Apolog
Choose a text
id="mobileReaderAuthor" class="mobile-reader-author" href="/authors/prudentius" aria-label="More works by Prudentius (IV)">
—
⋯
Original / primary: Vulgata
3.1
Plurima sunt sed pauca loquar, ne dira relatu
3.2
dogmata catholicam maculent male prodita linguam,
3.3
ille Patrem pellens solio detrudit in artum
3.4
corporis humani gestamen, nec pavet ipsum
3.5
obiectare neci duroque adfigere ligno.
3.6
passibilisne Deus? cuius species et imago
3.7
nulli visa umquam: nec enim conprendier illa
3.8
maiestas facilis sensuve oculisve manuve.
3.9
Ioannis magni celebris sententia praesto est,
3.10
haud umquam testata Deum potuisse videri.
3.11
ille Pater, quem nulla acies violenta tuendo
3.12
eminus ardentis penetravit acumine visus,
3.13
qui se forma hominis non induit, et Deitatis
3.14
inmensum adsumpto non temperat ore modove.
3.15
aut evangelici pietas spernenda libelli
3.16
iam, blaspheme, tibi est, aut numquam visa beati
3.17
vis intacta Patris, non admiscenda caducis.
3.18
sed tamen et Patris est specimen quod cernere fas sit,
3.19
humanis aliquando oculis concurrere promptum,
3.20
quod quamvis hebes intuitus speculamine glauco
3.21
umentique acie potuit nebulosus adire,
3.22
quisque hominum vidisse Deum memoratur, ab ipso
3.23
infusum vidit Gnatum; nam Filius hoc est,
3.24
quod de Patre micans se praestitit inspiciendum
3.25
per species quas possit homo conprendere visu.
3.26
nam mera maiestas est infinita, nec intrat
3.27
obtutus, aliquo ni se moderamine formet.
3.28
hoc vidit princeps generosi seminis Abram,
3.29
iam tunc dignati terras invisere Christi
3.30
hospes homo, in triplicem numen radiasse figuram.
3.31
hoc conluctantis tractarunt bracchia Iacob,
3.32
ipse dator legis divinae accedere coram
3.33
iussus, amicitiae conlato qui stetit ore
3.34
comminus et sacris coniunxit verba loquellis,
3.35
carnis in effigie Christum se cernere sensit.
3.36
sed maiora petens animum per vota tetendit
3.37
inconcessa homini, plusquam mortale laborans
3.38
ipsum, quantus erat, sine corpore visere Christum,
3.39
denique post multi sermonis mutua, postque
3.40
conspectum praesentis Eri et consortia longa,
3.41
‘ quaeso’ ait‘ ut liceat te nune, Deus optime, nosse.’
3.42
respondit Dominus‘ mea, non me, eernere iustis
3.43
posteriora dabo.’ quid apertius, absque aliena
3.44
quam sumat faeie verbum non posse videri,
3.45
posse tamen, eum malit, idem numquam Patre viso
3.46
terrenis oeulis habitu se ostendere nostro,
3.47
saepe et in angelieas vel mortales moderatum
3.48
induci species, queat ut sub imagine eerni?
3.49
hoc verbum est quod vibratum Patris ore benigno
3.50
sumpsit virgineo fragilem de corpore formam.
3.51
inde figura hominis nondum sub carne Moysi
3.52
obieeta effigiem nostri signaverat oris,
3.53
quod quandoque Deus verbi virtute eoactum
3.54
sumpturus corpus faciem referebat eandem.
3.55
sed tamen et sentam visa est excita cremare
3.56
flamma rubum. Deus in spinis volitabat aeutis,
3.57
vulnificasque eomas innoxius ignis agebat,
3.58
esset ut exemplo Deus inlapsurus in artus
3.59
spiniferos, sudibus quos texunt crimina densis
3.60
et peccata malis hirsuta doloribus inplent.
3.61
inculto nam stirpe frutex vitiosus iniquis
3.62
luxuriam virgis inhonesto effundere suco
3.63
coeperat et nodos per acumina crebra ligabat.
3.64
cernere erat steriles subito splendescere frondes,
3.65
accensisque eitum foliis magno inpete late
3.66
conlucere Deum, nec spinea laedere texta,
3.67
lambere sanguineos fructus et poma eruenta,
3.68
stringere mortiferi vitalia germina ligni,
3.69
quandoquidem tristes purgantur sanguine eulpae,
3.70
quem contorta rubus densis cruciatibus edit.
3.71
ergo nihil visum nisi quod sub carne videndum,
3.72
lumen imago Dei, verbum Deus et Deus ignis,
3.73
qui sentum nostri peccamen corporis inplet;
3.74
nam lucis genitor, verbi sator, auctor et ignis
3.75
creditur extra oculos, ut apostolus edocet auctor,
3.76
qui negat intuitu fontem Deitatis adiri,
3.77
credite, nemo deum vidit, mihi credite, nemo.
3.78
visibilis de fonte Deus, non ipse Dei fons
3.79
visibilis; cerni potis est qui nascitur, at non
3.80
innatus cerni potis est: latet os Patris illud
3.81
unde Deus qui visibilem se praestitit olim,
3.82
tale aliquid formans in sese quale secuta est
3.83
passio, quae corpus sibi vindicat; ardua nam vis
3.84
est inpassibilis, quoniam natura superni
3.85
ignis ad horrificas nescit descendere poenas,
3.86
nec capit humanis angoribus excruciari,
3.87
pura, serena, micans, liquido praelibera motu,
3.88
subdita nec cuiquam, dominatrix utpote rerum,
3.89
cui non principium de tempore, sed super omne
3.90
tempus et ante diem maiestas cum Patre summo,
3.91
immo animus Patris et ratio, via consiliorum,
3.92
quae non facta manu nec voce creata iubentis
3.93
protulit imperium patrio ructata profundo,
3.94
hanc igitur non flagra secant, non sputa salivis
3.95
aspergunt, alapis non vexat palma relisis,
3.96
nec perfossa cruci clavorum vulnera Agunt,
3.97
his adfecta caro est hominis, quam femina praegnans
3.98
enixa est sub lege uteri, sine lege mariti.
3.99
ille famem patitur, fel potat et haurit acetum,
3.100
ille pavet mortis faciem, tremit ille dolorem.
3.101
dicite, sacrilegi doctores, qui Patre summo
3.102
desertum iacuisse thronum contenditis illo
3.103
tempore quo fragiles Deus est inlapsus in artus,
3.104
ergo Pater passus? quid non malus audeat error?
3.105
ipse puellari conceptus sanguine crevit?
3.106
ipse verecundae distendit virginis alvum?
3.107
et iam falsiloqua est divini pagina libri,
3.108
quae verbum in carnis loquitur fluxisse figuram?
3.109
at non, qui verbi Pater est, caro factus habetur.
3.110
fige gradum, Scriptura, tuum; nil mobile et anceps
3.111
adfirmasse decet: Pater est, quem cernere nulli
3.112
est licitum; Pater est, qui numquam visus in orbe est,
3.113
nec mundana inter radiavit lumina coram.
3.114
verbum conspicuum misit, missumque recepit
3.115
cum voluit: verbo praestrinxit viscera purae
3.116
virginis, et verbo struxit puerilia membra,
3.117
ipse quidem in terris virtute et numine praesens
3.118
semper adest quocumque loci, nec pars vacat ulla
3.119
maiestate Patris; nusquam est genitor Deus absens,
3.120
per verbum sed semper adest; atque inde Philippo
3.121
Christus ait‘ tanto tecum iam tempore versor,
3.122
et Patrem te nosse negas, quem perspicis in me?’
3.123
est invisibilis donum Patris edere natum
3.124
visibilem, per quem valeat Pater ipse videri,
3.125
nec solis sanctorum oculis, sed lumine cassis
3.126
caecorum; caecos loquor, atra socordia quorum
3.127
corde tenebroso verum perpendere nescit,
3.128
quem si perspicuum mortalibus infitiaris,
3.129
fare age, quem videat Babylonis ab arce tyrannus
3.130
innocuas inter flammas procul exspatiantem,
3.131
calcantem rapidos inadustis fratribus ignes,
3.132
nempe ait‘ o proceres, tris vasta incendia anhelis
3.133
accepere viros fornacibus; additus unus
3.134
ecce vaporiferos ridens intersecat ignes.
