἀ λλ' ὁ μολογεῖ γε Χρύ σιππος εἶ ναί τινας φό βους καὶ λύ πας καὶ ἀ πά τας, αἳ βλά πτουσι μὲ ν ἡ μᾶ ς χεί ρονας δ' οὐ ποιοῦ σιν. ἔ ντυχε δὲ τῷ πρώ τῳ τῶ ν πρὸ ς Πλά τωνα γεγραμμέ νων περὶ Δικαιοσύ νης: καὶ γὰ ρ ἄ λλων ἕ νεκα τὴ ν ἐ κεῖ τοῦ ἀ νδρὸ ς εὑ ρησιλογί αν ἄ ξιον ἱ στορῆ σαι, πά ντων ἁ πλῶ ς πραγμά των καὶ δογμά των οἰ κεί ων ὁ μοῦ καὶ ἀ λλοτρί ων ἀ φειδοῦ σαν.

παρὰ τὴ ν ἔ ννοιά ν ἐ στι: δύ ο τέ λη καὶ σκοποὺ ς προκεῖ σθαι τοῦ βί ου, καὶ μὴ πά ντων, ὅ σα πρά ττομεν, ἐ φ' ἕ ν τι γί γνεσθαι τὴ ν ἀ ναφορὰ ν ἔ τι δὲ μᾶ λλό ν ἐ στι παρὰ τὴ ν ἔ ννοιαν ἄ λλο μὲ ν εἶ ναι τέ λος, ἐ π' ἄ λλο δὲ τῶ ν πραττομέ νων ἕ καστον ἀ ναφέ ρεσθαι τού των δ' αὐ τοὺ ς ὑ πομέ νειν ἀ νά γκη θά τερον. εἰ γὰ ρ αὐ τὰ μὲ ν τὰ πρῶ τα κατὰ φύ σιν ἀ γαθὰ μή ἐ στιν, ἡ δ' εὐ λό γιστος ἐ κλογὴ καὶ λῆ ψις αὐ τῶ ν καὶ τὸ πά ντα τὰ παρ' ἑ αυτὸ ν ποιεῖ ν ἕ καστον ἕ νεκα τοῦ τυγχά νειν τῶ ν πρώ των κατὰ φύ σιν, ἐ π' ἐ κεῖ νο δεῖ πά ντα ἔ χειν τὰ πραττό μενα τὴ ν ἀ ναφορά ν, τὸ τυγχά νειν τῶ ν πρώ των κατὰ φύ σιν. εἴ περ γὰ ρ οἴ ονται μὴ στοχαζομέ νους μηδ' ἐ φιεμέ νους τοῦ τυχεῖ ν ἐ κεί νων τὸ τέ λος ἔ χειν, ἀ λλ' οὗ δεῖ ἐ κεῖ να ἀ ναφέ ρεσθαι, τὴ ν τού των ἐ κλογὴ ν καὶ μὴ ταῦ τα: τέ λος μὲ ν γὰ ρ τὸ ἐ κλέ γεσθαι καὶ λαμβά νειν ἐ κεῖ να φρονί μως: ἐ κεῖ να δ' αὐ τὰ καὶ τὸ τυγχά νειν αὐ τῶ ν οὐ τέ λος, ἀ λλ' ὥ σπερ ὕ λη τις ὑ πό κειται τὴ ν ἐ κλεκτικὴ ν ἀ ξί αν ἔ χουσα: τοῦ το γὰ ρ οἶ μαι καὶ τοὔ νομα λέ γειν καὶ γρά φειν αὐ τού ς, ἐ νδεικνυμέ νους τὴ ν διαφορά ν. λαμπῤ Ανδρικῶ ς; μὲ ν ἀ πομεμνημό νευκας καὶ ὃ λέ γουσι καὶ ὡ ς λέ γουσι. διαδουμ. σκό πει δ' ὅ τι ταὐ τὸ πά σχουσι τοῖ ς τὴ ν σκιὰ ν ὑ περά λλεσθαι τὴ ν ἑ αυτῶ ν ἐ φιεμέ νοις: οὐ γὰ ρ ἀ πολεί πουσιν ἀ λλὰ συμμεταφέ ρουσι τὴ ν ἀ τοπί αν τῷ λό γῳ, πορρωτά τω τῶ ν ἐ ννοιῶ ν ἀ φισταμέ νην. ὡ ς γὰ ρ εἰ τοξεύ οντα φαί η τις οὐ χὶ πά ντα ποιεῖ ν τὰ παρ' αὑ τὸ ν ἕ νεκα τοῦ βαλεῖ ν τὸ ν σκοπὸ ν ἀ λλ' ἕ νεκα τοῦ πά ντα ποιῆ σαι τὰ παρ' αὑ τό ν, αἰ νί γμασιν ὅ μοια καὶ τερά στια δό ξειεν ἂ ν περαί νειν οὕ τως οἱ τριπέ μπελοι βιαζό μενοι μὴ τὸ τυγχά νειν τῶ ν κατὰ φύ σιν τοῦ στοχά ζεσθαι τῶ ν κατὰ φύ σιν εἶ ναι τέ λος, ἀ λλὰ τὸ λαμβά νειν τὸ ἐ κλέ γεσθαι, μηδὲ τὴ ν ἔ φεσιν τῆ ς ὑ γιεί ας καὶ δί ωξιν εἰ ς τὸ ὑ γιαί νειν ἑ κά στῳ τελευτᾶ ν, ἀ λλὰ τοὐ ναντί ον τὸ ὑ γιαί νειν ἐ πὶ τὴ ν ἔ φεσιν αὐ τοῦ καὶ δί ωξιν ἀ ναφέ ρεσθαι, περιπά τους τινὰ ς καὶ ἀ ναφωνή σεις καὶ τομὰ ς νὴ Δί α καὶ φαρμακεί ας εὐ λογί στους τέ λη ποιού μενοι τῆ ς ὑ γιεί ας, οὐ χὶ τού των ἐ κεί νην, ὅ μοια ληροῦ σι τῷ λέ γοντι“ δειπνῶ μεν, ἵ να θύ ωμεν, ἵ να λουώ μεθα” μᾶ λλον δ' ἐ κεῖ νος εἰ ωθό ς τι καὶ νενομισμέ νον ἀ λλά ττει καὶ ταρά ττει τὴ ν τά ξιν: ἃ δ' οὗ τοι λέ γουσι τὴ ν πᾶ σαν ἔ χει τῶ ν πραγμά των ἀ νατροπὴ ν καὶ σύ γχυσιν“ οὐ σπουδά ζομεν εὐ καί ρως περιπατεῖ ν ἕ νεκα τοῦ πέ ττειν τὴ ν τροφὴ ν ἀ λλὰ πέ ττειν τὴ ν τροφὴ ν ἕ νεκα τοῦ περιπατεῖ ν εὐ καί ρως” ἦ που καὶ τὴ ν ὑ γί ειαν ἡ φύ σις τοῦ ἐ λλεβό ρου χά ριν πεποί ηκεν, οὐ τῆ ς: ὑ γιεί ας τὸ ν ἐ λλέ βορον. τί γὰ ρ ἄ λλο καταλεί πεται αὐ τοῖ ς εἰ ς ὑ περβολὴ ν παραδοξολογί ας ἢ τοιαῦ τα ληρεῖ ν; τί γὰ ρ διαφέ ρει τοῦ λέ γοντος γεγονέ ναι τὴ ν ὑ γί ειαν τῶ ν φαρμά κων ἕ νεκα, μὴ τὰ φά ρμακα τῆ ς ὑ γιεί ας, ὁ τὴ ν ἐ κλογὴ ν τὴ ν περὶ τὰ φά ρμακα καὶ σύ νθεσιν καὶ: χρῆ σιν αὐ τῶ ν αἱ ρετωτέ ραν ποιῶ ν τῆ ς ὑ γιεί ας μᾶ λλον τὴ ν μὲ ν οὐ δ' ὅ λως αἱ ρετὸ ν ἡ γού μενος, ἐ ν δὲ τῇ περὶ ἐ κεῖ να πραγματεί ᾳ τὸ τέ λος τιθέ μενος καὶ ἔ φεσιν ἀ ποφαί νων τέ λος τῆ ς τεύ ξεως, οὐ τῆ ς ἐ φέ σεως τὴ ν τεῦ ξιν;“ τῇ γὰ ρ ἐ φέ σει νὴ Δί α τὸ εὐ λογί στως καὶ τὸ φρονί μως πρό σεστι” πά νυ μὲ ν οὖ ν, φή σομεν, ἂ ν ὡ ς πρὸ ς τέ λος ὁ ρᾷ τὴ ν τεῦ ξιν ὧ ν διώ κει καὶ τὴ ν κτῆ σιν εἰ μή, τὸ εὐ λό γιστον αὐ τῆ ς; ἀ φαιρεῖ ται, πά ντα ποιού σης ἕ νεκα τσῦ τυχεῖ ν, οὗ τυχεῖ ν οὐ σεμνὸ ν οὐ δὲ μακά ριό ν ἐ στι.

ἐ πεὶ δ' ἐ νταῦ θα λό γου γεγό ναμεν, τί ἂ ν φαί ης μᾶ λλον εἶ ναι παρὰ τὴ ν ἔ ννοιαν ἢ τὸ μὴ λαβό ντας ἔ ννοιαν ἀ γαθοῦ μηδὲ σχό ντας, ἐ φί εσθαι τἀ γαθοῦ καὶ διώ κειν; ὁ ρᾷ ς γὰ ρ ὅ τι καὶ Χρύ σιππος εἰ ς ταύ την μᾶ λλον συνελαύ νει τὸ ν̓ Αρί στωνα τὴ ν ἀ πορί αν, ὡ ς τῶ ν πραγμά των οὐ διδό ντων τὴ ν πρὸ ς τὸ μή τ' ἀ γαθὸ ν μή τε κακὸ ν ἀ διαφορί αν ἐ πινοῆ σαι τἀ γαθοῦ καὶ τοῦ κακοῦ μὴ προεπινοηθέ ντων: οὕ τω γὰ ρ αὑ τῆ ς φανεῖ σθαι τὴ ν ἀ διαφορί αν προϋ φισταμέ νην, εἰ νό ησιν μὲ ν αὐ τῆ ς οὐ κ ἔ στι λαβεῖ ν, μὴ πρό τερον τἀ γαθοῦ νοηθέ ντος, ἄ λλο δ' οὐ δὲ ν ἀ λλ' αὐ τὴ μό νον τά γαθό ν ἐ στιν. ἴ θι δὲ καὶ σκό πει τὴ ν ἐ κ τῆ ς Στοᾶ ς ταύ την ἀ ρνουμέ νην ἀ διαφορί αν καλουμέ νην δ' ὁ μολογί αν, ὅ πως δὴ καὶ ὁ πό θεν παρέ σχεν αὑ τὴ ν ἀ γαθὸ ν νοηθῆ ναι. εἰ γὰ ρ τἀ γαθοῦ χωρὶ ς οὐ κ ἔ στι νοῆ σαι τὴ ν πρὸ ς τὸ μὴ ἀ γαθὸ ν ἀ διαφορί αν, ἔ τι μᾶ λλον ἡ τῶ ν ἀ γαθῶ ν φρό νησις ἐ πί νοιαν αὑ τῆ ς οὐ δί δωσι τοῖ ς ἀ γαθὸ ν μὴ προεννοή σασιν. ἀ λλ' ὥ σπερ ὑ γιεινῶ ν καὶ νοσερῶ ν τέ χνης οὐ γί γνεται νό ησις, οἷ ς μὴ πρό τερον αὐ τῶ ν ἐ κεί νων γέ γονεν, οὕ τως ἀ γαθῶ ν καὶ κακῶ ν ἐ πιστή μης οὐ κ ἔ στιν ἔ ννοιαν λαβεῖ ν μὴ τἀ γαθὰ καὶ τὰ κακὰ προεννοή σαντας. λαμπρ. τί οὖ ν ἀ γαθό ν ἐ στιν; διαδουμ οὐ δὲ ν ἀ λλ' ἢ φρό νησις. λαμπρ Τί δ' ἡ φρό νησις; διαδουμ. οὐ δὲ ν ἀ λλ' ἢ ἀ γαθῶ ν ἐ πιστή μη. λαμπρ Πολὺ ς οὖ ν ὁ Διὸ ς Κό ρινθος ἐ πὶ τὸ ν λό γον αὐ τῶ ν ἀ φῖ κται. τὴ ν γὰ ρ ὑ πέ ρου περιτροπή ν, ἵ να μὴ σκώ πτειν δοκῇ ς, ἔ ασον: καί τοι τὸ ν γε λό γον αὐ τῶ ν ὅ μοιον ἐ κεί νῳ πά θος κατεί ληφε. φαί νεται γὰ ρ εἰ ς τὴ ν τἀ γαθοῦ νό ησιν αὐ τὴ ν νοῆ σαι δεό μενος φρό νησιν τὴ ν δ' αὖ φρό νησιν ἐ ν τῇ περὶ τἀ γαθὸ ν ζητῶ ν νοή σει, καὶ πρὸ τῆ ς ἑ τέ ρας ἀ ναγκαζό μενος ἀ εὶ τὴ ν ἑ τέ ραν διώ κειν, ἀ πολειπό μενος δ' ἑ κατέ ρας τῷ τὸ πρὸ αὐ τῆ ς νοού μενον δεῖ σθαι τοῦ χωρὶ ς νοηθῆ ναι μὴ δυναμέ νου. διαδουμ. καὶ κατ' ἄ λλον δὲ τρό πον ἔ στι τὴ ν οὐ κέ τι διαστροφὴ ν ἀ λλ' ἐ κστροφὴ ν αὐ τῶ ν τοῦ λό γου καὶ ἀ παγωγὴ ν τελέ ως εἰ ς τὸ μηδὲ ν καταμαθεῖ ν. οὐ σί αν τἀ γαθοῦ τί θενται τὴ ν εὐ λό γιστον ἐ κλογὴ ν τῶ ν κατὰ φύ σιν: ἐ κλογὴ δ' οὐ κ ἔ στιν εὐ λό γιστος ἡ μὴ πρό ς τι γενομέ νη τέ λος, ὡ ς προεί ρηται. τί οὖ ν τοῦ τ' ἐ στί ν; οὐ δὲ ν ἄ λλο, φασί ν, ἢ τὸ εὐ λογιστεῖ ν ἐ ν ταῖ ς τῶ ν κατὰ φύ σιν ἐ κλογαῖ ς. πρῶ τον μὲ ν οὖ ν οἴ χεται καὶ διαπέ φευγεν ἡ ἔ ννοια τἀ γαθοῦ τὸ γὰ ρ εὐ λογιστεῖ ν ἐ ν ταῖ ς ἐ κλογαῖ ς σύ μπτωμα δή πουθέ ν ἐ στι, γιγνό μενον ἀ πὸ ἕ ξεως τῆ ς εὐ λογιστί ας: διὸ ταύ την μὲ ν ἀ πὸ τοῦ τέ λους, τὸ τέ λος δ' οὐ κ ἄ νευ ταύ της ἀ ναγκαζό μενοι νοεῖ ν, ἀ πολειπό μεθα τῆ ς ἀ μφοῖ ν νοή σεως. ἔ πειτα, ὃ μεῖ ζὸ ν ἐ στι, τῷ μὲ ν δικαιοτά τῳ λό γῳ τὴ ν εὐ λό γιστον ἐ κλογὴ ν ἀ γαθῶ ν ἔ δει καὶ ὠ φελί μων καὶ συνεργῶ ν πρὸ ς τὸ τέ λος ἐ κλογὴ ν εἶ ναι: τὸ γὰ ρ ἐ κλέ γεσθαι τὰ μή τε συμφέ ροντα μή τε τί μια μή θ' ὅ λως αἱ ρετὰ πῶ ς εὐ λό γιστό ν ἐ στιν; ἔ στω γά ρ, ὡ ς αὐ τοὶ λέ γουσιν, εὐ λό γιστος; ἐ κλογὴ τῶ ν ἀ ξί αν ἐ χό ντων πρὸ ς τὸ εὐ δαιμονεῖ ν ὅ ρα τοί νυν, ὡ ς εἰ ς πά γκαλό ν τι καὶ σεμνὸ ν αὐ τοῖ ς ὁ λό γος ἐ ξή κει κεφά λαιον. ἔ στι γά ρ, ὡ ς ἔ οικε, τέ λος κατ' αὐ τοὺ ς τὸ εὐ λογιστεῖ ν ἐ ν τῇ ἐ κλογῇ τῶ ν ἀ ξί αν ἐ χό ντων πρὸ ς τὸ εὐ λογιστεῖ ν. λαμπῤ Αλλ' οὑ τωσὶ μὲ ν ἀ κού οντι τῶ ν ὀ νομά των ἀ λλό κοτό ν τι φαί νεται δεινῶ ς, ὦ ἑ ταῖ ρε, τὸ φραζό μενον: ἔ τι δὲ δέ ομαι μαθεῖ ν πῶ ς τοῦ το συμβαί νει. διαδουμ Προσεκτέ ον οὖ ν σοι μᾶ λλον. οὐ γὰ ρ τοῦ τυχό ντος ἐ στὶ ν αἴ νιγμα συνιέ ναι ἄ κουε δὴ καὶ ἀ ποκρί νου. ἆ ρ' οὖ ν τέ λος ἐ στὶ κατ' αὐ τοὺ ς τὸ εὐ λογιστεῖ ν ἐ ν ταῖ ς ἐ κλογαῖ ς τῶ ν κατὰ φύ σιν; λαμπρ Λέ γουσιν οὕ τως. διαδουμ Τὰ δὲ κατὰ φύ σιν πό τερον ὡ ς ἀ γαθὰ ἐ κλέ γονται ἢ ὡ ς ἀ ξί ας τινὰ ς ἔ χοντα ἢ προαγωγὰ ς τοῦ το πρὸ ς τὸ τέ λος ἢ πρὸ ς ἕ τερό ν τι τῶ ν ὄ ντων; λαμπρ Οὐ νομί ζω, ἀ λλὰ πρὸ ς τέ λος. διαδουμ. ἤ δη τοί νυν ἀ ποκαλύ ψας ὅ ρα τὸ συμβαῖ νον αὐ τοῖ ς, ὅ τι τέ λος ἐ στὶ τὸ εὐ λογιστεῖ ν ἐ ν ταῖ ς ἐ κλογαῖ ς τῶ ν ἀ ξί αν ἐ χό ντων πρὸ ς τὸ εὐ λογιστεῖ ν: ἄ λλην γὰ ρ οὐ σί αν τἀ γαθοῦ καὶ τῆ ς εὐ δαιμονί ας οὔ τ' ἔ χειν φασὶ ν οὔ τε νοεῖ ν οἱ ἄ νδρες ἢ τὴ ν πολυτί μητον εὐ λογιστί αν ταύ την περὶ τὰ ς ἐ κλογὰ ς τῶ ν ἀ ξί αν ἐ χό ντων. ἀ λλὰ τοῦ το μὲ ν εἰ σιν οἱ πρὸ ς̓ Αντί πατρον οἰ ό μενοι λέ γεσθαι μὴ πρὸ ς τὴ ν αἵ ρεσιν: ἐ κεῖ νον γὰ ρ ὑ πὸ Καρνεά δου πιεζό μενον εἰ ς ταύ τας καταδύ εσθαι τὰ ς εὑ ρησιλογί ας.

τῶ ν δὲ περὶ ἔ ρωτος φιλοσοφουμέ νων ἐ ν τῇ Στοᾷ παρὰ τὰ ς κοινὰ ς ἐ ννοί ας τῆ ς ἀ τοπί ας πᾶ σιν αὐ τοῖ ς μέ τεστιν.“ αἰ σχροὺ ς μὲ ν γὰ ρ εἶ ναι τοὺ ς νέ ους, φαύ λους γ' ὄ ντας καὶ ἀ νοή τους, καλοὺ ς δὲ τοὺ ς σοφού ς ἐ κεί νων δὲ τῶ ν καλῶ ν μηδέ να μή τ' ἐ ρᾶ σθαι μή τ' ἀ ξιέ ραστον εἶ ναι.” καὶ οὐ τοῦ τό πω δεινό ν, ἀ λλὰ καὶ“ τοὺ ς ἐ ρασθέ ντας αἰ σχρῶ ν παύ εσθαι λέ γουσι καλῶ ν γενομέ νων” καὶ τί ς ἔ ρωτα γιγνώ σκει τοιοῦ τον, ὃ ς ἅ μα σώ ματος μοχθηρί ᾳ ψυχῆ ς βλαπτομέ νου συνέ χεται καὶ γί γνεται, κά λλους; δ' ἅ μα φρονή σει μετὰ δικαιοσύ νης καὶ σωφροσύ νης ἐ γγιγνομέ νου, κατασβέ ννυται καὶ ἀ πομαραί νεται; οὓ ς μηδὲ ν οἴ ομαι τῶ ν κωνώ πων διαφέ ρειν χαί ρουσι γὰ ρ λά μπῃ καὶ ὄ ξει, τὸ ν δὲ πό τιμον καὶ χρηστὸ ν οἶ νον ἀ ποπετό μενοι φεύ γουσιν. ἣ ν δὲ λέ γοντες καὶ ὀ νομά ζοντες ἔ μφασιν κά λλους ἐ παγωγὸ ν εἶ ναι τοῦ ἔ ρωτος λέ γουσι, πρῶ τον μὲ ν οὐ κ ἔ χει τὸ πιθανό ν: ἐ ν γὰ ρ αἰ σχί στοις καὶ κακί στοις οὐ κ ἂ ν ἔ μφασις γέ νοιτο κά λλους: εἴ περ, ὡ ς λέ γουσιν, ἡ μοχθηρί α τοῦ ἤ θους ἀ ναπί μπλησι τὸ εἶ δος. ἔ πειτα κομιδῇ παρὰ τὴ ν ἔ ννοιά ν ἐ στιν ἀ ξιέ ραστον εἶ ναι τὸ ν αἰ σχρό ν, ὅ τι μέ λλει ποτὲ καὶ προσδοκᾶ ται κά λλος ἕ ξειν: κτησά μενον δὲ τοῦ το, καὶ γενό μενον καλὸ ν κἁ γαθὸ ν ὑ πὸ μηδενὸ ς ἐ ρᾶ σθαι. λαμπρ Θή ρα γά ρ τις, φασί ν, ἐ στὶ ν ὁ ἔ ρως ἀ τελοῦ ς μὲ ν εὐ φυοῦ ς δὲ μειρακί ου πρὸ ς ἀ ρετή ν.

διαδουμ Εἶ θ' ὦ βέ λτιστε, πρά ττομεν ἄ λλο νῦ ν ἢ τὴ ν αἵ ρεσιν αὐ τῶ ν ἐ λέ γχομεν, οὔ τε πιθανοῖ ς πρά γμασιν οὔ θ' ὡ μιλημέ νοις ὀ νό μασι τὰ ς κοινὰ ς; ἐ κστρέ φουσαν ἡ μῶ ν καὶ παραβιαζομέ νην ἐ ννοί ας; οὐ δεὶ ς; γὰ ρ ἦ ν ὁ κωλύ ων τὴ ν περὶ τοὺ ς νέ ους τῶ ν σοφῶ ν σπουδή ν, εἰ πά θος αὐ τῇ μὴ πρό σεστι, θή ραν ἢ φιλοπαιδεί αν προσαγορευομέ νην: ἔ ρωτα δ' ἔ δει καλεῖ ν ὃ ν πά ντες ἄ νθρωποι καὶ πᾶ σαι νοοῦ σι καὶ ὀ νομά ζουσι, οἶ ον τό πά ντες δ' ἠ ρή σαντο παραὶ λεχέ εσσι κλιθῆ ναι καί οὐ γὰ ρ πώ ποτὲ μ' ὧ δε θεᾶ ς ἔ ρος οὐ δὲ γυναικὸ ς θυμὸ ν ἐ νὶ στή θεσσι περιπροχυθεὶ ς ἐ δά μασσεν.

εἰ ς τοιαῦ τα μέ ντοι πρά γματα τὸ ν ἠ θικὸ ν λό γον ἐ κβά λλοντες ἑ λικτὰ κοὐ δὲ ν ὑ γιὲ ς ἀ λλὰ πᾶ ν πέ ριξ εὐ τελί ζουσι καὶ διασύ ρουσιν, ὡ ς δὴ μό νοι τὴ ν φύ σιν καὶ συνή θειαν ὀ ρθοῦ ντες ᾗ χρὴ καὶ καθιστά ντες τὸ ν λό γον, ὃ ς ἅ μ' ἀ ποστρέ φει καὶ ἐ πά γει ταῖ ς ἐ φέ σεσι καὶ διώ ξεσι καὶ ὁ ρμαῖ ς πρὸ ς τὸ οἰ κεῖ ον ἕ καστον. ἡ δὲ συνή θεια τῆ ς διαλεκτικῆ ς διέ ραμα γενομέ νη χρηστὸ ν μὲ ν οὐ δὲ ν οὐ δ' ὑ γιὲ ς ἀ πολέ λαυκεν, ἀ λλ' ὥ σπερ ἀ κοὴ νοσώ δης ὑ πὸ κενῶ ν ἤ χων δυσηκοΐ ας καὶ ἀ σαφεί ας ἐ μπέ πλησται περὶ ἧ ς αὖ θις ἑ τέ ραν ἀ ρχὴ ν λαβό ντες, εἰ βού λει, διαλεξό μεθα. νυνὶ δὲ τὸ ν φυσικὸ ν αὐ τῶ ν λό γον, οὐ χ ἧ ττον τοῦ περὶ τελῶ ν διαταρά ττοντα τὰ ς κοινὰ ς προλή ψεις, ἐ ν τοῖ ς κυριωτά τοις καὶ πρώ τοις ἐ πιδρά μωμεν.

καθό λου μὲ ν ἄ τοπον καὶ παρὰ τὴ ν ἔ ννοιὰ ν ἐ στιν εἶ ναι μέ ν τι μὴ ὂ ν δ' εἶ ναι, καὶ εἶ ναι μὲ ν οὐ κ ὄ ντα δ' εἶ ναι, λεγό ντων ἀ τοπώ τατό ν ἐ στι τὸ ἐ πὶ τοῦ παντὸ ς λεγό μενον. κενὸ ν γὰ ρ ἄ πειρον ἔ ξωθεν τῷ κό σμῳ περιθέ ντες οὔ τε σῶ μα τὸ πᾶ ν οὔ τ' ἀ σώ ματον εἶ ναι λέ γουσιν. ἕ πεται δὲ τού τῳ τὸ μὴ ὂ ν εἶ ναι τὸ πᾶ ν ὄ ντα γὰ ρ μό να τὰ σώ ματα καλοῦ σιν, ἐ πειδὴ ὄ ντος τὸ ποιεῖ ν τι καὶ πά σχειν, τὸ δὲ πᾶ ν οὐ κ ὄ ν ἐ στιν: ὥ στε οὔ τε τι ποιή σει οὔ τε τι πεί σεται τὸ πᾶ ν. ἀ λλ' οὐ δ' ἐ ν τό πῳ ἔ σται: σῶ μα γὰ ρ δή που τὸ ἐ πέ χον τό πον, οὐ σῶ μα δὲ τὸ πᾶ ν, ὥ στ' οὐ δαμοῦ τὸ πᾶ ν. καὶ μὴ ν ᾧ τὸ ν αὐ τὸ ν ἐ πέ χειν τό πον συμβέ βηκε, τοῦ το τὸ μέ νον: ὥ στ' οὐ μέ νει τὸ πᾶ ν οὐ γὰ ρ ἐ πέ χει τό πον. ἀ λλ' οὐ δὲ κινεῖ ται πρῶ τον ὅ τι καὶ τῷ κινουμέ νῳ τό που δεῖ καὶ χώ ρας ὑ ποκειμέ νης, ἔ πειθ' ὅ τι τὸ κινού μενον ἢ αὑ τὸ κινεῖ ν ἢ ὑ φ' ἑ τέ ρου πά σχειν πέ φυκε: τὸ μὲ ν οὖ ν ὑ φ' ἑ αυτοῦ κινού μενον ἔ χει τινὰ ς νεύ σεις ἐ ξ ἑ αυτοῦ καὶ ῥ οπὰ ς κατὰ βά ρος ἢ κουφό τητα κουφό της δὲ καὶ βά ρος ἤ τοι σχέ σεις τινὲ ς ἢ δυνά μεις εἰ σὶ ν ἢ διαφοραὶ πά ντως σώ ματος τὸ δὲ πᾶ ν οὐ σῶ μά ἐ στιν: ὥ στ' ἀ νά γκη μή τε βαρὺ μή τε κοῦ φον εἶ ναι τὸ πᾶ ν μηδ' ἔ χειν ἐ ξ ἑ αυτοῦ κινή σεως ἀ ρχή ν. ἀ λλὰ μὴ ν οὐ δ' ὑ φ' ἑ τέ ρου κινή σεται τὸ πᾶ ν: ἕ τερον γὰ ρ οὐ δέ ν ἐ στι τοῦ παντό ς: ὥ στ' ἀ νά γκη λέ γειν αὐ τοῖ ς ὅ περ λέ γουσι μή τε μέ νον εἶ ναι τὸ πᾶ ν μή τε κινού μενον. ὅ λως δέ, ἐ πεὶ τὸ λέ γειν σῶ μα τὸ πᾶ ν μηδ' δέ ον ἐ στὶ κατ' αὐ τού ς, σῶ μα δ' οὐ ρανὸ ς καὶ γῆ καὶ ζῷ α καὶ φυτὰ καὶ ἄ νθρωποι καὶ λί θοι τὸ μὴ ὂ ν σῶ μα σώ ματα μέ ρη ἕ ξει καὶ τοῦ μὴ ὄ ντος μέ ρη ὄ ντα ἔ σται καὶ τὸ μὴ βαρὺ χρή σεται βαρέ σι μορί οις καὶ κού φοις τὸ μὴ κοῦ φον ὧ ν οὐ δ' ὀ νεί ρατα λαβεῖ ν μᾶ λλον ἔ στι παρὰ τὰ ς κοινὰ ς ἐ ννοί ας. καὶ μὴ ν οὕ τως οὐ δὲ ν ἐ ναργέ ς ἐ στι καὶ τῶ ν κοινῶ ν ἐ χό μενον ἐ ννοιῶ ν ὡ ς τό, εἴ τι μὴ ἔ μψυχό ν ἐ στιν, ἐ κεῖ νο ἄ ψυχον εἶ ναι: καὶ πά λιν, εἴ τι μὴ ἄ ψυχον, ἐ κεῖ νο ἔ μψυχον εἶ ναι: καὶ ταύ την οὖ ν ἀ νατρέ πουσι τὴ ν ἐ νά ργειαν, οὕ τω τὸ πᾶ ν ὁ μολογοῦ ντες μή τ' ἔ μψυχον εἶ ναι μή τ' ἄ ψυχον. ἄ νευ δὲ τού των, ἀ τελὲ ς μὲ ν οὐ δεὶ ς νοεῖ τὸ πᾶ ν, οὗ γε δὴ μηδὲ ν μέ ρος ἄ πεστιν οὗ τοι δὲ τέ λειον οὔ φασιν εἶ ναι τὸ πᾶ ν: ὡ ρισμέ νον γά ρ τι τὸ τέ λειον, τὸ δὲ πᾶ ν ὑ π' ἀ πειρί ας ἀ ό ριστον: οὐ κοῦ ν ἔ στι τι κατ' αὐ τού ς, ὃ μή τ' ἀ τελὲ ς; μή τε τέ λειό ν ἐ στιν. ἀ λλὰ μὴ ν οὔ τε μέ ρος ἐ στὶ τὸ πᾶ ν: οὐ δὲ ν γὰ ρ αὐ τοῦ μεῖ ζον: οὔ τ' ὅ λον, ὡ ς αὐ τοὶ λέ γουσι: τεταγμέ νου γὰ ρ τὸ ὅ λον κατηγορεῖ σθαι, τὸ δὲ πᾶ ν δι' ἀ πειρί αν καὶ ἀ ό ριστον εἶ ναι καὶ ἄ τακτον. αἴ τιον τοί νυν οὔ τε τοῦ παντὸ ς ἕ τερό ν ἐ στι τῷ μηδὲ ν εἶ ναι παρὰ τὸ πᾶ ν ἕ τερον, οὔ τ' ἄ λλου τὸ πᾶ ν ἀ λλ' οὐ δ' ἑ αυτοῦ ποιεῖ ν γὰ ρ οὐ πέ φυκε, τῷ δὲ ποιεῖ ν τὸ αἴ τιον νοεῖ ται. φέ ρε τοί νυν πά ντας ἀ νθρώ πους ἐ ρωτᾶ σθαι, τί νοοῦ σι τὸ μηδὲ ν καί τί να τοῦ ἐ πί νοιαν λαμβά νουσιν ἆ ρ', οὐ κ ἂ ν εἴ ποιεν, ὡ ς τὸ μή τ', αἴ τιον ὑ πά ρχον μή τ', αἴ τιον ἔ χον μή θ' ὅ λον μή τε μέ ρος μή τε τέ λειον μή τ' ἀ τελὲ ς μή τ' ἔ μψυχον μή τ' ἄ ψυχον μή τε κινού μενον μή τε μέ νον που μή θ' ὑ πά ρχον μή τε σῶ μα μή τ' ἀ σώ ματον; τοῦ το καὶ οὐ κ ἄ λλο τι τὸ οὐ δέ ν ἐ στιν. ὅ ταν οὖ ν ὅ σα πά ντες οἱ λοιποὶ τοῦ μηδενό ς, οὗ τοι μό νοι τοῦ παντὸ ς κατηγοροῦ σι, ταὐ τὸ ν ὡ ς ἔ οικε φαί νονται τῷ μηδενὶ τὸ πᾶ ν ποιοῦ ντες. οὐ δὲ ν οὖ ν ἔ τι δεῖ λέ γειν τὸ ν χρό νον, τὸ κατηγό ρημα, τὸ ἀ ξί ωμα, τὸ συνημμέ νον, τὸ συμπεπλεγμέ νον οἷ ς χρῶ νται μὲ ν μά λιστα τῶ ν φιλοσό φων, ὄ ντα δ' οὐ λέ γουσιν εἶ ναι. καί τοι τὸ γ' ἀ ληθὲ ς; ὂ ν μὴ εἶ ναι μηδ' ὑ πά ρχειν, ἀ λλὰ καταλαμβά νεσθαι καὶ καταληπτὸ ν εἶ ναι καὶ πιστὸ ν ᾧ τῆ ς οὐ σί ας; τοῦ ὄ ντος μὴ μέ τεστι, πῶ ς οὖ ν οὐ πᾶ σαν ἀ τοπί αν ὑ περβέ βληκεν;

