On Fortuna
Choose a text
id="mobileReaderAuthor" class="mobile-reader-author" href="/authors/plutarch" aria-label="More works by Plutarch (plutarch)">
—
⋯
Original / primary: Textus receptus
1.0.1
τύ χη τὰ θνητῶ ν πρά γματ', οὐ κ εὐ βουλί α. πό τερον οὐ δὲ δικαιοσύ νη τὰ θνητῶ ν πρά γματα οὐ δ' ἰ σό της οὐ δὲ σωφροσύ νη οὐ δὲ κοσμιό της, ἀ λλ' ἐ κ τύ χης μὲ ν καὶ διὰ τύ χην̓ Αριστεί δης ἐ νεκαρτέ ρησε τῇ πενί ᾳ, πολλῶ ν χρημά των κύ ριος γενέ σθαι δυνά μενος, καὶ Σκιπί ων Καρχηδό να ἑ λὼ ν οὐ δὲ ν οὔ τ' ἔ λαβεν οὔ τ' εἶ δε τῶ ν λαφύ ρων, ἐ κ τύ χης δὲ καὶ διὰ τύ χην Φιλοκρά της λαβὼ ν χρυσί ον παρὰ Φιλί ππου“ πό ρνας καὶ ἰ χθῦ ς ἠ γό ραζε” καὶ Λασθέ νης καὶ Εὐ θυκρά της ἀ πώ λεσαν̓́ Ολυνθον,“ τῇ γαστρὶ μετροῦ ντες καὶ τοῖ ς αἰ σχί στοις τὴ ν εὐ δαιμονί αν” ἀ πὸ τύ χης δ' ὁ μὲ ν Φιλί πποὐ Αλέ ξανδρος αὐ τό ς τε τῶ ν αἰ χμαλώ των ἀ πεί χετο γυναικῶ ν καὶ τοὺ ς ὑ βρί ζοντας ἐ κό λαζεν, ὁ δὲ Πριά μου δαί μονι κακῷ καὶ τύ χῃ χρησά μενος συνεκοιμᾶ το τῇ τοῦ ξέ νου γυναικί, καὶ λαβὼ ν αὐ τὴ ν ἐ νέ πλησε πολέ μου καὶ κακῶ ν τὰ ς δύ ο ἠ πεί ρους; εἰ γὰ ρ ταῦ τα γί γνεται διὰ τύ χην, τί κωλύ ει καὶ τὰ ς γαλᾶ ς καὶ τοὺ ς τρά γους καὶ τοὺ ς πιθή κους συνέ χεσθαι φά ναι διὰ τύ χην ταῖ ς λιχνεί αις καὶ ταῖ ς ἀ κρασί αις καὶ ταῖ ς βωμολοχί αις;
1.0.2
εἰ δ' ἔ στι σωφροσύ νη καὶ δικαιοσύ νη καὶ ἀ νδρεί α, πῶ ς λό γον ἔ χει μὴ εἶ ναι φρό νησιν, εἰ δὲ φρό νησις, πῶ ς οὐ καὶ εὐ βουλί αν; ἥ τε γὰ ρ σωφροσύ νη φρό νησί ς τί ς ἐ στιν ὥ ς φασι καὶ εὐ βουλί α, καὶ ἡ δικαιοσύ νη τῆ ς φρονή σεως δεῖ ται παρού σης:' μᾶ λλον δὲ τὴ ν εὐ βουλί αν γέ τοι καὶ φρό νησιν ἐ ν μὲ ν ἡ δοναῖ ς ἀ γαθοὺ ς παρεχομέ νην ἐ γκρά τειαν καὶ σωφροσύ νην καλοῦ μεν, ἐ ν δὲ κινδύ νοις καὶ πό νοις καρτερί αν καὶ ἀ νδραγαθί αν, ἐ ν δὲ κοινωνή μασι καὶ πολιτεί αις εὐ νομί αν καὶ δικαιοσύ νην. ὅ θεν εἰ τὰ τῆ ς εὐ βουλί ας ἔ ργα τῆ ς τύ χης δικαιοῦ μεν