3.135
Filius ille Dei est; fateorque et victus adoro.
3.136
inrisas removete faces, taedasque tepentes
3.137
subtrahite; friget succensi sulpuris ardor.
3.138
Filius( haud dubium est) agit haec miracula rerum,
3.139
quem video, Deus ipse, Dei certissima proles,
3.140
imperat inmensis ardoribus et domat iras,
3.141
insultans famulante rogo, piceosque furores
3.142
conprimit et rabiem flammarum algescere cogit,
3.143
barbaricos calida aura sinus non tangere iussa
3.144
praeterit et tenues stridens transcurrit amictus,
3.145
ipse per Assyrios metuit vapor ire tiaras,
3.146
ne coma fusa umeris fumo obsordescat amaro.’
3.147
haec ait, et varios iubet obmutescere cantus,
3.148
organa, sambucas, citharas calamosque tubasque.
3.149
stulta superstitio tacuit, vox festa quievit,
3.150
quae male conspicuae celebrabat imaginis aurum.
3.151
carmina sanctorum resonant iam sola virorum
3.152
triplice concentu regem laudantia caeli,
3.153
qui mare, qui terras, qui lucida sidera fecit,
3.154
ignibus et mediis securos texit alumnos.
3.155
semper in auxilium Sermo Patris omnipotentis
3.156
descendit servando homini, mortalia semper
3.157
admiscenda sibi proprio curavit amore,
3.158
ut socianda caro Dominoque inplenda perenni,
3.159
degenerem vitam quae tunc animalis agebat,
3.160
exemplo mutaret eri, similesque per artus
3.161
cernere consortem terreni adsuesceret oris,
3.162
participemque suum visu velut obside nosse,
3.163
et consanguineo paulatim accedere Christo.
3.164
ergo animalis homo quondam, nunc Spiritus illum
3.165
transtulit ad superi naturam seminis, ipsum
3.166
infundendo Deum mortalia vivificantem.
3.167
nunc nova materies solidata intercute flatu,
3.168
materies sed nostra tamen, de virgine tracta,
3.169
exuit antiquae conrupta exordia vitae,
3.170
inmortale bonum proprio spiramine sumens,
3.171
filius ille hominis, sed Filius ille Tonantis,
3.172
iam solus vultum Patris aspicit et videt ipsum.
3.173
nemo Patrem novit nisi Filius et cui monstrat
3.174
Filius, et nostri mediator et omnipotentis.
3.175
denique concludam brevis ut conpendia summae:
3.176
non Pater in carnem descendit, sed Patris arcem
3.177
sumpta caro ascendit, Natus per utrumque cucurrit.
3.178
Cede, profanator Christi, iam cede, Sabelli,
3.179
depositorque Patris Natique insane negator,
3.180
nonne Patrem violas dum Natum scire recusas?
3.181
quandoquidem non est genitor, nisi filius extet,
3.182
nec vocitare patrem potis es quem germine fraudas,
3.183
sed fortasse velis patriae pietatis honore
3.184
despoliare Deum, contentus nomine nudo,
3.185
quod Deus est, adimasque decus Patris et generis vim.
3.186
ecquis in idolio recubans inter sacra mille
3.187
ridiculosque deos venerans sale, caespite, ture,
3.188
non putat esse deum summum et super omnia solum?
3.189
quamvis Saturnis Iunonibus et Cythereis,
3.190
portentisque aliis fumantes consecret aras,
3.191
attamen in caelum quotiens suspexit, in uno
3.192
constituit ius omne deo, cui serviat ingens
3.193
virtutum ratio variis instructa ministris,
3.194
quae gens tam stolida est animis, tam barbara linguis,
3.195
quaeve superstitio tam sordida, quae caniformem
3.196
latrantemque throno caeli praeponat Anubem?
3.197
nemo Cloacinae aut Eponae super astra deabus
3.198
dat solium, quamvis olidam persolvat acerram
3.199
sacrilegisque molam manibus rimetur et exta.
3.200
consule barbati deliramenta Platonis,
3.201
consule et hircosus Cynicus quos somniat et quos
3.202
texit Aristoteles torta vertigine nervos,
3.203
hos omnes quamvis anceps labyrinthus et error
3.204
circumflexus agat, quamvis promittere et ipsi
3.205
gallinam soleant aut gallum, clinicus ut se
3.206
dignetur praestare deus morientibus aequum,
3.207
cum ventum tamen ad normam rationis et artis,
3.208
turbidulos sensus et litigiosa fragosis
3.209
argumenta modis concludunt numen in unum,
3.210
cuius ad arbitrium sphera mobilis atque rotunda
3.211
volvatur, serventque suos vaga sidera cursus,
3.212
non recipit natura hominis, modo quadrupes ille
3.213
non sit, et erecto spectet caelestia vultu,
3.214
non recipit neget ut regimen pollere supremum,
3.215
istud et ipse Numae tacitus sibi sensit haruspex,
3.216
semifer et Scottus sentit, cane milite peior,
3.217
sed nos qui Dominum libris et corpore iam bis
3.218
vidimus, ante fide, mox carne et sanguine coram,
3.219
quique voluminibus vatum cruce teste probatis
3.220
rimantes digitos costarum in vulnera cruda
3.221
mersimus, et manuum visu dubitante lacunas
3.222
scrutati aeternum regem cognovimus Iesum,
3.223
abiurare Deo titulum nomenque paternum
3.224
credimus esse nefas, qui regem protulit ex se,
3.225
non regem populi Parthorum aut Romulidarum,
3.226
sed regem summae et mediae rationis et imae,
3.227
atque ideo rerum dominum et super omnia regem,
3.228
carnis habet medium, summum Patris, et Stygis imum.
3.229
defluit his gradibus rursusque revolvitur in se;
3.230
est Deus, est et homo; fit mortuus et Deus idem est.
3.231
omnia percurrit naturae munia pronae,
3.232
ut sursum Patris in gremium replicata reportet
3.233
mortua quae fuerant, ipsos quoque subvehat artus,
3.234
haec fore cum veterum cecinissent organa vatum,
3.235
nos oculis, manibus, congressu, voce, loquella
3.236
experti, heroum tandem intelleximus orsa
3.237
priscorum et viso patefacta oracula Christo,
3.238
haec est nostra salus, hinc vivimus, hinc animamur.
3.239
hoc sequimur: numquam detracto nomine Nati
3.240
appellare Patrem, Patris et sine nomine numquam
3.241
Natum nosse Deum, numquam nisi Sanctus et unus
3.242
Spiritus intersit Natumque Patremque vocare;
3.243
sic tamen haec constare tria, ut ne separe ductu
3.244
tris faciam, tribus his subsistat sed Deus unus.
3.245
nec Pater ipse autem qui Filius, ut, quia natum
3.246
scimus ab innato, vere Pater et sata vere
3.247
sit suboles, nec sit genitor sibi Filius ipse.
3.248
perquam ridiculum est et futtile, natus ut ex se
3.249
sive supernatus fuerit, sibi ipse repente
3.250
nascendi nova materies, ac se Deus ultro
3.251
ediderit natumque sibi se fecerit ipsum,
3.252
nil falsum aut mendax divina vocabula fingunt,
3.253
qui Pater est, gignendo Pater, tum Filius ex hoc
3.254
Filius, auctore genitus quod sit Patre summo,
3.255
summus et ipse tamen; nec enim minor aut Patre dispar.
3.256
unde in utroque operis forma indiscreta, nisi omnem
3.257
vim maiestatis patriae generosus haberet
3.258
Filius, idque Deus genitor, quod Filius, esset?
3.259
pergunt ulterius scrutantes quid sit id ipsum
3.260
gignere, si fas est humanos tendere sensus
3.261
usque ad secretum, quod tempora cuncta diesque
3.262
praevenit antiquos, et principium super ipsum
3.263
eminet et, quodcumque potest homo quaerere, transit.
3.264
cum sit difficilis via noscere principiorum
3.265
semina, qui dabitur mortali exquirere quidnam
3.266
ultra principium Deus egerit, aut quo pacto
3.267
ediderit verbum, quod principio caret omni?