ἀ λλὰ, μὴ δοκῇ ταῦ τα λογικωτέ ραν ἔ χειν τὴ ν ἀ πορί αν, ἁ ψώ μεθα τῶ ν φυσικωτέ ρων. ἐ πεὶ τοί νυν Ζεὺ ς ἀ ρχὴ Ζεὺ ς μέ σσα Διὸ ς δ' ἐ κ πά ντα τέ τυκται ὡ ς αὐ τοὶ λέ γουσι, μά λιστα μὲ ν ἔ δει τὰ ς περὶ θεῶ ν ἐ ννοί ας, εἴ τι ταραχῶ δες ἢ πλανητὸ ν ἐ γγέ γονεν αὐ ταῖ ς, ἰ ωμέ νους ἀ πευθύ νειν καὶ κατορθοῦ ν ἐ πὶ τὸ βέ λτιστον: εἰ δὲ μή, μεθέ ντας γ' ἐ ᾶ ν ὡ ς ἔ χουσιν ὑ πὸ τοῦ νό μου ἕ καστοι καὶ τῆ ς συνηθεί ας πρὸ ς τὸ θεῖ ον. οὐ γά ρ τι νῦ ν γε κἀ χθὲ ς ἀ λλ' ἀ εί ποτε ζῇ ταῦ τα, κοὐ δεὶ ς οἶ δεν ἐ ξ ὅ του φά νη. οἱ δ' ὥ σπερ ἀ φ' ἑ στί ας ἀ ρξά μενοι τὰ καθεστῶ τα κινεῖ ν καὶ πά τρια τῆ ς περὶ θεῶ ν δό ξης οὐ δεμί αν, ὡ ς ἁ πλῶ ς εἰ πεῖ ν, ἔ ννοιαν ὑ γιᾶ καὶ ἀ κέ ραιον ἀ πολελοί πασι. τί ς γά ρ ἐ στιν ἄ λλος ἀ νθρώ πων ἢ γέ γονεν, ὃ ς οὐ κ ἄ φθαρτον νοεῖ καὶ ἀ ί διον τὸ θεῖ ον; ἢ τί ἐ ν ταῖ ς κοιναῖ ς προλή ψεσι περὶ θεῶ ν ὁ μολογουμέ νως ἀ ναπεφώ νηται μᾶ λλον ἢ τὰ τοιαῦ τα τῷ ἔ νι τέ ρπονται μά καρες θεοὶ ἤ ματα πά ντα καί ἀ θανά των τε θεῶ ν χαμαὶ ἐ ρχομέ νων τ' ἀ ν̔ θρὡ πων καὶ τὸ κεῖ νοι γά ρ τ' ἄ νοσοι καὶ ἀ γή ραοι πό νων τ' ἄ πειροι, βαρυβό αν πορθμὸ ν πεφευγό τες̓ Αχέ ροντος; καὶ ἴ σως ἐ ντύ χοι τις ἂ ν ἔ θνεσι βαρβά ροις καὶ ἀ γρί οις θεὸ ν μὴ νοοῦ σι, θεὸ ν δὲ νοῶ ν μὴ νοῶ ν δ' ἄ φθαρτον μηδ' ἀ ί διον, ἄ νθρωπος; οὐ δὲ εἷ ς γέ γονεν. οἱ γοῦ ν ἄ θεοι προσαγορευθέ ντες οὗ τοι, Θεό δωροι καὶ Διαγό ραι καὶ̔́ Ιππωνες, οὐ κ ἐ τό λμησαν εἰ πεῖ ν τὸ θεῖ ον ὅ τι φθαρτό ν ἐ στιν, ἀ λλ' οὐ κ ἐ πί στευσαν ὡ ς ἔ στι τι ἄ φθαρτον τοῦ μὲ ν ἀ φθά ρτου τὴ ν ὕ παρξιν μὴ ἀ πολεί ποντες τοῦ δὲ θεοῦ τὴ ν πρό ληψιν φυλά ττοντες. ἀ λλὰ Χρύ σιππος καὶ Κλεά νθης, ἐ μπεπληκό τες, ὡ ς ἔ πος εἰ πεῖ ν, τῷ λό γῳ θεῶ ν τὸ ν οὐ ρανὸ ν τὴ ν γῆ ν τὸ ν ἀ έ ρα τὴ ν θά λατταν, οὐ δέ να τῶ ν τοσού των ἄ φθαρτον οὐ δ' ἀ ί διον ἀ πολελοί πασι, πλὴ ν μό νου τοῦ Διό ς, εἰ ς ὃ ν πά ντας καταναλί σκουσι τοὺ ς ἄ λλους: ὥ στε καὶ τού τῳ τὸ φθεί ρειν προσεῖ ναι τοῦ φθεί ρεσθαι μὴ ἐ πιεικέ στερον ἀ σθενεί ᾳ γά ρ τινι καὶ τὸ μεταβά λλον εἰ ς ἕ τερον φθεί ρεται καὶ τὸ τοῖ ς ἄ λλοις εἰ ς ἑ αυτὸ φθειρομέ νοις τρεφό μενον σῴ ζεται. ταῦ τα δ' οὐ χ ὡ ς ἄ λλα πολλὰ τῶ ν ἀ τό πων συλλογιζό μεθα ἔ χειν τὰ ς ὑ ποθέ σεις αὐ τῶ ν καὶ τοῖ ς δό γμασιν ἕ πεσθαι, ἀ λλ' αὐ τοὶ μέ γα βοῶ ντες ἐ ν τοῖ ς περὶ Θεῶ ν καὶ Προνοί ας Εἱ μαρμέ νης τε καὶ Φύ σεως γρά μμασι διαρρή δην λέ γουσι τοὺ ς ἄ λλους θεοὺ ς ἅ παντας εἶ ναι γεγονό τας καὶ φθαρησομέ νους ὑ πὸ πυρό ς, τηκτοὺ ς κατ' αὐ τοὺ ς ὥ σπερ κηρί νους ἢ καττιτερί νους ὄ ντας. ἔ στιν οὖ ν παρὰ τὴ ν ἔ ννοιαν, ὡ ς τὸ ἄ νθρωπον ἀ θά νατον εἶ ναι, καὶ τὸ θεὸ ν θνητὸ ν εἶ ναι μᾶ λλον δ' οὐ χ ὁ ρῶ, τί ς ἔ σται θεοῦ πρὸ ς ἄ νθρωπον διαφορά, εἰ καὶ ὁ θεὸ ς ζῷ ον λογικὸ ν καὶ φθαρτό ν ἐ στιν. ἢ γὰ ρ αὖ τὸ σοφὸ ν τοῦ το καὶ καλὸ ν ἀ ντιθῶ σι, θνητὸ ν εἶ ναι τὸ ν ἄ νθρωπον, οὐ θνητὸ ν δὲ τὸ ν θεὸ ν ἀ λλὰ φθαρτό ν, ὅ ρα τὸ συμβαῖ νον αὐ τοῖ ς: ἢ γὰ ρ ἀ θά νατον εἶ ναι φή σουσιν ἅ μα τὸ ν θεὸ ν καὶ φθαρτό ν, ἢ μή τε θνητὸ ν εἶ ναι μή τε ἀ θά νατον. ὧ ν οὐ κ ἔ στιν οὐ δὲ πλά ττοντας ἐ ξεπί τηδες ἕ τερα παρὰ τὴ ν κοινὴ ν ἔ ννοιαν ὑ περβά λλειν τὴ ν ἀ τοπί αν: λέ γω δὲ τοὺ ς ἄ λλους: ἐ πεὶ τού τοις γε τῶ ν ἀ τοπωτά των οὐ δὲ ν ἄ ρρητον οὐ δ' ἀ νεπιχεί ρητό ν ἐ στι παρειμέ νον. ἔ τι τοί νυν ἐ παγωνιζό μενος ὁ Κλεά νθης τῇ ἐ κπυρώ σει, λέ γει τὴ ν σελή νην καὶ τὰ λοιπὰ ἄ στρα τὸ ν ἥ λιον ἐ ξομοιῶ σαι πά ντα ἑ αυτῷ καὶ μεταβαλεῖ ν εἰ ς ἑ αυτὸ ν ἀ λλ' ὅ τι οἱ ἀ στέ ρες θεοὶ ὄ ντες πρὸ ς τὴ ν ἑ αυτῶ ν φθορὰ ν συνεργοῦ σι τῷ ἡ λί ῳ, συνεργοῦ ντὲ ς τι πρὸ ς τὴ ν ἐ κπύ ρωσιν, πολὺ ς ἂ ν εἴ η γέ λως ἡ μᾶ ς περὶ σωτηρί ας αὐ τοῖ ς προσεύ χεσθαι καὶ σωτῆ ρας ἀ νθρώ πων νομί ζειν, οἷ ς κατὰ φύ σιν ἔ στι τὸ σπεύ δειν ἐ πὶ τὴ ν αὑ τῶ ν φθορὰ ν καὶ ἀ ναί ρεσιν.

καὶ μὴ ν αὐ τοί γε πρὸ ς τὸ ν̓ Επί κουρον οὐ δὲ ν ἀ πολεί πουσι τῶ ν πραγμά των“ ἰ οὺ, ἰ ού, φεῦ, φεῦ” βοῶ ντες, ὡ ς συγχέ οντα τὴ ν τῶ ν θεῶ ν πρό ληψιν, ἀ ναιρουμέ νης τῆ ς προνοί ας:“ οὐ γὰ ρ ἀ θά νατον καὶ μακά ριον μό νον, ἀ λλὰ καὶ φιλά νθρωπον καὶ κηδεμονικὸ ν καὶ ὠ φέ λιμον προλαμβά νεσθαι καὶ νοεῖ σθαι τὸ ν θεό ν:” ὅ περ ἀ ληθέ ς ἐ στιν. εἰ δ' ἀ ναιροῦ σι τὴ ν περὶ θεοῦ πρό ληψιν οἱ μὴ ἀ πολεί ποντες πρό νοιαν, τί ποιοῦ σιν οἱ προνοεῖ ν μὲ ν ἡ μῶ ν τοὺ ς θεοὺ ς λέ γοντες μὴ ὠ φελεῖ ν δ' ἡ μᾶ ς μηδ'“ ἀ γαθῶ ν εἶ ναι δωτῆ ρας” ἀ λλ' ἀ διαφό ρων, ἀ ρετὴ ν μὲ ν μὴ διδό ντας πλοῦ τον δὲ καὶ ὑ γί ειαν καὶ τέ κνων γενέ σεις καὶ τὰ τοιαῦ τα διδό ντας, ὧ ν οὐ δὲ ν ὠ φέ λιμον οὐ δὲ λυσιτελὲ ς οὐ δ' αἱ ρετὸ ν οὐ δὲ συμφέ ρον ἐ στί ν; ἢ ἐ κεῖ νοι μὲ ν οὐ κ ἀ ναιροῦ σι τὰ ς περὶ θεῶ ν ἐ ννοί ας, οὗ τοι δὲ καὶ περιυβρί ζουσι καὶ χλευά ζουσιν,̓ Επικά ρπιό ν τινα θεὸ ν εἶ ναι λέ γοντες καὶ Γενέ θλιον καὶ Παιᾶ να καὶ Μαντικό ν, οὐ κ ὄ ντος ἀ γαθοῦ τῆ ς ὑ γιεί ας καὶ τῆ ς γενέ σεως οὐ δὲ τῆ ς πολυκαρπί ας ἀ λλ' ἀ διαφό ρων καὶ ἀ νωφελῶ ν τοῖ ς λαμβά νουσι;

τὸ τρί τον τοί νυν τῆ ς περὶ θεῶ ν ἐ ννοί ας ἐ στὶ μηδενὶ τοσοῦ τον τοὺ ς θεοὺ ς τῶ ν ἀ νθρώ πων διαφέ ρειν, ὅ σον εὐ δαιμονί ᾳ καὶ ἀ ρετῇ διαφέ ρουσιν. ἀ λλὰ κατὰ Χρύ σιππον οὐ δὲ τοῦ το περί εστιν αὐ τοῖ ς“ ἀ ρετῇ τε γὰ ρ οὐ χ ὑ περέ χειν τὸ ν Δί α τοῦ Δί ωνος ὠ φελεῖ σθαὶ θ' ὁ μοί ως ὑ π' ἀ λλή λων τὸ ν Δί α καὶ τὸ ν Δί ωνα, σοφοὺ ς ὄ ντας, ὅ ταν ἕ τερος θατέ ρου τυγχά νῃ κινουμέ νου” τοῦ το γά ρ ἐ στιν ὃ καὶ παρὰ θεῶ ν ἀ νθρώ ποις ἀ γαθὸ ν ὑ πά ρχει καὶ θεοῖ ς παρ' ἀ νθρώ πων, σοφῶ ν κινουμέ νου, ἄ λλο δ' οὔ κ. ἀ ρετῇ δὲ μὴ ἀ πολειπό μενον ἄ νθρωπον οὐ δὲ ν ἀ ποδεῖ ν εὐ δαιμονί ας λέ γουσιν, ἀ λλ' ἐ πί σης εἶ ναι μακά ριον τῷ Διὶ τῷ σωτῆ ρι τὸ ν ἀ τυχῆ, διὰ νό σους καὶ πηρώ σεις σώ ματος ἐ ξά γοντα τοῦ ζῆ ν ἑ αυτό ν, εἴ περ εἴ η σοφό ς. ἔ στι δ' οὗ τος οὐ δαμοῦ γῆ ς οὐ δὲ γέ γονεν: ἄ πλετοι δὲ μυριά δες ἀ νθρώ πων κακοδαιμονοῦ ντες ἐ π' ἄ κρον ἐ ν τῇ τοῦ Διὸ ς πολιτεί ᾳ καὶ ἀ ρχῇ τὴ ν ἀ ρί στην ἐ χού σῃ διοί κησιν. καί τοι τί μᾶ λλον ἂ ν γέ νοιτο παρὰ τὴ ν ἔ ννοιαν ἤ, τοῦ Διὸ ς ὡ ς ἔ νι ἄ ριστα διοικοῦ ντος, ἡ μᾶ ς ὡ ς ἔ νι χεί ριστα πρά σσειν; εἰ γοῦ ν, ὃ μηδὲ θέ μις ἐ στὶ ν εἰ πεῖ ν, ἐ θελή σειε μὴ Σωτὴ ρ μηδὲ Μειλί χιος εἶ ναι μηδ'̓ Αλεξί κακος, ἀ λλὰ τἀ ναντί α τῶ ν καλῶ ν τού των προσηγοριῶ ν, οὐ δὲ ν ἔ στι προσθεῖ ναι τοῖ ς οὖ σι κακὸ ν οὔ τ' εἰ ς πλῆ θος οὔ τ' εἰ ς μέ γεθος ὡ ς οὗ τοι λέ γουσι, πά ντων ἀ νθρώ πων ἐ π' ἄ κρον ἀ θλί ως καὶ μοχθηρῶ ς βιού ντων καὶ μηδὲ τῆ ς κακί ας ἐ πί δοσιν μηδ' ὑ περβολὴ ν τῆ ς κακοδαιμονί ας δεχομέ νης.