εἶ ναι, ἔ στω τύ χης καὶ τὰ τῆ ς δικαιοσύ νης καὶ τὰ τῆ ς σωφροσύ νης, καὶ νὴ Δί α τὸ κλέ πτειν τύ χης ἔ στω καὶ τὸ βαλλαντιοτομεῖ ν καὶ τὸ ἀ κολασταί νειν, καὶ μεθέ μενοι τῶ ν οἰ κεί ων λογισμῶ ν εἰ ς τὴ ν τύ χην ἑ αυτοὺ ς ἀ φῶ μεν ὥ σπερ ὑ πὸ πνεύ ματος πολλοῦ κονιορτὸ ν ἢ συρφετὸ ν ἐ λαυνομέ νους καὶ διαφερομέ νους. εὐ βουλί ας τοί νυν μὴ οὔ σης οὐ δὲ βουλὴ ν εἰ κὸ ς εἶ ναι περὶ πραγμά των οὐ δὲ σκέ ψιν οὐ δὲ ζή τησιν τοῦ συμφέ ροντος, ἀ λλ' ἐ λή ρησεν εἰ πὼ ν ὁ Σοφοκλῆ ς ὅ τι πᾶ ν τὸ ζητού μενον ἁ λωτό ν, ἐ κφεύ γει δὲ τἀ μελού μενον καὶ πά λιν αὖ τὰ πρά γματα διαιρῶ ν τὰ μὲ ν διδακτὰ μανθά νω, τὰ δ' εὑ ρετὰ ζητῶ, τὰ δ' εὐ κτὰ παρὰ θεῶ ν ᾐ τησά μην τί γὰ ρ εὑ ρετὸ ν ἢ τί μαθητό ν ἐ στιν ἀ νθρώ ποις, εἰ πά ντα περαί νεται κατὰ τύ χην; ποῖ ον δ' οὐ κ ἀ ναιρεῖ ται βουλευτή ριον πό λεως ἢ ποῖ ον οὐ καταλύ εται συνέ δριον βασιλέ ως, εἰ ὑ πὸ τῇ τύ χῃ πά ντ' ἐ στί ν, ἣ ν τυφλὴ ν λοιδοροῦ μεν, ὡ ς τυφλοὶ περιπί πτοντες αὐ τῇ; τί δ' οὐ μέ λλομεν, ὅ ταν ὥ σπερ ὄ μματα τὴ ν εὐ βουλί αν ἐ κκό ψαντες αὑ τῶ ν τοῦ βί ου τυφλὴ ν χειραγωγὸ ν λαμβά νωμεν;
1.0.3
καί τοι φέ ρε λέ γειν τινὰ ἡ μῶ ν ὡ ς τύ χη τὰ τῶ ν βλεπό ντων πρά γματα, οὐ κ ὄ ψις οὐ δ'“ ὄ μματα φωσφό ρα” φησὶ Πλά των, καὶ τύ χη τὰ τῶ ν ἀ κουό ντων, οὐ δύ ναμις ἀ ντιληπτικὴ πληγῆ ς ἀ έ ρος δι' ὠ τὸ ς καὶ ἐ γκεφά λου προσφερομέ νης: καλὸ ν δ̓, ὡ ς ἔ οικεν, εὐ λαβεῖ σθαι τὴ ν αἴ σθησιν. ἀ λλὰ μὴ ν τὴ ν ὄ ψιν καὶ ἀ κοὴ ν καὶ γεῦ σιν καὶ ὄ σφρησιν καὶ τὰ λοιπὰ μέ ρη τοῦ σώ ματος καὶ τά ς δυνά μεις αὐ τῶ ν ὑ πηρεσί αν εὐ βουλί ας καὶ φρονή σεως ἡ φύ σις ἤ νεγκεν ἡ μῖ ν, καὶ“ νοῦ ς ὁ ρῇ καὶ νοῦ ς ἀ κού ει, τἄ λλα” δὲ κωφὰ“ καὶ τυφλά” καὶ ὥ σπερ ἡ λί ου μὴ ὄ ντος ἕ νεκα τῶ ν ἄ λλων ἄ στρων εὐ φρό νην ἂ ν ἤ γομεν, ὥ ς φησιν̔ Ηρά κλειτος, οὕ τως ἕ νεκα τῶ ν αἰ σθή σεων, εἰ μὴ νοῦ ν μηδὲ λό γον ὁ ἄ νθρωπος ἔ σχεν, οὐ δὲ ν ἂ ν διέ φερε τῷ βί ῳ τῶ ν θηρί ων. νῦ ν δ' οὐ κ ἀ πὸ τύ χης οὐ δ' αὐ τομά τως περί εσμεν αὐ τῶ ν καὶ κρατοῦ μεν, ἀ λλ' ὁ Προμηθεύ ς, τουτέ στιν ὁ λογισμὸ ς αἴ τιος ἳ ππων ὄ νων τ' ὀ χεῖ α καὶ ταύ ρων γονὰ ς δοὺ ς: ἀ ντί δωρα καὶ πό νων ἐ κδέ κτορα κατ' Αἰ σχύ λον. ἐ πεὶ τύ χῃ γε καὶ φύ σει γενέ σεως ἀ μεί νονι τὰ πλεῖ στα τῶ ν ἀ λό γων κέ χρηται. τὰ μὲ ν γὰ ρ ὥ πλισται κέ ρασι καὶ ὀ δοῦ σι καὶ κέ ντροις,“ αὐ τὰ ρ ἐ χί νοις” φησὶ ν̓ Εμπεδοκλῆ ς ὀ ξυβελεῖ ς χαῖ ται νώ τοις ἐ πιπεφρί κασι, τὰ δ' ὑ ποδέ δεται καὶ ἠ μφί εσται φολί σι καὶ λά χναις καὶ χηλαῖ ς καὶ ὁ πλαῖ ς ἀ ποκρό τοις: μό νος δ'' ὁ ἄ νθρωπος κατὰ τὸ ν Πλά τωνα“ γυμνὸ ς καὶ ἄ οπλος καὶ ἀ νυπό δητος καὶ ἄ στρωτος” ὑ πὸ τῆ ς φύ σεως; ἀ πολέ λειπται. ἀ λλ' ἓ ν διδοῦ σα πά ντα μαλθά σσει τά δε, τὸ ν λογισμὸ ν καὶ τὴ ν ἐ πιμέ λειαν καὶ τὴ ν πρό νοιαν. ἦ βραχὺ μὲ ν σθέ νος; ἀ νέ ρος: ἀ λλὰ ποικιλί ᾳ πραπί δων δεινὰ μὲ ν φῦ λα πό ντου χθονί ων τ̓ ἀ ερί ων τε δά μναται βουλεύ ματα. κουφό τατον ἵ πποι καὶ ὠ κύ τατον, ἀ νθρώ πῳ δὲ θέ ουσι: μά χιμον κύ ων καὶ θυμοειδέ ς, ἀ λλ' ἄ νθρωπον φυλά ττει: ἡ δύ τατον ἰ χθὺ ς καὶ πολύ σαρκον ὗ ς, ἀ νθρώ πῳ δὲ τροφὴ καὶ ὄ ψον ἐ στί. τί μεῖ ζον ἐ λέ φαντος; ἢ φοβερώ τερον ἰ δεῖ ν; ἀ λλὰ καὶ τοῦ το παί γνιον γέ γονεν ἀ νθρώ που καὶ θέ αμα πανηγυρικό ν, ὀ ρχή σεις τε μανθά νει καὶ χορεί ας καὶ προσκυνή σεις, οὐ κ ἀ χρή στως τῶ ν τοιού των παρεισαγομέ νων, ἀ λλ' ἵ να μανθά νωμεν ποῖ τὸ ν ἄ νθρωπον ἡ φρό νησις αἴ ρει καὶ τί νων ὑ περά νω ποιεῖ, καὶ πῶ ς κρατεῖ πά ντων καὶ περί εστιν. οὐ γὰ ρ πυγμά χοι εἰ μὲ ν ἀ μύ μονες οὐ δὲ παλαισταί, οὐ δὲ ποσὶ κραιπνῶ ς θέ ομεν, ἀ λλ' ἐ ν πᾶ σι τού τοις ἀ τυχέ στεροι τῶ ν θηρί ων ἐ σμέ ν: ἐ μπειρί ᾳ δὲ καὶ μνή μῃ καὶ σοφί ᾳ καὶ τέ χνῃ κατ'̓ Αναξαγό ραν σφῶ ν τ' αὐ τῶ ν χρώ μεθα καὶ βλί ττομεν καὶ ἀ μέ λγομεν καὶ φέ ρομεν καὶ ἄ γομεν συλλαμβά νοντες, ὥ στ', ἐ νταῦ θα τῆ ς τύ χης πά ντα 1 τῆ ς εὐ βουλί ας εἶ ναι.