3.268
hoc solum scimus, quod traditur esse Deum, quem
3.269
non genitus genitor generaverit, unus
3.270
et unum, integer integrum, non coeptum sed tamen ortum,
3.271
et conperpetuum retro Patris et Patre natum,
3.272
sed nec decisus Pater est, ut pars Patris esset
3.273
Filius, extendens nec se substantia tractim
3.274
produxit minuitque aliquid de numine pleno,
3.275
dum mutata novum procudit portio Natum.
3.276
non convertibilis nec demutabilis umquam
3.277
est Deus aut gignendo aliquid sibi detrahit, atqui
3.278
totus et ex toto Deus est, de lumine lumen,
3.279
quando autem lumen sine lumine? quando refulgens
3.280
lux fulgore caret? quando est ut proditus ignis
3.281
ignem deminuat? quando Pater et Deus et lux
3.282
non lucis Deus et Pater est? qui, si Pater olim
3.283
non fuit, et serum genuit post tempora Natum,
3.284
fit novus, inque novum ius proficit, absit, ut umquam
3.285
plenus proficiat, qui non eget incremento.
3.286
et Deus et genitor lumenque et gloria semper
3.287
ille fuit, nec post sibi contulit ut Pater esset,
3.288
sic fit ut aeternum credamus cum Patre Christum,
3.289
illo auctore satum, cui nullus praefuit auctor,
3.290
haec tu si dubitas Nati mysteria Christi,
3.291
perdite, catholica non es de plebe, sed unus
3.292
de grege turifero, venerator Deucalionum,
3.293
devotus cippo, ficulni stipitis unctor.
3.294
quin potius scrutare Dei signacula in ipso
3.295
fonte vetustatis, percurre scrinia primi
3.296
scriptoris, quem non bardus pater aut avus augur,
3.297
fabula nec veteris famae, nec garrula nutrix,
3.298
nec sago clangore loquax et stridula cornix
3.299
rem docuere Dei, sed coram proditus ipse,
3.300
ipse Deus trepidum mortalem mitis amico
3.301
inbuit adloquio seque ac sua summa retexit,
3.302
nimirum meminit scriptor doctissimus illo
3.303
orbis principio non solum nec sine Christo
3.304
informasse Patrem facturae plasma novellae.
3.305
‘ fecit’ ait‘ condens hominem Deus, et dedit olli
3.306
ora Dei.’ quidnam est aliud quam dicere‘ solus
3.307
non erat, atque Deo Deus adsistebat agenti,’
3.308
cum Dominus faceret Domini sub imagine plasma?
3.309
Christus forma Patris, nos Christi forma et imago;
3.310
condimur in faciem Domini bonitate paterna,
3.311
venturo in nostram faciem post saecula Christo,
3.312
possum multa sacris exempla excerpere libris,
3.313
ni refugis, quae te doceant non in Patre solo
3.314
vim maiestatis positam, sed cum Patre Christum
3.315
esse Deum, velut illud ait genealogus idem:
3.316
‘ a Domino Dominus flammam pluit in Sodomitas.’
3.317
quis Dominus, de quo Domino, si solus ab arce
3.318
siderea spectat Pater aut ardescit in iras?
3.319
Filius armatam Domini Patris ignibus iram
3.320
spargebat Dominus: sunt unum fulmen utraque.
3.321
Haec si Iudaicos sic intellecta rigassent
3.322
auditus stupidas ut possent tangere fibras,
3.323
audissent Dominum virtutum, qui pereuntes
3.324
venerat ut servaret oves; sed ab auribus omnis
3.325
Fluxerat ornatus, caput et iam coctile Bahal
3.326
finxerat auriculasque suo spoliarat honore,
3.327
dux populi peccantis adest de monte corusci
3.328
luminis adloquioque Dei, tabulasque tremendo
3.329
incisas digito caeca ad tentoria defert,
3.330
sed cadit in faciem plebs non visura profundae
3.331
legis in effigie scriptum per enigmata Christum,
3.332
infelix, quae luce oculos praestricta paventes
3.333
texerit et presso faciem velarit amictu!
3.334
at nos reiecto Christum velamine coram
3.335
cernimus atque Deum vultu speculantur aperto,
3.336
nec sub lege gravi depressa fronte iacemus,
3.337
sed legis radium sublimi agnoscimus ore.
3.338
heu, frondosa prius ramis felicibus arbos,
3.339
pinguibus, heu, quondam radix oleagina bacis!
3.340
ecce tibi inserto revirescit nunc oleastro
3.341
truncus et externi vestitur cortice libri,
3.342
iam miserere tui. non se silvestris olivi
3.343
surculus exultans alieno stipite iactat,
3.344
sed monet ut generis proprii memor unguine amaro
3.345
contristare comas desuescas, stirpe nec imo
3.346
invideas missis in celsa cacumina virgis,
3.347
blasphemas Dominum, gens ingratissima, Christum.
3.348
pascha tuum dic, dic, cuius de sanguine festum
3.349
tam sollemne tibi est? quis tandem caeditur agnus
3.350
anniculus? sacer ille tibi redeuntibus annis,
3.351
sed sacer in pecude. stultum est sic credere sacrum,
3.352
sanguine balantis summos contingere postes,
3.353
lascivire choris, similaginis azymon esse,
3.354
cum fermentati turgescant crimine mores,
3.355
non sapis, inprudens, nostrum te effingere pascha,
3.356
legis et antiquae praeductis pingere sulcis
3.357
omne sacramentum retinet quod passio vera,
3.358
passio, quae nostram defendit sanguine frontem
3.359
corporeamque domum signato conlinit ore?
3.360
hanc fugit exclusis Aegyptia plaga procellis,
3.361
haec regis Pharii regnum ferale resolvit,
3.362
deque potestatis mundanae grandine densa
3.363
eripit Abraham cum stirpe et gente fideli.
3.364
Abrahae genus est verum, cui sanguis in ore
3.365
creditus inscriptusque rubet, cui visus in orbe
3.366
haud dubitante fide Deus est, Deus ex Patre verus.
3.367
ille Deum vidit, visum mox credidit: at tu,
3.368
posteritas carnis, carnaliter omnia cernens,
3.369
carnis opus sub lege geris, quam spiritus inplet
3.370
interior; nec enim caelo lex carnea fluxit,
3.371
quam tu carne colis, sed Christo feta meamque
3.372
spem paritura utero, quam spem, nisi numinis almum
3.373
lumen et adventum Domini, quem viderat Abrae
3.374
prima fides, nostrisque Pater promiserat olim
3.375
perspiciendum oculis et legis voce probandum?
3.376
nec solum legis; nam quae iam littera Christum
3.377
non habet, aut quae non scriptorum armaria Christi
3.378
laude referta novis celebrant miracula libris?
3.379
Hebraeus pangit stilus, Attica copia pangit,
3.380
pangit et Ausoniae facundia tertia linguae,
3.381
Pilatus iubet ignorans‘ I, scriba, tripictis
3.382
digere versiculis quae sit subfixa potestas,
3.383
fronte crucis titulus sit triplex, triplice lingua
3.384
agnoscat Iudaea legens et Graecia norit
3.385
et venerata Deum percenseat aurea Roma.’
3.386
quidquid in aere cavo reboans tuba curva remugit,
3.387
quidquid ab arcano vomit ingens spiritus haustu,
3.388
quidquid casta chelys, quidquid testudo resultat,
3.389
organa disparibus calamis quod consona miscent,
3.390
aemula pastorum quod reddunt vocibus antra,
3.391
Christum concelebrat, Christum sonat, omnia Christum
3.392
muta etiam fidibus sanctis animata loquuntur,
3.393
o nomen praedulce mihi! lux et decus et spes
3.394
praesidiumque meum, requies o certa laborum,
3.395
blandus in ore sapor, fragrans odor, inriguus fons,
3.396
castus amor, pulchra species, sincera voluptas!
3.397
si gens surda negat sibi tot praeconia de te,
3.398
tam multas rerum voces elementaque tantae
3.399
nuntia laetitiae stolidas intrare per aures,
3.400
audiat insanum bacchantis energima monstri,
3.401
quod rabidus clamat capta inter viscera daemon,
3.402
et credat miseranda suis. torquetur Apollo
3.403
nomine percussus Christi, nec fulmina Verbi
3.404
ferre potest; agitant miserum tot verbera linguae,
3.405
quot laudata Dei resonant miracula Christi.