οὐ μὴ ν ἐ νταῦ θα τὸ δεινό τατό ν ἐ στιν, ἀ λλὰ Μενά νδρῳ μὲ ν εἰ πό ντι θεατρικῶ ς ἀ ρχὴ μεγί στη τῶ ν ἐ ν ἀ νθρώ ποις κακῶ ν τὰ λί αν ἀ γαθὰ δυσκολαί νουσι. τοῦ το γὰ ρ εἶ ναι παρὰ τὴ ν ἔ ννοιαν αὐ τοὶ δὲ τῶ ν κακῶ ν ἀ ρχὴ ν ἀ γαθὸ ν ὄ ντα τὸ ν θεὸ ν ποιοῦ σιν.“ οὐ γὰ ρ ἥ γ' ὕ λη τὸ κακὸ ν ἐ ξ ἑ αυτῆ ς παρέ σχηκεν ἄ ποιος γά ρ ἐ στι καὶ πά σας ὅ σας δέ χεται διαφορὰ ς ὑ πὸ τοῦ κινοῦ ντος αὐ τὴ ν καὶ σχηματί ζοντος ἔ σχε.” κινεῖ δ' αὐ τὴ ν ὁ λό γος ἐ νυπά ρχων καὶ σχηματί ζει, μή τε κινεῖ ν ἑ αυτὴ ν μή τε σχηματί ζειν πεφυκυῖ αν. ὥ στ' ἀ νά γκη τὸ κακό ν, εἰ μὲ ν δι' οὐ δέ ν, ἐ κ τοῦ μὴ ὄ ντος: εἰ δὲ διὰ τὴ ν κινοῦ σαν ἀ ρχή ν, ἐ κ τοῦ θεοῦ γεγονὸ ς ὑ πά ρχειν. καὶ γὰ ρ εἰ μὲ ν οἴ ονται τὸ ν Δί α μὴ κρατεῖ ν τῶ ν ἑ αυτοῦ μερῶ ν μηδὲ χρῆ σθαι κατὰ τὸ ν αὑ τοῦ λό γον ἑ κά στῳ; παρὰ τὴ ν ἔ ννοιαν λέ γουσι καὶ πλά ττουσι ζῷ ον, οὗ πολλὰ τῶ ν μορί ων ἐ κφεύ γει τὴ ν βού λησιν, ἰ δί αις ἐ νεργεί αις χρώ μενα καὶ πρά ξεσιν, αἷ ς τὸ ὅ λον ὁ ρμὴ ν οὐ δί δωσιν οὐ δὲ κατά ρχει κινή σεως. οὕ τω γὰ ρ κακῶ ς οὐ δὲ ν συντέ τακται τῶ ν ψυχὴ ν ἐ χό ντων, ὥ στ' ἀ βουλοῦ ντος αὐ τοῦ προϊ έ ναι πό δας ἢ φθέ γγεσθαι γλῶ τταν ἢ κέ ρα κυρί ττειν ἢ δά κνειν ὀ δό ντας: ὧ ν ἀ νά γκη τὰ πλεῖ στα πά σχειν τὸ ν θεό ν, εἰ παρὰ τὴ ν βού λησιν αὐ τοῦ μέ ρη ὄ ντες οἱ φαῦ λοι ψεύ δονται καὶ ῥ ᾳ διουργοῦ σι καὶ τοιχωρυχοῦ σι καὶ ἀ ποκτιννύ ουσιν ἀ λλή λους. εἰ δέ, ὥ ς φησι Χρύ σιππος, οὐ δὲ τοὐ λά χιστον ἔ στι τῶ ν μερῶ ν ἔ χειν ἄ λλως ἀ λλ' ἢ κατὰ τὴ ν τοῦ Διὸ ς βού λησιν, ἀ λλὰ πᾶ ν μὲ ν ἔ μψυχον οὕ τως ἴ σχεσθαι καὶ οὕ τω κινεῖ σθαι πέ φυκεν, ὡ ς ἐ κεῖ νος ἄ γει κἀ κεῖ νος ἐ πιστρέ φει καὶ ἴ σχει καὶ διατί θησιν ὅ δ' αὖ τ' ἐ κεί νου φθό γγος ἐ ξωλέ στερος. ἑ μυριά κις γὰ ρ ἦ ν ἐ πιεικέ στερον ἀ σθενεί ᾳ καὶ ἀ δυναμί ᾳ τοῦ Διὸ ς ἐ κβιαζό μενα τὰ μέ ρη πολλὰ δρᾶ ν ἄ τοπα παρὰ τὴ ν ἐ κεί νου φύ σιν καὶ βού λησιν, ἢ μή τ' ἀ κρασί αν εἶ ναι μή τε κακουργί αν, ἧ ς οὐ κ ἔ στιν ὁ Ζεὺ ς αἴ τιος. ἀ λλὰ μὴ ν τό ν γε κό σμον εἶ ναι πό λιν καὶ πολί τας τοὺ ς ἀ στέ ρας, εἰ δὲ τοῦ το, καὶ φυλέ τας καὶ ἄ ρχοντας δηλονό τι καὶ βουλευτὴ ν τὸ ν ἥ λιον καὶ τὸ ν ἕ σπερον πρύ τανιν ἢ ἀ στυνό μον, οὐ κ οἶ δα μὴ τοὺ ς ἐ λέ γχοντας τὰ τοιαῦ τα τῶ ν λεγό ντων καὶ ἀ ποφαινομέ νων ἀ ποδεί κνυσιν ἀ τοπωτέ ρους.

ἀ λλὰ τῶ ν φυσικωτέ ρων λεγομέ νων ἆ ρ' οὐ παρὰ τὴ ν ἔ ννοιά ν ἐ στι σπέ ρμα πλέ ον εἶ ναι καὶ μεῖ ζον ἢ τὸ γεννώ μενον ἐ ξ αὐ τοῦ; τὴ ν γοῦ ν φύ σιν ὁ ρῶ μεν πᾶ σι καὶ ζῴ οις καὶ φυτοῖ ς καὶ ἡ μέ ροις καὶ ἀ γρί οις ἀ ρχὰ ς τὰ μικρὰ καὶ γλί σχρα καὶ μό λις ὁ ρατὰ τῆ ς τῶ ν μεγί στων γενέ σεως λαμβά νουσαν. οὐ γὰ ρ ἐ κ πυροῦ στά χυν οὐ δ' ἄ μπελον ἐ κ γιγά ρτου μό νον, ἀ λλ' ἐ κ πυρῆ νος βαλά νου τινὸ ς ὄ ρνεον διαφυγού σης ὥ σπερ ἐ κ μικροῦ τινος σπινθῆ ρος ἐ ξά ψασα καὶ ῥ ιπί σασα τὴ ν γέ νεσιν, ἔ ρνος ἢ βά του ἢ δρυὸ ς ἢ φοί νικος ἢ πεύ κης περιμή κιστον ἀ ναδί δωσιν, καί φασιν“ τὸ μὲ ν σπέ ρμα τὴ ν ἐ πὶ μικρὸ ν ὄ γκον ἐ κ πολλοῦ“ σπεί ρασιν” ὠ νομά σθαι, τὴ ν δὲ“ φύ σιν” ἐ μφύ σησιν οὖ σαν καὶ διά χυσιν τῶ ν ὑ π' αὐ τῆ ς ἀ νοιγομέ νων καὶ λυομέ νων λό γων ἢ ἀ ριθμῶ ν. ἀ λλὰ τοῦ τε κό σμου πά λιν τὸ πῦ ρ ὃ σπέ ρμα λέ γουσιν εἶ ναι καὶ μετὰ τὴ ν ἐ κπύ ρωσιν εἰ ς σπέ ρμα μετέ βαλε τὸ ν κό σμον ἐ κ βραχυτέ ρου σώ ματος καὶ ὄ γκου, φύ σιν ἔ χοντα πολλὴ ν καὶ τοῦ κενοῦ προσεπιλαμβά νοντα χώ ραν ἄ πλετον ἐ πινεμομέ νην τῇ αὐ ξή σει, γεννωμέ νου δ' αὖ θις ὑ ποχωρεῖ ν τὸ μέ γεθος καὶ συνολισθά νειν, δυομέ νης καὶ συναγομέ νης περὶ τὴ ν γέ νεσιν εἰ ς ἑ αυτὴ ν τῆ ς ὕ λης.”

ἀ κοῦ σαι τοί νυν ἔ στιν αὐ τῶ ν καὶ γρά μμασιν ἐ ντυχεῖ ν πολλοῖ ς πρὸ ς τοὺ ς̓ Ακαδημαϊ κοὺ ς διαφερομέ νων καὶ βοώ ντων, ὡ ς“ πά ντα πρά γματα συγχέ ουσι ταῖ ς ἀ παραλλαξί αις, ἐ πὶ δυεῖ ν οὐ σιῶ ν ἕ να ποιὸ ν εἶ ναι βιαζό μενοι” καί τοι τοῦ το μὲ ν οὐ κ ἔ στιν ὅ στις ἀ νθρώ πων οὐ διανοεῖ ται, καὶ τοὐ ναντί ον οἴ εται θαυμαστὸ ν εἶ ναι καὶ παρά δοξον, εἰ μή τε φά ττα φά ττῃ μή τε μελί ττῃ μέ λιττα μή τε πυρῷ πυρὸ ς ἢ σύ κῳ τὸ τοῦ λό γου σῦ κον ἐ ν τῷ παντὶ χρό νῳ γέ γονεν ἀ παρά λλακτον. ἐ κεῖ να δ' ὄ ντως; παρὰ τὴ ν ἔ ννοιά ν ἐ στιν, ἃ λέ γουσιν οὗ τοι καὶ πλά ττουσιν,“ ἐ πὶ μιᾶ ς οὐ σί ας δύ' ἰ δί ως; γενέ σθαι ποιοὺ ς καὶ τὴ ν αὐ τὴ ν οὐ σί αν ἕ να ποιὸ ν ἰ δί ως ἔ χουσαν ἐ πιό ντος ἑ τέ ρου δέ χεσθαι καὶ διαφυλά ττειν ὁ μοί ως ἀ μφοτέ ρους.” εἰ γὰ ρ δύ ο, καὶ τρεῖ ς καὶ τέ τταρες ἔ σονται καὶ πέ ντε καὶ ὅ σους οὐ κ ἄ ν τις εἴ ποι περὶ μί αν οὐ σί αν: λέ γω δ' οὐ κ ἐ ν μέ ρεσι διαφό ροις, ἀ λλὰ πά ντας ὁ μοί ως περὶ ὅ λην τοὺ ς ἀ πεί ρους. λέ γει γοῦ ν Χρύ σιππος“ ἐ οικέ ναι τῷ μὲ ν ἀ νθρώ πῳ τὸ ν Δί α καὶ τὸ ν κό σμον τῇ δὲ ψυχῇ τὴ ν πρό νοιαν: ὅ ταν οὖ ν ἐ κπύ ρωσις γέ νηται, μό νον ἄ φθαρτον ὄ ντα τὸ ν Δί α τῶ ν θεῶ ν ἀ ναχωρεῖ ν ἐ πὶ τὴ ν πρό νοιαν, εἶ θ' ὁ μοῦ γενομέ νους ἐ πὶ μιᾶ ς τῆ ς τοῦ αἰ θέ ρος οὐ σί ας διατελεῖ ν ἀ μφοτέ ρους”

ἀ φέ ντες οὖ ν ἤ δη τοὺ ς θεοὺ ς καὶ προσευξά μενοι κοινὰ ς φρέ νας διδό ναι καὶ κοινὸ ν νοῦ ν, τὰ περὶ στοιχεί ων πῶ ς ἔ χει αὐ τοῖ ς ἴ δωμεν. παρὰ τὴ ν ἔ ννοιά ν ἐ στι. σῶ μα σώ ματος εἶ ναι τό πον καὶ σῶ μα χωρεῖ ν διὰ σώ ματος, κενὸ ν μηδετέ ρου περιέ χοντος, ἀ λλὰ τοῦ πλή ρους εἰ ς τὸ πλῆ ρες ἐ νδυομέ νου καὶ δεχομέ νου τὸ ἐ πιμιγνύ μενον τοῦ διά στασιν οὐ κ ἔ χοντος οὐ δὲ χώ ραν ἐ ν αὑ τῷ διὰ τὴ ν συνέ χειαν. οἱ δ' οὐ χ ἓ ν εἰ ς ἓ ν οὐ δὲ δύ ο οὐ δὲ τρί α καὶ δέ κα συνωθοῦ ντες, ἀ λλὰ πά ντα μέ ρη τοῦ κό σμου κατακερματισθέ ντος ἐ μβά λλοντες εἰ ς ἓ ν ὅ τι ἂ ν τύ χωσι, καὶ τοὐ λά χιστον αἰ σθητὸ ν ἐ πιφά σκοντες ἐ πιλεί ψειν ἐ πιό ντι τῷ μεγί στῳ νεανιεύ ονται, δό γμα ποιού μενοι τὸ ν ἔ λεγχον, ὡ ς ἐ ν ἄ λλοις πολλοῖ ς, ἅ τε δὴ μαχομέ νας ὑ ποθέ σεις ταῖ ς ἐ ννοί αις λαμβά νοντες. αὐ τί κα γοῦ ν τῷ λό γῳ τού τῳ πολλὰ τερατώ δη καὶ ἀ λλό κοτα προσδέ χεσθαι τοὺ ς τὰ σώ ματα τοῖ ς σώ μασιν ὅ λοις ὅ λα κεραννύ ντας. ὧ ν ἐ στι καὶ τὸ“ τὰ τρί α τέ σσαρα εἶ ναι:” τουτὶ γὰ ρ οἱ μὲ ν ἄ λλοι λέ γουσιν ἐ ν ὑ περβολῇ παρά δειγμα τῶ ν ἀ διανοή των τού τοις δὲ συμβαί νει τὸ ν ἕ να κύ αθον τοῦ οἴ νου πρὸ ς δύ ο κεραννύ μενον ὕ δατος, εἰ μέ λλει μὴ ἀ πολεί πειν ἀ λλ' ἐ ξισοῦ σθαι, παρά γοντας ἐ πὶ πᾶ ν καὶ διασυγχέ οντας ἕ ν' ὄ ντα δύ ο ποιεῖ ν τῇ πρὸ ς τὰ δύ ο τῆ ς κρά σεως ἐ ξισώ σει τὸ γὰ ρ μέ νειν ἕ να καὶ δυεῖ ν παρεκτεί νειν καὶ ποιεῖ ν ἴ σον τῷ διπλασί ῳ: ἔ τι δ', ὅ πως ἐ ξί κηται τῇ κρά σει πρὸ ς τοὺ ς δύ ο, δυεῖ ν λαμβά νειν μέ τρον ἐ ν τῇ διαχύ σει, τοῦ το μέ τρον ἅ μα καὶ τριῶ ν ἐ στι καὶ τεσσά ρων: τριῶ ν μέ ν, ὅ τι τοῖ ς δύ ο εἷ ς μέ μικται: τεσσά ρων δέ, ὅ τι δυσὶ μεμιγμέ νος ἴ σον ἔ σχηκε πλῆ θος οἷ ς μί γνυται. τοῦ τό δὴ συμβαί νει τὸ καλὸ ν αὐ τοῖ ς, ἐ μβά λλουσιν εἰ ς; σῶ μα σώ ματα, καὶ τὸ τῆ ς περιοχῆ ς ἀ διανό ητον. ἀ νά γκη γά ρ, εἰ ς ἄ λληλα χωρού ντων τῷ κερά ννυσθαι, μὴ θά τερον μὲ ν περιέ χειν περιέ χεσθαι δὲ θά τερον, καὶ τὸ μὲ ν δέ χεσθαι τὸ δ' ἐ νυπά ρχειν οὕ τω γὰ ρ οὐ κρᾶ σις ἁ φὴ δὲ καὶ ψαῦ σις ἔ σται τῶ ν ἐ πιφανειῶ ν, τῆ ς μὲ ν ἐ ντὸ ς ὑ ποδυομέ νης τῆ ς δ' ἐ κτὸ ς περιεχού σης, τῶ ν δ' ἄ λλων μερῶ ν ἀ μί κτων καὶ καθαρῶ ν ἐ νδιαφερομέ νων: ἀ λλ' ἀ νά γκη, γιγνομέ νης ὥ σπερ ἀ ξιοῦ σι τῆ ς ἀ νακρά σεως, ἐ ν ἀ λλή λοις ιὰ μιγνύ μενα γί γνεσθαι καὶ ταὐ τὸ ν ὁ μοῦ τῷ ἐ νυπά ρχειν περιέ χεσθαι καὶ τῷ δέ χεσθαι περιέ χειν θά τερον καὶ μηδ' ἕ τερον αὐ τῶ ν αὖ πά λιν δυνατὸ ν εἶ ναι, συμβαί νειν δ' ἀ μφό τερα, τῆ ς κρά σεως δι' ἀ λλή λων διιέ ναι καὶ μηδὲ ν ἐ πιλεί πεσθαι μηδενὸ ς μό ριον ἀ λλὰ πᾶ ν παντὸ ς ἀ ναπί μπλασθαι βιαζομέ νης. ἐ νταῦ θα δή που καὶ τὸ θρυλού μενον ἐ ν ταῖ ς διατριβαῖ ς̓ Αρκεσιλά ου σκέ λος; ἥ κει ταῖ ς ἀ τοπί αις ἐ πεμβαῖ νον αὐ τῶ ν μετὰ γέ λωτος. εἰ γά ρ εἰ σιν αἱ κρά σεις δι' ὅ λων, τί κωλύ ει, τοῦ σκέ λους ἀ ποκοπέ ντος καὶ κατασαπέ ντος καὶ ῥ ιφέ ντος εἰ ς τὴ ν θά λατταν καὶ διαχυθέ ντος, οὐ τὸ ν̓ Αντιγό νου μό νον στό λον διεκπλεῖ ν, ὡ ς ἔ λεγεν̓ Αρκεσί λαος, ἀ λλὰ τὰ ς Ξέ ρξου χιλί ας καὶ διακοσί ας καὶ τὰ ς̔ Ελληνικὰ ς ὁ μοῦ τριακοσί ας τριή ρεις ἐ ν τῷ σκέ λει ναυμαχού σας; οὐ γὰ ρ ἐ πιλεί ψει δή πουθεν προϊ ὸ ν οὐ δὲ παύ σεται ἐ ν τῷ μεί ζονι τοὔ λαττον ἢ πέ ρας ἡ κρᾶ σις ἕ ξει καὶ τὸ τελευταῖ ον αὐ τῆ ς ἁ φὴ ν ὅ που λή γει ποιησά μενον εἰ ς ὅ λον οὐ δί εισιν ἀ λλ' ἀ παγορεύ ει μιγνύ μενον. εἰ δὲ μεμί ξεται δι' ὅ λων, οὐ μὰ Δί α τὸ σκέ λος ἐ νναυμαχῆ σαι παρέ ξει τοῖ ς̔́ Ελλησιν: ἀ λλὰ τοῦ το μὲ ν δεῖ ται σή ψεως καὶ μεταβολῆ ς: εἷ ς δέ τις κύ αθος; ἢ μί α σταγὼ ν αὐ τό θεν εἰ ς τὸ Αἰ γαῖ ον ἐ μπεσοῦ σα πέ λαγος ἢ τὸ Κρητικὸ ν ἐ φί ξεται τοῦ̓ Ωκεανοῦ καὶ τῆ ς̓ Ατλαντικῆ ς θαλά σσης, οὐ κ ἐ πιπολῆ ς ψαύ ουσα τῆ ς ἐ πιφανεί ας ἀ λλὰ πά ντῃ διὰ βά θους εἰ ς πλά τος ὁ μοῦ καὶ μῆ κος ἀ ναχεομέ νη. καὶ ταῦ τα προσδέ χεται Χρύ σιππος εὐ θὺ ς ἐ ν τῷ πρώ τῳ τῶ ν Φυσικῶ ν Ζητημά των“ οὐ δὲ ν ἀ πέ χειν φά μενος οἴ νου σταλαγμὸ ν ἕ να κερά σαι τὴ ν θά λατταν:” καὶ ἵ να δὴ μὴ τοῦ το θαυμά ζωμεν,“ εἰ ς ὅ λον φησὶ τὸ ν κό σμον διατενεῖ ν τῇ κρά σει τὸ ν σταλαγμό ν” ὧ ν οὐ κ οἶ δα τί ἂ ν ἀ τοπώ τερον φανεί η.