1.0.4
ἀ λλὰ μὴ ν καὶ τὰ τεκτό νων δή που“ πρά γματα θνητῶ ν” ἐ στι, καὶ τὰ χαλκοτύ πων καὶ οἰ κοδό μων καὶ ἀ νδριαντοποιῶ ν, ἐ ν οἷ ς οὐ δὲ ν αὐ τομά τως οὐ δ' ὡ ς ἔ τυχε κατορθού μενον ὁ ρῶ μεν. ὅ τι γὰ ρ τού τοις βραχεῖ ὰ τις παρεμπί πτει τύ χη, τὰ δὲ πλεῖ στα καὶ μέ γιστα τῶ ν ἔ ργων αἱ τέ χναι συντελοῦ σι δι' αὑ τῶ ν, καὶ οὗ τος ὑ ποδεδή λωκε βᾶ τ' εἰ ς ὁ δὸ ν δὴ πᾶ ς ὁ χειρῶ ναξ λεώ ς, οἳ τὴ ν Διὸ ς γοργῶ πιν̓ Εργά νην στατοῖ ς λί κνοισι προστρέ πεσθε τὴ ν γὰ ῤ Εργά νην αἱ τέ χναι πά ρεδρον οὐ τὴ ν Τύ χην ἔ χουσι. Νεά λκη μέ ντοι φασὶ ν ἵ ππον ζωγραφοῦ ντα τοῖ ς μὲ ν ἄ λλοις κατορθοῦ ν εἴ δεσι καὶ χρώ μασι, τοῦ δ' ἀ φροῦ τὴ ν περὶ τῷ χαλινῷ κοπτομέ νην χαυνό τητα καὶ τὸ συνεκπῖ πτον ἆ σθμα κατορθοῦ ντα γρά φειν τε πολλά κις καὶ ἐ ξαλεί φειν, τέ λος δ' ὑ π' ὀ ργῆ ς προσβαλεῖ ν τῷ πί νακι τὸ ν σπό γγον ὥ σπερ εἶ χε τῶ ν φαρμά κων ἀ νά πλεων, τὸ ν δὲ προσπεσό ντα θαυμαστῶ ς ἐ ναπομά ξαι καὶ ποιῆ σαι τὸ δέ ον. τοῦ τ' ἔ ντεχνον τύ χης μό νον ἱ στορεῖ ται. κανό σι καὶ σταθμοῖ ς καὶ μέ τροις καὶ ἀ ριθμοῖ ς πανταχοῦ χρῶ νται, ἵ να μηδαμοῦ τὸ εἰ κῆ καὶ ὡ ς ἔ τυχε τοῖ ς ἔ ργοις ἐ γγέ νηται. καὶ μὴ ν αἱ τέ χναι μικραί τινες εἶ ναι λέ γονται φρονή σεις, μᾶ λλον δ' ἀ πορροαὶ φρονή σεως καὶ ἀ ποτρί μματα ἐ νδιεσπαρμέ να ταῖ ς χρεί αις ταῖ ς περὶ τὸ ν βί ον, ὥ σπερ αἰ νί ττεται τὸ πῦ ρ ὑ πὸ τοῦ Προμηθέ ως μερισθὲ ν ἄ λλο ἄ λλῃ διασπαρῆ ναι. καὶ γὰ ρ τῆ ς φρονή σεως μό ρια καὶ σπά σματα μικρὰ θραυομέ νης καὶ κατακερματιζομέ νης εἰ ς τά ξεις κεχώ ρηκε.