3.406
intonat antistes Domini‘ fuge, callide serpens,
3.407
exue te membris, et spiras solve latentes,
3.408
mancipium Christi, fur corruptissime, vexas.
3.409
desine, Christus adest, humani corporis ultor:
3.410
non licet ut spolium rapias, cui Christus inhaesit.
3.411
pulsus abi, ventose liquor; Christus iubet, exi.’
3.412
has inter voces medias Cyllenius ardens
3.413
eiulat, et notos suspirat Iuppiter ignes,
3.414
ecce Gerasenos legio ruit effera porcos,
3.415
et post multiplices busti sub rupe catenas,
3.416
poenarum gemitus longis grunnitibus edit.
3.417
clamarat, sed ab ore hominis‘ cognoscimus, Iesu
3.418
nate Deo, nate sceptris et germine David,
3.419
quid sis, quid venias; qua nos virtute repellas
3.420
novimus, adventusque tui terrore iacemus.’
3.421
haec, Iudaea, tuas vox non pervenit ad aures?
3.422
pervenit, mentem sed non penetravit egenam
3.423
lucis, et a primis foribus disclusa refugit.
3.424
audiit adventum Domini, quem solis Hiberi
3.425
vesper habet, roseos et qui novus exeipit ortus.
3.426
laxavit Scythicas verbo penetrante pruinas
3.427
vox evangeliea, Hyreanas quoque fervida brumas
3.428
solvit, ut exutus glaeie iam mollior amnis
3.429
Caucasea de eote fluat Rhodopeius Hebrus,
3.430
mansuevere Getae, feritasque eruenta Geloni
3.431
laete mero sitiens exsanguia poeula miscet
3.432
libatura saeros Christi de sanguine potus,
3.433
novit et Atlantis pridem plaga perfida Mauri
3.434
dedere crinitos ad Christi altaria reges,
3.435
ex quo mortalem praestrinxit Spiritus alvum,
3.436
Spiritus ille Deus, Deus et se corpore matris
3.437
induit atque hominem de virginitate ereavit,
3.438
Delphica damnatis tacuerunt sortibus antra,
3.439
non tripodas eortina regit, non spumat anhelus
3.440
fata Sibyllinis fanaticus edita libris,
3.441
perdidit insanos mendax Dodona vapores,
3.442
mortua iam mutae lugent oracula Cumae,
3.443
nec responsa refert Libyeis in Syrtibus Hammon.
3.444
ipsa suis Christum Capitolia Romula maerent
3.445
principibus lucere Deum, destructaque templa
3.446
imperio cecidisse ducum, iam purpura supplex
3.447
sternitur Aeneadae rectoris ad atria Christi,
3.448
vexillumque crucis summus dominator adorat.
3.449
principibus tamen e cunctis non defuit unus
3.450
me puero, ut memini, ductor fortissimus armis,
3.451
conditor et legum, celeberrimus ore manuque,
3.452
consultor patriae, sed non consultor habendae
3.453
relligionis, amans ter centum milia divum.
3.454
perfidus ille Deo, quamvis non perfidus orbi,
3.455
augustum caput ante pedes curvare Minervae
3.456
fictilis et soleas Iunonis lambere, plantis
3.457
Herculis advolvi, genua incerare Dianae,
3.458
quin et Apollineo frontem submittere gypso
3.459
aut Pollucis equum suffire ardentibus extis.
3.460
forte litans Hecaten placabat sanguine multo;
3.461
pontificum festis ferienda securibus illic
3.462
agmina vaccarum steterant, vitulasque revincta
3.463
fronte coronatas umbrabat torta cupressus.
3.464
iamque insertato reserarat viscera cultro
3.465
vittatus de more senex manibusque cruentis
3.466
tractabat trepidas letali frigore fibras,
3.467
postremosque animae pulsus in corde tepenti
3.468
callidus interpres numeris et fine notabat:
3.469
cum subito exclamat media inter sacra sacerdos
3.470
pallidus‘ en quid ago? maius, rex optime, maius
3.471
numen nescio quod nostris intervenit aris
3.472
quam sufferre queant spumantia cymbia lacte,
3.473
caesarum sanguis pecudum, verbena, coronae,
3.474
accitas video longe dispergier umbras,
3.475
territa Persephone vertit vestigia retro
3.476
extinctis facibus, tracto fugitiva flagello,
3.477
nil agit arcanum murmur, nil Thessala prosunt
3.478
carmina, turbatos revocat nulla hostia manes,
3.479
nonne vides ut turibulis frigentibus ignis
3.480
marceat, ut canis pigrescat pruna favillis?
3.481
ecce Palatinus pateram retinere minister
3.482
non valet, elisa destillant balsama dextra,
3.483
flamen et ipse suas miratur vertice laurus
3.484
cedere, et incertum frustratur victima ferrum,
3.485
nescio quis certe subrepsit Christicolarum
3.486
hic iuvenum; genus hoc hominum tremit infula et omne
3.487
pulvinar divum, lotus procul absit et unctus;
3.488
pulchra reformatis redeat Proserpina sacris.’
3.489
dixit, et exsanguis conlabitur ac, velut ipsum
3.490
cerneret exerto minitantem fulmine Christum,
3.491
ipse quoque exanimis posito diademate princeps
3.492
pallet et adstantes circumspicit, ecquis alumnus
3.493
chrismatis inscripto signaret tempora ligno,
3.494
qui Zoroastreos turbasset fronte susurros.
3.495
armiger e cuneo puerorum flavicomantum,
3.496
purpurei custos lateris, deprenditur unus,
3.497
nec negat, et gemino gemmata hastilia ferro
3.498
proicit ac signum Christi se ferre fatetur.
3.499
prosiluit pavidus deiecto antistite princeps
3.500
marmoreum fugiens nullo comitante sacellum,
3.501
dum tremefacta cohors dominique oblita supinas
3.502
erigit ad caelum facies atque invocat Iesum,
3.503
iamne piget facti? iam paenitet? en tibi Christum,
3.504
infelix Iudaea, Deum, qui sabbata solvens
3.505
terrea mortales aeterna in sabbata sumpsit,
3.506
gentibus emicuit, praefulsit regibus, orbem
3.507
possidet, imperii dominam sibi cedere Romam
3.508
conpulit et simulacra deum Tarpeia subegit,
3.509
disce tuis, miseranda, malis, quo vindice tandem
3.510
vana superstitio lex et carnaliter acta
3.511
plectatur, cuius virtus te proterat ultrix.
3.512
destructone iacent Solomonia saxa metallo
3.513
aedificata manu? iacet illud nobile templum,
3.514
cur iacet? artificis quia dextra solubilis illud
3.515
caemcntum struxit resolubile; iure solutum est
3.516
et iacet, in nihilum quoniam redit omne politum.
3.517
quod fieri recipit, recipit quandoque perire,
3.518
si nostrum contra quod sit vis discere templum,
3.519
est illud quod nemo opifex fabriliter aptans
3.520
conposuit, quod nulla abies pinusve dolata
3.521
texuit, exciso quod numquam marmore crevit;
3.522
cuius onus nullis fultum sublime columnis
3.523
fornice curvato tenui super arte pependit,
3.524
sed verbo factum Domini; non voce sonora,
3.525
sed verbo, quod semper erat. verbum caro factum est.
3.526
hoc templum aeternum est, hoc finem non habet, hoc tu
3.527
expugnare volens flagris, cruce, felle petisti,
3.528
destructum iacuit poenis vexantibus: esto,
3.529
matris enim ex utero quod destrueretur habebat,
3.530
sed quod morte brevi materna ex parte solutum est
3.531
maiestate Patris vivum lux tertia reddit,
3.532
vidisti angelicis comitatum coetibus alte
3.533
ire meum, cuius servor munimine, templum,
3.534
illius aeternae suspendunt culmina portae,
3.535
ac per inacccssas scalarum gloria turres
3.536
tollitur et gradibus lucet via candida summis,
3.537
at tua congcstae tumulant holocausta ruinae,
3.538
quid mereare Titus docuit, docuere rapinis
3.539
Pompeianae acies, quibus exstirpata per omnes
3.540
terrarum pelagique plagas tua membra feruntur.