καὶ μὴ ν παρὰ τὴ ν ἔ ννοιαν μή τ' ἄ κρον ἐ ν τῇ φύ σει τῶ ν σωμά των μή τε πρῶ τον μή τ' ἔ σχατον μηδέ ν, εἰ ς ὃ λή γει τὸ μέ γεθος τοῦ σώ ματος, ἀ λλ' ἀ εί τι τοῦ ληφθέ ντος ἐ πέ κεινα φαινό μενον εἰ ς ἄ πειρον καὶ ἀ ό ριστον ἐ μβά λλειν τὸ ὑ ποκεί μενον. οὔ τε γὰ ρ μεῖ ζον οὔ τε ἔ λαττον ἔ σται νοεῖ ν ἕ τερον ἑ τέ ρου μέ γεθος, εἰ τὸ προϊ έ ναι τοῖ ς μέ ρεσιν ἐ π' ἄ πειρον ἀ μφοτέ ροις συμβέ βηκεν, ἀ λλ' ἀ νισό τητος αἴ ρεται φύ σις ἀ νί σων γὰ ρ νοουμέ νων, τὸ μὲ ν προαπολεί πεται τοῖ ς ἐ σχά τοις μέ ρεσι τὸ δὲ παραλλά ττει καὶ περί εστι: μὴ οὔ σης δ' ἀ νισό τητος, ἕ πεται μὴ ἀ νωμαλί αν εἶ ναι μηδὲ τραχύ τητα σώ ματος: ἀ νωμαλί α μὲ ν γά ρ ἐ στι μιᾶ ς ἐ πιφανεί ας ἀ νισό της πρὸ ς ἑ αυτή ν, τραχύ της δ' ἀ νωμαλί α μετὰ σκληρό τητος: ὧ ν οὐ δὲ ν ἀ πολεί πουσιν οἱ σῶ μα εἰ ς ἔ σχατον μέ ρος περαί νοντες ἀ λλὰ πά ντα πλή θει μερῶ ν ἐ π' ἄ πειρον ἐ ξά γοντες καί τοι πῶ ς οὐ κ ἐ ναργέ ς ἐ στι τὸ ν ἄ νθρωπον ἐ κ πλειό νων συνεστηκέ ναι μορί ων ἢ τὸ ν δά κτυλον τοῦ ἀ νθρώ που, καὶ πά λιν τὸ ν κό σμον ἢ τὸ ν ἄ νθρωπον; ταῦ τα γὰ ρ ἐ πί στανται καὶ διανοοῦ νται πά ντες, ἂ ν μὴ Στωικοὶ γέ νωνται γενό μενοι δὲ Στωικοὶ τἀ ναντί α λέ γουσι καὶ δοξά ζουσιν, ὡ ς οὐ κ ἔ στιν ἐ κ πλειό νων μορί ων ὁ ἄ νθρωπος ἢ ὁ δά κτυλος οὐ δ' ὁ κό σμος ἢ ὁ ἄ νθρωπος: ἐ π' ἄ πειρον γὰ ρ ἡ τομὴ προά γει τὰ σώ ματα: τῶ ν δ' ἀ πεί ρων οὐ δέ ν ἐ στι πλέ ον οὐ δ' ἔ λαττον οὐ δ' ὅ λως ὑ περβά λλει πλῆ θος, ἢ παύ σεται τὰ μέ ρη τοῦ ὑ πολειπομέ νου μεριζό μενα καὶ παρέ χοντα πλῆ θος ἐ ξ αὑ τῶ ν ὁ τισοῦ ν. λαμπρ Πῶ ς οὖ ν ἀ μύ νονται ταύ τας; τὰ ς ἀ πορί ας; διαδουμ. εὐ μηχά νως κομιδῇ καὶ ἀ νδρεί ως λέ γει γὰ ρ ὁ Χρύ σιππος“ ἐ ρωτωμέ νους ἡ μᾶ ς, εἴ τινα ἔ χομεν μέ ρη καὶ πό σα καὶ ἐ κ τί νων συγκεί μενα μερῶ ν καὶ πό σων, διαστολῇ χρή σεσθαι, τὸ μὲ ν ὁ λοσχερὲ ς τιθέ ντας, ὡ ς ἐ κ κεφαλῆ ς καὶ θώ ρακος καὶ σκελῶ ν συγκεί μεθα τοῦ το γὰ ρ ἦ ν πᾶ ν τὸ ζητού μενον καὶ ἀ πορού μενον ἐ ὰ ν δ' ἐ πὶ τὰ ἔ σχατα μέ ρη τὸ ἐ ρωτᾶ ν προά γωσιν, οὐ δέ ν” φησὶ“ τῶ ν τοιού των ἐ στὶ ν ὑ ποληπτέ ον, ἀ λλὰ ῥ ητέ ον οὔ τ' ἔ κ τινων συνεστά ναι καὶ ὁ μοί ως οὔ τ' ἐ ξ ὁ ποσωνοῦ ν οὔ τ' ἐ ξ ἀ πεί ρων οὔ τ' ἐ κ πεπερασμέ νων.” καί μοι δοκῶ ταῖ ς ἐ κεί νου κεχρῆ σθαι λέ ξεσιν αὐ ταῖ ς, ὅ πως συνί δῃ ς ὃ ν τρό πον διεφύ λαττε τὰ ς κοινὰ ς ἐ ννοί ας, κελεύ ων ἡ μᾶ ς νοεῖ ν τῶ ν σωμά των ἕ καστον οὔ τ' ἔ κ τινων οὔ τ' ἐ ξ ὁ ποσωνοῦ ν μερῶ ν οὔ τ' ἐ ξ ἀ πεί ρων οὔ τ' ἐ κ πεπερασμέ νων συγκεί μενον. εἰ μὲ ν γά ρ, ὡ ς ἀ γαθοῦ καὶ κακοῦ τὸ ἀ διά φορον, οὕ τω πεπερασμέ νου τι καὶ ἀ πεί ρου μέ σον ἐ στί ν, εἰ πό ντα τί τοῦ τ' ἐ στὶ ν ἔ δει λῦ σαι τὴ ν ἀ πορί αν: εἰ δέ, ὡ ς τὸ μὴ ἴ σον εὐ θὺ ς ἄ νισον καὶ τὸ μὴ φθαρτὸ ν ἄ φθαρτον, οὕ τω τὸ μὴ πεπερασμέ νον ἄ πειρον νοοῦ μεν, ὅ μοιό ν ἐ στιν, οἶ μαι, τῷ τὸ σῶ μα εἶ ναι μή τ' ἐ κ πεπερασμέ νων μή τ' ἐ ξ ἀ πεί ρων καὶ λό γον εἶ ναι μή τ' ἐ ξ ἀ ληθῶ ν λημμά των μή τ' ἐ κ ψευδῶ ν μή τ' ἐ ξ

ἐ πὶ δὲ τού τοις ἐ πινεανιευό μενό ς φησι“ τῆ ς πυραμί δος ἐ κ τριγώ νων συνισταμέ νης τὰ ς πλευρὰ ς κατὰ τὴ ν συναφὴ ν ἐ γκεκλιμέ νας ἀ νί σους μὲ ν εἶ ναι, μὴ ὑ περέ χον δ' ᾗ μεί ζονέ ς εἰ σιν” οὕ τως ἐ τή ρει τὰ ς ἐ ννοί ας. εἰ γὰ ρ ἔ στι τι μεῖ ζον καὶ μὴ ὑ περέ χον, ἔ σται τι μικρό τερον καὶ μὴ ἐ λλεῖ πον: ὥ στε καὶ ἄ νισον μή θ' ὑ περέ χον μή τ' ἐ λλεῖ πον, τουτέ στιν ἴ σον τὸ ἄ νισον καὶ οὐ μεῖ ζον τὸ μεῖ ζον οὐ δὲ μικρό τερον τὸ μικρό τερον. ἔ τι τοί νυν ὅ ρα τί να τρό πον ἀ πή ντησε Δημοκρί τῳ, διαποροῦ ντι φυσικῶ ς καὶ ἐ πιτυχῶ ς, εἰ κῶ νος τέ μνοιτο παρὰ τὴ ν βά σιν ἐ πιπέ δῳ, τί χρὴ διανοεῖ σθαι τὰ ς τῶ ν τμημά των ἐ πιφανεί ας, ἴ σας ἢ ἀ νί σους γιγνομέ νας. ἄ νισοι μὲ ν γὰ ρ οὖ σαι τὸ ν κῶ νον ἀ νώ μαλον παρέ ξουσι, πολλὰ ς ἀ ποχαρά ξεις λαμβά νοντα βαθμοειδεῖ ς; καὶ τραχύ τητας: ἴ σων δ' οὐ σῶ ν, ἴ σα τμή ματα ἔ σται καὶ φανεῖ ται τὸ τοῦ κυλί νδρου πεπονθὼ ς ὁ κῶ νος, ἐ ξ ἴ σων συγκεί μενος καὶ οὐ κ ἀ νί σων κύ κλων, ὅ περ ἐ στὶ ν ἀ τοπώ τατον. ἐ νταῦ θα δὴ τὸ ν Δημό κριτον ἀ ποφαί νων ἀ γνοοῦ ντα“ τὰ ς μὲ ν ἐ πιφανεί ας” φησὶ“ μή τ' ἴ σας εἶ ναι μή τ' ἀ νί σους, ἄ νισα δὲ τὰ σώ ματα τῷ μή τ' ἴ σας εἶ ναι μή τ' ἀ νί σους τὰ ς ἐ πιφανεί ας.” τὸ μὲ ν δὴ νομοθετεῖ ν τῶ ν ἐ πιφανειῶ ν μή τ' ἴ σων μή τ' ἀ νί σων οὐ σῶ ν τὰ σώ ματα συμβαί νειν ἄ νισα εἶ ναι θαυμαστὴ ν ἐ ξουσί αν αὑ τῷ τοῦ γρά φειν ὅ τι ἂ ν ἐ πί ῃ διδό ντος ἐ στί. τοὐ ναντί ον γὰ ρ ὁ λό γος μετὰ τῆ ς ἐ ναργεί ας νοεῖ ν δί δωσι τῶ ν ἀ νί σων σωμά των ἀ νί σους εἶ ναι τὰ ς ἐ πιφανεί ας, καὶ μεί ζονα τὴ ν τοῦ μεί ζονα: εἴ γε μὴ μέ λλει τὴ ν ὑ περοχή ν, μεῖ ζό ν ἐ στιν, ἐ στερημέ νην ἐ πιφανεί ας ἕ ξειν. εἰ γὰ ρ οὐ χ ὑ περβά λλουσι τὰ ς τῶ ν ἐ λαττό νων ἐ πιφανεί ας αἱ τῶ ν μειζό νων ἀ λλὰ προαπολεί πουσιν, ἔ σται σώ ματος; πέ ρας ἔ χοντος μέ ρος ἄ νευ πέ ρατος καὶ ἀ περά τωτον. εἰ γὰ ρ λέ γει, ὅ τι βιαζό μενος οὕ τω ἃ ς γὰ ρ ὑ φορᾶ ται περὶ τὸ ν κῶ νον ἀ ναχαρά ξεις, ἡ τῶ ν σωμά των ἀ νισό της δή πουθεν οὐ χ ἡ τῶ ν ἐ πιφανειῶ ν ἀ περγά ζεται. γελοῖ ον οὖ ν τὸ τὰ ς ἐ πιφανεί ας ὑ πεξαιρού μενον ἐ ν τοῖ ς σώ μασιν ἐ λεγχομέ νην ἀ πολιπεῖ ν ἀ νωμαλί αν. ἀ λλ' ἂ ν μέ νωμεν ἐ πὶ τῆ ς ὑ ποθέ σεως, τί μᾶ λλό ν ἐ στι παρὰ τὴ ν ἔ ννοιαν ἢ τὰ τοιαῦ τα πλά ττειν; εἰ γὰ ρ ἐ πιφά νειαν ἐ πιφανεί ᾳ θή σομεν μή τ' ἴ σην εἶ ναι μή τ' ἄ νισον, καὶ τὸ μέ γεθος ἔ σται μεγέ θει φά ναι καὶ ἀ ριθμὸ ν ἀ ριθμῷ μή τ' ἴ σον εἶ ναι μή τ' ἄ νισον καὶ ταῦ τ' ἴ σου καὶ ἀ νί σου καὶ ἀ νί σου μέ σον, ὃ μηδέ τερό ν ἐ στιν, οὐ κ ἔ χοντας εἰ πεῖ ν οὐ δὲ νοῆ σαι δυναμέ νους. ἔ τι δ' οὐ σῶ ν ἐ πιφανειῶ ν μή τ' ἴ σων μή τ' ἀ νί σων, τί κωλύ ει καὶ κύ κλους νοεῖ σθαι μή τ' ἴ σους μή τ' ἀ νί σους; αὐ ταὶ γὰ ρ δή πουθεν αἱ τῶ ν κωνικῶ ν τμημά των ἐ πιφά νειαι κύ κλοι εἰ σί ν: εἰ δὲ κύ κλους, καὶ διαμέ τρους κύ κλων θετέ ον μή τ' ἴ σους μή τ' ἀ νί σους εἰ δὲ τοῦ το, καὶ γωνί ας καὶ τρί γωνα καὶ παραλληλό γραμμα καὶ παραλληλεπί πεδα καὶ σώ ματα. καὶ γὰ ρ εἰ μή κη ἐ στὶ μή τ' ἴ σα μή τ' ἄ νισα ἀ λλή λοις, καὶ βά ρος ἔ σται καὶ πληγὴ καὶ σώ ματα. εἶ τα πῶ ς τολμῶ σιν ἐ πιτιμᾶ ν τοῖ ς τὰ ς κενό τητας εἰ σά γουσι καὶ ἀ μερῆ τινα καὶ μαχό μενον μή τε κινεῖ σθαι μή τε μέ νειν ὑ ποτιθεμέ νοις, αὐ τοὶ τὰ τοιαῦ τα ἀ ξιώ ματα ψευδῆ λέ γοντες εἶ ναι;“ εἴ τινα μή ἐ στιν ἴ σα ἀ λλή λοις, ἐ κεῖ να ἄ νισὰ ἐ στιν ἀ λλή λοις:” καὶ“ οὐ κ ἔ στι μὲ ν ἴ σα ταῦ τ' ἀ λλή λοις, οὐ κ ἄ νισα δ' ἐ στὶ ταῦ τ' ἀ λλή λοις.” ἐ πεὶ δέ φησιν εἶ ναί τι μεῖ ζον οὐ μὴ ν ὑ περέ χον ἄ ξιον ἀ πορῆ σαι πό τερον ταῦ τ' ἐ φαρμό σει ἀ λλή λοις. εἰ μὲ ν γὰ ρ ἐ φαρμό σει, πῶ ς μεῖ ζό ν ἐ στι θά τερον; εἰ δ' οὐ κ ἐ φαρμό σει, πῶ ς οὐ κ ἀ νά γκη τὸ μὲ ν ὑ περέ χειν τὸ δ' ἐ λλεί πειν; τῷ δὲ μηδέ τερον ὑ πά ρχειν καὶ οὐ κ ἐ φαρμό σει τῷ μεῖ ζον εἶ ναι καὶ ἐ φαρμό σει τῷ μὴ μεῖ ζον εἶ ναι θά τερον. ἀ νά γκη γὰ ρ ἐ ν: τοιαύ ταις ἀ πορί αις γί γνεσθαι τοὺ ς τὰ ς κοινὰ ς ἐ ννοί ας μὴ φυλά ττοντας.