1.0.5
θαυμαστὸ ν οὖ ν ἐ στι πῶ ς αἱ μὲ ν τέ χναι τῆ ς τύ χης οὐ δέ ονται πρὸ ς τὸ οἰ κεῖ ον τέ λος, ἡ δὲ πασῶ ν μεγί στη καὶ τελειοτά τη τέ χνη καὶ τὸ κεφά λαιον τῆ ς ἀ νθρωπί νης εὐ φημί ας καὶ δικαιώ σεως οὐ δέ ν ἐ στιν. ἀ λλ' ἐ πιτά σει μὲ ν καὶ ἀ νέ σει χορδῶ ν εὐ βουλί α τί ς ἔ νεστιν ἣ ν μουσικὴ ν καλοῦ σι, καὶ περὶ ἄ ρτυσιν ὄ ψων ἣ ν μαγειρικὴ ν ὀ νομά ζομεν, καὶ περὶ πλύ σιν ἱ ματί ων ἣ ν γναφική ν, τού ς τε παῖ δας καὶ ὑ ποδεῖ σθαι καὶ περιβά λλεσθαι διδά σκομεν καὶ τῇ δεξιᾷ λαμβά νειν τοῦ ὄ ψου τῇ δ̓ ἀ ριστερᾷ κρατεῖ ν τὸ ν ἄ ρτον, ὡ ς οὐ δὲ τού των γιγνομέ νων ἀ πὸ τύ χης ἀ λλ' ἐ πιστά σεως καὶ προσοχῆ ς δεομέ νων τὰ δὲ μέ γιστα καὶ κυριώ τατα πρὸ ς εὐ δαιμονί αν οὐ παρακαλεῖ τὴ ν φρό νησιν, οὐ δὲ μετέ χει τοῦ κατὰ λό γον καὶ πρό νοιαν; ἀ λλὰ γῆ ν μὲ ν οὐ δεὶ ς ὕ δατι δεύ σας ἀ φῆ κεν, ὡ ς ἀ πὸ τύ χης καὶ αὐ τομά τως πλί νθων ἐ σομέ νων, οὐ δ' ἔ ρια καὶ σκύ τη κτησά μενος κά θηται τῇ τύ χῃ προσευχό μενος ἱ μά τιον αὐ τῷ καὶ ὑ ποδή ματα γενέ σθαι:: χρυσί ον δὲ πολὺ συμφορή σας καὶ ἀ ργύ ριον καὶ πλῆ θος ἀ νδραπό δων καὶ πολυθύ ρους αὐ λὰ ς περι βαλό μενος καὶ κλί νας προσθέ μενος πολυτελεῖ ς καὶ τραπέ ζας οἴ εται ταῦ τα φρονή σεως αὐ τῷ μὴ παραγενομέ νης εὐ δαιμονί αν ἔ σεσθαι καὶ βί ον ἄ λυπον καὶ μακά ριον καὶ ἀ μετά βλητον; ἠ ρώ τα τις̓ Ιφικρά την τὸ ν στρατηγό ν, ὥ σπερ ἐ ξελέ γχων, τί ς ἐ στιν;“ οὔ τε γὰ ρ ὁ πλί της οὔ τε τοξό της οὔ τε πελταστή ς.” κἀ κεῖ νος“ ὁ τού τοις” ἔ φη“ πᾶ σιν ἐ πιτά ττων καὶ χρώ μενος”
1.0.6
οὐ χρυσί ον ἡ φρό νησί ς ἐ στιν οὐ δ' ἀ ργύ ριον οὐ δὲ δό ξα οὐ δὲ πλοῦ τος οὐ δ' ὑ γί εια οὐ δ' ἰ σχὺ ς οὐ δὲ κά λλος. τί οὖ ν ἐ στι; τὸ πᾶ σι τού τοις καλῶ ς χρῆ σθαι δυνά μενον καὶ δι' ὃ τού των ἕ καστον ἡ δὺ γί γνεται καὶ ἔ νδοξον καὶ ὠ φέ λιμον ἄ νευ δὲ τού του δύ σχρηστα καὶ ἄ καρπα καὶ βλαβερά, καὶ: βαρύ νει καὶ καταισχύ νει τὸ ν κεκτημέ νον. ἦ που καλῶ ς ὁ̔ Ησιό δου Προμηθεὺ ς τῷ̓ Επιμηθεῖ παρακελεύ εται μή ποτε δῶ ρα δέ ξασθαι πὰ ρ Ζηνὸ ς̓ Ολυμπί ου ἀ λλ' ἀ ποπέ μπειν τὰ τυχηρὰ λέ γων καὶ τὰ ἐ κτό ς, ὡ ς εἰ παρεκελεύ ετο μὴ συρί ζειν ἄ μουσον ὄ ντα μηδ' ἀ ναγιγνώ σκειν ἀ γρά μματον μηδ' ἱ ππεύ ειν ἄ νιππον, οὕ τω παρακελευό μενος αὐ τῷ μὴ ἄ ρχειν ἀ νό ητον ὄ ντα μηδὲ πλουτεῖ ν ἀ νελεύ θερον μηδὲ γαμεῖ ν κρατού μενον ὑ πὸ γυναικό ς. οὐ γὰ ρ μό νον“ τὸ εὖ πρά σσειν παρὰ τὴ ν ἀ ξί αν ἀ φορμὴ τοῦ κακῶ ς φρονεῖ ν τοῖ ς ἀ νοή τοις γί γνεται,” ὡ ς Δημοσθέ νης εἶ πεν, ἀ λλὰ τὸ εὐ τυχεῖ ν παρὰ τὴ ν ἀ ξί αν ἀ φορμὴ τοῦ κακῶ ς πρά ττειν τοῖ ς μὴ φρονοῦ σιν.