3.541
exibis vagus huc illuc fluitantibus errat
3.542
Iudaeus, postquam patria de sede revulsus
3.543
supplicium pro caede luit, Christique negati
3.544
sanguine respersus commissa piacula solvit,
3.545
en quo priscorum virtus defluxit avorum!
3.546
ervit ab antiquis dilapsa fidelibus heres
3.547
nobilitas, sed iam non nobilis; illa recentem
3.548
suspectat captiva fidem, vis tanta novellae
3.549
credulitatis inest; Christum confessa triumphat
3.550
gens infida prius, Christi sed victa negatrix
3.551
subditur imperio dominos sortita fideles.
3.552
Sunt qui Iudaico cognatum dogma furori
3.553
instituunt media Christum ratione secuti,
3.554
hoc tantum, quod verus homo est, at caelitus illum
3.555
adfirmant non esse Deum; pietate fatentur,
3.556
maiestate negant: morum pro laude sacratum
3.557
concelebrant, adimunt naturae summa supernae.
3.558
omne opus egregium, per quod sollertia pollens
3.559
emicat, ingenii est aut roboris: illud acuto
3.560
corde viget, duris excellit viribus istud.
3.561
mortale est sed utrumque homini; nam cana senescunt
3.562
ingenia et validos consumunt saecla lacertos.
3.563
haec nos in Domini virtute et laude perenni
3.564
non sequimur: sequimur nullo quod semine terrae
3.565
germinat, inmundum quod non de labe virili
3.566
sumit principium; tener illum seminat ignis,
3.567
non caro nec sanguis patrius nec foeda voluptas,
3.568
intactam thalami virtus divina puellam
3.569
sincero adflatu per viscera casta maritat;
3.570
inconperta ortus novitas iubet ut Deus esse
3.571
credatur Christus sic conditus, innuba virgo
3.572
nubit spiritui, vitium nec sentit amoris,
3.573
pubertas signata manet; gravis intus et extra
3.574
incolumis, florens de fertilitate pudica,
3.575
iam mater, sed virgo tamen, maris inscia mater.
3.576
quid renuis? quid inane caput, non credule, quassas?
3.577
angelus hoc saneto fore nuntiat ore: plaeetne
3.578
credere et angelicis aurem reserare loquellis?
3.579
ipsa coruscantis monitum sacra virgo ministri
3.580
credidit atque ideo concepit credula Christum;
3.581
credentes nam Christus adit, dubitabile pectus
3.582
sub titubante fide refugo contemnit honore,
3.583
virginitas et prompta fides Christum bibit alvo
3.584
cordis et intactis condit paritura latebris,
3.585
crede quod emissus solio Patris angelus infit.
3.586
vel, si concretus liquidam de sidere vocem
3.587
non capit auditus, mulier quid coniuge praegnans
3.588
clamet anus credens et tandem sobrius audi.
3.589
mira fides! utero puer interceptus anili
3.590
virgineum Dominum materno ex ore salutat,
3.591
primus et infantem non natus nuntiat infans
3.592
iam nostrum; vagire sibi nam pusio nondum
3.593
norat et ora Deo reserabat garrula Christo,
3.594
promite secretos fatus; date, pandite librum,
3.595
evomuit spirante Deo quem sanctus Esaias.
3.596
percensere libet calamique revolvere sulcos,
3.597
sidereis quos illa notis manus aurea duxit,
3.598
ite hinc, dum rutilos apices submissus adoro,
3.599
dum lacrimans veneror dumque oscula dulcia figo;
3.600
gaudia concipiunt lacrimas, dant gaudia fletum.
3.601
advenit promissa dies quam dixerat iste
3.602
adfore versiculus, cum virgo puerpera, teste
3.603
haud dubie sponso, pacti cui cura pudoris,
3.604
edidit, Emmanuelque meum me cernere fecit,
3.605
estne Deus iam noster? homo versatur et adstat
3.606
nobiscum nomenque probat versumque vetustis
3.607
obscurum saeclis praesenti inluminat ore.
3.608
estne Deus, cuius cunas veneratus Eous
3.609
lancibus auratis regalia fercula supplex
3.610
virginis ad gremium pannis puerilibus offert?
3.611
quis tam pinnatus rapidoque simillimus austro
3.612
nuntius Aurorae populos atque ultima Bactra
3.613
attigit, inluxisse diem Iactantibus horis,
3.614
qua tener innupto penderet ab ubere Christus?
3.615
‘ vidimus hunc’ aiunt‘ puerum per sidera ferri,
3.616
et super antiquos signorum ardescere tractus.’
3.617
diriguit trepidans Chaldaeo in vertice pernox
3.618
astrologus, cessisse Anguem, fugisse Leonem,
3.619
contraxisse pedes lateris maneo ordine Cancrum,
3.620
cornibus infractis domitum mugire Iuvencum,
3.621
sidus et Hirquinum laceris marcescere villis,
3.622
labitur hinc pulsus Puer Hydrius, inde Sagittae,
3.623
palantes Geminos fuga separat, inproba Virgo
3.624
prodit amatores tacitos in fornice mundi,
3.625
quique alii horrificis pendent in nubibus ignes
3.626
Luciferum timuere novum: rota lurida solis
3.627
haeret, et excidium sentit iam iamque futurum,
3.628
seque die medio velandum tegmine glauco,
3.629
splendoremque poli periturum nocte diurna
3.630
orbe repentinis caput obnubente tenebris.
3.631
hunc ego non cumulem myrrhaeque et turis et auri
3.632
muneribus? scio quem videam, quae dona rependam.
3.633
hunc ego non venerer, qui caelo visus humique
3.634
inventus rex atque Deus moderatur utrumque
3.635
naturae specimen, tumuloque inferna refringens
3.636
regna insurgentes secum iubet ire sepultos?
3.637
caelum habitat, terris intervenit, abdita rumpit
3.638
Tartara, vera fides; Deus est, qui totus ubique est.
3.639
numquid vana viros aut mens aut lingua fefellit?
3.640
numquid fortuitis frustrantia dona dederunt
3.641
casibus aut caeco votum sub honore dicarunt?
3.642
quae porro causa aut ratio submittere colla
3.643
ante pedes Mariae puerique crepundia parvi,
3.644
si tantum mortalis erat, nec summa potestas
3.645
inplebat teneros divinis flatibus artus?
3.646
sed iam tolle magos, tus, aurum, myrrhea dona,
3.647
quae verum docuere Deum, praesepia, pannos,
3.648
matris adoratum gremium face sideris ardens:
3.649
ipsa Deum virtus factorum et mira loquantur,
3.650
insanos video subito mitescere ventos
3.651
cum iubeat Christus, video luctantia magnis
3.652
aequora turbinibus tranquillo marmore tendi
3.653
imperio Christi, video calcatus eundem
3.654
cum patitur gurges tergum solidante liquore.
3.655
ipse super fluidas plantis nitentibus undas
3.656
ambulat ac presso firmat vestigia fluctu,
3.657
increpat ipse notos, et flatibus otia mandat,
3.658
quis iubeat saevis aquilonibus‘ ite, silete
3.659
carceribus vestris amploque facessite ponto,’
3.660
sit nisi caelipotens aquilonum conditor idem?
3.661
ninguidus agnoscit Boreas atque imbrifer Eurus
3.662
nimborum dominum tempestatumque potentem,
3.663
excitamque hiemem verrunt vidente sereno,
3.664
quis pelagi calcarit aquas? quis per vada glauca
3.665
gressibus inpressis spatiatus triverit udum
3.666
non submersus iter, sola pendulus et pede sicco,
3.667
aequoreae nisi factor aquae, qui Spiritus olim
3.668
ore superfusus patrio volitabat in undis
3.669
nondum discretis nec certo litore elausis?
3.670
sustinuit gressum Domini famulus liquor, ac se
3.671
mobilitate carens solidos substrinxit ad usus.
3.672
quid diversa Dei memorem facta inclyta Christi?
3.673
altius inspecta quae, maiestate negator,
3.674
haud dubitans hominem, tute ipse fatebere numen.