καὶ μὴ ν τὸ μηδενὸ ς ἅ πτεσθαι μηδὲ ν παρὰ τὴ ν ἔ ννοιά ν ἐ στιν: οὐ χ ἧ ττον δὲ τοῦ το, ἅ πτεσθαι μὲ ν ἀ λλή λων τὰ σώ ματα μηδενὶ δ' ἅ πτεσθαι τοῦ το δ' ἀ νά γκη προσδέ χεσθαι τοῖ ς μὴ ἀ πολεί πουσιν ἐ λά χιστα μέ ρη σώ ματος, ἀ λλ' ἀ εί τι τοῦ δοκοῦ ντος ἅ πτεσθαι πρό τερον λαμβά νουσι καὶ μηδέ ποτε τοῦ προά γειν ἐ πέ κεινα παυομέ νοις. ὃ γοῦ ν αὐ τοὶ μά λιστα προφέ ρουσι τοῖ ς τῶ ν ἀ μερῶ ν προϊ σταμέ νοις, τοῦ τ' ἐ στὶ“ τὸ μή θ' ὅ λοις ὅ λων ἁ φὴ ν εἶ ναι μή τε μέ ρεσι μερῶ ν τὸ μὲ ν γὰ ρ οὐ χ ἁ φὴ ν ἀ λλὰ κρᾶ σιν ποιεῖ ν, τὸ δ' οὐ κ εἶ ναι δυνατό ν, μέ ρη τῶ ν ἀ μερῶ ν οὐ κ ἐ χό ντων” πῶ ς οὖ ν οὐ κ αὐ τοὶ τού τῳ περιπί πτουσι, μηδὲ ν μέ ρος ἔ σχατον μηδὲ πρῶ τον ἀ πολεί ποντες; ὅ τι νὴ Δί α“ ψαύ ειν κατὰ πέ ρας τὰ σώ ματα οὐ χ ὅ λα ὅ λων οὐ δὲ κατὰ μέ ρος λέ γουσι: τὸ δὲ πέ ρας σῶ μα οὔ κ ἐ στιν.” ἅ ψεται τοί νυν σῶ μα σώ ματος ἀ σωμά τῳ: καὶ οὐ χ ἅ ψεται πά λιν, ἀ σωμά του μεταξὺ ὄ ντος. εἰ δ' ἅ ψεται, καὶ ποιή σει τι καὶ πεί σεται τῷ ἀ σωμά τῳ τὸ σῶ μα: ποιεῖ ν γά ρ τι καὶ πά σχειν ὑ π' ἀ λλή λων καὶ ἅ πτεσθαι τὰ σώ ματα πέ φυκεν. εἰ δ' ἁ φὴ ν ἴ σχει τῷ ἀ σωμά τῳ τὸ σῶ μα, καὶ συναφὴ ν ἕ ξει καὶ κρᾶ σιν καὶ συμφυΐ αν. ἔ τι γὰ ρ ἐ ν ταῖ ς συναφαῖ ς; καὶ κρά σεσιν ἢ μέ νειν ἀ ναγκαῖ ον ἢ μὴ μέ νειν, ἀ λλ' ἐ φθά ρθαι τὰ πέ ρατα τῶ ν σωμά των. ἑ κά τερον δὲ παρὰ τὴ ν ἔ ννοιά ν ἐ στι: φθορὰ ς μὲ ν γὰ ρ ἀ σωμά των καὶ γενέ σεις οὐ δ' αὐ τοὶ καταλεί πουσι κρᾶ σις δὲ καὶ συναφὴ σωμά των ἰ δί οις χρωμέ νων πέ ρασιν οὐ κ ἂ ν γέ νοιτο τὸ γὰ ρ πέ ρας ὁ ρί ζει καὶ ἵ στησι τὴ ν τοῦ σώ ματος φύ σιν: αἱ δὲ κρά σεις, εἰ μὴ μερῶ ν παρὰ μέ ρη παραθέ σεις εἰ σὶ ν ἀ λλ' ὅ λοις ὅ λα τὰ κιρνά μενα συγχέ ουσιν, ὥ σπερ οὗ τοι λέ γουσι, φθορὰ ς ἀ πολειπτέ ον περά των ἐ ν ταῖ ς μί ξεσιν, εἶ τα γενέ σεις ἐ ν ταῖ ς διαστά σεσι ταῦ τα δ' οὐ δεὶ ς ἂ ν ῥ ᾳ δί ως νοή σειεν. ἀ λλὰ μὴ ν καθ' ὃ γ' ἅ πτεται τὰ σώ ματα ἀ λλή λων, κατὰ τοῦ το καὶ πιέ ζεται καὶ θλί βεται καὶ συντρί βεται ὑ π' ἀ λλή λων ἀ σώ ματον δὲ ταῦ τα πά σχειν ἢ ποιεῖ ν οὐ δυνατό ν, ἀ λλ' οὐ δὲ διανοητό ν ἐ στι: τοῦ το δὲ βιά ζονται νοεῖ ν ἡ μᾶ ς. εἰ γὰ ρ ἡ σφαῖ ρα τοῦ ἐ πιπέ δου κατὰ σημεῖ ον ἅ πτεται, δῆ λον ὅ τι καὶ σύ ρεται κατὰ σημεῖ ον διὰ τοῦ ἐ πιπέ δου: κἂ ν μί λτῳ τὴ ν ἐ πιφά νειαν ἀ ληλιμμέ νη, μιλτί νην ἐ νομό ρξεται τῷ ἐ πιπέ δῳ γραμμή ν: κἂ ν πεπυρρωμέ νη, πυρρώ σει τὸ ἐ πί πεδον ἀ σωμά τῳ δὲ χρώ ζεσθαι καὶ ἀ σωμά τῳ πυροῦ σθαι σῶ μα παρὰ τὴ ν ἔ ννοιά ν ἐ στιν. ἂ ν δὲ δὴ κεραμεᾶ ν ἢ κρυσταλλί νην σφαῖ ραν εἰ ς ἐ πί πεδον φερομέ νην λί θινον ἀ φ' ὕ ψους νοή σωμεν, ἄ λογον εἰ μὴ συντριβή σεται, πληγῆ ς πρὸ ς ἀ ντί τυπον γενομέ νης ἀ τοπώ τερον δὲ τὸ συντριβῆ ναι κατὰ πέ ρας καὶ σημεῖ ον ἀ σώ ματον προσπεσοῦ σαν. ὥ στε πά ντῃ τὰ ς περὶ τῶ ν ἀ σωμά των καὶ σωμά των αὐ τοῖ ς ταρά ττεσθαι προλή ψεις, μᾶ λλον δ' ἀ ναιρεῖ σθαι, πολλὰ τῶ ν ἀ δυνά των παρατιθεμέ νοις

παρὰ τὴ ν ἔ ννοιά ν ἐ στι χρό νον εἶ ναι μέ λλοντα καὶ παρῳ χημέ νον, ἐ νεστῶ τα δὲ μὴ εἶ ναι χρό νον, ἀ λλὰ τὸ μὲ ν ἄ ρτι καὶ τὸ πρῴ ην ὑ φεστά ναι, τὸ δὲ νῦ ν ὅ λως μηδὲ ν εἶ ναι. καὶ μὴ ν τοῦ το συμβαί νει τοῖ ς Στωικοῖ ς ἐ λά χιστον χρό νον μὴ ἀ πολεί πουσι μηδὲ τὸ νῦ ν ἀ μερὲ ς εἶ ναι βουλομέ νοις, ἀ λλ' ὅ τι ἄ ν τις ὡ ς ἐ νεστὼ ς οἴ ηται λαβὼ ν διανοεῖ σθαι, τού του τὸ μὲ ν μέ λλον τὸ δὲ παρῳ χημέ νον εἶ ναι φά σκουσιν ὥ στε μηδὲ ν κατὰ τὸ νῦ ν ὑ πομέ νειν μηδὲ λεί πεσθαι μό ριον χρό νου παρό ντος, ἄ ν, ὃ ς λέ γεται παρεῖ ναι, τού του τὰ μὲ ν εἰ ς τὰ μέ λλοντα τὰ δ' εἰ ς τὰ παρῳ χημέ να διανέ μηται. δυεῖ ν οὖ ν συμβαί νει θά τερον, ἢ τὸ“ ἦ ν χρό νος” καὶ“ ἔ σται χρό νος” τιθέ ντας ἀ ναιρεῖ ν τὸ“ ἔ στι χρό νος”: ἢ“ ἔ στι χρό νος ἐ νεστηκώ ς”, οὗ τὸ μὲ ν ἐ νειστή κει τὸ δ' ἐ νστή σεται καὶ λέ γειν ὅ τι τοῦ ὑ πά ρχοντος τὸ μὲ ν μέ λλον ἐ στὶ τὸ δὲ παρῳ χημέ νον, καὶ τοῦ νῦ ν τὸ μὲ ν πρό τερον τὸ δ' ὕ στερον ὥ στε νῦ ν εἶ ναι τὸ μηδέ πω νῦ ν καὶ τὸ μηκέ τι νῦ ν: οὐ κέ τι γὰ ρ νῦ ν τὸ παρῳ χημέ νον καὶ οὐ δέ πω νῦ ν τὸ μέ λλον. ἀ νά γκη δ' οὕ τω διαιροῦ σι λέ γειν αὐ τοῖ ς, ὅ τι καὶ τοῦ σή μερον τὸ μὲ ν ἐ χθὲ ς τὸ δ' αὔ ριον καὶ τοῦ τῆ τες τὸ μὲ ν πέ ρυσι τὸ δ' εἰ ς νέ ωτα, καὶ τοῦ ἅ μα τὸ μὲ ν πρό τερον τὸ δ' ὕ στερον. οὐ δὲ ν γὰ ρ ἐ πιεικέ στερα τού των κυκῶ σι, ταὐ τὰ ποιοῦ ντες τὸ“ μηδέ πω” καὶ τὸ“ ἤ δη” καὶ τὸ“ μηκέ τι” καὶ τὸ“ νῦ ν” καὶ τὸ“ μὴ νῦ ν”: οἱ δ' ἄ λλοι πά ντες ἄ νθρωποι καὶ τὸ“ ἄ ρτι” καὶ τὸ“ μετὰ μικρό ν”, ὡ ς ἕ τερα τοῦ νῦ ν μό ρια, καὶ τὸ μὲ ν μετὰ τὸ νῦ ν τὸ δὲ πρὸ τοῦ νῦ ν τί θενται καὶ νοοῦ σι καὶ νομί ζουσι. τού των̓ Αρχέ δημος μὲ ν ἀ ρχή ν τινα καὶ συμβολὴ ν εἶ ναι λέ γων τοῦ παρῳ χημέ νου καὶ τοῦ ἐ πιφερομέ νου τὸ“ νῦ ν” λέ ληθεν αὑ τὸ ν ὡ ς ἔ οικε τὸ ν πά ντα χρό νον ἀ ναιρῶ ν. εἰ γὰ ρ τὸ νῦ ν οὐ χρό νος ἐ στὶ ν ἀ λλὰ πέ ρας χρό νου πᾶ ν δὲ μό ριον χρό νου τοιοῦ τον οἷ ον τὸ νῦ ν ἐ στιν, οὐ δὲ ν φαί νεται μέ ρος ἔ χων ὁ σύ μπας χρό νος ἀ λλ' εἰ ς πέ ρατα διό λου καὶ συμβολὰ ς καὶ ὁ ρμὰ ς ἀ ναλυό μενος. Χρύ σιππος δὲ βουλό μενος φιλοτεχνεῖ ν περὶ τὴ ν διαί ρεσιν ἐ ν μὲ ν τῷ περὶ τοῦ Κενοῦ καὶ ἄ λλοις τισὶ' τὸ μὲ ν παρῳ χημέ νον τοῦ χρό νου καὶ τὸ μέ λλον οὐ χ ὑ πά ρχειν ἀ λλ' ὑ φεστηκέ ναι φησί, μό νον δ' ὑ πά ρχειν τὸ ἐ νεστηκό ς ἐ ν δὲ τῷ τρί τῳ καὶ τετά ρτῳ καὶ πέ μπτῳ περὶ τῶ ν Μερῶ ν τί θησι“ τοῦ ἐ νεστηκό τος χρό νου τὸ μὲ ν μέ λλον εἶ ναι τὸ δὲ παρεληλυθό ς.” ὥ στε συμβαί νει τὸ ὑ πά ρχον αὐ τῷ τοῦ χρό νου διαιρεῖ ν εἰ ς τὰ μὴ ὑ πά ρχοντα τοῦ ὑ πά ρχοντος, μᾶ λλον δ' ὅ λως τοῦ χρό νου μηδὲ ν ἀ πολεί πειν ὑ πά ρχον, εἰ τὸ ἐ νεστηκὸ ς οὐ δὲ ν ἔ χει μέ ρος, ὃ μὴ μέ λλον ἐ στὶ ν ἢ παρῳ χημέ νον.

ἡ μὲ ν οὖ ν τοῦ χρό νου νό ησις αὐ τοῖ ς οἷ ον ὕ δατος περί δραξις, ὅ σῳ μᾶ λλον πιέ ζεται, διαρρέ οντος καὶ διολισθά νοντος: τὰ δὲ τῶ ν πρά ξεων καὶ κινή σεων τὴ ν πᾶ σαν ἔ χει σύ γχυσιν τῆ ς ἐ ναργεί ας ἀ νά γκη γά ρ, εἰ τοῦ νῦ ν τὸ μὲ ν εἰ ς τὸ παρῳ χημέ νον τὸ δ' εἰ ς τὸ μέ λλον διαιρεῖ ται, καὶ τοῦ κινουμέ νου κατὰ τὸ νῦ ν τὸ μὲ ν κεκινῆ σθαι τὸ δὲ κινή σεσθαι πέ ρας δὲ κινή σεως ἀ νῃ ρῆ σθαι καὶ ἀ ρχὴ ν μηδενὸ ς δ' ἔ ργου πρῶ τον γεγονέ ναι μηδ' ἔ σχατον ἔ σεσθαι μηδέ ν, τῷ χρό νῳ τῶ ν πρά ξεων συνδιανεμομέ νων. ὡ ς γὰ ρ τοῦ ἐ νεστῶ τος χρό νου τὸ μὲ ν παρῳ χῆ σθαι τὸ δὲ μέ λλειν λέ γουσιν, οὕ τω τοῦ πραττομέ νου τὸ μὲ ν πεπρᾶ χθαι τὸ δὲ πραχθή σεσθαι. πό τε τοί νυν ἔ σχεν ἀ ρχὴ ν πό τε δ' ἕ ξει τελευτὴ ν τὸ ἀ ριστᾶ ν τὸ γρά φειν τὸ βαδί ζειν, εἰ πᾶ ς μὲ ν ὁ ἀ ριστῶ ν ἠ ρί στησε καὶ ἀ ριστή σει πᾶ ς δ' ὁ βαδί ζων ἐ βά διζε καὶ βαδιεῖ ται; τὸ δὲ δεινῶ ν, φασί, δεινό τατον, εἰ τῷ ζῶ ντι τὸ ἐ ζηκέ ναι καὶ ζή σεσθαι συμβέ βηκεν, οὔ τ' ἀ ρχὴ ν ἔ σχε τὸ ζῆ ν οὔ θ' ἕ ξει πέ ρας: ἀ λλ' ἕ καστος ἡ μῶ ν ὡ ς ἔ οικε γέ γονε μὴ ἀ ρξά μενος τοῦ ζῆ ν καὶ τεθνή ξεται μὴ παυσά μενος. εἰ γὰ ρ οὐ δέ ν ἐ στιν ἔ σχατον μέ ρος ἀ λλ' ἀ εί τι τῷ ζῶ ντι τοῦ παρό ντος εἰ ς τὸ μέ λλον περί εστιν, οὐ δέ ποτε γί γνεται ψεῦ δος τὸ“ ζή σεσθαι Σωκρά τη:” ἀ λλ' ὁ σά κις ἀ ληθὲ ς ἔ σται τὸ“ ζῇ Σωκρά της”, ἐ πὶ τοσοῦ τον ψεῦ δος τὸ“ τέ θνηκε Σωκρά της” ὥ στ', εἰ τὸ“ ζή σεται Σωκρά της” ἀ ληθέ ς ἐ στιν ἐ ν ἀ πεί ροις χρό νου μέ ρεσιν, ἐ ν οὐ δενὶ χρό νου μέ ρει τὸ“ τέ θνηκε Σωκρά της” ἀ ληθὲ ς ἔ σται. καί τοι τί πέ ρας ἂ ν ἔ ργου γέ νοιτο; ποῦ δ' ἂ ν λή ξειε τὸ πραττό μενον, ἄ ν, ὁ σά κις ἀ ληθέ ς ἐ στι τὸ“ πρά ττεται”, τοσαυτά κις ἀ ληθὲ ς καὶ τὸ“ πραχθή σεται”; ψεύ σεται γὰ ρ ὁ λέ γων περὶ τοῦ γρά φοντος καὶ διαλεγομέ νου Πλά τωνος, ὅ τι“ παύ σεταί ποτε Πλά των διαλεγό μενος”, εἰ μηδέ ποτε ψεῦ δό ς ἐ στι τὸ“ διαλεχθή σεται” περὶ τοῦ διαλεγομέ νου καὶ τὸ“ γρά ψει” περὶ τοῦ γρά φοντος. ἔ τι τοί νυν τοῦ γιγνομέ νου μέ ρος οὐ δὲ ν ἐ στιν, ὅ περ οὐ κ ἤ τοι γεγονό ς ἐ στιν ἢ γενησό μενον καὶ παρεληλυθὸ ς ἢ μέ λλον: γεγονό τος δὲ καὶ γεγενημέ νου καὶ παρῳ χημέ νου καὶ μέ λλοντος αἴ σθησις οὐ κ ἔ στιν: οὐ δενὸ ς οὖ ν ἁ πλῶ ς αἴ σθησί ς ἐ στιν. οὔ τε γὰ ρ ὁ ρῶ μεν τὸ παρῳ χημέ νον ἢ τὸ μέ λλον οὔ τ' ἀ κού ομεν οὔ τ' ἄ λλην τινὰ λαμβά νομεν αἴ σθησιν τῶ ν γεγονό των ἢ γενησομέ νων: οὐ δὲ ν οὖ ν, οὐ δ' ἂ ν παρῇ τι, αἰ σθητό ν ἐ στιν, εἰ τοῦ παρό ντος ἀ εὶ τὸ μὲ ν μέ λλει τὸ δὲ παρῴ χηκε καὶ τὸ μὲ ν γεγονό ς ἐ στι τὸ δὲ γενησό μενον.

καὶ μὴ ν αὐ τοί γε σχέ τλια ποιεῖ ν τὸ ν̓ Επί κουρον λέ γουσι καὶ βιά ζεσθαι τὰ ς ἐ ννοί ας, ἰ σοταχῶ ς τὰ σώ ματα κινοῦ ντα καὶ μηδὲ ν ἀ πολεί ποντα μηδενὸ ς ταχύ τερον. πολλῷ δὲ τού του σχετλιώ τερό ν ἐ στι καὶ μᾶ λλον ἀ πή ρτηται τῶ ν ἐ ννοιῶ ν τὸ μηδὲ ν ὑ πὸ μηδενὸ ς περικαταλαμβά νεσθαι, μηδ' εἰ χελώ νην τὸ τοῦ λό γου φασὶ“ μετό πισθε διώ κοἰ Αδρή στου ταχὺ ς ἵ ππος.” ἀ νά γκη δὲ τοῦ το συμβαί νειν, τῶ ν μὲ ν κινουμέ νων κατὰ τὸ πρό τερον καὶ τὸ ὕ στερον, τῶ ν δὲ διαστημά των, ἃ διεξί ασιν, εἰ ς ἄ πειρον ὄ ντων μεριστῶ ν, ὥ σπερ ἀ ξιοῦ σιν οὗ τοι. εἰ γὰ ρ φθαί η πλέ θρῳ μό νον ἡ χελώ νη τὸ ν ἵ ππον, οἱ τοῦ το μὲ ν εἰ ς ἄ πειρον τέ μνοντες ἑ κά τερα δὲ κινοῦ ντες κατὰ τὸ πρό τερον καὶ τὸ ὕ στερον, οὐ δέ ποτε τῷ βραδυτά τῳ προσά ξουσι τὸ τά χιστον, ἀ εί τι διά στημα τοῦ βραδυτέ ρου προλαμβά νοντος εἰ ς ἄ πειρα διαστή ματα μεριζό μενον. τὸ δ' ἔ κ τινος φιά λης ἢ κύ λικος ὕ δατος ἐ κχεομέ νου μηδέ ποτε πᾶ ν ἐ κχυθή σεσθαι πῶ ς οὐ παρὰ τὴ ν ἔ ννοιά ν ἐ στιν, ἢ πῶ ς οὐ χ ἑ πό μενον οἷ ς οὗ τοι λέ γουσι; τὴ ν γὰ ρ κατὰ τὸ πρό τερον τῶ ν εἰ ς ἄ πειρον μεριστῶ ν κί νησιν οὐ κ ἄ ν τις νοή σειε τὸ πᾶ ν διανύ ουσαν, ἀ λλ' ἀ εί τι μεριστὸ ν ὑ πολεί πουσα ποιή σει πᾶ σαν μὲ ν ἔ κχυσιν πᾶ σαν δ' ὀ λί σθησιν καὶ ῥ ύ σιν ὑ γροῦ καὶ φορὰ ν στερεοῦ καὶ βά ρους μεθειμέ νου πτῶ σιν ἀ συντέ λεστον.

παρί ημι δὲ πολλὰ ς ἀ τοπί ας αὐ τῶ ν τῶ ν παρὰ τὴ ν ἔ ννοιαν ἐ φαπτό μενος. ὁ τοί νυν περὶ αὐ ξή σεως λό γος; ἐ στὶ μὲ ν ἀ ρχαῖ ος: ἠ ρώ τηται γά ρ, ὥ ς φησι Χρύ σιππος, ὑ π'̓ Επιχά ρμου: τῶ ν δ' ἐ ν̓ Ακαδημεί ᾳ οἰ ομέ νων μὴ πά νυ ῥ ᾴ διον μηδ' αὐ τό θεν ἕ τοιμον εἶ ναι τὴ ν ἀ πορί αν, πολλὰ κατῃ τιᾶ σθαι κατεβό ησαν, ὡ ς τὰ ς προλή ψεις ἀ ναιρού ντων καὶ παρὰ τὰ ς ἐ ννοί ας φυλά ττουσιν, ἀ λλὰ καὶ τὴ ν αἴ σθησιν προσδιαστρέ φουσιν. ὁ μὲ ν γὰ ρ λό γος ἁ πλοῦ ς ἐ στι καὶ τὰ λή μματα συγχωροῦ σιν οὗ τοι, τὰ ς μὲ ν ἐ ν μέ ρει πά σας οὐ σί ας ῥ εῖ ν καὶ φέ ρεσθαι, τὰ μὲ ν ἐ ξ αὑ τῶ ν μεθιεί σας τὰ δέ ποθεν ἐ πιό ντα προσδεχομέ νας: οἷ ς δὲ πρό σεισι καὶ ἄ πεισιν ἀ ριθμοῖ ς ἢ πλή θεσι ταὐ τὰ, μὴ διαμέ νειν, ἀ λλ' ἕ τερα γί γνεσθαι ταῖ ς εἰ ρημέ ναις προσό δοις, ἐ ξαλλαγὴ ν τῆ ς οὐ σί ας λαμβανού σης αὐ ξή σεις δὲ καὶ φθί σεις οὐ κατὰ δί κην ὑ πὸ συνηθεί ας ἐ κνενικῆ σθαι τὰ ς μεταβολὰ ς ταύ τας λέ γεσθαι, γενέ σεις καὶ φθορὰ ς μᾶ λλον αὐ τὰ ς ὀ νομά ζεσθαι προσῆ κον, ὅ τι τοῦ καθεστῶ τος εἰ ς ἕ τερον ἐ κβιβά ζουσι τὸ δ' αὔ ξεσθαι καὶ τὸ μειοῦ σθαι πά θη σώ ματό ς ἐ στιν ὑ ποκειμέ νου καὶ διαμέ νοντος. οὕ τω δέ πως τού των λεγομέ νων καὶ τιθεμέ νων, τί ἀ ξιοῦ σιν οἱ πρό δικοι τῆ ς ἐ ναργεί ας οὗ τοι καὶ κανό νες τῶ ν ἐ ννοιῶ ν;“ ἕ καστον ἡ μῶ ν δί δυμον εἶ ναι καὶ διφυᾶ καὶ διττό ν:” οὐ χ ὥ σπερ οἱ ποιηταὶ τοὺ ς Μολιονί δας τοῖ ς μὲ ν ἡ νωμέ νους μέ ρεσι τοῖ ς δ' ἀ ποκρινομέ νους, ἀ λλὰ δύ ο σώ ματα ταὐ τὸ ν ἔ χοντα χρῶ μα, ταὐ τὸ ν δὲ σχῆ μα, ταὐ τὸ ν δὲ βά ρος καὶ τό πον ὑ πὸ μηδενὸ ς ἀ νθρώ πων ὁ ρώ μενα πρό τερον: ἀ λλ' οὗ τοι μό νον εἶ δον τὴ ν σύ νθεσιν ταύ την καὶ διπλό ην καὶ ἀ μφιβολί αν, ὡ ς δύ ο ἡ μῶ ν ἕ καστό ς ἐ στιν ὑ ποκεί μενα, τὸ μὲ ν οὐ σί α τὸ δὲ ποιό της: καὶ τὸ μὲ ν ἀ εὶ ῥ εῖ καὶ φέ ρεται, μή τ' αὐ ξό μενον μή τε μειού μενον μή θ' ὅ λως οἷ ό ν ἐ στι διαμέ νον, τὸ δὲ διαμέ νει καὶ αὐ ξά νεται καὶ μειοῦ ται, καὶ πά ντα πά σχει τἀ ναντί α θατέ ρῳ, συμπεφυκὸ ς καὶ συνηρμοσμέ νον καὶ συγκεχυμέ νον καὶ τῆ ς διαφορᾶ ς τῇ αἰ σθή σει μηδαμοῦ παρέ χον ἅ ψασθαι. καί τοι λέ γεται μὲ ν ὁ Λυγκεὺ ς ἐ κεῖ νος διὰ πέ τρας καὶ διὰ δρυὸ ς ὁ ρᾶ ν: ἑ ώ ρα δέ τις ἀ πὸ σκοπῆ ς ἐ ν Σικελί ᾳ καθεζό μενος τὰ ς Καρχηδονί ων ἐ κ τοῦ λιμέ νος ναῦ ς ἐ κπλεού σας, ἡ μέ ρας καὶ νυκτὸ ς ἀ πεχού σας δρό μον: οἱ δὲ περὶ Καλλικρά τη καὶ Μυρμηκί δην λέ γονται δημιουργεῖ ν ἅ ρματα μυί ας πτεροῖ ς καλυπτό μενα καὶ διατορεύ ειν ἐ ν σησά μῳ γρά μμασιν ἔ πη τῶ ν̔ Ομή ρου: ταύ την δὲ τὴ ν ἐ ν ἡ μῖ ν ἑ τερό τητα καὶ διαφορὰ ν οὐ δεὶ ς διεῖ λεν οὐ δὲ διέ στησεν: οὐ δ' ἡ μεῖ ς ᾐ σθό μεθα διττοὶ γεγονό τες καὶ τῷ μὲ ν ἀ εὶ ῥ έ οντες μέ ρει τῷ δ' ἀ πὸ γενέ σεως ἄ χρι τελευτῆ ς οἱ αὐ τοὶ διαμέ νοντες. ἁ πλού στερον δὲ ποιοῦ μαι τὸ ν λό γον ἐ πεὶ τέ σσαρά γε ποιοῦ σιν ὑ ποκεί μενα: περὶ ἕ καστον, μᾶ λλον δὲ τέ σσαρ' ἕ καστον ἡ μῶ ν: ἀ ρκεῖ δὲ καὶ τὰ δύ ο πρὸ ς τὴ ν ἀ τοπί αν, εἴ γε τοῦ μὲ ν Πενθέ ως ἀ κού οντες ἐ ν τῇ τραγῳ δί ᾳ λέ γοντος ὡ ς“ δύ ο μὲ ν ἡ λί ους ὁ ρᾷ, διττὰ ς δὲ Θή βας” οὐ χ ὁ ρᾶ ν αὐ τὸ ν ἀ λλὰ παρορᾶ ν λέ γομεν, ἐ κτρεπό μενον καὶ παρακινοῦ ντα τοῖ ς λογισμοῖ ς: τού τους δ' οὐ μί αν πό λιν, ἀ λλὰ πά ντας ἀ νθρώ πους καὶ ζῷ α καὶ δέ νδρα πά ντα καὶ σκεύ η καὶ ὄ ργανα καὶ ἱ μά τια διττὰ καὶ διφυᾶ τιθεμέ νους οὐ χαί ρειν ἐ ῶ μεν, ὡ ς παρανοεῖ ν ἡ μᾶ ς μᾶ λλον ἢ νοεῖ ν ἀ ναγκά ζοντας; ἐ νταῦ θα μὲ ν οὖ ν ἴ σως αὐ τοῖ ς συγγνωστέ ον πλά ττουσιν ἑ τέ ρας φύ σεις ὑ ποκειμέ νων: ἄ λλη γὰ ρ οὐ δεμί α φαί νεται μηχανὴ φιλοτιμουμέ νοις σῶ σαι καὶ διαφυλά ξαι τὰ ς αὐ ξή σεις.