3.675
inlevit caecos oculos et lumina limo
3.676
reddidit umectam sacro sputamine terram
3.677
contrectans digitis: luteum medicamen operta
3.678
nox habuit, tenebras obducta uligo removit,
3.679
insuper ostendit quonam caligo lavacro
3.680
expurganda foret, variis Siloa refundit
3.681
momentis latices, nec fluctum semper anhelat,
3.682
sed vice distincta largos lacus accipit haustus.
3.683
agmina languentum sitiunt spem fontis avari,
3.684
membrorum maculas puro ablutura natatu.
3.685
certatim interea roranti pumice raucas
3.686
exspectant scatebras et sicco margine pendent,
3.687
hoc limum iubet inpositum de fonte lavari
3.688
Christus et infusa vultum splendescere luce.
3.689
norat enim limo sese informasse figuram
3.690
ante tenebrosam, proprii medicamen et oris
3.691
adiecisse novo, quem primum finxerat, Adae.
3.692
nam sine divino Domini perflamine summi
3.693
arida terra fuit, nulli prius apta medellae:
3.694
sed postquam liquidus caelesti Spiritus ore
3.695
virgineam respersit humum, medicabilis illa est.
3.696
inde trahit sucum lentoque umore salutem
3.697
inlinit, infunditque diem baptismate lota.
3.698
caecus adest oculis iam Christi ex ore refectis
3.699
seque luto et nitidis lucem sumpsisse fluentis
3.700
clamat, et auctorem stupefacta per oppida monstrat,
3.701
auctorem lucis largitoremque dierum,
3.702
non dedignatum medicae purgamen aquai
3.703
corpore sub proprio monstrare errantibus aegris,
3.704
milibus ex multis paucissima quaeque retexam,
3.705
summatim relegam totus quae non capit orbis.
3.706
quinque in deserto panes iubet et duo pisces
3.707
adponi in pastum populis, qui forte magistrum
3.708
non revocante fame stipabant undique saeptum,
3.709
inmemoresque cibi vicos, castella, macellum,
3.710
oppida, mercatus et conciliabula et urbes
3.711
respuerant, largo contenti dogmate vesci,
3.712
multa virum strato fervent convivia faeno,
3.713
centenos simul accubitus iniere sodales,
3.714
seque per innumeras infundunt agmina mensas,
3.715
pisciculis— iam crede Deum— saturanda duobus
3.716
et paucis crescente cibo per fragmina crustis.
3.717
ambesis dapibus cumulatim aggesta redundant
3.718
fercula, bis senos micarum molibus inplent
3.719
post cenam cophinos; crudus conviva resudat
3.720
congeriem ventris, gemit et sub fasce minister.
3.721
quis cumulare potest epulas in grandia parvas?
3.722
quis, nisi qui corpus pastumque et corporis omnem
3.723
condens ex nihilo nulla existente creavit
3.724
mundum materia? non sicut sculptor ab aeris
3.725
rudere decoctam consuescit vivere massam,
3.726
sed Deus omnipotens orbem sine semine finxit,
3.727
nil erat omne quod est: nil id procedere et esse
3.728
atque novum fieri, mox et grandescere iussum est.
3.729
parvum de nihilo primum fuit, addita parvo
3.730
incrementa modis auxerunt omnia plenis.
3.731
ergo ego, cum videam manibus sic crescere Christi
3.732
parva alimenta hominum, possum dubitare per ipsum
3.733
exiguas rerum species elementaque mundi
3.734
ex nihilo primum modica et mox grandia sensim
3.735
crevisse, ex modicis quae consummata videmus?
3.736
ac ne post hominum pastus calcata perirent,
3.737
neve relicta lupis aut vulpibus exiguisve
3.738
muribus in praedam nullo custode iacerent,
3.739
bis sex adpositi, cumulatim qui bona Christi
3.740
servarent gravidis procul ostentata canistris.
3.741
sed quid ego haec autem titubanti voce retexo,
3.742
indignus qui sancta canam? procede sepulcro,
3.743
Lazare, dic cuius vocem tellure sub ima
3.744
audieris, quae vis pcnetraverit abdita leti,
3.745
quod, cum te Christus penitus nigrante profundo
3.746
inmersum vocat ut redeas, ceu proximus audis,
3.747
nec remoratus ades? quae tam vicina Charybdis
3.748
regna tenebrarum tenui distantia fine
3.749
coniungit superis? ubi Taenara tristia vasto
3.750
in praeceps deiecta chao, latebrosus et ille
3.751
amnis inexpletis volvens incendia ripis?
3.752
ante fores tumuli, quas saxa inmania duro
3.753
obice damnarant scopulis substructa cavatis,
3.754
stat Dominus nomenque ciet frigentis amici,
3.755
nec mora, funereus revolutis rupibus horror
3.756
evomit exequias gradiente cadavere vivas,
3.757
solvite iam laetae redolentia vincla, sorores,
3.758
solus odor sparsi spiramen aromatis efflat,
3.759
nec de corporeo nidorem sordida tabo
3.760
aura refert, oculos sanie stillante solutos
3.761
pristinus in speculum decor excitat, et putrefactas
3.762
tincta rubore genas paulatim purpura vestit,
3.763
quis potuit fluidis animam suffundere membris?
3.764
nimirum qui membra dedit, qui fictilis ulvae
3.765
perflavit venam madidam, cui tabida glaeba
3.766
traxit sanguineos infecto umore colores.
3.767
o mors auritis iam mitis legibus, o mors
3.768
surda prius, iam docta sequi quodcumque iubetur,
3.769
cui tantum de te licuit? convicta fatere
3.770
esse Deum, solus qui me tibi praeripit, Iesum.
3.771
abde negatores Christi, nemo invidet, abde;
3.772
utere sorte tua blasphemis nocte tenendis
3.773
perpetua, plebem iustorum capta resolve,
3.774
qui norunt hominem atque Deum sic dicere Christum
3.775
ut verus summusque Deus mortalia gestet.
3.776
ipse gerit quod struxit opus, nec ferre pudescit
3.777
factor quod peperit, corpus loquor atque animae vim.
3.778
finxerat hoc digitis, animam sufflaverat ore.
3.779
totum hominem Deus adsumit, quia totus ab ipso est,
3.780
et totum redimit quem sumpserat, omne reducens,
3.781
quidquid homo est, istud tumulis, ast illud abysso.
3.782
Occurrit dubitans hic dissertator et illud
3.783
obicit, anne fides capit ut substantia flante
3.784
inspirata Deo cruciatum sentiat, utque
3.785
inferni petat ima poli barathroque coquatur?
3.786
crede animam non esse Deum, sed crede creatis
3.787
maiorem cunctis, ipsam quoque crede creatam,
3.788
formata est namque ore Dei, quae non erat ante,
3.789
sed formata habitu pulcherrima pictaque rebus
3.790
divinis, et plena Deo similisque creanti,
3.791
non tamen ipsa Deus, quoniam generatio non est,
3.792
sed factura Dei est; solus de corde Parentis
3.793
Filius emicuit; verus, verus Deus ille.
3.794
conlatum est animae, subito ut, quae non erat, esset.
3.795
ille coaeternus Patris est et semper in ipso,
3.796
nec factus sed natus habet quodcumque paternum est,
3.797
haec similis velut umbra Dei est. sic ipse locutus
3.798
factor, utroque hominem meditans de Agmine iunctim
3.799
aedificare sui similem; sed non habet umbra
3.800
quod corpus solidum, cuius imitatio in umbra est,
3.801
atque aliud verum est, aliud simulatio veri.
3.802
est similis saeclis quod non consumitur ullis,
3.803
quod sapiens iustique capax reginaque rerum
3.804
imperat, ante videt, perpendit, praecavet, infit,
3.805
verborum morumque opifex instructaque mille
3.806
artibus et caelum sensu percurrere docta,
3.807
his animam similem sibi conditor effigiavit,
3.808
cetera dissimilem: quippe hanc conprendere promptum est,
3.809
quam modus et species determinat, at Deus ingens
3.810
atque superfusus trans omnia nil habet in se
3.811
extremum, ut claudi valeat sensuve teneri,
3.812
inconprensa manet virtus, cui linea defit ultima,
3.813
quam spatium non mensurabile tendit,
3.814
ergo animam factam, magno et factore minorem
3.815
maioremque aliis atque omnibus imperitantem,
3.816
corruptela putris nascentem turbida carnis
3.817
concipit, ac membris tabentibus interfusam
3.818
participat de faece sua; fit mixta deinde
3.819
peccandi natura luto cum simplice flatu,
3.820
sed fortasse animam, Domini quia fluxit ab ore,
3.821
conpositam factamque neges, velut ipsa Dei pars,
3.822
quod dictu scelus est, taetras trahat oblita culpas
3.823
et pessum damnata ruens chaos intret opertum,
3.824
sit res illa Dei, non abnuo; pars tamen illa
3.825
haudquaquam dicenda Dei est, quae tempore coepit,
3.826
nec prior aut senior quam primum plasma putanda est.
3.827
tunc etenim factam video, cum cordis amici
3.828
intravit germana domum limique recentis
3.829
hospita et ipsa recens fraterna sedit in aula.
3.830
illa quidem flatus Domini est, sed spiritus et vis
3.831
non est plena Dei, tanto moderamine missa
3.832
quanto flans voluit flandi servare tenorem.
3.833
est inpossibile spectare profunda Sabaoth,
3.834
sed speculum Deitatis homo est: in corpore discas
3.835
rem non corpoream sollers interprete Christo
3.836
qui Patrem proprium mortali in corpore monstrat,
3.837
perspice quam varios fundamus ab ore vapores,
3.838
spiramus quotiens animae sufflabilis auras,
3.839
nunc flatum tepidum calor exhalatus anhelat,
3.840
rorantes nebulas udis de faucibus efflans;
3.841
cum libet, in gelidum flabrali frigore ventum
3.842
spiritus existit tenuis et sibilat aer.
3.843
adde et distinctum quem musica tibia flatum
3.844
concipit: aut ille est presso modulamine parcus,
3.845
aut tumidum largo sublimat flamine bombum,
3.846
aut raucos frangit modulos, aut lene susurrat,
3.847
aut exile trahens sonitus producit acutos,
3.848
aut murmur tenerum sublidit voce minuta,
3.849
haec cum te videas mortali in corpore posse,
3.850
cur non aeternum potuisse infundere credas
3.851
qualem animam voluit? praescriptis quam quia condens
3.852
efflavit fuditque modis, sit facta necesse est.
3.853
denique multa sapit, sed non sapit omnia nostrae
3.854
vis animae, certum sapere ac praenoscere iussa.
3.855
iam cui certus inest modus et cui nosse negatum est
3.856
omnia, factura est; nam condita et aucta probatur,
3.857
collige de simili, sitne haec factura, creavit
3.858
nempe manus Domini corpus mortale lutumque
3.859
conposuit digitis, numquid manus articulatim
3.860
est digesta Dei? numquid vola? numquid et ungues
3.861
claudere flexibiles patulam seu tendere palmam?
3.862
ista figura manus nostrae est, quam non habet in se
3.863
incircumscriptus Dominus; sed tradita forma est
3.864
humanis quae nota animis daret intellectum,
3.865
ut per corpoream speciem plasmasse feratur
3.866
corporis effigiem. sic est plasmata vicissim
3.867
flatu incorporeo res flabilis, oris et esse
3.868
fertur opus, tenuis per quod constructa refulsit
3.869
forma animae atque rudi factam se munere sensit.
3.870
si non est factura manus caro nostra, nec oris
3.871
est factura anima, flatu et spiramine coepta
3.872
inque locum deducta aliquem; namque omne quod hora
3.873
natalis profert, locus accipit; et locus ullus
3.874
quod cohibere potest, modicum est, nec in omnia fusum;
3.875
et quod tam modicum est ut certa sede locetur
3.876
iam titubare potest; et quod titubaverit intra
3.877
naturam vitii est; vitiosum denique tristem
3.878
reccidit in poenam: Deus hoc, mihi credite, non est.
3.879
aut, si maiestas animae est, ostendite quid sit
3.880
quod lapsam Christique inopem nova gratia inundat,
3.881
Spiritus et Sanctus baptismate iustificatam
3.882
nobilitat, famulaeque decus, quod defuit, addit,
3.883
quod quia praestatur meritis mentisque negatur,
3.884
absurde fertur Deus aut pars esse Dei, quae
3.885
divinum summumque bonum de fonte perenni
3.886
nunc bibit obsequio, nunc culpa aut crimine perdit,
3.887
et modo supplicium recipit, modo libera calcat,
3.888
miraris peccare animam, quae carne coactam
3.889
sortita est habitare domum, cum peccet et ipse
3.890
angelus, hospitium qui nescit adire caducum
3.891
cratis tabifluae? peccat quia factus et ipse est,
3.892
non genitus: quocumque modo sit factus, id unus
3.893
scit factor Dominus: factum mihi credere sat sit.
3.894
solus labe caret peccati conditor orbis,
3.895
ingenitus genitusque Deus, Pater et Patre natus,
3.896
solus et exceptus tormentum admittere triste
3.897
inviolatus agit, nec quidquam sentit acerbi,
3.898
exsortem dic esse animam crucis atque doloris,
3.899
si culpae inmunem vacuamque a crimine nosti,
3.900
quae peccare valet, valet et succumbere poenae.
3.901
ipsa quidem sincera fuit dum conditur olim,
3.902
quae collata rudem fecit viviscere limum,
3.903
utpote de liquido naturae semine primos
3.904
accipiens habitus superoque expressa sereno,
3.905
sed mox, ut gravido iussa est innectier arvo,
3.906
suavibus inlecebris nimium blandita refrixit
3.907
deque volutabris pretiosum polluit ignem,
3.908
dum transgressa Dei positum fas inproba calcat,
3.909
haec prima est natura animae, sic condita simplex
3.910
decidit in vitium per sordida foedera carnis,
3.911
exim tincta malo peccamine principis Adae
3.912
infecit genus omne hominum quod pullulat inde,
3.913
et tenet ingenitas animarum infantia in ortu
3.914
primi hominis maculas, nec quisquam nascitur insons.
3.915
vitandus tamen error erit, ne traduce carnis
3.916
transfundi in subolem credatur fons animarum
3.917
sanguinis exemplo, cui texta propagine vena est.
3.918
non animas animae pariunt, sed lege latent!
3.919
fundit opus natura suum, quo parvula anhelent
3.920
vaseula vitalisque adsit scintilla coactis.
3.921
quae quamvis infusa novum penetret nova semper
3.922
figmentum, vetus illa tamen de crimine avorum
3.923
dicitur, inloto quoniam concreta veterno est.
3.924
inde secunda redit generatio et inde lavatur
3.925
naturae inluvies, iterumque renaseimur intus
3.926
perfusi, ut veterem splendens anima exuat Adam.
3.927
quae quia materiam peccati ex fomite carnis
3.928
consociata trahit, nec non simul ipsa sodali
3.929
est incentivum peccaminis, inplicat ambas
3.930
vindex poena reas peccantes mente sub una,
3.931
peccandique cremat socias cruciatibus aequis,
3.932
his crucibus Christus nos liberat incorruptae
3.933
matris et innocui gestator corporis unus.
3.934
naturam poenae expositam, sed non vitiorum
3.935
naturam expositam contactibus induit Iesus,
3.936
atque ideo poenae nil debuit intemeratus,
3.937
fraude carens, omni culparum aspergine liber.
3.938
quid Christi in membris peccati saeva satelles
3.939
poena ageret? quid mors hominis sine crimine posset?
3.940
nimirum cassis conatibus et sine nervis
3.941
conciderent steriles peccati fomite nullo.
3.942
mors alitur culpa; culpam qui non habet, ipso
3.943
pastus defectu mortem consumit inanem.
3.944
sie mors in Domini consumpta est corpore Christi,
3.945
sic periit, solitum dum non habet arida pastum.
3.946
suspice quapropter solum inculpabile numen,
3.947
virtutem Patris et Christi, et iam desine nostrae
3.948
invidiam conflare animae, quod sit Deus aut quod
3.949
portio parva Dei, cum Christo abscidere quidquam
3.950
et resecare Deo partem vel carpere tantum
3.951
numen non liceat, plenum sibi semper et in se.