ἐ ν δὲ τῇ ψυχῇ τί παθό ντες ἤ τί νας πά λιν ἄ λλας ὑ ποθέ σεις κοσμοῦ ντες ἐ νδημιουργοῦ σι σωμά των διαφορὰ ς καὶ ἰ δέ ας ὀ λί γου δέ ω εἰ πεῖ ν ἀ πεί ρους τὸ πλῆ θος, οὐ κ ἂ ν ἔ χοι τις εἰ πεῖ ν: ἀ λλ' ὅ τι τὰ ς κοινὰ ς καὶ συνή θεις ἐ ξοικί ζοντες ἐ ννοί ας, μᾶ λλον δ' ὅ λως ἀ ναιροῦ ντες καὶ διαφθεί ροντες, ἑ τέ ρας ἐ πεισά γουσιν ἀ λλοκό τους καὶ ξέ νας. ἄ τοπον γὰ ρ εὖ μά λα τὰ ς ἀ ρετὰ ς καὶ τὰ ς κακί ας, πρὸ ς δὲ ταύ ταις τὰ ς τέ χνας καὶ τὰ ς μνή μας πά σας, ἔ τι δὲ φαντασί ας καὶ πά θη καὶ ὁ ρμὰ ς καὶ συγκαταθέ σεις σώ ματα ποιουμέ νους ἐ ν μηδενὶ φά ναι κεῖ σθαι μηδ' ὑ πά ρχειν τό πον τού τοις, ἕ να δὲ τὸ ν ἐ ν τῇ καρδί ᾳ πό ρον στιγμιαῖ ον ἀ πολιπεῖ ν, ὅ που τὸ ἡ γεμονικὸ ν συστέ λλουσι τῆ ς ψυχῆ ς, ὑ πὸ τοσού των σωμά των κατεχό μενον, ὅ σων τοὺ ς πά νυ δοκοῦ ντας ἀ φορί ζειν καὶ ἀ ποκρί νειν ἕ τερον ἑ τέ ρου πολὺ πλῆ θος διαπέ φευγε. τὸ δὲ μὴ μό νον σώ ματα ταῦ τα ποιεῖ ν, ἀ λλὰ καὶ ζῷ α λογικὰ καὶ ζῴ ων τοσού των σμῆ νος οὐ φί λιον οὐ δ' ἥ μερον, ἀ λλ' ὄ χλον ἀ ντιστά την κακί αις καὶ πολέ μιον νοῦ ν ἔ χοντας, ἀ ποφαί νειν ἕ καστον ἡ μῶ ν παρά δεισον ἢ μά νδραν ἢ δού ρειον ἵ ππον τί ἄ ν τις ἃ πλά ττουσιν οὗ τοι διανοηθεί η καὶ προσαγορεύ σειεν;̓ ὑ περβολὴ τί ς ἐ στιν ὀ λιγωρί ας καὶ παρανομί ας εἰ ς τὴ ν ἐ νά ργειαν καὶ τὴ ν συνή θειαν. οἱ δ' οὐ μό νον τὰ ς ἀ ρετὰ ς καὶ τὰ ς κακί ας ζῷ α εἶ ναι λέ γουσιν οὐ δὲ τὰ πά θη μό νον ὀ ργὰ ς καὶ φθό νους καὶ λύ πας καὶ ἐ πιχαιρεκακί ας, οὐ δὲ καταλή ψεις καὶ φαντασί ας καὶ ἀ γνοί ας οὐ δὲ τὰ ς τέ χνας ζῷ α, τὴ ν σκυτοτομικὴ ν τὴ ν χαλκοτυπική ν: ἀ λλὰ πρὸ ς τού τοις ἔ τι καὶ τὰ ς ἐ νεργεί ας σώ ματα καὶ ζῷ α ποιοῦ σι, τὸ ν περί πατον ζῷ ον τὴ ν ὄ ρχησιν τὴ ν ὑ πό δεσιν τὴ ν προσαγό ρευσιν τὴ ν λοιδορί αν ἕ πεται δὲ τού τοις καὶ γέ λωτα ζῷ ον εἶ ναι καὶ κλαυθμό ν: εἰ δὲ ταῦ τα, καὶ βῆ χα καὶ πταρμὸ ν καὶ στεναγμὸ ν πτύ σιν τε πά ντως καὶ ἀ πό μυξιν καὶ τὰ λοιπά: ἔ νδηλα γά ρ ἐ στι. καὶ μὴ δυσχεραινέ τωσαν ἐ πὶ ταῦ τ' ἀ γό μενοι τῷ κατὰ μικρὸ ν λό γῳ, Χρυσί ππου μνημονεύ οντες ἐ ν τῷ πρώ τῳ τῶ ν Φυσικῶ ν Ζητημά των οὕ τω προσά γοντος“ οὐ χ ἡ μὲ ν νὺ ξ σῶ μ' ἐ στί ν, ἡ δ' ἑ σπέ ρα καὶ ὁ ὄ ρθρος καὶ τὸ μέ σον τῆ ς νυκτὸ ς σώ ματ' οὔ κ ἐ στιν: οὐ δ' ἡ μὲ ν ἡ μέ ρα σῶ μ' ἐ στὶ ν οὐ χὶ δὲ καὶ ἡ νουμηνί α σῶ μα καὶ ἡ δεκά τη καὶ πεντεκαιδεκά τη καὶ ἡ τριακὰ ς καὶ ὁ μὴ ν σῶ μ' ἐ στὶ καὶ τὸ θέ ρος καὶ τὸ φθινό πωρον καὶ ὁ ἐ νιαυτό ς”

ἀ λλὰ ταῦ τα μὲ ν παρὰ τὰ ς κοινὰ ς βιά ζονται προλή ψεις: ἐ κεῖ να δ' ἤ δη καὶ παρὰ τὰ ς ἰ δί ας, τὸ θερμό τατον περιψύ ξει καὶ πυκνώ σει τὸ λεπτομερέ στατον γεννῶ ντες. ἡ γὰ ρ ψυχὴ θερμό τατό ν ἐ στι δή που καὶ λεπτομερέ στατον: ποιοῦ σι δ' αὐ τὴ ν τῇ περιψύ ξει καὶ πυκνώ σει τοῦ σώ ματος, οἷ ον στομώ σει τὸ πνεῦ μα μεταβά λλοντος, ἐ κ φυτικοῦ ψυχικὸ ν γενό μενον. γεγονέ ναι δὲ καὶ τὸ ν ἥ λιον ἔ μψυχον λέ γουσι, τοῦ ὑ γροῦ μεταβά λλοντος εἰ ς πῦ ρ νοερό ν. ὥ ρα καὶ τὸ ν ἥ λιον διανοεῖ σθαι περιψύ ξει γεννώ μενον. ὁ μὲ ν οὖ ν, Ξενοφά νης, διηγουμέ νου τινὸ ς ἐ γχέ λεις ἑ ωρακέ ναι ἐ ν ὕ δατι θερμῷ ζώ σας,“ οὐ κοῦ ν” εἶ πεν“ ἐ ν ψυχρῷ αὐ τὰ ς ἑ ψή σομεν” τού τοις δ': ἑ ποιτ̓ ἄ ν, εἰ περιψύ ξει τὰ θερμό τατα γεννῶ σι καὶ πυκνώ σει τὰ κουφό τατα, θερμό τητι πά λιν αὖ τὰ ψυχρὰ καὶ διαχύ σει τὰ πυκνὰ καὶ διακρί σει τὰ βαρέ α γεννᾶ ν, ἀ λογί ας τινὸ ς φυλά ττουσιν ἀ ναλογί αν.

καὶ ἑ ννοί ας δ' οὐ σί αν αὐ τῆ ς καὶ γέ νεσιν οὐ παρὰ τὰ ς ἐ ννοί ας ὑ ποτί θενται; φαντασί α γά ρ τις ἡ ἔ ννοιά ἐ στι, φαντασί α δὲ τύ πωσις ἐ ν ψυχῇ: ψυχῇ δὲ φύ σις ἀ ναθυμί ασις, ἣ ν τυπωθῆ ναι μὲ ν ἐ ργῶ δες διὰ μανό τητα, δεξαμέ νην δὲ τηρῆ σαι τύ πωσιν ἀ δύ νατον ἥ τε γὰ ρ τροφὴ καὶ ἡ γέ νεσις αὐ τῆ ς ἐ ξ ὑ γρῶ ν οὖ σα συνεχῆ τὴ ν ἐ πιφορὰ ν ἔ χει καὶ τὴ ν ἀ νά λωσιν: ἥ τε πρὸ ς τὸ ν ἀ έ ρα τῆ ς ἀ ναπνοῆ ς ἐ πιμιξί α καινὴ ν ἀ εὶ ποιεῖ τὴ ν ἀ ναθυμί ασιν, ἐ ξισταμέ νην καὶ τρεπομέ νην ὑ πὸ τοῦ θύ ραθεν ἐ μβά λλοντος ὀ χετοῦ καὶ πά λιν ἐ ξιό ντος. ῥ εῦ μα γὰ ρ ἄ ν τις ὕ δατος φερομέ νου μᾶ λλον διανοηθεί η σχή ματα καὶ τύ πους καὶ εἴ δη διαφυλά ττον, ἢ πνεῦ μα φερό μενον ἑ ν τοῖ ς ἀ τμοῖ ς καὶ ὑ γρό τησιν, ἑ τέ ρῳ δ' ἔ ξωθεν ἐ νδελεχῶ ς οἷ ον ἀ ργῷ καὶ ἀ λλοτρί ῳ πνεύ ματι κιρνά μενον. ἀ λλ' οὕ τω παρακού οντες ἑ αυτῶ ν, ὥ στε τὰ ς ἐ ννοί ας ἐ ννοί ας ἀ ποκειμέ νας τινὰ ς ὁ ριζό μενοι νοή σεις, μνή μας δὲ μονί μους καὶ σχετικὰ ς τυπώ σεις, τὰ ς δ' ἐ πιστή μας καὶ παντά πασι πηγνύ ντες ὡ ς τὸ ἀ μετά πτωτον καὶ βέ βαιον ἐ χού σας, εἶ τα τού τοις ὑ ποτί θεσθαι βά σιν καὶ ἕ δραν οὐ σί ας ὀ λισθηρᾶ ς καὶ σκεδαστῆ ς καὶ φερομέ νης ἀ εὶ καὶ ῥ εού σης.

στοιχεί ου γε μὴ ν καὶ ἀ ρχῆ ς ἔ ννοια κοινὴ πᾶ σιν ὡ ς ἔ πος εἰ πεῖ ν ἀ νθρώ ποις ἐ μπέ φυκεν, ὡ ς ἁ πλοῦ ν καὶ ἄ κρατον εἶ ναι καὶ ἀ σύ νθετον: οὐ γὰ ρ στοιχεῖ ον οὐ δ' ἀ ρχὴ τὸ μεμιγμέ νον ἀ λλ' ἐ ξ ὧ ν μέ μικται. καὶ μὴ ν οὗ τοι τὸ ν θεὸ ν ἀ ρχὴ ν ὄ ντα σῶ μα νοερὸ ν καὶ νοῦ ν ἐ ν ὕ λῃ ποιοῦ ντες οὐ καθαρὸ ν οὐ δ' ἁ πλοῦ ν οὐ δ' ἀ σύ νθετον ἀ λλ' ἐ ξ ἑ τέ ρου καὶ δι' ἑ τέ ρον ἀ ποφαί νουσιν ἡ δ' ὕ λη καθ' αὑ τὴ ν ἄ λογος οὖ σα καὶ ἄ ποιος τὸ ἁ πλοῦ ν ἔ χει καὶ τὸ ἀ ρχοειδὲ ς ὁ θεὸ ς δέ, εἴ περ οὐ κ ἔ στιν ἀ σώ ματος οὐ δ' ἄ υλος, ὡ ς ἀ ρχῆ ς μετέ σχηκε τῆ ς ὕ λης. εἰ μὲ ν γὰ ρ ἓ ν καὶ ταὐ τὸ ν ἡ ὕ λη καὶ ὁ λό γος, οὐ κ εὖ τὴ ν ὕ λην ἄ λογον ἀ ποδεδώ κασιν εἰ δ' ἕ τερα, καὶ ἀ μφοτέ ρων ταμί ας ἄ ν τις ὁ θεὸ ς εἴ η καὶ οὐ χ ἁ πλοῦ ν ἀ λλὰ σύ νθετον πρᾶ γμα τῷ νοερῷ τὸ σωματικὸ ν ἐ κ τῆ ς ὕ λης προσειληφώ ς.

τά γε μὴ ν τέ σσαρα σώ ματα, γῆ ν καὶ ὕ δωρ ἀ έ ρα τε καὶ πῦ ρ, πρῶ τα στοιχεῖ α προσαγορεύ οντες, οὐ κ οἶ δ' ὅ πως τὰ μὲ ν ἁ πλᾶ καὶ καθαρὰ τὰ δὲ σύ νθετα καὶ μεμιγμέ να ποιοῦ σι. γῆ ν μὲ ν γὰ ρ εἰ ς ἀ εὶ καὶ ὕ δωρ οὔ θ' ἑ αυτὰ συνέ χειν οὔ θ' ἕ τερα, πνευματικῆ ς δὲ μετοχῇ καὶ πυρώ δους δυνά μεως τὴ ν ἑ νό τητα διαφυλά ττειν ἀ έ ρα δὲ καὶ πῦ ρ αὑ τῶ ν τ' εἶ ναι δι' εὐ τονί αν ἐ κτατικά, καὶ τοῖ ς δυσὶ ν ἐ κεί νοις ἐ γκεκραμέ να τό νον παρέ χειν καὶ τὸ μό νιμον καὶ οὐ σιῶ δες. πῶ ς οὖ ν ἔ τι γῆ στοιχεῖ ον ἢ ὕ δωρ, εἰ μή θ' ἁ πλοῦ ν μή τε πρῶ τον μή θ' αὑ τῷ διαρκέ ς, ἀ λλ' ἐ νδεὲ ς ἔ ξωθεν εἰ ς ἀ εὶ τοῦ συνέ χοντος ἐ ν τῷ εἶ ναι καὶ σῴ ζοντος; οὐ δὲ γὰ ρ οὐ σί ας αὐ τῶ ν ἐ πί νοιαν ἀ πολελοί πασιν, ἀ λλὰ πολλὴ ν ἔ χει ταραχὴ ν καὶ ἀ σά φειαν οὕ τως ὁ λό γος λεγό μενος τῆ ς γῆ ς τινὸ ς καθ' ἑ αυτή ν. εἶ τα πῶ ς οὖ σα γῆ καθ' ἑ αυτὴ ν ἀ έ ρος δεῖ ται συνιστά ντος αὐ τὴ ν καὶ συνέ χοντος; ἀ λλ' οὐ κ ἔ στι γῆ καθ' ἑ αυτὴ ν οὐ δ' ὕ δωρ: ἀ λλὰ τὴ ν ὕ λην ὁ ἀ ὴ ρ ὧ δε μὲ ν συναγαγὼ ν καὶ πυκνώ σας γῆ ν ἐ ποί ησεν, ὧ δε δὲ πά λιν διαλυθεῖ σαν καὶ μαλαχθεῖ σαν ὕ δωρ. οὐ δέ τερον οὖ ν τού των στοιχεῖ ον, οἷ ς ἕ τερον ἀ μφοτέ ροις οὐ σί αν καὶ γέ νεσιν παρέ σχηκεν.

ἔ τι τὴ ν μὲ ν οὐ σί αν καὶ τὴ ν ὕ λην ὑ φεστά ναι ταῖ ς ποιό τησι λέ γουσι, ὡ ς σχεδὸ ν οὕ τω τὸ ν ὅ ρον ἀ ποδιδό ναι τὰ ς δὲ ποιό τητας αὖ πά λιν οὐ σί ας καὶ σώ ματα ποιοῦ σι. ταῦ τα δὲ πολλὴ ν ἔ χει ταραχή ν. εἰ μὲ ν γὰ ρ ἰ δί αν οὐ σί αν αἱ ποιό τητας ἔ χουσι καθ' ἣ ν σώ ματα λέ γονται καὶ εἰ σιν, οὐ χ ἑ τέ ρας οὐ σί ας δέ ονται: τὴ ν γὰ ρ αὑ τῶ ν ἔ χουσιν. εἰ δὲ τοῦ το μό νον αὐ ταῖ ς ὑ φέ στηκε τὸ κοινό ν, ὅ περ οὐ σί αν οὗ τοι καὶ ὕ λην καλοῦ σι, δῆ λον ὅ τι σώ ματος μετέ χουσι σώ ματα γὰ ρ οὔ κ εἰ σι: τὸ δ̓ ὑ φεστὼ ς καὶ δεχό μενον διαφέ ρειν ἀ νά γκη τῶ ν ἃ δέ χεται καὶ οἷ ς ὑ φέ στηκεν. οἱ δὲ τὸ ἣ μισυ βλέ πουσι: τὴ ν γὰ ρ ὕ λην ἄ ποιον ὀ νομά ζουσι, τὰ ς δὲ ποιό τητας οὐ κέ τι βού λονται καλεῖ ν ἀ ύ λους. καί τοι πῶ ς οἷ ό ν τε σῶ μα ποιό τητος ἄ νευ ποιῆ σαι, ποιό τητα σώ ματος ἄ νευ μὴ νοοῦ ντας; ὁ γὰ ρ συμπλέ κων σῶ μα πά σῃ ποιό τητι λό γος οὐ δενὸ ς ἐ ᾷ μὴ σύ ν τινι ποιό τητι σώ ματος ἅ ψασθαι τὴ ν διά νοιαν. ἢ τοί νυν πρὸ ς τὸ ἀ σώ ματον τῆ ς ποιό τητος μαχό μενος μά χεσθαι καὶ πρὸ ς τὸ ἄ ποιον τῆ ς ὕ λης; ἔ οικεν, ἢ θατέ ρου θά τερον ἀ ποκρί νων καὶ ἀ μφό τερα χωρί ζειν ἀ λλή λων. ὃ ν δέ τινες αὐ τῶ ν προβά λλονται λό γον, ὡ ς ἄ ποιον τὴ ν οὐ σί αν ὀ νομά ζοντες, οὐ χ ὅ τι πά σης ἐ στέ ρηται ποιό τητος ἀ λλ' ὅ τι πά σας ἔ χει τὰ ς ποιό τητας, μά λιστα παρὰ τὴ ν ἔ ννοιὰ ν ἐ στιν. οὐ δεὶ ς γὰ ρ ἄ ποιον νοεῖ τὸ μηδεμιᾶ ς ποιό τητος ἄ μοιρον οὐ δ' ἀ παθὲ ς τὸ πά ντα πά σχειν ἀ εὶ πεφυκὸ ς οὐ δ' ἀ κί νητον τὸ πά ντῃ κινητό ν. ἐ κεῖ νο δ' οὐ λέ λυται, κἂ ν ἀ εὶ μετὰ ποιό τητος ἡ ὕ λη νοῆ ται, τὸ ἑ τέ ραν αὐ τὴ ν νοεῖ σθαι καὶ διαφέ ρουσαν τῆ ς ποιό τητος.