3.952
Est operae pretium nebulosi dogmatis umbram
3.953
prodere, quam tenues atomi conpage minuta
3.954
instituunt, sed cassa cadit ventoque liquescit
3.955
adsimilis, fluxu nec se sustentat inani.
3.956
aërium Manichacus ait sine corpore vero
3.957
pervolitasse Deum, mendax phantasma cavamque
3.958
corporis effigiem, nil contrectabile habentem,
3.959
ac primum specta an deceat quidquam simulatum
3.960
adsignare Deo, cuius mera gloria falsi
3.961
nil recipit, membris hic se fallacibus aptans
3.962
fingeret esse hominem ventosa subdolus arte,
3.963
mentitus totiens, cum diceret‘ inveteratis
3.964
do veniam morbis, simul et peccata remitto:
3.965
Filius est hominis, pestem qui pellere carnis
3.966
et scelerum nexus laxare ac solvere possit:
3.967
surge valens, surge innocuus, iam tolle grabatum:
3.968
Filius hoc hominis iubeo?’ dignusne videtur
3.969
qui testis sibi sit seque ac sua carnea norit?
3.970
quid? cum discipulos, hominis quid Filius esset
3.971
passurus, fido iam praescius ore monebat,
3.972
nonne fatebatur se cum virtute paterna
3.973
esse hominem verum? quod si non credo, fefellit,
3.974
si natura Dei quae sit, Manichaee, requiris,
3.975
omne quod est, verum est. nam si mendosus agit quid,
3.976
nec Deus est: mendum divinus non capit usus.
3.977
obicis aeterno Domino quod lubricus ad nos
3.978
venerit, adsimulans aliud quam verus habebat,
3.979
obmutesce, furor; linguam, canis inprobe, morde
3.980
ipse tuam, lacero consumens verba palato.
3.981
latranti obsistit Mattheus rabiemque refellit,
3.982
qui notat omne genus carnalis stirpis ad usque
3.983
corporeum Christum, per sex septena virorum
3.984
nomina descendens et venam sanguinis alti
3.985
ex atavis longo texens per stemmata filo.
3.986
septimus hebdomadi venit superaddere sextae
3.987
hunc numerum Christus, placidum qui conficit annum
3.988
cuncta remittentem contractibus inlaqueata
3.989
multimodis, hominemque hominis de morte levantem,
3.990
inperfectus enim limus mortalis erat tunc:
3.991
vir solus perfectus adest atque integer Iesus,
3.992
cui nihil ex septem septenis defuit, ex quo
3.993
perficeret mortale genus virtute perenni.
3.994
hic ille est nobis qui septima sabbata conplet,
3.995
ut caro nostra Deo tandem sociata quiescat,
3.996
quam bis terna malis vexabant sabbata noxis.
3.997
curramus notis gradibus regumque sequamur
3.998
progeniem: Christum invenies de carne parentum
3.999
effluxisse hominum, qui sit de semine David,
3.1000
stirpe recensita numerandus sanguinis heres.
3.1001
quid? cum sanctiloquus revoluto germine Lucas
3.1002
sursum versus agit seriem, scandente nepotis
3.1003
corpore perque atavos cursum relegente vetustos,
3.1004
septenos decies conscendit Christus in ortus
3.1005
et duo( nam totidem doctores misit in orbem);
3.1006
descensos nascendo gradus redeundo retexit
3.1007
actus ad usque apicem terreni corporis Adam.
3.1008
inde parens Deitas recipit sua nostraque mixtim,
3.1009
fitque Dei summi per Christum filius Adam.
3.1010
restat ut aeriam fingas ab origine gentem,
3.1011
aërios proceres, Levi, Iudam, Simeonem,
3.1012
aërium David, magnorum corpora regum
3.1013
aëria, atque ipsam fecundae virginis alvum
3.1014
aëre fallaci nebulisque et nube tumentem;
3.1015
vanescat sanguis perflabilis, ossa liquescant
3.1016
mollia, nervorum pereat textura volantum;
3.1017
omne quod est gestum notus auferat inritus, aurae
3.1018
dispergant tenues, sit fabula quod sumus omnes,
3.1019
et quid agit Christus si me non suscipit? aut quem
3.1020
liberat infirmum si dedignatur adire
3.1021
carnis onus manuumque horret monumenta suarum?
3.1022
indignumne putat luteum consciscere corpus,
3.1023
qui non indignum quondam sibi credidit ipsum
3.1024
pertrectare lutum, cum vas conponeret arvo
3.1025
nondum viscereo, sed inertis glutine limi
3.1026
inpressoque putres sub pollice duceret artus?
3.1027
tantus amor terrae, tanta est dilectio nostri,
3.1028
dignatur praepinguis humi conprendere mollem
3.1029
divinis glaebam digitis, nec sordida censet
3.1030
haerentis massae contagia, iusserat ut lux
3.1031
confieret, facta est ut iusserat; omnia iussu
3.1032
imperitante novas traxerunt edita formas:
3.1033
solus homo emeruit Domini formabile dextra
3.1034
os capere, et fabro Deitatis Agmine nasci,
3.1035
quorsum igitur limo tanta indulgentia nostro
3.1036
contigit, ut Domini manibus tractatus honora
3.1037
arte sacer fieret, tactu iam nobilis ipso?
3.1038
decrerat quoniam Christum Deus incorrupto
3.1039
admiscere solo, sanctis quod fingere vellet
3.1040
dignum habuit digitis et carum condere pignus.
3.1041
destituit natura quidem destructa coactae
3.1042
telluris formam, mortique obnoxia cessit:
3.1043
sed natura Dei numquam solvenda caducam
3.1044
tellurem nostro vitiatam primitus usu
3.1045
esse suam voluit, ne iam vitiabilis esset.
3.1046
Christus nostra caro est: mihi solvitur et mihi surgit;
3.1047
solvor morte mea, Christi virtute resurgo.
3.1048
cum moritur Christus, cum flebiliter tumulatur,
3.1049
me video: e tumulo cum iam remeabilis adstat,
3.1050
cerno Deum. si membrorum phantasma meorum est,
3.1051
et phantasma Dei est; mendax in utroque necesse est
3.1052
sit Christus, specie si Christus fallere novit.
3.1053
si non verus homo est, quem mors hominem probat ipsa,
3.1054
nec verus Deus est, operis quem gloria prodit
3.1055
esse Deum. vel crede mori, vel adesse refelle,
3.1056
et gemina verum Christum ratione negato.
3.1057
nam quid magnificum, si non est mortuus Iesus,
3.1058
et redit? illa Dei virtus memorabilis est, ut
3.1059
occisus redeat superis surgatque sepultus.
3.1060
quisque Deum Christum vult dicere, dicat eundem
3.1061
esse hominem, ne maiestas sua fortia perdat.
3.1062
Nosco meum in Christo corpus consurgere. quid me
3.1063
desperare iubes? veniam quibus ille revenit
3.1064
calcata de morte viis: quod credimus, hoc est.
3.1065
et totus veniam; nec enim minor aut alius quam
3.1066
nunc sum restituar. vultus, vigor et color idem,
3.1067
qui modo vivit, erit, nec me vel dente vel ungue
3.1068
fraudatum revomet patefacti fossa sepulcri.
3.1069
qui iubet ut redeam, non reddet debile quidquam;
3.1070
nam si debilitas redit, instauratio non est.
3.1071
quod casus rapuit, quod morbus, quod dolor hausit,
3.1072
quod truncavit edax senium populante veterno,
3.1073
omne revertenti reparata in membra redibit.
3.1074
debet enim mors victa fidem, ne fraude sepulcri
3.1075
reddat curtum aliquid, quamvis iam curta vorarit
3.1076
corpora; debilitas tamen et violentia morbi
3.1077
virtus mortis erat: reddet quod particulatim
3.1078
sorbuerat quocumque modo, ne mortuus omnis
3.1079
non redeat, si quid pleno de corpore desit,
3.1080
pellite corde metum, mea membra, et credite vosmet
3.1081
cum Christo reditura Deo; nam vos gerit ille
3.1082
et secum revocat, morbos ridete minaces,
3.1083
inflictos casus contemnite, taetra sepulcra
3.1084
despuite; exsurgens quo Christus provocat, ite.